::
Home » Verbatim » 2020 » Verbatim Tuesday 23rd June, 2020

Verbatim Tuesday 23rd June, 2020

NATIONAL ASSEMBLY OF SEYCHELLES

Tuesday 23rd June, 2020

The Assembly met at 9am

National Anthem

Moment of Reflection

Mr Speaker in the Chair

 

MR SPEAKER

Bonzour tou Manm Onorab.  E bonzour tou dimoun ki a lekout e pe swiv travay Lasanble Nasyonal.  Sa semenn nou’n dedye 3 zour pou nou esey fini avek Standing Orders.  E nou pou annan zis sa koman the main business pou sa 3 zour ki devan nou.

Me zis avan nou al direkteman lo nou travay, nou ava pas laparol avek Madanm Deputy Clerk pou bann Papers Laid,  pou li pas lo bann Papers Laid before the House.  Madanm Deputy Clerk.

 

MADAM DEPUTY CLERK

Mersi Mr Speaker.  Bonzour Mr Speaker.  Bonzour tou bann Manm e tou dimoun ki a lekout.  I annan 2 papye ki pe ganny prezante se bomaten.

        S.I. 75 of 2020 International Trade Zone Employment (Coronavirus Special Leave) (Temporary measures) Order, 2020. 

        S.I. 76 of 2020 Birds Eggs (Collection) (Amendment) Regulations, 2020.  Mersi Mr Speaker.

 

MR SPEAKER

Mersi Madanm Deputy Clerk.  Yes Onorab Ferrari.

 

HON JEAN-FRANCOIS FERRARI

Bonzour Mr Speaker, bonzour tou dimoun.  Mr Speaker mon ti a kontan lev en pwen, e pwen lo Order Paper, mon ti a kontan konnen.  Akoz ABC ti deside ki Leader Lopozisyon i ava retenir son privilez konstitisyonnel pou li demann en Private Notice Question. 

E sa ti’n ganny aksepte par ABC.  E en Private Notice Question in ganny anvoye. E apre lenformasyon ki mon’n gannyen, ou a koriz mwan si mon mal, lenformasyon ki mon’n gannyen, se ki ou, ou’n deside ki pou napa Private Notice Question sa semenn.  Mon ti a kontan, premyerman konn ou rezon.  E akoz i en pe difisil.

Ou bezwen konpran i en pe difisil pou mwan konman en Manm ABC pou mwan raport avek Leader Lopozisyon ki travay mon’n fer,  me selman apre travay i ganny sanze.  So, se avek, mon ti a kontan, nou lo nou kote mon ti a kontan ki ou eksplik nou ki mannyer nou’n ariv lo sa desizyon.  Mersi.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab.  Bon, depi ler mon ti pe Chair ABC e nou ti pe koz lo pou nou fer sa travay lo Standing Orders,  mon ti fer sorti koman Speaker, konman Chair ABC, ki zour nou pou pran sa.  Semenn ki nou pou pran Standing Orders pou napa, nou pa pe entertain okenn lezot biznes, amwen ki en ekstrenm urgency.   E pou mwan, nou’n fer li, nou’n konmans travay lo Standing Orders.  Nou’n fer 3 zour 2 semenn pase.  Ti napa ekstrenm urgency.  Ti annan en PNQ ki ti monte,  ki mon ti dir poudir nou pa pou pran.  E ti ganny aksepte.

E sa semenn ankor ki nou’n met, nou’n dedye 3 zour pou nou travay lo Standing Orders. E mon mentenir mon pozisyon ki mon ti dir avan dan ABC ler nou ti dir nou pou Standing Orders, pou napa lezot biznes ki nou pou fer.

Kestyon ki’n rantre yer, mon’n vwar, in ariv kot mon lofis and all that, pou mwan i pa tonm anba sa kategori en emergency, en keksoz ki vreman irzan.

Se sa rezon ki mon’n anvoy en pti not kot Deputy Clerk pou enform Lofis Leader Lopozisyon, poudir nou pa pe pran PNQ sa semenn.  Ok, e nou pou konsantre lo nou travay koman Standing Orders.  Me sa kestyon i a kapab monte semenn prosenn.  Vwala rezon ki mon’n pran sa desizyon.  Yes Onorab Ferrari.

 

HON JEAN-FRANCOIS FERRARI

Yes, mersi Mr Speaker pou ou leksplikasyon.  Me selman mon krwar i enportan pou nou met devan Lasanble, devan piblik, ki i en drwa konstitisyonnel despite urgency or no urgency ki Leader Lopozisyon i annan sa drwa pou li met en Private Notice Question.  Sa se son privilez.  E whether urgency or no urgency, i son drwa.

E mon ti a kontan ki ou reaffirm sa drwa ki i annan pou nou kapab konnen ki mannyer nou pou bouze dan ABC a lavenir.  Mersi.

 

MR SPEAKER

Onorab Ferrari mon ti a kontan zis fer en keksoz kler.  Standing Orders ki anliny avek Konstitisyon, ki pa kont lespri Konstitisyon.  I osi donn Speaker the Chair, pou vwar, pou conduct the business of the the House. 

        So, mon annan sa pouvwar.  E ler nou fer serten desizyon, mwan mon ava deside si i annan en urgency.  E parey mon’n dir, e nou kapab.  Si zot oule, nou kapab menm pibliy sa PNQ, fer piblik konnen, e piblik i ava deside si i annan en urgency ki ozordi in pran biznes dan plas Standing Orders!

Mon pa anvi al dan sa direksyon.  Akoz i pa ankor, i pa ankor ganny aksepte koman sa biznes ki pou vin lo Order Paper.  Once ki i accepted then it goes public.  Me si ou santi poudir i annan en urgency e ou anvi raise sa matter la, then we can publicize it.  Nou kapab fer li vin piblik.  Kot dimoun i ava deside si vreman dan sa PNQ i vreman annan en urgency.

Parey mon ti dir, en matter, en keksoz in arive irzan la, then i kapab ganny konsidere.   Me ler mon regard kontenir sa PNQ, mon krwar i kapab esper semenn prosenn. Kot semenn prosenn nou pou annan Question for Oral Answers.  E nou kapab pran sa PNQ.

E se sa ki mon pe dir pou nou pa enteronp sa travay,  pou nou kapab fini avek Standing Orders.

Nou ti sipoze fini Standing Orders depi lannen pase.  Zis mazinen ki nou’n ganny dele apre dele.  E sa lannen osi tou nou pe rankontre menm sityasyon, ok?  Yes Onorab Ferrari.

 

HON JEAN-FRANCOIS FERRARI

Ok, mersi, zis en dernyen pwen.  Zis mon ti anvi Mr Speaker, mon pa pe argimante oubyen pe kontrandi ou.

Mon pe zis, konmsi mete ki drwa Leader Lopozisyon pou li demann en PNQ i pa depan lo urgency or no urgency.  I devret annan, nou sa ki nou pe demande, se en dyalog, en dyalog.  Kot nou kapab tonm dakor lo business Lasanble.

Ki pa en kote ki deside e lot kote, nou, nou bezwen aksepte.  I bezwen annan sa dyalog.  E mon ti a kontan met devan ou, ki i pa’n annan sa dyalog.  Alors i en pe regretab, me let’s move on.  Mersi.

 

MR SPEAKER

Onorab Ferrari mon ava fer Deputy Clerk rod sa minutes, sa meeting ABC. Ki ler nou ti dir nou pe vin komans diskit Standing Orders, mon ava demann li.  Deputy Clerk i ava fer ABC Members ozordi ganny en kopi minutes,  desizyon ki nou ti pran, ler nou ti dir poudir nou pe vin, ler nou pe vin tackle Standing Orders, i pou selman Standing Orders ki nou pou deal avek. Unless there a real emergency in the country.  Alright? Mon ava fer le neseser ki zot a kapab ganny sa pandan lunch break, ler zot pe diskit dan Meeting ABC.

Bon, nou ava kontinyen nou travay.  E mon ava pas laparol avek Onorab Bernard Georges.  En moman Onorab Georges.  Mon pou zis demann Sarge pou move Mace pou nou al dan Committee StageSarge.  Mersi. Onorab Georges.

 

HON BERNARD GEORGES

Mersi Mr Chair.  Bonzour tou bann, bonzour Mr Speaker.  Bonzour tou bann Manm Lasanble.  E bonzour tou bann dimoun ki pe swiv nou kot lakour.  Mr Chair, ler nou ti adjourn dernyen fwa, nou ti, 2 semenn pase, nou ti’n ariv lo order 14.

Nou ti’n fek fini lo, ki mannyer pou retir en Speaker oubyen Deputy Speaker.  E la prezan nou ti pe al lo prosedir en vote of censure pou retir Vis- Prezidan oubyen Minis.  Sa osi i en privilez ki Lasanble i annan.

Zot, bann Manm ava vwar ki order 14 i donn, parey mon dir, posibilite pou Lasanble,  pou en Manm move en Motion of censure kont Vis-Prezidan oubyen kont Minis.

E la Vis-Prezidan i dan son kapasite koman en Minis, i eksplike ki mannyer sa i ganny fer.  Si Clerk satisfe ki si pli ski en tyer Manm Lasanble in siny sa notis, i ava anvoy sa Notis kot Speaker.

Speaker i ava anvoy sa kot Prezidan.  E 7 zour pli tar, sa notis i ava ganny met lo Order Paper koman en Mosyon.  E ler sa Mosyon i ariv lo Order Paper, i ava ganny move.  E bann dokiman ki pe siport sa Mosyon, i ava ganny met lo latab e ganny endorse by Clerk.

E prezan sa dokiman i ava ganny, tou sa bann dokiman i ava ganny anvway kot Prezidan e kot Vis-Prezidan oubyen sa Minis.  E la zot ava vwar ki i annan en typo, se Vis-Prezidan e non pa sa mo ki aparet lo nou screen.

En fwa ki sa in ganny fer, deba i ava ganny anvwaye.  Speaker i ava fer en Komite ganny apwente.  En ad hoc Select Committee.  E tou sa bann dokiman i ava ganny anvoy kot sa Komite. Sa Komite i ava scrutinize sa bann dokiman.  E si zot vwar ki i annan prima facie,  setadir en levidans, ase levidans lo sa bann papye.  Zot ava fer sa desizyon.  E la nou pe sanz en pti mo, ‘evidence of the allegation’, ‘prima facie evidence of’ e non pa ‘to’ the allegations.

Komite anmezir ki i pe scrutinize i annan pouvwar apel temwen.  Ganny lenformasyon siplemanter.  E ekout sa Vis-Prezidan oubyen sa Minis, pou defann son lekor kont sa bann alegasyon ki’n ganny raise kont li.

Ler tousala in fini, Chairperson sa Komite i ava raport avek Lasanble.  Lasanble prezan i ava debat sa Mosyon, sa rapor. E si Lasanble i pas sa Mosyon par plis ki 2tyer bann Manm Lasanble.  Setadir 23 dan sa Lasanble, oubyen 24.

La prezan Speaker i ava enform Prezidan lo sa rezilta.  E ankor enn fwa, Standing Orders Committee, ti’n propoze ki en Motion of censure pa pou kapab ganny anmennen dan en peryod 6 mwan. Apre en unsuccessful attempt pou retir sa Vis-Prezidan oubyen sa Minis.

E donk nou bezwen deside si nou pou retenir sa, oubyen nou pou fer parey Speaker, nou pou les li parey i ti ete avan.

E les a nenport ki moman, sa Motion of censure ganny mete.  Alor se sa kestyon ki pou le moman i devan Lasanble.  Mersi.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab Georges.  Okenn komanter.  Yes Onorab Pillay.

 

HON SEBASTIEN PILLAY

Mersi Mr Chairman.  Mr Chairman ler nou ti argimant lo sa provizyon an relasyon avek Speaker, nou ti servi sa term vexatious.  E rezon nou ti servis a term.  Se akoz dan nou lespri, sete tou bann lenstitisyon gouvernans ti pe bezwen mars lo en prensip poudir i kapab annan stabilite.

Me parey nou konnen, ti annan propozisyon ki nou fer en vot pou nou retir sa limitasyon re anmenn sa Mosyon.  Mon krwar nou, let’s be consistent ler nou retir sa enn osi.  Nou kit li parey i ete.

Si nou’n retir pou Speaker, nou bezwen retir la osi.  Otherwise nou pou pe fer, nou pou pe annan en pwa de mezir.  Kot pou Speaker nou ti tire.  Me la nou pe trankil nou pa oule tire.  Mersi Mr Chairman.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab Pillay.  Yes Onorab Afif.

 

HON AHMED AFIF

Mersi Mr Speaker.  Mr Speaker, mon krwar anliny avek sa ki Onorab Pillay in dir, mon osi mon krwar poudir, i kapab annan serten sirkonstans kot ou annan lenformasyon ki enportan.  Ki petet sa letan ki sa Mosyon ti pas i pa ti la.  E i pli bon annan sa fleksibilite. Alor en timeframe ki limit ou dan menm lespri ki nou pa ti fer sa.  Lo kote Speaker mon krwar i pa devret la kekfwa.  Mersi.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab Afif.  Okenn lezot komanter.  Onorab Georges mon retourn laparol pou ou.

 

HON BERNARD GEORGES

Mersi Mr Chair.  Alor, eski i desizyon Lasanble ki nou tir li?

 

MR SPEAKER

Bon i annan 2 pozisyon, nou ava pran en vot.  E sa i pou -.  Yes Onorab Georges.

 

HON BERNARD GEORGES

Me si nou annan konsansis Mr Speaker, nou kapab tir li.  Mon krwar lespri nou travay se si i annan en diverzans lopinyon la nou fer en vot.  Me si i annan konsansis, nou prefere fer li by consensus.

 

MR SPEAKER

Bon mon’n ganny 2 lopinyon diferan.  E se sa ki mon pe demande, eski, ale Onorab Pillay.

 

HON SEBASTIEN PILLAY

Mersi Mr Chairman.  Mr
Chairman mon lopinyon mwan, sete lefe ki nou’n retir sa provizyon kot i konsern Speaker, nou pa kapab osi kit li la kot Minis. So nou retir li.  E mon krwar konsansis se ki nou retir li lo tou lede kote.  Mersi.

 

MR SPEAKER

Ok.  Dakor.  Ok, i annan en konsansis, so nou ava bouze.  Sa i ganny retire alor.  Onorab Bernard Georges nou kontinyen.

 

HON BERNARD GEORGES

Mersi Mr Chair.  Bon, nou pas prezan lo 3enm parti nou Standing Orders, ki annan pou fer avek bann sesyon meetings avek sittings Lasanble.  E sa i enteresan akoz nou servi sa 3 mo.  E nou pou vwar taler ki mannyer menm nou Standing Orders annan de fwa i pa swiv.

En sesyon Lasanble zeneralman, se en Lasanble depi en eleksyon ziska en lot. En meetings set en term ant 2 break e en sitting set en zour ant bomaten ek son adjournment aswar.

Napa nanryen, napa okenn propozisyon lo order 15.  Ki mannyer en sesyon Lasanble, setadir en Lasanble ki mannyer i ganny fer. I ganny fer par en proklamasyon ki Prezidan i fer.  E tou bann travay sa i enportan.

15(3), bann Manm i ganny rapel ki ler Lasanble i ganny dizourd, tou keksoz ki pa ankor fini i perdi.  Donk, par egzanp, si ozordi midi Lasanble i dizourd, tou sa travay ki nou’n fer lo Standing Orders in disparet.

E sa nouvo Lasanble pou bezwen rekomans tou keksoz a fresh.  E sa i annan en bon rezon akoz i pa pou menm Manm ki pou la.  E pou annan lezot dimoun.

Commencement of meeting, 16.  Sa osi napa okenn sanzman.  I annan en pti sanzman tipografi dan 17. E sa se ki mannyer en Lasanble i conclude son meeting.  E la ankor, ou vwar. Nou bezwen regard byen sa.  Commencement of meetings ek conclusion of meetings.

Donk Speaker i apwent premye zour pou en premye term Lasanble e nou, nou fall in.  E 17, en meeting ankor enn fwa, en term, en Lasanble, i fini ler sa term i ariv a son lafen.  E sa Mosyon ki dan 17(2), i Mosyon ki more or less i sorti from the Chair.  Ler nou’n ariv a lafen nou term ki nou pou al en recess.  I annan sa Mosyon ki ganny pase.  E ki dir ki Lasanble pou al dan recess ziska tel, tel zour.  E ankor enn fwa, ler en meeting i ganny adjourn.

Setadir ki ler ou al dan recess, ou pa perdi travay ki sa term in fer.  I zis ganny stood over e kontinyen next time. E sittings parey mon’n dir, sa sete sa ki nou pe fer la ozordi.  Sete en travay pou en zour.  E ankor enn fwa, 18(2) i dir ki se Speaker ki deside lo ki zour ki Lasanble pou sit.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab Georges.  Nou ava enteronp ou en pti moman pou nou pran en klarifikasyon oubyen kestyon kot Onorab Gervais Henrie.

 

HON GERVAIS HENRIE

Mersi Mr Chair, bonzour tou dimoun.  Mon ti annan en kestyon lo 15(1).  The first meeting of a session.  So mon pe mazinen la nou pe koz par egzanp letan en Lasanble ki’n fek ganny elekte, pou zot vin pret serman. Mon pe demande akoz ki nou pa kapab, sa Standing Orders pa kapab presize ki i annan en dele letan ki Prezidan fodre i publish en dat.

En pe parey dan referendum nou ti pe dir, letan in gannyen petisyon.  I annan en dele letan ki Prezidan fodre ki i pronons son lekor lo la.  Akoz si demen ou ganny en Lasanble ki sa Prezidan pa tro kontan pou li vini.  I kapab fer li espere 3 mwan, 4 mwan avan i swear-in.

So mon pe demande akoz ki sa lartik 15(1) i pa kapab presize.  Ki dir, sepaman apre ki eleksyon in fer, bann Manm in ganny elekte.  30, pa plis ki 30 zour pli tar fodre ki, in fer sa Proklamasyon.  Mersi.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab.  Onorab Georges.

 

HON BERNARD GEORGES

Mon pe regarde Mr Chair, eskiz mwan.  Mon pe zis tyeke si dan Konstitisyon in fact si sa i a donn en time limit.  Si i pou annan en time limit i pou dan Konstitisyon.  (E internet i slow bomaten, in slow depi yer swar Sesel antye.  E mon pe ganny en pe difikilte pou mwan al dan Konstitisyon). Kekfwa en Manm ki annan en, mersi.

Wi Mr Chair. Efektivman lartik 107, Prezidan ava par en proklamasyon pibliye dan Gazette, Somonn premye renyon Lasanble Nasyonal dan en sesyon pa pli tar ki 4 mwan apre lafen dernyen sesyon Lasanble Nasyonal presedan.  Donk, in donn li en time limit.

 

MR SPEAKER

E sa si nou pou fer okenn sanzman dan Standing Orders, nou pou bezwen fer en sanzman dan Konstitisyon osi tou.  Yes Onorab Sebastien Pillay.

 

HON SEBASTIEN PILLAY

Mersi Mr Chairman.  Mr Chairman annefe pou azoute, nou bezwen osi regard lartik 108, 109, 110.  Annou pran sa 108,109.  Ki Standing Orders in reprodwir sa bann lartik Konstitisyon egzakteman parey i ete.  So nou pa pou kapab sanz sa bann provizyon dan Standing Orders.  Akoz nou pou bezwen al sanz sa lezot lartik. Akoz menm ou pou vwar pou an relasyon avek Lasanble osi, i dekoul from Standing Orders.  Mersi.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab.  Onorab William.

 

HON WAVEN WILLIAM

Mersi Mr Speaker.  Bonzour tou dimoun ki a lekout.  Mr Speaker sa kestyon ki’n souleve la, i en kestyon ki mon ti demann Chairman Bills Committee dan en letan break an relasyon avek nou Standing Order avek nou Konstitisyon.

 So par lefe ki i annan plizyer keksoz ki dan nou Standing Order, i an relasyon pou fer avek Konstitisyon.  So mwan mon anvi demande, at this stage, mon krwar i enportan.

Akoz nou bezwen fer serten langazman.  I vre ki i annan en Review Commission pou Konstitisyon. Me mwan mon anvi demande si apre sa travay ki nou fer lo Standing Order, eski i pou annan en rikord ki pou ganny garde?

Ki par lefe ki nou pe get de lavan.  E i pou neseser ki dan lavenir Standing Orders avek devlopman Konstitisyon osi i pou bezwen ganny amande.

So, eski a bann repriz kot nou vwar dan Standing Order ski bezwen annan en amannman dan Konstitisyon si nou anvi al devan. Eski sa rikord pou ganny garde lo bann diferan pwen.  Ki sa pou ganny anvoye kot Review Commission.  E an menm tan mon mazinen osi ki nou annan sa Komite.

Reform Committee ki sipoze revwar Konstitisyon osi dan Lasanble.

Eski sa Komite, apre ki nou’n fini travay lo Standing Orders, pou osi pran sa bann pwen, an kestyon, an relasyon ki annan pou fer avek Konstitisyon.  Pou travay lo la an menm tan, pou fer propozisyon avek the Constitution Review Committee?  Mersi.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab William.  Petet Onorab Georges ou pli byen plase pou reponn sa.  Onorab Georges.

 

HON BERNARD GEORGES

Yes Mr Chairman.  Mersi.  Efektivman Onorab William in koz ek mwan.  E a sak fwa ki an mezir ki nou pe fer sa travay la, nou vwar ki i annan en sanzman ki bezwen ganny fer dan Konstitisyon, nou pe note. E nou ava apre fer bann Manm okouran bann landrwa kot nou Konstitisyon i devret ganny amande.  Akoz nou anvi amann bann Standing Orders an fonksyon.

An sa ki konsern bann lezot parti Konstitisyon ki merit ganny amande.  Sa i annan en Komite Lasanble ki ti’n antreprann. E sa ti Komite Modernizasyon ek Reform, ki ti’n antreprann pou revwar Konstitisyon. Me mon krwar serten Manm, including mwan, nou ti santi ki kekfwa sa sete pa sa Komite apropriye pou fer sa travay.

E ki travay ti devret ganny fer, swa dan en lot Komite ki devret ganny set up. Swa an konsiltasyon avek L’ Egzekitiv. Swa par Manm ki pou anmenn Private Members Bills.  Me toultan bann lamannman Konstitisyon, i preferab ganny fer an konsiltasyon avek tou lede brans, menm tou le 3 brans Gouvernman.

Donk, me sa ki konsern nou, nou pe fer en not, Onorab i ava konpran.  Nou pe fer en not kot tou bann landrwa, kot averti travay ki nou pe fer lo Standing Orders.  Kot nou Konstitisyon pou, i pou bezwen oubyen kot i devret ganny amande.  Mersi Mr Chair.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab Georges.  Onorab Sebastien Pillay.

 

HON SEBASTIEN PILLAY

Mersi Mr Chairman.  Mr Chairman mwan mon oule reste lo sa pwen ki’n ganny raise par Onorab Henrie.  Mon krwar selman Onorab Georges, ki petet i devret ed Lasanble pou konpran en pe plis,  se ki, rezon akoz in met 4 mwan,  se akoz, apre disolisyon en Lasanble, swa ki son sesyon in fini atraver son natural end.

Oubyen ki in ganny dizourd par Prezidan.  I annan en dele letan ki en eleksyon i bezwen ganny fer.  E mon krwar si memwar i bon, i 90 zour si mon pa tronpe.  So 90 zour esansyelman mon krwar Konstitisyon ti pe prevwar ki sa i 3 fwa 30 zour ki vin 3 mwan.

E apre sa, then, that’s why in dir ou not less than 4 months.  So i ver sa til li Konstitisyon That’s why in koz lo sa less than 4 months. Me nou, parfwa nou lir li, nou pa regard dan son lafason ki i konnekte, diferan landrwa i konnekte avek diferan keksoz.

E toultan ler nou pe koz lo en revizyon nou Konstitisyon nou bezwen et very careful ki mannyer nou sey sanz li. Akoz nou kapab pe sanz en landrwa dan Konstitisyon, ki apre i annan reperkisyon lo en lot.

I enportan.  So mon krwar sa i ava alleviate konsern ki Onorab Henrie i annan.  Ki si ou annan en Prezidan ki deside fer gro lebra, i pa deside pou convince en sesyon Lasanble Nasyonal, i pou pe vyol Konstitisyon.

E sa pou fer ki zisteman son presidency i pou enn ki pou mal pase, si i pou komans koumsa.  Akoz ou pou kapab challenge li.  E i prevwar en kantite fason pou ou challenge li.  Sirtou si ou revwar lartik 107 nou Konstitisyon.  Mersi Mr Chairman.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab Pillay.  Onorab Woodcock.

 

HON WAVEL WOODCOCK

Mersi Mr Speaker.  Bonzour Speaker, tou Manm e tou dimoun a lekout.  Mr Speaker mon kestyon i kot i konsern lartik dan nou Konstitisyon 110(2). Ki fer kler ki Prezidan pou dizourd Lasanble i bezwen donn 7 zour notis Speaker. Me selman ler mon pe get dan Standing Orders, mon pa war sa in ganny enkli dan nou Standing Orders.  Mersi.

 

MR SPEAKER

Onorab Georges.

 

HON BERNARD GEORGES

Wi.  110(2) i koz lo Prezidan dizourd Lasanble.  E sa set en pouvwar konstitisyonnel.  Nou pa bezwen met li dan nou Standing Orders.

 

MR SPEAKER

Wi, pa bezwen ekrir.

 

HON BERNARD GEORGES

Akoz nou napa nanryen pou fer avek.  Se son desizyon, se son prerogative, nou, nou believe.  Alor i pa bezwen, i pa neseser ki i vin dan Standing OrdersStanding Orders se zis bann orders ki pou reglemant nou travay koman en koman en Lasanble.  Mersi.

 

MR SPEAKER

Bon nou ava kontinyen.  Onorab Georges, si napa ankor kestyon lo sessions, meetings and sittings.  Onorab Georges.

 

MR SPEAKER

En moman Onorab Georges.  Onorab Henrie.

 

HON GERVAIS HENRIE

Non i posib ki mon annavans, nou pe la lo 18 prezan?  Akoz mon annan lo 19, mon ava espere alor.  Mersi.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab.  Onorab Georges.

 

HON BERNARD GEORGES

Nou ti’n ariv lo 19.  Si Onorab i annan en kestyon lo 18.  Lo 19, wi la nou pe al lo 19.  19 i dir ki a mwens ki Speaker. Se sa ki sa referans avek order 15(1).  Amwen ki speaker i desid lotreman en sitting pou konmans 9er bomaten.

E ankor enn fwa, i pou fini 5er, amwen ki i annan en Motion to adjourn.  Basically se sa ki order 21 i dir. Napa gran sanzman ki nou pe, ki nou pe fer.  La mon vwar en fot.

Me nou ava revwar sa bann fot apre.  Okenn biznes ki pa ankor fini 5er diswar, i ava kontinyen the next sitting. Oubyen si sa se deryer zour en term, i pou kontinyen premye sitting next term.  Se sa ki sa in dir.

Apre, parey labitid, zot pou vwar tanzantan, Committee of the Whole Assembly nou pe fer li capitalizeCapital C, capital W, capital A pou donn li son lanpler.  That’s it Mr Chair.  Napa plis ki sa.

 

MR SPEAKER

Onorab Henrie.

 

HON GERVAIS HENRIE

Wi mersi Mr Chair.  Zisteman mon remark i lo 19(1), sa zafer.  Non 19(2).  Sa fini 5er. Personnelman mon en pe zennen avek bann Mosyon ouswa bann deba ki ganny anvoy lannmen.

E nou vwar i annan bann Parlman atraver lemonn ki zot dil avek en issue ki zot in komanse en zour. Si zot bezwen asize ziske tar, i annan ki konmans pli tar ki nou lazournen ki 9er.

Maurice par egzanp, mon krwar zot konmans 11er bomaten.  E zot kapab ale, asize avek, i fini.  So prezan koman en Lasanble, ki savedir nou pa sarz nou Order Paper, ki sa ki nou’n progranmen pou fe sa zour, nou fini avek li.

E bann Caucus atraver bann chief whip, ler la i tonm dakor konbyen dimoun ki pou koze.  Kantite letan zot pou koze, ki nou fini avek en size ler nou’n pran.  Olye ki sa zafer vreman ou’n met nou dan en bwat 9er, 5er.  Mon ti zis anvi ki nou reflesir en pti pe lo la.  Eski i ankor relevan 2020, konpare avek sa letan ti ganny ekrir an 2009?  Mersi.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab.  Onorab Georges mon konnen ki sa pwen ki Onorab Henrie in leve, i en pwen ki toultan i ganny diskite.  Eski sa i vedir ki 5er, Lasanble i bezwen adjourn.  Akoz sa ler in ganny mete spesifikman 5er?

Eski i vedir, menm nou bann breaks ki nou pran, mon krwar pli ba ankor mon vwar la, midi ziska 2er.  Eski sa i cast in stone?  Akoz nou konnen toultan i annan serten fleksibilite, nou ale annan de ler ziskan midi edmi, ennler ziskan pli tar. Me si Standing Orders pe dir sa.  Eski nou sanze, eski nou fer pli fleksib.

Oubyen nou tenir li koman bann orders ki rigid.  E nou bezwen adere avek? Mon ava donn Onorab William laparol.  Apre nou ava diskite.  Onorab William

 

HON WAVEN WILLIAM

Mersi Mr Chairman.  Mr Chairman sorry mon bezwen go back to pwen 18.  Kot i pe koz, the Assembly may sit on any day.  Sa i limero 1.  Me 2enm, mon santi poudir, lefe ki nou pe adopte serten striktir dan Parlman,  mon krwar poudir sa desizyon i devret an konsiltasyon avek sa Komite ABC or the 2 Leaders.

Akoz lafason ki mannyer i ete la, konmsi mwan mon konpran ki final decision i reste avek the Speaker or the Chair. Me mon santi poudir petet dan 2, si Bills Chair i ava tonm dakor avek mwan.  Devret mete, ‘in consultation.’ With either the 2 Leaders or with ABC, I don’t know, lekel ki pou pli byen kapab fer antre la.  Mersi.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab, Petet zis pou mansyonnen an pasan.  Ki sa i lespri ABC.  Ki bann sitting days ki ganny deside, i ganny fer atraver en konsansis dan ABC.  Sa i lespri.  So, but it’s up to you Members.  Si zot oule met, fer keksoz antre la.  Onorab Adelaide.

 

HON FRANCOIS ADELAIDE

Mersi Mr Chair.  Bonzour a tous.  Parey Onorab Henrie pe dir, ki nou pa kit nou dan sa bwat 9er ziskan 5er.  Me selman nou bezwen mazinen nou konteks isi Sesel i en lot fason.  Deor, bann MPs zot annan bann landrwa ki zot reste, bann ki reste lwen. Isi nou en lot fason, nou lifestyle pa parey, an menm tan nou annan travayer osi ki reste lwen.  So mon krwar sa osi nou devret konsidere avan ler ki nou adopte bann prensip deor.  Thank you.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab.  Onorab Mondon.

 

HON TERENCE MONDON

Mersi Mr Speaker.  Lo sa pwen, anliny avek sa ki Onorab
Adelaide in dir,  mon krwar ler Onorab Henrie pe fer referans ek bann Parlman dan lezot pei,  i annan sa sityasyon kot sa bann Manm Parlman i pe reste dan proksimite sa Lasanble.  E nou bezwen sitye sa sityasyon dan nou konteks.

Mon krwar nou bezwen fer mansyon bann size ki annan en irzans nasyonal, kot nou kapab extend beyond 5er.  Me selman bann letan normal, mon krwar ki nou bezwen fer fason ki nou mentenir serten ler komanse, ler fini pou nou bann Manm kapab organiz zot pli byen.

Par egzanp ler nou pe koz Bidze Nasyonal, ler nou pe, sa i en size kekfwa i kapab annan son irzans.  E la i ava annan fleksibilite avek konsiltasyon sa 2, sa 2 Leaders dan nou Lasanble.  Mersi.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab Mondon.  Onorab Sebastien Pillay.

 

HON SEBASTIEN PILLAY

Mersi Mr Chairman.  Mr Chairman fodre ler nou get nou Standing Orders in prevwar ki i annan en labit ki li i bezwen asire ki bann item ki Lasanble in konmans travay lo la i ganny dealt with.

Akoz i dir ou poudir bann lezot item ki pe vini, tousala i bezwen antre dan sa pipeline e ganny dealt with. E lo premye pwen an se ki konsern callings, sitting days, sa i en residual power ki sorti dan Konstitisyon ki’n ganny donnen avek sa Speaker pou li fer sa.

Zis parey Prezidan i annan serten prerogative.  E Sef Ziz i ganny serten prerogative.  Speaker Lasanble Nasyonal as the Head of the National Assembly i osi ganny serten prerogative.

Nowhere it is written ki sa bann prerogative i ganny si oule diluted pou fer ki sa dimoun ki annan lotorite sa lenstitisyon pa kapab egzers sa lotorite. Mon krwar nou bezwen pran konsyans sa.

Dezyenmman an se ki konsern sitting days, mon konpran pwen Onorab Henrie.  Akoz Onorab Henrie in raise en size, ki mon osi toultan mon’n konsernen avek.  Kan ki Speaker i right pou li extend ler en sitting?  E ou toultan servi sa ou fer sa akoz ou annan en pouvwar en residual power dan Standing Orders ki permet ou fer li.

Mon krwar sa ki Onorab pe demande se ki annou fer li pli kler, annou dir ou kapab fer li.  Mon konpran konsern bann Manm ki’n ganny eksprimen vizavi lifestyle eksetera.  Me rezon akoz sa, set akoz, nou, nou Lasanble ki mannyer nou’n fer li an relasyon avek nou Konstitisyon, i fer ki, whilst nou ti’n adopte en tradisyon fini 5er, i pa ti vedir poudir nou ti devret pe fini kategorikman 5er.  Ou konpran?  I annan zour ki nou pou al pli tar depandan lo bann items lo bann business.

Mon krwar sel keksoz ki nou kapab fer se donn serten diskresyon.  Akoz si toultan nou pou fer li a la baz negosyasyon ant le de,  toultan en kote pa pou le asize ziskan tar, en lot kote pou oule asize ziskan tar.  Oubyen ou pou annan ou sa diverzans lopinyon.

E ou bezwen annan en dimoun ki pou asiz dan milye pou dir be tyonbo en kou, nou annan sa item lo Order Paper nou bezwen fini.  Akoz i annan en irzans Nasyonal pou nou fini sa item.  Akoz esansyelman Speaker sa ki i ete la li, i pa Speaker, ler mon pe koz Speaker, mon koz sa lofis. Sa lofis ki i ete li, i sipoze en larbit endepandan, malgre ki i sorti swa dan en parti swa dan en lot ler i ganny elekte.

That is the idea ki Konstitisyon in prevwar ki sa i vini.  In prevwar ki sa dimoun once elected ou pa kapab tir li san 2tyer.  So se sa ki nou bezwen nou konpran ki i pou arive, e nou pou bezwen pe sit pli tar.

Mwan mon an faver ki nou sit ziskan pli tar mwan, mon donn mon lopinyon personnel.  Me, me parey mon’n dir, bann Manm i santi otherwise.  Me parey Onorab Henrie in dir, ti ava bon pou annan en, si oule en keksoz ki ganny dir, ki fer li pli kler.  Kote ki nou kapab ale, ki limit ki nou kapab ale.  Mersi.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab Pillay.  Onorab De Commarmond.

 

HON CHARLES DE COMMARMOND

Mersi Mr Speaker.  Bonzour Mr Speaker, bonzour tou Manm Onorab e tou dimoun ki a lekout.  Mr Speaker i annan en keksoz ki nou bezwen pran konsiderasyon letan nou pe koz lo ler konmanse, ler fini.

Bokou in ganny dir, sa ki’n ganny dir, mon krwar i fer sans, i byen.  Me i annan en pwen an konsidere, se ki i annan osi diferan kalite Parlman.  Par egzanp si nou pou koz Maurice, dan sistenm parlmanter.

Laba sa Manm Parlman i osi dan L’ Egzekitiv li, i osi Minis li.  E prezan i annan son travay ki i pou fer koman Minis.

Apre petet 11er i vini, zot annan serten deliberasyon ou bezwen fer. I annan sa bann fleksibilite ki zot pran an konsiderasyon.  Apre tandis ki nou sistenm i en sistenm prezidansyel Egzekitiv.  E an menm tan Parlman i separe konpletman.  E alor la, sa bann ler, sa bann ler i kapab ganny sanze li.

Nou, nou kapab deside sanze.  Me selman tentatively met li koumsa e prezan se sa ki nou pa’n oule met li 11er, nou’n met li plito rezonnableman parey preske tou dimoun i komanse, konmans travay e i fini dan 5er.

Me i kapab konmans pli boner, e nou’n deza konmans li pli boner, kantmenm rarman.  E i kapab fini pli tar.  So depandan travay, mon krwar i annan bann bon pwen ki’n avanse la.  Lirzans travay ensidswit ki nou menm nou, nou deside, nou agree lo la.

E mon krwar i, pou mwan mon war li i ok la ki mannyer i ete.  Nou annan sa fleksibilite, nou’n egzers li.  Me si zot oule sanz li pou met li 5er ziskan 10 er diswar or 6er diswar.  9er savedir, 9er bomaten ziskan 6er, oubyen 10er, mon napa problenm.  Me ou kapab konmans li 7er bomaten osi, nou ok.  Me selman la ti en letan rezonnab mon war.  Be baze lo bann diferan kalite Parlman.  Mersi.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab De Commarmond.  Onorab Ferrari.

 

HON JEAN-FRANCOIS FERRARI

Mersi Mr Speaker.  Mr Speaker i annan 2 kalite fason vwar travay Parlman e lekel ki deside dan Parlman. I annan en fason ki en bon pe pouvwar i ganny kite dan lanmen Speaker.

E i annan en lot sistenm, kot pouvwar, desizyon i ganny diskite lo en forum en pe pli larz.  Mwan mon an faver toultan sa 2enm fason travay.  E ki i annan maksimonm konsiltasyon posib.

E la nou dan sa ka, kot lo 18(2), ‘the Assembly shall sit on days as decided by the Speaker,’ parey ou’n dir.  Efektivman nou annan tandans diskite, konsilte e apre pran en desizyon.

Alor, si sa se nou pratik, annou met li ladan, konmkwa ‘the Assembly shall sit on such days as decided by the Speaker in consultation with the House Leaders or the Leader of Government Business and the Leader of the Opposition. ‘

Konmsi if this is the practice, then annou met li.  E i menm parey, i menm parey sa pwen lo kan pou konmanse, kan pou fini. Nou annan en pratik.  E mwan i oule vin fer mon riye ler mon tann Onorab De Commarmond pe dir, kantmenm dan 7er nou kapab komanse.

Be ler zot, zot ti ansarz Lasanble, zot pa ti konmanse 7er zot!  Nou ki’n anmenn sa travay lwen!  Onorab Pillay i dir i kapab travay ziska tar, i kapab travay.  Be akoz ou pa, konmsi pa bezwen fer krwar poudir ou anvi, ou kontan travay tar!

Akoz ler zot, zot ti ansarz sa Lasanble, zot pa ti fer li.  La i en lokazyon pou nou fer li.  I en lokazyon,

 

 

(Interruption)

 

HON JEAN-FRANCOIS FERRARI

… les  mon a fini koze silvouple!

Mon a fini koze silvouple!  Non, mon krwar nou bezwen met tou keksoz byen dan perspektiv.

La nou’n ariv dan en sityasyon, kot avan, Parlman pa ti pe travay.  Ti pe travay 1 zour, oubyen en demi zournen. Apre al tir petar Maurice.  La nou dan en travay kot nou dan en sityasyon kot nou pe sit bokou pli lontan. E nou pe rod en fason pou nou manage sa bann sitting ki bokou pli long.

Alors, mwan kekfwa mon ti ava sizere, ki nou kit, nou kit sa 5er, be selman ariv ler i ariv 5er, Speaker i pran laparol, i dir nou’n ariv 5er, nou annan ankor biznes dan Lasanble. Eski nou kontinyen?  Sanmenm sa ki mwan mon apel konsiltasyon.

Sanmenm sa, e mon krwar i enportan a sa moman la.  Speaker i fer konnen ki nou’n ariv a lafen nou sesyon normal e nou pe antre dan extended session, pou nou kapab plan nou travay.

Akoz mon bann koleg, mon krwar zot tou zot konnen, mon pa bezwen repet avek zot, nou annan en kantite travay an deor Parlman osi, en kantiteSo nou osi, nou bezwen fer en pe planning.

E si, si prezan nou annan sa konsiltasyon, nou kapab organiz nou travay bokou pli byen.  E se sa ki mon pe demande dan tou lede pwen kot i kapab annan bokou konsiltasyon n ou met li.  And then travay pou deroul normal.  Parey dan mazorite le ka i pe deroule.  Mersi.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab Ferrari.  Onorab William.

 

HON WAVEN WILLIAM

Mr Speaker pwen in ganny kouver.  Mersi.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab William.  Onorab Sebastien Pillay.

 

HON SEBASTIEN PILLAY

Mersi Mr Chairman.  Mr Chairman ti’n tou mon lentansyon bomaten pou pa desann, anmenn sa deba lo en nivo ki pli ba.  Me in fini ganny fer.  So mon krwar i annan serten komanter ki’n ganny fer ki bezwen ganny reponn. Premyerman Mr Speaker, Onorab Ferrari pe mislead sa Lasanble.  Akoz Onorab Ferrari i enn bann dimoun ki konplent plis lo ler ki ler nou fini dan ABC.  E sa i lo rikord, e in deza plizyer fwa.

Dezyenmman Mr Speaker, ti napa nanryen pou fer avek si nou pa kontan travay me port travay.  Mon krwar tou Manm la anndan i konn tre byen, poudir nou tou ki la ler nou vini, nou donn tou sa ki nou anvi, sa ki nou kapab donnen.

Par egzanp Standing Orders pou ou lenformasyon Onorab Ferrari, nou’n menm meet pandan wikenn a plizyer repriz.  Bills Committee nou meet ziskan tar.  FPAC nou’n fer sitting.  E tou sa bann Komite ki mon asiz lo la, nou pa’n zanmen abscond nou responsabilite ki nou annan.

So pa vin fer krwar lepep Seselwa ki keksoz i other than what it is.  Be annou elev ou nivo pou nou sanz nou fer keksoz.  Akoz ozordi nou pe travay lo en keksoz ki pou donn nou pou demen.

So Mr Speaker, devan nou, nou annan en desizyon pou nou pran.  Desizyon ki nou bezwen pran, se eski nou klerman mete dan nou Standing Orders, ki mannyer nou komanse.  Keler nou fini?  E ki diskresyon nou pou donn sa dimoun ki pe prezide over sa ban proceedings.  Pou li kapab extend sa travay ki nou pe fer, pou nou al en pe pli tar?  This is what this is about.

Pa sa bann retorik lepase parey Onorab Ferrari in fer.  Mersi.  Mon pa konnen si li ki ti al tir petar Maurice, mon pa okouran lekel ki’n al tir petar.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab.  Onorab Ramkalawan.

 

HON WAVEL RAMKALAWAN

Mersi Mr Speaker.  Bonzour, Mr Chair.  Bonzour tou koleg Onorab.  Lo sa size ki nou pe koze, mon krwar ki definitivman i bezwen annan lord an zeneral. Par egzanp, letan mon pe regard sa pwen ki Onorab Henrie in leve konsernan, konmsi pou nou fini biznes.

Mwan mon krwar ki malgre ki Standing Orders i dir ki en Manm i annan ziska 30 minit pou li koze, mon krwar ki Speaker i devret annan sa diskresyon.  Sa dimoun ki pe Chair, i devret annan sa diskresyon pou balanse.  E sa i kapab ganny fer pandan ABC, letan zot pe organiz Order Paper.  Pou poudir be ok, i annan sa bann biznes la.

E sa Mosyon i kler ki poudir i en Mosyon ki kapab straight forward.  Parski son wording ensidswit, sa ki i pe demande i straight forward.  E there and then, koz avek sa 2 kote, si i annan 3 kote, 4 kot nenport.

Pou dir, be ok, sa biznes, sa Mosyon, nou mete ki poudir dan 1erd tan nou pou fini li.  E konmans met sa bann time limits egzakteman parey letan nou pe pran Appropriation Bill.

Appropriation Bill, son dan Standing Orders i dir avek ou ki the Chair, well i annan sa provizyon, pou mete egzakteman konbyen letan pou pran lo sa ked.  E byensir i depase.  Me selman ki nou ti ava kapab ganny sa.

Parski mwan pou mwan mon war ki parfwa lo en Mosyon ki senp, letan in ariv 5er, letan sa dimoun ki pe chair i dir, i annan 10 dimoun ankor pou koze.  Be i bezwen annan en lord.  Poudir be ok, nou annan, si in ganny fer depi avan, ti ava’n ganny mete ki poudir ok.  Sak dimoun pou koz 10 minit lo la.  5 minit lo la.

E apre le moman ki i konmans Standing Orders, i osi koz lo tedious repetition oubyen relevance.  Be si s dimoun ki pe koze, zis pe, zis pe ale, ale, ale, sa ki i pe dir napa relevans avek sa.  Mon krwar i bezwen kriy li osi tou.  Freedom of expression, of speech,  i vedir ki ou adres sa size ki la devan zot.

So mwan mon pa konnen ki mannyer Onorab Georges pou met sa ladan, sa i enn.  Mon dakor avek sa zafer consultation, sittings.  Mon krwar letan nou pe ekrir sa Standing Orders, byensir nou pran an konsiderasyon nou leksperyans.  Me fodre ki toultan nou balans li.  Parski, consultation i vreman enportan.

E mon konnen ki poudir, parey Onorab Ferrari pe dir dan ABC ensidswit, i kapab annan tousala.

Me mon krwar ki nou ti a menm kapab azoute, ‘The Assembly shall sit on such days as decided by the Speaker and the Assembly Business Committee. ‘     Because we want, nou anvi ‘in consultation with the Assembly Business Committee.’  E sa i ava fer ki Speaker i bezwen asiste Standing ABC.         Nou pa kapab, e la mon dakor avek Onorab De Commarmond,  nou pa kapab annan en sityasyon kot the Speaker of the House pa asiste ABCBecause this is where the Assembly Business is decided.  I pa kapab asiz dan son biro, en Komite i fer sa travay.  E apre sa li i servi lezot pouvwar Standing Orders i anvi, mon krwar ki sa i en keksoz ki bezwen kler dan Standing Orders.     E sa i ava fer ki i ava annan sa konsiltasyon.  Tou bann parti i ava ganny konsidere.     Parski demen, parey toultan mon koz lo la.  Politik i pou al sanze li.  Ozordi i annan 2 parti politik dan Lasanble.  Zis en lokazyon ki in annan 3 parti politik.  E sa sete dan, letan Lasanble ti ankor zwenn avan, 1993, apre 1998 ki’n annan 3 parti politik reprezante dan Lasanble.                              Apre in annan 2.  Be i pou annan lot revolisyon.  Kot pou osi annan kandida, pou annan MNA endepandan.       So nou bezwen kapab gard sa konsiltasyon pli larz ki posib.  Mersi bokou.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab.  Onorab Gervais Henrie.

 

HON GERVAIS HENRIE

Mersi Mr Chair.  Mon obzervasyon inisyal, mon ti pe envit bann Manm pou nou reflesir lo ler ki nou Lasanble i zwenn.      Sa 9er – 5er mon krwar i en tradisyon ki sorti dan letan Parti Inik.  Prezan mon ti pe dir, akoz i ti koumsa.  Zot ti asiz dan lizour.                                E prezan mon pe demande, eski i ankor relevan ozordi?  Pou 2 rezon.  Premyerman nou en pti pei nou.           En bout popilasyon i vreman ptipti.  E si nou get la ozordi o tour sa Lasanble, nou vwar ki i annan en kantite profesyonnel ki otreman ti kapab pe travay dan servis piblik ouswa dan servis prive, ki pe asiz dan Lasanble.                         Wi nou pe fer en travay ki still pei i bezwen.  Prezan nou realite groser nou Nasyon i fer ki i envit nou pou fer sa refleksyon.          Mon a donn zot en legzanp, en fwa ti vin dan 4enm Lasanble.  A en moman ti annan 5 dokter ki ti pe asiz la anndan.                                   Ti annan Dr Payet sa kote, Dr Gedeon ti pe asiz laba dan fon koman en konsiltan.  Devan isi mon krwar ti annan Dr Athanasius ki ti en Minis.  Son PS Dr Valentin.  Speaker anler ti Dr Herminie.

This is sa kalite refleksyon ki mon pe dir zot annou fer.  Probableman Onorab Pillay ti kapab dan en lekol pe teach.  Apre ki nou vini koman Lasanble.  So, akoz nou ptipti, akoz realite nou popilasyon.    Se sa ki mon pe dir, annou reflesi lo eski i ankor relevan pou nou asiz 9er-5er?

Dezyenmman, lakantite letan ki nou Nasyon i pase devan en televizyon pou get nou.            Ki mannyer i afekte prodiktivite nou pei?  So si i ti apre midi, aswar dimoun i gete si zot anvi.                              I bann refleksyon ki mon pe envit nou koman bann community Leaders pou nou reflesir lo la.          E mon a donn en dernyen legzanp avan mon pas laparol ek dimoun.  Malta par egzanp ki bokou nou la dan zot Parlman.        Malta zot zwenn Lendi, Mardi e Merkredi apartir 4er apre midi.        Akoz, zot travay e zot fer bann lezot louvraz koman Manm Parlman dan lizour koman bann profesyonnel.            Zot dokter, zot Avoka, zot biznes prive.  E se sa, mon pe zis dir annou reflesir.  Akoz pti gin nou ki annan, e ki mannyer nou kapab vreman depans nou letan e nou resours, nou lentelizans, nou lafors pou nou pei Sesel.  Mersi.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab Henrie.  Onorab Noline Sophola.

 

HON NOLINE SOPHOLA

Mersi Mr Speaker.  Zis pou add sa ki Onorab Henrie in dir, i vre ki i ti a bon ki petet Lasanble sanze. Me selman i devret pe realize ki pa nou tou ki lo menm zil.  Ler petet lazournen zot, zot pe travay. Bann ki sorti Praslin, La Digue ki nou pe fer pandan sa letan?  Mersi Mr Speaker.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab Sophola.  Onorab Sebastien Pillay.

 

HON SEBASTIEN PILLAY

Mersi Mr Chairman.  Mr Chairman, vre politik i en keksoz ki dinamik.  Sa Standing Orders ti ganny fer an 2009. Pandan letan Parti Inik.  Akoz ti ganny agree, par si mon pa tronpe, 4enm Lasanble ki ti la sa letan.                               En keksoz enportan Mr Speaker, se ki nou’n come full circle la.  Zis apre sa ki Onorab Henrie in dir, ki mon dakor avek sa ki in dir.  Me malerezman sa ki Onorab Henrie pe dir, i ti en retorik diferan avan.         Akoz se son kote menm, ki ti avan, anmenn en largiman ki bann dimoun ki dan Lasanble, sa letan ti annan bann dokter oubyen ti annan bann dimoun ki ti fonksyonnen.     Mon rapel Dr Herminie ti ankor Public Health, ti pe travay ek Direkter Public Health.  Ki ou pa kapab dan Lasanble an menm tan pe dan Gouvernman.  E en Manm lot kote latab, e mon pou servi legzanp atraver ou Mr Speaker, Onorab Ferrari ti kategorik, ki ti dir ou pa kapab pe draw 2 saler dan Consolidated fund.  Ok?  E sa ti vin largiman.

Now nou’n ariv a en pwen la.  Kot zot in fer full circle lo sa ki zot ti pe dir dan lepase.  Akoz par egzanp, en lot keksoz ki zot ti dir, par egzanp, se sa zafer pas Lasanble live.  Ok. Sorry, sa ki li i pe dir, mon pa pou dir zot, sorry Onorab mon ava dir li.  Akoz kekfwa li i pa reprezant zot.      So, mwan mon napa problenm ek sa mon.  Me selman sa ki nou bezwen rezourd, se annou fer en propozisyon.  Propozisyon ki nou bezwen fer, se ki, eski nou pe dir ki we shall sit at 9am  ler i konvenyan, e apre i a kapab sit, ler komanse i a kapab diferan baze lo diskisyon ek konsiltasyon ki Speaker i ava gannyen avek ABC.        Sel 2 swa ki nou annan la.  So annou agree, e annou fer en propozisyon lamannman pou nou kapab move on e come out of sa lenpas.  Akoz apre nou tou nou pou konmans koz lo, Onorab Mondon pou dir nou, be li i reste Bazarca, i pa pou kapab vin 6er pou li fini 10er diswar.         Nou pou ganny bann MNA lo zil, nou bann ser ek bann frer ki lo zil.  So annou sey propoz en lamannman pou nou kapab bouze.  Mersi Mr Chairman.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab Pillay.  Yes Onorab Adelaide.

 

HON FRANCOIS ADELAIDE

Mersi Mr Chair.  Mr Chair zis en pti pwen mon oule azoute dan sa diskisyon la. Nou bezwen mazinen osi ler nou pe fer Standing Order, nou pa kapab lir nou Lalwa osi nou Lalwa Lanplwa.  Ki dir ou dan en zournen kantite erdtan en dimoun i devret travay.  Nou pa kapab akoz ki nou anvi fini en travay, ki nou pou bezwen fini.     So, non, mon pe dir ou sa pou ou kapab konsidere ou osi.  Akoz ki i fer, i reflekte lo en dimoun kantmenm nou pa anba Lalwa Lanplwa.  Kantite letan travay ki ou pe travay, ok.  Nou annan bann staff isi ki pe travay.  So nou bezwen mazin tousala, ou konnen ou?                  Sa ki mon pe fer sir, ki ler nou pe fer en keksoz, vre nou pe aranz nou Standing Orders.  Me selman MNA a lafen dizour i en imen, i osi i annan bann letan ki i fatige.       So espesyalman ki Lalwa Lanplwa in dir ou ki i annan serten letan ki en imen i devret travay.  So annou pa bliy sa.  Kantmenm nou pa anba Lalwa Lanplwa, me solman mon pe dir ou koumsa, i annan en serten letan kot ou kapab travay. I annan en letan osi ki en zonm i fatige.  Mersi.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab.  Onorab de Commarmond.

 

HON CHARLES DE COMMARMOND

Mersi Mr Speaker.  Mr Speaker mon konpran sa ki nou pe koze la, sa dinamik.  Lalwa Lanplwa malerezman i pa pou aplike pou nou.     E se sa ki, depi lontan, depi toultan sa Standing Orders fodre pa ki nou Lasanble ozordi la, 6enm Lasanble nou koz en kantite, nou’n dir nou’n fer en kantite progre.  Fodre pa dan lespas nou bann entervansyon, ki nou fer la,  nou fer desann sa ban, nou fer desann sa progre ki nou krwar nou’n fer.  E annou pa mislead nou bann dimoun.  Sa Standing Orders i kler, pa’n ganny fer dan letan Parti Inik.        E nou konn tre byen poudir Lasanble modern ki nou ladan e nou pe swiv ozordi.  I annan bokou in komanse avek miltiparti.          E ki en kantite, i annan plizyer zot ki la dan sa Lasanble, zot in osi okouran letan zot in partisipe osi dan son Standing Orders letan in ganny fer.                           E nou konnen poudir Lasanble osi i annan en listwar li.  Pa zis nou Lasanble, an zeneral Parlman i annan son listwar.  Fodre pa ki nou, ler nou pe amann nou Standing Orders, nou pe revwar nou Standing Orders ki nou pran tou sa travay istorik ki i annan dan lemonn vizavi Parlman, nou pran nou zet akote.  E ki nou sey fer nou prop way, nou riske perdi.  E nou riske dilute lenstitisyon li menm, valer lenstitisyon.

E an menm tan, an fezan sa, nou bezwen osi fer sir ki nou pa dilute pouvwar Speaker.  I annan en rezon akoz Speaker i annan telman pouvwar dan en Parlman.  E pou mwan i normal, akoz i annan en kantite keksoz, ki enn fwa ki ou vin en Speaker ou bezwen pe veye.  Ou bezwen pe anpes arive.  E ou bezwen, si ou oule annan en kantite pouvwar, i normal sa.       Me parey nou vwar nou Lasanble, pou nou istorikman, menm ziskan la konmela, i plis ankor.        Kot i annan kantite konsiderasyon ki ganny pran.  E ki byen, sa i an deor sa Standing Order li menm, me i dan lespri Standing Order Konstitisyon.          Sa i ganny, i ganny fer.  E dan plizyer Parlman, sa bann laranzman i ganny fer.    Sa i normal, me selman fodre pa ki nou sey pran tou pou nou met li an ekrir.            Akoz i kapab dilute sa travay enportan ki nou pe fer.  So lo la.

I bon dir osi, ki par egzanp letan ou pe koz en Manm, 30 minit, ensidswit pou koze dan diferan lokazyon.  Si i annan son Mosyon, ler i annan lentervansyon.  E sa i enportan.  I enportan akoz i osi i annan en listwar.       E fodre pa ki freedom of speech and freedom of expression.        Kot i konsern entervansyon bann Manm i ganny afekte.  Sansan ou kapab ganny sa ki nou menm dan Lasanble, zot menm zot lo lot kota latab zot in dir a plizyer repriz.  Fodre pa ki toultan en mazorite i abiz son pouvwar lo minorite.

 

        (laughter)

 

HON CHARLES DE COMMARMOND

E non, non, be zot pe riye akoz zot pa pe konpran ki nou pe koze. Ou konpran, mon konnen zot fek vin dan Parlman, sa bann ki pe riye.  E i enportan ki mon dir sa.  I enportan, fodre pa, letan nou pe avanse dan nou lavi, dan lavi nou lenstitisyon.  Fodre si en keksoz ki nou ti fer mal avan, ki pa ti byen, i ti pou en lepok.  Be nou bezwen, i normal ki nou amelyor li!  E se sa rezon nou pe fer sa legzersis.  Pou nou amelyore.      Pou pa zis nou ki la.  Pou sa ki vini parey in ganny dir taler.  Nou konnen poudir lot eleksyon zot pa pou la parey zot ete konmela.        Zot konnen zot pou’n ganny afekte en kantite, zot pou’n preske tonbe konpletman.      Nou konnen sa.  Se sa rezon nou konnen, sa Parlman ki pou vini i pou en lot Parlman pli dinamik ankor.       E se sa rezon ki fodre pa ki nou dilute sa ki nou pe fer la.  E ki an menm tan, freedom of expression i ganny garde.  E ki sa bann letan, ou pa kapab al deside, dan sak, i kapab annan en laranzman.      Me ou pa kapab fer li cast in stone,  ki dan ABC tou keksoz pou al desid laba.  Non, mon pa krwar ladan.  Mon krwar poudir i annan en kantite keksoz la, nou bezwen les li ale.

Akoz koumsa ki freedom of expression i pou bezwen kontinyen egziste e reste e respekte dan Parlman.  Having said that, mon toutafe dakor, ki petet sa ler 5er-9er.  Si zot oule aziste li pou mwan sa parey mon’n dir, napa problenm.  Sa i en keksoz ki kapab ganny aranze si nou oule fer li koumsa.                 E an menm tan, nou bezwen konpran sa dinamik ki egziste dan Sesel, koman en pti pei, koman en pti Parlman, osi. E ki nou, nou bezwen konpran sa legzersis byen, ki nou pe fer.  Mersi.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab De Commarmond.  Onorab Sandy Arissol.

 

HON SANDY ARISSOL

Mersi Mr Speaker.  Bonzour tou Manm.  Mr Speaker ou konnen, i gou parfwa letan ou tann en parti politik i dir, en lepok i ti apel son lekor ‘Kosto, ‘Kapab’ e ‘Konpetan.’        E souden la i vini i dir ek ou protez ‘minorite’.  Ou konnen, mwan mon ti enn bann Manm ki ti la dan 4enm Lasanble.  Kot SPPF sa letan ti annan en mazorite dan Lasanble Nasyonal.          E sa bout prezerv nou minorite, zanmen ti egziste dan sa Lasanble.  Selman ozordi zot anvi nou pratik sa.  Annou pa bouldoz zot parey zot dir.  Selman dan sa revizyon, nou a rode kote sa bann zafer i ava antre.          Mwan mon ti anvi fer pwen lo sa zafer 9er-5er.  Ou konnen, parfwa nou pran bann desizyon, ler nou pran bann desizyon nou bezwen kalkil li en pe zeneral.

Par egzanp letan nou, koman Lasanble, nou exceed nou ler, otomatikman, radyo i dereye, son progranm i dereye parey nou dir.          Parske nou’n exceed zot ler.  Ou a plizyer repriz ou’n dir ek nou, letan nou al apre 6er edmi, lanons ek mesaz pa ganny lir.       En keksoz routin ki Seselwa in abitye avek.  Akoz nou ki fer sa, parske i al an direk.                            Letan nou pe pran sa bann desizyon ler komanse, ler fini.  Nou bezwen osi kalkil bann staff ki travay avek nou. Sa cameraman SBC ki asiz la depi 9er bomaten.  Sa madanm ki er dite deor, ki bezwen pran en transpor pou al anmas son zanfan, al rode kot i ete.       Konmsi nou bezwen balans li en pe zeneral.  Nou pa kapab fer keksoz ki, zis nou lekor koman bann Manm Lasanble.  Nou bezwen anmenn li lo en pli gran lanpler ozordi.  Balans avek mannyer sityasyon lavi i ete.  Problenm trafik an zeneral.  Mannyer sityasyon Sesel i ete, nou bezwen balans li byen an relasyon avek letan nou pe travay lo ler.  Ki pou fer sir ki i pou balanse.  Mwan 9er, 5er ziska prezan i ok.           Be selman dan lespri ki Onorab Ramkalawan avek Onorab Ferrari in dir, mon krwar i a kontinyen annan sa konsiltasyon.

Par egzanp, ki ou fer, letan in ariv, 5er, ou dir ek nou be get sa,  la nou lo tel topik,  eski nou ganny en konsansis ki nou ale ziskan 5er edmi?  A plizyer repriz nou’n fer sa koman Speaker.       E ou’n demann sa 2 Leaders, plizoumwen ki mon krwar i lo en bon semen.      E mon krwar i ava enportan pou nou kit sa fleksibilite dan sa lespri konsiltasyon, parey Onorab Ferrari ek Onorab Ramkalawan in dir.          Mon krwar sa i ava enportan pou nou kapab bouz de lavan.  Me selman letan nou pran bann desizyon an relasyon avek ler komanse, ler finisyon. Nou bezwen osi kalkil lezot dimoun ki ed nou pou fer sa travay marse dan Lasanble Nasyonal.  Mersi bokou Mr Speaker.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab Henrie.  Avan mon donn ou laparol Onorab Loizeau.  Zis lo mon pou koz lo behalf. Nou annan en progranm ki nou aranze avek nou bann staff.  Sak fwa ki nou travay ziska pli tar.       E nou bann staff ler i ganny, ler i vin interview pou vin pran responsabilite isi.  Sa osi tou i ganny mete devan zot.

So lo kote, sa nou ok avek sa.  Nou annan bann laranzman, nou annan bann keksoz ki nou fer.  E an menm tan osi tou, dan package nou bann staff osi tou.  I annan serten konponan ki rantre.  Ki take care of them, so lo sa kote nou ok.   Lo kote SBC mon kapab dir ou osi tou ki poudir radyo, radyo i annan moman kot AM, kot nou konpran konmela.       Par egzanp si nou ale ziskan midi edmi.  AM i switch over, i fer son, i kontiny ek son bann progranm normal.        Me lo televizyon nou lo televizyon, mon krwar 2.  E sa i kontinyel.        Sa i ganny dedicated sak fwa i annan sitting pou Lasanble.  So napa enteripsyon lo la, ok.      E mon panse ki menm keksoz i aplik pou bann staff SBC.  Ler zot, ler zot vin en sitting.      E parey mon krwar bann MNA zot osi tou.  I annan posibilite ki nou kapab bouz en pti pe dan nou, manz en pti pe dan nou breaks.     Oubyen al en pti pe an plis.

Me parey ou’n dir, o tan posib, nou sey regarde le de kote, si i annan en konsansis. Si i annan en matter ki nou pe al fini, nou pe al pran en desizyon lo la.       Nou al en pti pe pli tar pou nou kapab dispose of.  Onorab Norbert Loizeau.

 

HON NORBERT LOIZEAU

Mersi Mr Chair.  Bonzour tou dimoun.  Mr Chair, mwan mon pou kontinyen en pe lo laliny ki Onorab Arissol in koz lo la an relasyon avek ler.  Mwan pou mwan mon pa krwar ki nou bezwen fer swiv tou sa ki lezot pei deor parfwa zot fer. Parey Onorab Henrie pe dir.  Rezon se ki enn, nou annan nou travay distrik ki nou bezwen fer apre ler.                  Nou tou nou konnen apre ki Lasanble in fini, call isi, call laba, endik ki nou bezwen ale.  E deor, zot nou bezwen konpran.    Ki deor sa bann Manm la, zot saler i bokou pli eleve.  And, e zot annan en group dimoun dan zot biro ki travay ek zot.

Dernyen fwa ler mon ti al CPA L’Angleterre, mon ti vizit South Hall, mon ti etonnen sa grander biro ki i annan. Sekreter lot ki pe ed sa Manm pou fer serten travay lo kote son kominote.  Tandis ki nou isi la, nou napa sa.  Nou fer tou nou menm.         Alors si i arive ki nou pou extend li ziskan 11er, 10er diswar, ki mannyer nou, nou pou fer nou travay dan distrik?        Nou annan zis en Clerk nou.

E apre Mr Speaker, en keksoz ki nou bezwen konpran, nou, nou en Pti Leta Zil nou. Lavi familyal i enportan pou nou koman en Manm Lasanble.  Met dan nou lespri, nou annan en problenm sosyal deor.  Nou annan fanmir, nou annan en dekadans en fason dan lavi fanmir dimoun.  Ki nou, nou bezwen proteze, retourn li back to normal.

Dan en sosyete normal.  Alors koman en Manm Lasanble, i enportan ki i annan en ler ki nou pe rantre se nou. Pou nou kapab ganny en konversasyon ek nou fanmir, sa mon pwen.  Mersi.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab.  Petet si nou retourn en pti pe an aryer, nou bezwen mazinen ler nou rantre dan sa Lasanble, 6enm Lasanble.  Komitman ki tou bann Manm ti donnen.  E mwan ler mon ti pran sa responsabilite koman Deputy Speaker.  E apre vin Speaker.  Mon osi tou mon’n donn mon komitman.  Se pou sa rezon ki mon prezan.  Amwen ki mon lo en misyon overseas.

Mon toultan pran mon responsabilite e desarz mon responsabilite.  E, se sa Lasanble, 6enm Lasanble ki ti deside ki nou pou fer plis sitting ki enn par semenn. Se sa Lasanble ki ti deside ki Bidze, le nou pou depouy Bidze, nou pou travay toulezour koman nou fini repons, pou nou depouy Bidze. Alright?

Mon   pa konnen,  lenpresyon ki mon pe gannyen, petet nou pe shy away from tou sa ki nou’n dir.  Me selman mon konnen, sa ti en Lasanble ki ti donn en parol lepep deor la.  Poudir nou en Lasanble ki pou travay. E nou pou fer serten travay pou nou pei.  Sa mon fer en pti komanter.  Mon a donn laparol Onorab Bernard Georges.  Mon pe donn laparol Onorab Bernard Georges avan apre mon ava vin kot ou Onorab.

 

HON BERNARD GEORGES

Mersi Mr Chair.  Mr Chair, mon’n ekout atantivman a bann pwen ki’n ganny sorti.  E mon ti ava annan detrwa refleksyon pou fer.  Konman en Manm, pa konman Chair Bills Committee, Standing Orders Committee neseserman.

I annan enn de keksoz fodre pa nou bliye.  Enn se nou annan en pratik Lasanble.  Sa mo pratik i tre, tre, tre enportan.  E ler nou pou annan nou liv ki pou gid nou.  Sa, son tit sa liv se Practice and Procedure of the National Assembly of Seychelles.

E pratik i pa toultan ganny ekrir.  Me se bann keksoz ki in vin anzandre dan pratik sa Lasanble.  Lakour i annan presedan pou menm rezon, L’ Egzekitif i annan bann Konvansyon ki zot swiv pou menm rezon.  I pa bezwen ganny ekrir anywhere.  Me se bann keksoz ki in telman anzandre dan nou pratik, ki nou gard li koman en pratik.  E pratik en Lasanble i en keksoz ki tre, tre enportan.

2enm keksoz ki mon ti anvi dir, se ki time management i pa en keksoz ki ou kapab legislate pou li. I en keksoz ki ou bezwen pratike.  E personnelman, e la Mr Chair ou ava konpran mwan. Mon pa pe kritik lafason ki ou, ou Chair Lasanble.  Me i annan de moman kot time management in al kont nou. Akoz ou fason chair.  E mon annan tou respe pou ou fason chair.

Se pou lezot tant Manm ki posib, koz otan ki zot anvi.  I en pratik ki nob.  E ki ou sistenm.  Me mon krwar enn bann keksoz ki pe resorti la, se ki annan de fwa, napa ase tightness dan lafason ki bann time management i ganny swiv.

Mon a donn enn de legzanp.  La mon pe regard nou important documents of the 6th National Assembly of Seychelles, paz 16.  I met kler, ki Question Time, i pou ant 9er ek 10er edmi tou le bomaten.  And that’s why.  Si nou ti gard sa, nou ti pou kapab fer en kantite lezot travay dan lazournen.  Me nou pa, i annan zour ki 5er nou ankor pe demann kestyon sa Minis.  Pourtan nou pratik se sa.

Dezyenmman, se PNQ.  Si en PNQ ti limite a Leader Lopozisyon en demi erdtan, li i demann son kestyon, Minis i reponn, i demann son siplemanter, Minis i reponn.

Bap, fini, en demi erdtan, nou ti kapab annan en PNQ tou le semenn.  San antre dan nou, e legzanp se bomaten.  Nou’n fer, nou ti annan en diskisyon lo PNQ bomaten.  Si nou ti pe swiv sa pratik, nou ti’n kapab dil avek PNQ Onorab Leader Lopozisyon e move on avek nou travay.

Alor mon pe fer en pledwari pou ki ki nou tighten up nou travay.  E ki nou koz mwens, nou repet mwens.  E nou limit lakantite dimoun. E la mon krwar ki mwan mon tonm dan enn sa bann, dan sa tim ki dir, ki Speaker i bezwen annan tou pouvwar posib.

Mon pa anvi limit pouvwar Speaker.  O kontrer mon al devan Lakour.  Sef Ziz i annan pouvwar, gran pouvwar. Li ki deside lekel Ziz ki pou ekout lekel case.  Mon’n asiz dan son biro, e mon’n vwar bann file i antre.

I regarde, i dir, sa tel dimoun, tel isi laba.  Personn pa kestyonn li. Sa Ziz pa pou vini, pou dir li, be yer ou fek donn mwan enn, la ou’n donn mon ankor en lot, akoz ou pa’n donn sa enn?

Non, sa se lotorite ki vin avek sa travay.  Me at the same time, at the same time Lasanble, i en Lasanble Manm. Si par egzanp demen, Mr Speaker averti ou pouvwar dan Standing Order 18(2). Ou dir, ler nou arive demen bomaten, ou dir, mon’n deside ki dezormen, nou pou asiz, nou pou sit tou le zour, 5 zour par semenn.  Depi 9er ziska 5er.  E Sanmdi depi 9er ziska midi.  Si ou fer sa, ki pou arive dapre ou?

2enm zour ou pa pou annan en quorum.  So i annan, vwar i annan fason pou nou ariv a en solisyon.  It’s give and take.  Ou, ou annan ou lotorite, ou egzers sa lo nou bann Manm.  Me nou bann Manm nou osi nou annan en fason pou fer ou konpran, si ou lotorite ou pe al pli lwen.  E mon krwar that’s the, that’s the best way pou sa travay, pou sa travay ganny fer.

Mon vin donk lo sa 2 pwen spesifik ki devan nou.  Enn se time.  9er, 5er.  Mwan mon krwar ki sa set en pratik Lasanble.  E pou le moman nou’n tonm dakor ki nou pou sit 2 fwa par semenn.

9er ziska 5er.  I en keksoz ki mars tre byen.  Si nou bezwen al par lao 5er, i la dan 19(2), 19(2) i annan en proviso, mon a met li lo board. 19(2) i annan en proviso ki dir ki ler nou’n ariv 5er, si ou oubyen sa Chairperson i krwar ki biznes i devret prolonze, al pli lwen ki 5er parey in arive souvandfwa. Nou fer li.  E ou ek sa Speaker presedan ti kontan demann ek Lasanble, pran nou pwennvi, eski nou kapab ale.

And, e annan de fwa ler nou dir non, nou arete, ler nou dir wi nou proceed.  E se koumsa mon krwar ki i devret.  And it’s right there. Nou pa bezwen re envant larou, i la.

E finalman an sa ki konsern ABC.  Mon krwar i annan en tre bon propozisyon ki’n ganny fer. Ki serten bann desizyon ki an partenarya Chair, Speaker, i devret ganny konsidere atraver ABC.  I en propozisyon.

Leader Lopozisyon in dir ki nou kapab insert sa dan 18, dan order 18(2).  Mwan mon ti a plifere fer li en lot fason Mr Chair.  Dan rapor Standing Orders Committee, lo paz 7, pwen limero 12, nou’n soulev en seri pwen ki nou bezwen konsidere.

E enn sa pwen, paz 7.12,  Se eski ABC i devret vin en Standing Committee.  E si in vin en Standing Committee   en pe pli tar ler nou pou ariv lo bann orders en pe pli lwen, lo order 86, 87, e nou pou pe revwar nou bann Komite.  Enn bann propozisyon Standing Orders Committee, se ki nou annan en House Committee.

Se sa House Committee ki pou ranplas Assembly Business Committee.  E si nou tonm dakor ki nou pou annan sa House Committee, i pou annan bann atribisyon.  E i pou annan bann keksoz ki sa House Commiittee pou deside ansanm avek Speaker.  Oubyen ki Speaker pou deside ansanm ek sa House Committee.  E a sa moman la, nou kapab pran sa desizyon.

Alor, si, pou nou bouz deba, nou ava flag sa pwen la.  18(2), ‘in consultation with.’  E nou ava espere ler nou ariv lo 86.  Nou ava repran li ankor pou vwar si nou aksepte ki i pou annan en Komite.  I kapab ki i pou zis ABC mannyer i ete ozordi.

Nou napa okenn problenm avek sa.  I posib ki i pou reste koman Assembly Business Committee.  Oubyen i pou posib ki i pou vin en Select Committee. Lasanble, sa se nou ki pou deside.  Me sa kestyon bann landrwa kot Speaker pou fer en keksoz an konsiltasyon avek sa Committee, i ava ganny ensere dan Standing Orders. Including dan 18(2), si nou krwar sa set en bon nide.  Mersi Mr Chair.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab Georges.  Mon apresye ou bann pwen ki ou’n fer sorti.  E mon konnen mwan avek ou nou’n diskit plizyer sa bann pwen a plizyer fwa.

Par egzanp ki mannyer pou manage Question Time, ki mannyer pou manage la kantite siplemanter.  Eski menm nou fer Question Time Mardi ant 9er a midi.  Tousala nou’n koze. Ki nou fini e any other questions ki pa’n ganny dispose of by midi, i ganny swa anvoye, swa mon reganny li in forms of written answers.

Tousala nou’n diskite.  PNQ parey ou’n dir, i Standing Orders i fer li privilez Leader Lopozisyon.

Me nou’n war nou’n deza open PNQ, nou’n ale ziskan son lannmen, nou pa ankor fini.  So, tou dernyerman mon’n sey limit siplemanter lo PNQ par 2 sak kote.  Me nou pou ariv lo la.

Nou pou ariv lo la lo kestyon, lo Private Notice Question,  ki ava sa bann moman kot pou nou tackle pou nou regarde.  Me mon annan en pti word of caution – (cautious).  Ki parey mon’n deza dir, parey mon’ deza dir, ler nou pe travay lo Lalwa, annou pa fer Lalwa ki pou fit nou ozordi.  Oubyen nou pe war nou pou antre dan sa Lalwa.  Annou mazin sa Standing Order osi tou poudir, travay ki nou pe fer ozordi, i pou la pou sa prosen 10an at least.

 So nou bezwen Standing Orders for the future.  Not to fit the purpose of the sixth Assembly. Well i pou fit the purpose of the sixth Assembly and onwards.  Onorab Ramkalawan.

 

HON WAVEL RAMKALAWAN

Mersi Mr Chairman.  Mr Chairman mon ti anvi zis petet anmenn en klarifikasyon lo sa statement ki ou’n fer ki konsernan 6enm Lasanble.

An term si nou pe shy away from travay.  Mwan mon anvi senpleman dir avek ou ki napa personn ki pe shy away from travay.  Parski, fodre pa ki nou donn sa lenpresyon deor.  Parski si par egzanp sa semenn la, nou pe deside pou nou travay 3 zour, we are not shying away.

2 semenn pase, FPAC in zwenn Mardi, Merkredi pou sesyon ordiner.  Apre sa nou’n zwenn Zedi, Vandredi tou. E personn pa pe shy away from travay.  I zis ki time management parfwa i fer li trennen.  E letan i trennen, letan nou fini 8er edmi diswar lo en size ki petet pa’n neseserman annan en urgency avek. E kot olye anvway li the following day, nou pa fer li.  This is what Members are saying. 

E par egzanp dernyen fwa letan mon’n dir, letan mon ti met sa pledwari pou bann Manm ki reste lwen. Mon pa ti met sa akoz zot pa anvi travay.  Me se parski, mon konnen mwan, ki poudir letan zot sorti Lasanble, apre sa zot ariv se zot apre 10er diswar.

So nou bezwen pran sa bann keksoz an konsiderasyon.  Menm parey letan FPAC i zwenn,  en konparezon.  Letan Onorab Gill i di, be mon bezwen fer atansyon parski mon bezwen al pran en bato.

Nou bezwen, i pa akoz Onorab Gill pa anvi travay.  Me akoz i annan en nesesite.  So mon anvi re afirmen pou tou dimoun konpran, ki poudir, we are not, kekfwa sa lekspresyon shying away. Konmsi nou pa pe taye avek nou responsabilite.  Me o kontrer nou anvi travay.  E nou, nou anvi ki Lasanble i fer plis travay prodiktiv pou nou pei!  Mersi bokou.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab.  Onorab Churchill Gill.

 

HON CHURCHILL GILL

Mersi Mr Speaker.  Bonzour Mr Speaker, bonzour tou Manm ek tou dimoun a lekout.  Mr Speaker mon anvi zis nou reflesir byen lo bann keksoz ki nou pe dir.  Ler nou pe dir, fer Manm koz mwens. Akoz fodre pa nou bliye, tou sa Manm ki la pe reprezant dimoun.

E nou pa kapab si en dimoun i annan keksoz pou dir, nou dir poudir arh sa dimoun pa pou kapab koze, akoz nou answerable nou. E kekfwa sa size ki pe ganny diskite, i en size ki konsern nou constituency kot nou sorti.  E i enportan nou fer en lentervansyon lo la.  So, me selman issue i pa la li.  Mon pa krwar issue se fer Manm koz mwens.

Mwan mon krwar issue nou bezwen dir ek nou lekor.  Akoz nenport ler ki nou mete.  La nou pe koz 9er-5er.

Demen nou ti kapab pe koz 8er- 4er.  Me selman issue i pa kot sa ler li.  Issue i fason kot nou pe conduct nou biznes.  Fason ki nou pe koze.  Fason ki nou, eski nou pe koz lo size ki relevan?  Sa size ozordi i lo tel topik.

Eski tou Manm ki pe fer lentervansyon i pe adres sa size?  Oubyen nou war nou en bon pe nou, nou pe diskit lo keksoz ki pa relevan. E sa dan li menm, i gaspiy letan nou Lasanble.  E dan letan kot nou ti kapab fer bokou plis keksoz ki pli prodiktiv ki pou dan benefis nou pei.  E nou dimoun ki nou pe reprezante dan sa Lasanble.  Mersi.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab Churchill Gill.  Bon in ariv 10.30.  Nou ava pran en break, e nou ava retournen, 11er.

 

(BREAK)

 

 

MR SPEAKER

Bon, nou ava kontinyen nou travay. I annan 2 Manm ki ti’n lev lanmen zot pa prezan. Nou ava kontinyen.  Mon a donn ou laparol Onorab Georges. And then we can move on. Onorab Georges laparol i pou ou.

 

HON BERNARD GEORGES

Mersi Mr Chair. Mr Chair nou ti’n, mon krwar nou’n fini, si mon memwar i byen, i bon. Avek order 19. E si sa i leka, nou al lo Part IV prezan, ki ansanm avek Part V ki pou swiv. I annan pou fer avek adjournment. Part IV i komans avek order 20, e nou’n fer en, nou’n propoz en sanzman dan son heading. Pou tir sa mo “the” pou li vin “Motions for adjournment of the Assembly”. Akoz sa mo “the” ti an plis. E, nou’n sanz lafason ki order 20 (1) i lir, prezan i pou, pou fer li vin pli kler. Si zot swiv lo zot schedule, i lo paz 14 anba.  E, zot ava vwar bann rezon akoz nou pe propoz sa modifikasyon.

Order 20, ek order 21, fodre nou konpran zot ase. Akoz enn ek lot, tou lede i mars ansanm. Konmela order 20 (1) i dir, “When for any reason it is not desired to formulate a motion in express terms for the purpose of debating a matter or matters, a motion that the Assembly do now adjourn may be moved for the purpose of such a debate”. E nou nou’n dir, i pli senp pou dir senpleman “a Member may without wishing to debate a matter or matters, move a motion that the Assembly do now adjourn”.

Basically 20, se ki okenn Manm a nenport ki moman, i kapab, san soulev en Mosyon, zis move en Mosyon. San soulev en Mosyon, pou lekel pou annan deba. Par egzanp en Mosyon ki, en nouvo lakonpannyen i ganny permisyon pou fer en ferry ant Praslin avek Curieuse par egzanp.  Nou pa fer sa, me zis pou move en Mosyon pou adjourn Lasanble. Pa pou adjourn debate, me pou adjourn Lasanble.  Pou adjourn sa sitting sa zour.

E si nou swiv, en Mosyon i kapab ganny fer selman apre ki en Manm in notifye Speaker, pou ki Speaker i konnen ki sa pe vini.  Pa ganny pri au des éprouvés. E Speaker i kapab dir non, mon pa pou les ou move sa Mosyon. Akoz ou pe abiz bann Standing Orders. Ou pe basically anpes deba or whatever.

E en tel Mosyon, i kapab selman ganny fer apre ki tou bann Mosyon ki deza lo order 23 in fini ganny fer. E  i bezwen ganny fer ant 2 item biznes. Ant enn ek en lot. Avan ki ou al komans en lot. Ou pa kapab fer li dan milye en deba. Akoz sa i annan son order ki permet li ganny fer. Ki nou pou vwar pli tar. E, si sa Mosyon i pase. Deba pou sa zour i fini.  Travay pou sa zour i fini. E, i ganny anvoye pou son next sitting. Otherwise si sa Mosyon i fail, travay i kontinyen parey labitid.

E ler biznes i fini. Speaker i adjourn Lasanble parey normal.  Nou’n propoz retir 7, order 20, suborder (7) ki dir, “On any motion moved under paragraph (6) a Member who has given notice in writing and obtained the leave of the Speaker, may raise any matter of administration for which the Government is responsible.”  Nou pa’n war ki mannyer sa i fit la, dan sa plas. E nou’n dir, si zot lir dan zot schedule, ki sa i ganny kouver anba order 21, in any event. Alors, pa neseser pou met li la.  Unless ki i annan en Manm ki konpran rezon, akoz sa i la. Nou krwar ki i meyer pou pa annan li ditou.

E avek ou permisyon Mr Chair, nou ava regard order 21 an menm tan. E order 21 i prevwar ki avan ki nou ariv lo Mosyon dan Lasanble. En Manm i kapab move, pou Lasanble ganny adjourn, pou diskit en keksoz enportan, e ki devret annan en konsiderasyon irzan. E nou krwar ki se sa, ki parey sa enn ki lo board, ki nou’n delete. Akoz i menm kalite keksoz, an important matter.  Mon war Onorab Pillay in lev son lanmen Mr Chair.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab Georges. Onorab Sebastien Pillay.

 

HON SEBASTIEN PILLAY

Mersi Mr Chair. Kestyon ki mon pe sey konpran, konmsi. Enn i spesifik. Akoz in spesifikman mansyonn “a matter of administration for which the Government is responsible”. Apre, anba 21 nou dir, whilst 21 i kouver li. E, 21 i pli larz kot i koz lo, any important matter basically. Sa keksoz ki mon pe sey grapple avek. Why do the distinction at 21, at 20 (7) avan order 20 (7), apre anba order 21, nou fer referans avek important or urgent matter? Thank you, Mr Chair.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab Pillay. Onorab Georges.

 

HON BERNARD GEORGES

Mr Chair, si nou retourn lo order 20, paragraph 6. Ler biznes anba order 24 in fini. E order 24 se Order of Business, ok. Ki nou pou vin lo la pli tar. Ler tou biznes in fini, Speaker obviously i adjourn Lasanble akoz travay in fini. Me, si i annan en Manm ki’n move pou ki Lasanble i adjourn, sa Mosyon i pou ganny pran avan ki Speaker, natirelman i adjourn Lasanble. Akoz i annan en Mosyon ki outstanding, ki Lasanble i adjourn.

(7) I dir, ki si sa Manm in move to adjourn the Assembly, sa Manm i kapab raise en matter of administration, ki annan pou fer avek Gouvernman. Dan Standing Orders Committee, nou’n sey rode kisisa, ki sa vedir, ki sirkonstans ki kapab ganny kouver anba sa? E nou pa’n kapab trouv en sirkonstans. E in fact lefe ki pandan 25an depi nou Lasanble i egziste, sa zanmen in souleve.  I montre ki, i swa en provizyon ki otiose, ki’n fini spent. Oubyen i kapab ganny pran in any event anba 21 (1).  Ki dir ki avan ki ou antre lo okenn Mosyon, en Manm i kapab demann en adjournment Lasanble pou al diskit en keksoz spesifik, e enportan ki devret annan en konsiderasyon irzan.

E donk, ou ti a kapab pran sa matter of administration ansanm, e adjourn Lasanble pou kapab al raise sa matter of administration. Alors, nou pa’n vwar etandonnen ki 20 (7) zanmen i ganny servi. E nou pa’n kapab konpran dan ki sirkonstans i kapab ganny servi. Nou’n prefere dir be, it’s a spent provision ki’n ganny adopte dan en lot Standing Orders, en lot pei. En lot Parlman. Alors, etandonnen ki 21(1) i kapab kouver li, annou dan en fason colloquial, annou kay avek sa.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab Georges.  Bon, i parey i annan en konsansis.  Nou a kontinyen Onorab Georges.

 

HON BERNARD GEORGES

Mersi Mr Chair. E, si en Manm pe demann en adjournment pou en kestyon spesifik. Sa ki nou apel annan de fwa en technical adjournment. I annan en, bezwen al konsilte or something like that. Avan, sitting i konmanse bomaten, sa Manm i pou bezwen donn sa kestyon spesifik avek Speaker, an ekrir. Me, sa Mosyon pa kapab swiv, pa kapab kontinyen unless, ki Speaker i deside ki wi, i annan en bon rezon.

E Lasanble i vot an faver. I pa zis en kestyon arete. Se Lasanble ki pou bezwen deside.  E, lanmwatye bann Manm ki dan Lasanble a sa moman, i bezwen siport sa. E prezan, Mosyon i ava ganny adjourn pou en peryod spesifik ki Speaker i ava sizere, en pe pli tar sa menm zour.  Oubyen lo en lot sitting.  E la nou’n deside sanz sa order 21 (4), ti long.

E, nou deside aret li, e dir ki Speaker i ava apwent en lot zour. Epi kontinyen, e an dizan si sa Mosyon i stood over pou en lot zour, i ava ganny dispose 24, i ava pran son plas dan sa lord.  Avan sa i dir, “Proceedings will be interrupted after three hours and any proceedings on which the Assembly is engaged as shall stand postponed until the motion for the adjournment is disposed of.”

I pa ti ed nou. La i kler si i adjourn, en pe pli tar sa zour oubyen en lot zour. Si en pe pli tar sa zour i pou swiv Order Paper, me si en lot zour i pou pran son plas lo Order Paper anba order 24.  Zis enn sa bann Mosyon ki kapab ganny fer par zour. E si, sa kestyon pe ganny konsidere, e 5er i arive. I kapab kontinyen pou ankor en peryod 3 erdtan. E, mon mazinen la, se akoz ki in annan en lenteripsyon dan lazournen pou sa technical adjournment, alors sa peryod i ganny   added back apre 5er. Sa se, Motion for adjournment for the Assembly.

E part V, i Mosyon for adjournment of debates.  E la, se Lasanble i kontinyen avek son travay. Me sa deba ki ti on, i ganny adjourn, i ganny anvoy pou en lot zour. E sa se order 22. Zot ava vwar dan order 22, dan son heading, nou’n fer kler ki se adjournment of debate in AssemblyOr proceedings in Committee. Akoz i swa deba dan Lasanble oubyen proceedings in Committee. Tou lede i kapab ganny adjourn par menm prosedir.

E, nou retir sa mon “claim to” ki aparet dan plizyer fwa. En Manm ki anvi postpone en deba lo en kestyon ki’n fini ganny propoze from the Chair. Setadir Chair in dir, Mosyon ki devan nou se, ki annan en ferry ki ganny enstitye ant Praslin avek Curieuse. Deba i kapab konmanse lo sa Mosyon. En fwa ki sa in ganny fer, la en Manm i kapab move. Nou le adjourn deba lo sa Mosyon, e nou a pran li en lot zour.  Oubyen si i dan Komite, ki Komite i ganny adjourn, e i ava sit again.

Nou pa’n kontan sa mo “may claim to move”. It’s simpler to just say “may move”.  Ou pe move sa Mosyon. E donk, nou pe demann delete sa. E, deba lo sa Mosyon i ava spesifik lo sa Mosyon for adjournment for that debate. E ankor enn fwa si Speaker i krwar ki sa, i en labi, i pe zis sey curtail the freedom of speech, i ava decline pou li propoz sa Mosyon. E, enn fwa ki apre Mosyon i swiv parey labitid.

E 23 finalman, se closure of debate.  Ki mannyer en debate i fermen lo en Mosyon. After, apre ki Speaker in propoz en kestyon, zot ava rapel. Propose and put. “Propose” se ler deba pe al komanse, “put” se ler vot pe al ganny fer. Apre ki en kestyon in ganny propoze.  Kestyon la se anything. Mosyon, kestyon, anything. En Bill, whatever.  Enn fwa ki Speaker i dir, deba i ouver that’s proposal. En fwa ki Speaker i dir, vot pou al ganny fer sa se put. E, Speaker i propoze, apre Speaker i put.

Apre ki en kestyon i fini ganny propoze, setadir ki ler deba pe al komanse. En Manm i kapab dir, annou proceed direkteman lo vot.  Let the question be put.  Annou pa bezwen al lo deba. E Speaker, si Speaker i krwar ki sa i pa, en infringement lo bann drwa minorite dan Lasanble. Ki se mazorite ki pe sey anpes minorite koze, i ava put the question. I ava al direk lo en vot. Otherwise, deba pou kontinyen.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab Georges.  Mon a donn laparol Onorab John Hoareau avan, apre Onorab Sebastien Pillay. Onorab Hoareau.

 

HON JOHN HOAREAU

Mersi Mr Speaker. Bonzour Mr Speaker. Bonzour tou dimoun.  Mr Speaker, mon pe get order 21 (4). Ler i dir, sa bout kot i dir “the same day or the next day”. Mon pe gete si. Mon pe get en klarifikasyon lo la, akoz si nou par egzanp Merkredi, the next day i tonm Zedi.  Ki pa sa zour nou sitting, Eski i souzantandi ki sa i mean the next sitting? Oubyen i mean the next day? Mersi Mr Speaker.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab. Onorab Georges ou le pran sa deswit?

 

HON BERNARD GEORGES

Mr Chair, mon ti pe hope ki pou pa ti pou demann mwan. Akoz mon pa ti pe ekout kestyon Onorab.  Mon’n ganny dir ki i the next sitting.  E, si i the next sitting, then so be it.

 

MR SPEAKER

Mersi. Onorab Hoareau ou, ok?  Oun konpran. Onorab Sebastien Pillay.

 

HON SEBASTIEN PILLAY

Mersi Mr Chair.  Ou ava rapel dernyen fwa kot nou ti teste sa Order. Nou ti annan sa deba otour the issue of question proposed and question put. Petet eski pa ti ava bon la ozordi, vi ki nou pe revwar nou Standing Orders, nou met en langaz ki fer li pli kler. Pou ki nou annan en distenksyon ant ler en kestyon i ganny propoze.  E ler en kestyon in ganny put.  Akoz se zot ki determinen lafason ki mannyer keksoz i proceed.  E, sete sa ki largiman ki Onorab Georges ti servi pou defann serten pozisyon dernyen fwa.

So, mon krwar, swa nou fer li la, swa nou fer sir ki dan manual, nou annan en dokiman ki atase. Ki defini what we mean by a question proposed, and a question put. Eski ler en Manm i move en Mosyon, e ou dir ok, bon.  Prezan Mosyon pou ki ou lir tit sa Mosyon, in ganny move, deba i ouver. Eski sa i en kestyon propose? Or eski ler deba in fini ganny fer lo sa Mosyon, Right of Reply in ganny fer. Prezan la, eski la i vin en question put? So, nou bezwen kler ek sa.

E, prezan when it comes to a Bill par egzanp. Eski the question proposed is at the Second ReadingOr is the question put apre ki Minis in fer son drwa de repons? Eski la ki prezan nou pou al dan question put? So, sa osi i bezwen kler.  Akoz dan tou lede ka, sa adjournment of debate i pran plas. I kapab pran plas ler nou pe pran en Bill, i kapab pran plas ler nou pe pran en Mosyon.  I menm kapab pran plas ler nou pe pran kestyon, par egzanp.  Mersi Mr Chairman.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab Pillay. Onorab Andre.

 

HON CLIFFORD ANDRE

Mr Speaker mwan, mon ti zis anvi, Onorab Georges in dir souzantandi. Me letan nou pe fer en dokiman, ler nou pe fer en Standing Orders, mon krwar si nou pe met “next day”, dan plas “next sitting”, oubyen nou le dir “next sitting”. Mon ti a prefere ki nou met sa ki nou le dir.  Akoz parey Onorab Hoareau in dir, si i tonm Merkredi, e nou pe zwenn Mardi prosen.  Annou met “next sitting”. Next day, langaz Angle, se demen. Just for clarity’s sake mon krwar, demen bann zenn ki vini i ava war ki i vedir vreman.

So, mon ti a sizere, unless mon war, unless si i annan okenn kontrent negativ.  Ki nou met “next sitting” dan plas “next day”.  Pou nou fer li kler.  Menm si nou meet Mardi, i pou vedir son lannmen, me i pou next sitting which is Wednesday.  Mersi.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab.  Onorab Georges.

 

HON BERNARD GEORGES

Yes, Mr Chair. Eski zot kapab remind mon kote nou ete silvouple lo sa pwen.  Which one?  22 (4). 21 (4).  21 (4), yes Mr Chair, mon napa, ou war nou’n servi day akoz deza i annan day.  Sanmenm sa nou’n servi li. si ou regard (4), son komansman i dir “the motion shall stand over until such hour as the Speaker may appoint on the same day or the next day”. Ou vwar, e se pou sa rezon ki nou’n servi “the next day” pou nou pa fer en lot konfizyon. So, si nou pou sanz “the next day” anba, nou bezwen sanz “same day” “the next day” anler. E servi en sel mo. That the problem.

May appoint on the same day or the next sitting”.  Sa 2 landrwa kot i annan “next day”, si Lasanble i dakor. Nou sanz li nou fer “next sitting” if that’s ok, nou fer li.  Mersi.

E, nou al donk lo closure of debate. Nou ti pe koz lo propose and put.  Onorab Pillay in lev en pwen Mr Chair. Mon krwar ki nou pa kapab met sa, nou pa kapab define sa dan nou Standing Orders. Akoz okenn dimoun deor ki pou lir Standing Orders pou dir, be sa bann boug zot pa konn zot terminolozi.

Akoz sa, it’s a term of art, nou sipoze konnen.  Sa ki mon pe propoze, se ki nou met li dan manual. E dan manual in fact, i la deza. E nou’n, e sa se en manual ki Standing Orders Committee pou propoz avek Lasanble a en serten moman.

E, nou mete kler, “once this question is proposed, debate can ensue, on the question proposed and not on the motion” eksetera. E, apre nou eksplike what the question put is. Alors, dan manual, tou bann Manm, bann nouvo Manm pou konnen egzakteman diferans ant question proposed e question put.

E mon sipoze ki dan bann Lasanble fitir, i ava annan en pti peryod training pou bann nouvo Manm ler zot pe vini. Ki pou ganny donnen par bann Manm ki’n la depi avan. Pou ki zot familyariz zot lekor avek bann process Lasanble, eksetera.  E zot, parey i ganny fer dan tou bann lezot Lasanble. Me malerezman, i pa en keksoz ki nou fer isi ziska prezan. Me mon krwar i en keksoz ki ava swetab pou lavenir.

E donk, en fwa ki kestyon i ganny put, si i pase, that’s the end of the matter. E nou vin prezan lo order 24. Ki order of Business.

 

MR SPEAKER

En moman Onorab Georges, Onorab Pillay.

 

HON SEBASTIEN PILLAY

Mersi Mr Chairman. Mr Chairman, Onorab i bezwen osi, as Chair Bills Committee. E, mwan as en Manm, pa Bill Committee, Standing Orders Committee, mon krwar i enportan nou fer en klarifikasyon vizavi 21 (5). Akoz 21 (5), is taken pou ki sa Manm ki, for the time being holding the floor. To mean, sa Manm ki pe fer sa deba a sa moman, e li i move sa Motion for adjournmentWhich is not the case. The case should be, se ki sa Manm i demann floor, and then i move sa Mosyon as soon ki li i ganny floor.

Akoz, esansyelman ki ou pe vedir, sa Manm ki pou’n fini entervenir. Meton, in fer en deba, in fer en entervansyon lo en Mosyon, or something for adjournment.  Apre li menm li ki’n move the adjournment, then i al kont lespri Standing Orders. Akoz li sa Manm i pou’n ganny sans koze, fer son reprezantasyon.  E apre li menm li, i pou demann adjournment pou anpes lezot Manm koze.

So, mon krwar ou rapel nou ti annan sa deba dernyen fwa pou nou klarifye. Akoz i enportan, i vin en ledikasyon. Me osi ki i ganny klarifye osi dan manual.  By what we mean, pou ki nou vedir par, the Member for the time being holding the floor.  Mersi Mr Chairman.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab.  Onorab Georges.

 

HON BERNARD GEORGES

Yes, Mr Chair. In fact, Mr Chair, si mon kapab lir ankor en pti bout manual.  “Putting the question, once debate has been exhausted on the question, the question that the Speaker propose on the main motion, or on the main motion as amended. The Speaker again returns to the question, or questions amended. And reads it to the Assembly.  This is called putting the question. Here, the Speaker reminds the Chamber, of what the vote is to be held on”Ok?  E i annan order 39 (7) ki nou pou vin lo la taler.

Question put by the Speaker on a Motion.  Nou pou prezan vot lo sa Mosyon, oubyen, lo sa Mosyon as amended.  Kestyon devan Lasanble se, e la i lir son kestyon. That what is called putting the question. Donk, dan manual, tousala pou paret ase kler.

Kestyon Onorab Sebastien Pillay annefe, i en bon kestyon. I en bon pwen. E sa se, ankor enn fwa sa pou appear dan manual. Akoz, i pa vreman en kestyon ki devret selon mwan, antre dan Standing Orders. Si en Manm pe al propoz en adjournment of debate lo en pwen, i bezwen fer li avan ki i koz lo sa deba.  I pa kapab pran par dan sa deba, apre move pou en adjournment. In fact, McGee lo Parliamentary Practice i fer sa kler. Si ou anvi adjourn en deba, ou pa kapab koze.  Ou bezwen zis move ou Mosyon pou adjourn deba.  I fini. E, apre ou a koz pli tar, ler deba i retourn devan Lasanble.

Me Sa i ava appear, dan manual i ava eksplik sa tre byen.  Mon krwar pa, nou bezwen met li la dan Standing Orders, akoz ankor enn fwa sa i swiv son practice, rather than en lord. Me i en pwen ki enteresan, akoz tanzantan i souleve devan Lasanble. 24, i annan en dimoun in demann laparol Mr Chair.

 

MR SPEAKER

Yes, Mersi Onorab Georges. Onorab Henrie.

 

HON GERVAIS HENRIE

Mersi Mr Chair. Lo pwen ki Onorab Pillay in leve. In fer mon rapel, Prezidan Michel ti vini ti prezant State of The Nation. Apre dizourd Lasanble, an 2007. So, eski i vin en pe parey.  En Manm i koze, apre i move pou adjournment, or en Manm i prezant en Mosyon apre i withdraw en Mosyon.  So, dan sa 2 konteks, eski i tie-in avek sa ki nou pe dir? So, or i totalman diferan, etnikman i zoli, i responsab pou en prezidan fer en keksoz koumsa par egzanp? E, nou allow sa i kontinyen? Mersi.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab.  Onorab Pillay.

 

HON SEBASTIEN PILLAY

Mersi Mr Chairman. Ever the consummate politician Onorab Henrie.  I, 2 diferan size, Onorab Henrie in met en size kot Prezidan Michel ti dizourd Lasanble. Parey Onorab Georges in eksplike, sa i derogative nenport ki Prezidan. Demen i kapab en lot Prezidan ki asiz State House. Any Prezidan ki pou asiz State House, as long ki Konstitisyon i donn li sa pouvwar, i pou kapab fer li. Sa ki nou pe koz lo la, se ki, in the engagement of a deba dan Lasanble.  Meton parey lo sa size ki nou pe diskite la, right.  E Onorab, mon a servi legzanp Onorab Ferrari Mr Speaker, no harm intended.

Onorab Ferrari, i santi poudir, nou’n exhaust sa deba, nou pa anvi kontiny sa deba, so i lev son lanmen i dir, Mr Speaker, ou donn li laparol. E i move en Motion for adjournment.  There and there, moves a Motion for adjournment.

Onorab Ferrari, i kapab osi ale antre dan en deba akoz Standing Orders pa bon, nou pa devret pe fer sa.  And then move a Motion for adjournment. Sa ki Onorab Georges pe dir, se ki sa enn dezyenm, Onorab Ferrari pa kapab fer. I bezwen move sa Motion for adjournment, and then si i annan lezot pwen pou dir akoz i pe propose sa adjournment. I ava dir sa. So, these are two different contexts. Mersi.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab.  Onorab Georges.

 

HON BERNARD GEORGES Yes, Mr Chair. Sa kestyon i ganny trete at length dan manual.  Anba closure of debate order 23.  E, sa i ganny eksplike, parey mon’n dir very lengthily. E i ganny dir ki Speaker i bezwen fer, e ki Speaker pa devret fer. E ki mannyer sa Manm, ki sa Manm i kapab, ki pe move sa Mosyon i kapab fer.  Donk nou tret sa ase lengthily dan manual.

E nou eksplike, diferans ant, en Manm mazorite ki pe move sa Mosyon, ek en Manm minorite. E, ki desizyon Speaker i devret pran lo la, i tro long pou mwan lir li la, me mon ava ganny en sans lir li ler manual i sorti.

Order of Business. E, la i annan enn de propozisyon pou lamannman. Si zot regard zot schedule zot ava vwar. Ki premye pwen ki nou pe demande Mr Chair, e nou’n highlight. Dan lalis Order of Business i annan detrwa keksoz ki nou pou bezwen vwar.  Enn, se Moment of Reflection. E dan nou schedule nou pe demann avek Lasanble. Nou’n highlight li an zonn, akoz i pa en keksoz ki nou ti anvi fer en propozisyon lo la. Nou ti prefere ki se Lasanble ki deside. E nou kestyon se, should we retain the Moment of Reflection? Or replace it with a prayer or another appropriate moment?

E nou’n dir, parey i ganny fer dan serten lezot Lasanble.  E la Lasanble i a bezwen pran en desizyon lo la.  Konmela nou annan sa moman refleksyon, kot pandan en minit or so, Manm i reste trankil. Oubyen zot fer en lapriyer pou zot menm. Oubyen zot, mon pa konnen zot fer sa ki zot anvi.

Eski sa i devret garde koman en pratik Lasanble ziska prezan? Ki nou krwar i byen, nou pa devret sanze.  Oubyen eski nou devret annan en nondenominational prayer, parey i ganny fer dan serten Lasanble? Ki nenport ki tandans relizye ki ou annan, ou ava trouv ou lekor dan sa lapriyer. Ki ganny resite tou le bomaten. Dan plizyer Lasanble i annan sa. Oubyen eski i annan en lot keksoz ki kapab ganny fer?

E la, mon ti ava kontan fer en refleksyon ki mon fek fer bomaten. In fact, bomaten mon ti mazin lo la.  E mon ti pe demann mon lekor, si parey dan Kongre Lanmerik. Nou pa ti a kapab annan en pledge, e en pledge ki tou dimoun i war li ladan. E ki en Manm, who’s the Chaplain of the house. Ki ganny nominate, i lir li. Oubyen sak Manm i pran, ou, ou ava dezinyen. En zour Onorab Gill, en zour Onorab Wavel Woodcock eksetera. Lir menm pledge tou le, avan sak sitting.

Donk, sa se en lot fason. E mwan, mon krwar ki la se en moman apropriye pou nou focus lo la. Akoz personnelman, mwan mon krwar ki i en bon moman pou nou fer sa refleksyon. E si nou pe mazin en pledge, ankor enn fwa mon pa anvi monopoliz sa lide. Oubyen fors mon nide lo okenn dimoun. Me si nou regard Lartik 40 nou Konstitisyon ki zot in tann mwan dir plizyer fwa. I pli zoli Lartik dan nou Konstitisyon.  Nou kapab fer sa vin en pledge. Pa pou nou, me pou lanasyon seselwa an antye.  E sa pledge, mon pe li lir an Kreol, kot nou tou nou devret resit sa tou le bomaten.

“I nou devwar pou soutenir e defann sa Konstitisyon pou fer avanse lentere Nasyonal e kiltiv Linite Nasyonal, pou travay konsyansyezman pou kontribye anver byennet kominote pou protez, prezerv, amelyor lanvironnman.  E pou fer tou sa ki dan nou preanbil.”

Donk sa, nou ti a kapab. E akoz ki nou dan sa Lasanble, we don’t take the initiatives pou fer sa vin en keksoz nasyonal.  Donk, vwala Mr Speaker, mon pa pe fors naryen lo personn. Me, mon pe anvoy detrwa nide ki kapab ganny konsidere. Mersi.

Me, anfen sa se en pwen.  Me i annan lezot lide anba order 24. PNQ, kan eski PNQ i pou vini? Eski PNQ pou vin avan kestyon?  E, nou ti’n pran en desizyon panda Standing Orders Committee, ki kekfwa nou devret fer PNQ pas premye. Get it out of the way, apre nou al lo bann kestyon. Sirtou si, PNQ pou annan en peryod limite. Oubyen eski nou devret fer li parey ozordi, pou pas an dernyen, pou donn sa Minis en pe plis letan pou prepar son lekor?  That’s a matter. Alors, nou sa ki nou’n fer, nou’n envers sa 2 lord dan Standing Orders. E, nou’n anvoy Mosyon par deryer Bills.

Donk, Bills i pase, apre Mosyon i vin apre. E, la konmela Mosyon i vin avan Bills. E mon krwar that’s not the way ki nou pe proceed konmela. Donk vwala, sa ki nou pe propoze Mr Chair.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab Georges. Okenn Manm i le entervenir?  Order of Business.  I annan bann propozisyon ki Onorab Georges in met devan House.  Non, be si napa okenn propozisyon, mon ava retourn laparol kot Onorab Georges. Me selman nou reste stuck avek Moment of Reflection. Kwa ki nou pou fer? I annan 3 propozisyon apepre. Swa nou kit li koumsa menm. Swa nou annan en lapriyer, swa nou fer en pledge.  Ler nou kit li koumsa menm, i open pou Manm, parey Onorab Georges i dir.

Dan sa moman la, en Manm i kapab fer sa ki ou le, apard disturb the Moment of Reflection. Me, dan son panse i kapab swa i pe fer lapriyer oubyen i pe fer son pledge anndan.  Kit ki koumsa menm? Eski i annan en konsansis ki nou kit li as Moment of Reflection?  E sa Manm li menm li, i a deside si a sa moman la i pe fer lapriyer, i pou fer son pledge anndan menm. Ou byen zis i pou fer serten refleksyon lo nenport kwa?  Onorab Ferrari.

 

HON JEAN-FRANCOIS FERRARI

Mr Speaker, mon osi mon dakor avek Onorab Georges, ki en pledge ki vreman profon. E nou pa devret zet sa propozisyon, akoz nou napa plas pou li. Me selman kekfwa nou devret retenir sa dan nou practice, ki ler nou’n swear li dan premye sesyon. Nou’n swear-in koman bann Manm Lasanble, apre nou tou bann Manm ansanm, i fer sa pledge. Konmsi i vin in addition to the Oath.  Konmsi it’s a, i en pti pe pli larz. E, kekfwa nou devret kapab pas lo la, e met li an valer.  Mersi.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab Ferrari. Mwan osi mon ti pe mazin dan menm laliny. Dan nou Oath deza nou pe swear Allegiance to the Constitution, me nou ouver li en pti pe plis. Apre sa ler tou Manm in pran Oath, nou fer sa pledge anba Lartik 40.  Onorab Pillay.

 

HON SEBASTIEN PILLAY

Mersi Mr Chairman. Savedir nou kapab anba order 26, nou azout en, nou fer 26 currently vin (1), apre nou fer 26 (2). E, nou entrodwir pledge, e nou word li in relation to article 40 of the Constitution.  Prezan i a vin part of the Oath.

 

MR SPEAKER

Onorab Georges.  Comments?.

 

HON BERNARD GEORGES

Parey mon’n dir, the question ki sorti dan Standing Orders Committee. Ti napa en kestyon pledge. I ti zis, eski nou devret gard sa moman refleksyon? Oubyen, eski nou devret annan en lapriyer ki apropriye pou nou Lasanble ki nou tou nou fer menm keksoz bomaten? Parey nou vwar dan bokou, dan lamazorite Lasanble, annefe se koumsa. Nou, nou pa’n swiv sa, pou bann rezon ki nou pa’n swiv li. Me parey mon dir, si se en pratik, i en pratik ki’n marse. Let’s stick with it.

Nou ti anvi zis ki Lasanble i annan en moman pou li fer son lespri. Dir yes, annou kontinyen, oubyen non i en moman pou sanze. An sa ki konsern pledge, sa se en keksoz ki, i en pli gran deba. I en deba nasyonal, mwan mon ti ava kontan annan en pledge. Me mon realize ki i annan en defayans avek Lartik 40, se ki annan de fwa ou vwar, ler adilt i ekrir en dokiman zot bliy zanfan. Akoz i annan en morso sa pledge ki zanfan pa kapab fer. Akoz se pou travay dan en lokipasyon apropriye.

I pou bezwen ganny modifye pou ki, en pledge ki adilt, ek zanfan tou lede i kapab fer.  E mwan, mon krwar ti ava en bon keksoz, akoz Lartik 40 i en zoli Lartik. Me malerezman i dan en liv ki rarman nou ouver. E ler nou ouver, zanmen nou al lo Lartik 40. Zis tou le 18 Zen ki enn de dimoun i dir, be annou pa bliy nou bann responsabilite.

I ti ava en bon keksoz pou enkilke sirtou dan nou bann zenn, pou ki anmezir ki zot monte, zot annan sa bann. En pe parey ou fer en Notre Père tou le bomaten. Ou osi ou resit ou pledge avek ou lekor poudir, be vwala mon en sitwayen Sesel. Lala mon bann lobligasyon, e lala bann keksoz ki mon pou fer. Me sa sete zis en refleksyon. La i ava en deba nasyonal.

Lo sa pwen, i annan en lot kestyon ki ankor enn fwa ki mon krwar nou devret desid lo la ozordi. E sa se National Anthem. Nou en Lasanble Nasyonal, i annan serten nou, ki sant sa National Anthem softly. Me nou tande, e i annan ki pa. Eski nou devret annan en lareg? Eski, oubyen eski nou devret kontinyen mannyer nou ete konmela? Sa ki anvi hum li, i hum li. Sa ki anvi sant li, i sant li. Sa ki anvi pa sant ditou. Free choice.

 

MR SPEAKER

Ou pe kouver 25 an menm tan la?

 

HON BERNARD GEORGES

Pardon, non, mon pe kouver 24.  Pardon. Sorry mon’n. 24(2)(a).  Nou ti kapab al lo 25 osi an menm tan. Me nou pa’n soulev sa. Sa se en refleksyon ki mwan, mon pe fer.  Akoz annan de fwa mon sante, annan de fwa mon reste trankil. E mon vwar ki bokou. Sa ki mon pa ti anvi Mr Speaker, la prezan ki nou’n ganny en fason sanze liniform pou bann zonm. Mon pa ti a anvi ki nou Lasanble i ganny divize par lefe ki kote i sante, en kote i reste trankil. Oubyen en kote i stand to attention, en kote i met lanmen lo leker.

A en serten moman, si nou pe rod Linite Nasyonal, nou pou bezwen annan en fason inifye pou fer bann keksoz.  I en senp refleksyon. Nou pa bezwen pran sa desizyon la. Me etandonnen ki nou lo la, i en keksoz ki kekfwa nou devret reflesir lo la.

An sa ki konsern order 24 (2), nou annan definitivman 2 amannman ki fek ganny porte a mon latansyon. PNQ, dan ki lord nou pou pran keksoz?  For the time being, konmela i questions of which notice has been given. Apre Question without Notice.  Ki nou fer li rarman. E, Question without Notice, se senpleman ler sa Minis i la. I annan en kestyon irzan ki en Manm pa’n anvoye, e ki’n come up dan sa dernyen pti git letan.  Ou servi sa loportinite pou demann li. Apre i annan PNQ. Lala lord ki ganny swiv konmela.

Eski nou devret mentenir sa lord? In which case, nou pou bezwen sanz (g) avek (h). E envers zot. Oubyen eski nou pou fer PNQ avan? Get it out of the way. Apre Question with Notice? Apre Question without Notice if any? Prosen kestyon.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab Georges.  Onorab Sebastien Pillay.

 

HON SEBASTIEN PILLAY

Mersi Mr Chairman. Mr Chairman, esansyelman ler nou get Standing Orders ozordi. En PNQ i en Question without Notice li. Akoz notice anba nou Standing Orders, is in relation to question. There is one definition for notice, that is the seven clear days, sa letan ki kestyon i bezwen ganny demande.

Akoz si nou regard 31 (4), dan nou Standing Orders. Ok. 31 i dir ou i annan Question with or without Notice. Ok. “Notice of questions shall be given in writing by a Member to the Clerk and shall be received by the Clerk not less than ten clear days before the meeting of the Assembly”.

So, for all internal purposes, wherever Standing Orders i fer mention of the word notice, it means that ten clear days. Ok. Now at 31 (4), “the Leader of the Opposition shall be accorded the privilege to put a private notice question by sending it in writing to the Clerk at least six hours before question time”. This is the point ki nou bezwen klarifye, akoz nou’n deza ganny sa deba oparavan regarding notice, and what notice means.

  Especially, ler Leader of Government Business ti anmenn en Urgent Question. E i ti ganny dir ki, it was a Question without Notice, i bezwen espere eksetera.   Ti annan bann deba ki ti souleve otour sa. E menm Onorab Georges ti bezwen donn en lot lopinyon regarding sa. So pou Standing Orders ler nou enterpret li, notice means the ten clear days.

Now, even nou withstanding ki en PNQ is without noticeIt is the only Question without Notice that is given of preference.  Given en serten lenportans dan Standing Orders.  Larestan Question without Notice, doesn’t have the same importance as a PNQ. That’s the different between the two.

E mon krwar se pou sa rezon dan 24 (2), prezan i ti koz lo question of which notice has been given. And Questions without Notice. And the reference of Question without Notice was essentially meaning PNQ.  In that regard when you consider 24 (2) currently. Now, rezonnman, mon lenterpretasyon keksoz i koumsa mon, si en Manm dan en distrik kelkonk in met en kestyon 10 zour davans, ok. Son kestyon li sa Manm   i bezwen esper 10 zour pou li ariv lo Order Paper.  Whoever is the Leader of The Opposition at the time, i kapab li anmenn en kestyon sa Manm, avan menm ki sa Manm i anmenn sa kestyon.

Sa vedir i kapab tir karpet anba lipye sa Manm, si sa Leader Lopozisyon so wishes to do so. So, this is where ki mon krwar nou bezwen careful. Akoz pou en Manm.  Akoz, anybody ki en Manm en. Anyone.  Ou bezwen espekte rezonableman, parey Onorab Churchill Gill ti dir bomaten. Ki sa Manm i annan sa drwa anba Konstitisyon pou li anmenn bann issues son bann constituents.   Se la kot nou, nou deba i e dan, in relation to the Standing Orders.  How do we deal with the order within which these two elements has to come in? The Question with Notice, and the Question without Notice?

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab. Mon konnen ou pe fer referans ek en sityasyon ki ti arive en fwa kot Leader Government Business ti anvoy en kestyon. Probableman sa non? E PNQ ti preski parey. Me PNQ, PNQ i en Question with Notice akoz i ganny anvoye at least 24er davans.  Maurice, i still en Question with Notice, i rantre mon krwar 2erdatan oubyen 1 erdtan avan. Ou war me, still the Clerk i ganny notice, e malgre ki i 1hour Maurice, sa Minis i ganny 1erdtan pou li prepare.  E still en kestyon ki’n ganny anvoye an ekrir.

Me ki nou pe dir without notice, si Minis i la, en sityasyon in leve ki konsern son Minister. en Manm i kapab demann en kestyon ki Minis pa’n ganny alerte. E the Office of the Clerk pa’n ganny alerte, without notice. Me ler ou pou vin lo sa sityasyon parey ou pe dir, PNQ i kapab pran en kestyon ki sa Manm in anvoye 10 zour davans.

Mon krwar sa ti en size ki ti leve, ki nou ti dir i pa devret. E mon pe osi swiv pou Maurice. Maurice i fer kler, “A question by private notice cannot anticipate a question for oral answer, of which notice has been given and which appears on the Order Paper.” Onorab Georges.

 

HON BERNARD GEORGES

Yes, Mr Chair. Annefe pou nou, nou al pli lwen. Si ou permet mwan.  Vwala sa ki nou manual i dir, “PNQs are prerogative of the Leader of the Opposition and are not ask by any other Members. They are also questions with notice although the period is shortened to six hours. It is usual for a PNQ to be asked after the list of ordinary question”, eksetera. Nou pa pou al ladan.

E, la prezan nou mete, (it may happen)although because of the composition of the ABC, this will be a rare occurrence that the Members Question with Notice, is duplicated by a PNQ. In that event the question with notice whether on the Order Paper in the regular manner. E la nou al pli lwen ki Maurice.  “Whether on the Order Paper in the regular manner or given priority by reason of its urgent nature, should take priority over the PNQ. The PNQ has no priority over other questions with notice, which has already been waiting their turn to appear on the Order Paper”.

Ok, e sa i normal. Akoz it can’t anticipate.  “If the two similar questions are one with notice in respect of which priority has been requested and the PNQ, the Speaker will determine whether both will be ask, and if so, it what order they will be ask”.  E, “it is not proper Parliamentary practice for a PNQ to anticipate and be sent in simply to trump another question with notice already sent in by a Member on the Government benches”.

Be sa i pa pou arive akoz ABC. Ou vwar? Akoz, e taler nou pou vwar. Anfen an en lot landrwa nou pou vwar, ler nou pou vin lo Standing Orders, ki tou kestyon e tou Mosyon, i devret ganny sirkile. So, all Members at any time, i bezwen konnen ki Mosyon ki pe espere pou vin devan Lasanble.  E ki kestyon ki pe espere pou vin devan Lasanble pou egzakteman sa keksoz pa arive.  Pou pa anvoy menm kestyon ki en lot in anvoye, oubyen menm Mosyon ki en lot in anvoye.  Alors nou Standing Orders fer sir ki sa pa arive.

Be parey mon dir, anba ABC it’s just not possible.  Akoz dan ABC Leader Lopozisyon pou konnen ki bann kestyon ki’n fini ganny lo lalis.  E i pa pou anvoy en PNQ ki lo menm size. Unless, i fer li pou en rezon urgent.  E la sa moman la, i ava. Si i annan en kestyon, ki’n ganny anvoye ki pa’n ganny anvoye pou demande urgently.

E antretan Leader Lopozisyon i krwar ki menm kestyon i devret vin urgent, i kapab anvoye.   E la prezan ABC i ava deside lekel ki pran priyorite parey nou dir.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab Georges. Onorab Ramkalawan. Bon eski nou fini lo Order of Business, e nou move on? Nou tenir Moment of Reflection as is?

 

HON BERNARD GEORGES

Wi.

 

MR SPEAKER

Ok, now dan lord, eski nou fer PNQ vin premye? E i swiv par questions with –? Yes Onorab Andre.

 

HON CLIFFORD ANDRE
Mersi Mr Chair. Mr Chair mwan, mon krwar ki PNQ par lefe ki i annan en lenportans ki ganny donnen dan 31.  An referans avek nou Standing Order. Mon krwar, ki i enportan ki nou kit li koman premye. Akoz Minis i a ganny sans dispose of sa matter. Unless i annan en kestyon ki leve san notis. Ki sa Minis i la dan Lasanble i ava, Speaker a donn permisyon.  So, mon krwar i pli bon nou met li premye, akoz lezot kestyon i kapab annan en pti pe plis Kestyon Siplemanter, baze lo sa ki nou’n diskite bomaten. Mersi.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab Andre. Onorab Churchill Gill.

 

HON CHURCHILL GILL

Mersi Mr Chair. Mr Chair, mwan, mon kestyon i lo Question without Notice. Pou letan sa pa’n spesifye ki kantite. Zis i mete Question without Notice i kapab ganny demande. Petet nou kapab fer en leklersisman lo la. Ki kantite en Manm i kapab demande ler ki i santi i le demann Kestyon without Notice?

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab. Onorab Sebastien Pillay.

 

HON SEBASTIEN PILLAY

Mersi Mr Chairman.  Mr Chairman, mwan mon krwar i annan en keksoz ki nou bezwen defini, ki pa’n byen defini. En PNQ whilst en PNQ i diferan avek any Question without Notice. Or any other question.  It is a Private Notice Question, and it becomes their sort of way en privilez enterogatif. Whoever is standing as the Leader of the Opposition.

Sa ki mon le Onorab Georges i ed nou pou define se, what is the period of notice anba sa?  And what do we mean? Akoz ler nou servi sa term notice anba nou Standing Order, we must mean notice to mean the ten days.  It must be meant to mean the ten days.  I pa kapab ganny meant to be a shorter or longer period. It must be the ten days.

Now a PNQ li, i pa pe konform to notice li, i ganny son prop tretman li menm li.   Ou pe konpran mwan la?  I pa vin avek okenn notis or not.  I ganny son prop tretman. And nothing should stop anyone who is Leader of the Opposition, to bringing a question ki en Manm in demande. Sa ki mon mon’n raise, se ki what happens in the event ki sa i arive? How do you do that? And that’s why the lord number 24, i  ti aparet apre en Question with Notice. Akoz the ten clear days. 

So, this is what we have to define. Si nou kapab define the period of notice, it wouldn’t matter ki nou pou fer apre sa. E en lot keksoz ki mon pou koz, mon pou demann Onorab Georges pou fer se ki, eski pa ti ava meyer pou nou dir sa dan nou Standing Orders, rather than dir li dan manual. Ki par egzanp en Manm, meton Onorab Andre pou Manm elekte pou Anse Aux Pins.  In anmenn en kestyon pou en konblaz Anse Anse Aux Pins, ok. E, li i sorti from parti ki diferan ek sa dimoun ki Leader Lopozisyon. This is a political theater, sa Leader Lopozisyon i anmenn en kestyon anver Anse Aux Pins. How will you react? Ou, ou’n anvoy ou Kestyon with Notice.  E parey ou’n dir la, i pou pas avan pou ou.

So, ou bezwen regard li dan sa konteks. Sa ki mon krwar selman bann Manm i annan en pwen lo la, se ki ler ou get L’Angleterre bann lezot Parlman. En PNQ i ganny en tretman separe. I ganny en serten lelevasyon so to speak, e i ganny en tretman separe.  Akoz lenportans sa Lofis Leader Lopozisyon.  So, ki mannyer nou kapab come to sa dan nou Standing Orders ozordi? Akoz nou pe move, e nou pe evolve dan lafason ki nou annan lenplimantasyon nou Standing Order ozordi.

 

MR SPEAKER

Mersi. Mon a donn laparol Onorab Georges. Apre nou a pran 2 lot kestyon.  Onorab Andre ek Onorab Henrie. Onorab Georges.

 

HON BERNARD GEORGES

Mersi Mr Chair. Ankor enn fwa mon refer zot to the manualUrgent Questions, e la konpran mwan byen.  “There has recently been introduce on to the Order Paper a category of questions labeled Urgent Questions. There is no such thing in the practice and procedure of the Assembly, as an urgent question with notice”.

E sa se … e i annan en footnote, “it should be borne in mind that the Speaker has a discretion in terms of Standing Order 95 to regulate the conduct of business of the Assembly, in matters not provided for in the Standing Orders.  This is not a blanket power to be exercised at the whim of the Speaker.  But it is necessary restricted to matters not provided for in the Standing Orders.  The issue of questions is provided for in the Standing Orders. These have not made provision for urgent questions as a separate category of questions. 

The Speaker thus has no discretion to introduce a new category of questions to be classified as Urgent Questions.  This is a prerogative of the House and can only be introduced by an amendment to the Standing Orders”.

Alors nou pou bezwen deside si nou pou fer li la. Notwithstanding that; “Any question of an urgent nature by a Member, where the name urgent question or not, can be put with notice in terms of Standing Order 31. And the Speaker requested, because of it urgent nature, to give it priority on the Order Paper. The discretion of the Speaker whether to do so, or not remains that of the Speaker”.

E mon kontinyen, “no Member other than the Leader of the Opposition has a prerogative to push the Members question with notice ahead of others sending beforehand. 

However, if a question arises on an urgent matter, and is not the subject of a PNQ by the Leader of the Opposition,  nothing prevents a Member from sending in the question and asking the Speaker to consider placing it urgently on the Order Paper. To be asked as a Question with Notice in the ordinary manner. The Speaker will then decide whether the question should be given priority over others.

The question cannot however be classed as an Urgent Question, but simply as a question with notice which has been given priority as the result of it urgent nature. Or which has been allowed to be asked prior to the expiry of the ten days notice period required by Standing Order 31”.

Lala ki mannyer nou pou fer, i senp. Si ou anvi ou kestyon i sot the queue, ou ekrir Speaker ou dir li please consider putting this ahead because it is urgent. E Speaker i ava deside si pou fer li, si pa pou fer li. Akoz the ten days periods Speaker i kapab reduce. Me ou pa kapab ou, zis anvoy li e met en tit Urgent Question, e fer li vin zis apre PNQThat doesn’t happen. Napa sa.

Apre i annan Questions without Notice, e sa mon krwar nou tou nou konnen. Se ler Minis i la, en keksoz i fek arive.  Ou demann li en kestyon, avek Speaker. Ou demann Speaker permisyon. Eski mon kapab en kestyon ki fek arise?  Mon pa’n anvoy notis, me Minis i la, mon le sezi sa lokazyon pou demann li en kestyon. And that’s at the end of tou bann Questions with Notice. Mersi Mr Chair.

 

MR SPEAKER

Mersi. Eski Onorab Churchill Gill i reponn? Non.  Onorab Churchill Gill ti pe demande mon krwar, konbyen sa bann Questions without Notice   can be put?

 

HON BERNARD GEORGES

Otan ki i annan. Me i pa pou annan bokou.  Ki kantite Kestyon without Notice ki ou pou’n kapab anmase? Akoz ou pa konnen, se zis son semenn avan ki ou konnen lekel Minis ki pe vin dan Lasanble.  Alors, i bezwen i bezwen en keksoz ki’n ariv dan sa peryod.

 

MR SPEAKER

Meri Onorab Georges.  Onorab Gill.

 

HON CHURCHILL GILL

Precisely the point. Sa Minis osi i fek konn en semenn li. So, si mwan, mon napa en limit. Li i pa konnen ki limit mon annan, mon pou kapab demann li bokou plis kestyon ki i pa pou kapab reponn.  Vice versa, se sa ki nou, nou bezwen annan en keksoz kler ki kantite i kapab demande. Pou nou asire poudir nou pa overlap oubyen nou pa pran plis letan ki nou devret pran.  Mersi.

 

MR SPEAKER

Mersi. Onorab Georges.

 

HON BERNARD GEORGES

Wi Mr Chair. Questions without Notice, this type of question is in the discretion of the Speaker. Speaker ki pou deside si ou pou demande, si ou pa pou demande. I kapab dir ou non, mon pa pe pran okenn. Oubyen i kapab dir ou ou’n demann 3, ase or whatever. E i ganny, son provizyon se, the question must be urgent and relate to a matter of public interest. Ok? Se sa son 2 kriter. Si ou pe zis profite ki Minis i la pou demann en kestyon akoz ou bliye anvoye. It’s not going to be, i pa pou vin en Question without Notice.

 

MR SPEAKER

Mersi. Onorab Georges.

 

HON BERNARD GEORGES

E, Onorab Churchill Gill i dir, annefe. E, kekfwa avek rezon. Nou Standing Orders pa dir sa. Non i mete, i mete 31 (3) “Question of which notice has not been given but which, in the opinion of the Speaker, are of an urgent character and relate to matters of public importance”. Alors lala sa de kriter.

 

MR SPEAKER

Mersi. Onorab Andre.

 

HON CLIFFORD ANDRE

Mersi Mr Chair, Mr Chair an referans avek issues raised by Onorab Sebastien Pillay. Mon krwar se sa rezon Onorab Georges in eksplik nou ki nou prosedir i dir ki tou lede parti. Oubyen bann Manm ki dan Lasanble i kapab annan 10 parti dan le fitir.  Zot bezwen konnen ki bann kestyon ki dan queue, pou ki fer ki i ava napa en PNQ lo en kestyon posibleman ki deza la.

Unless sa Manm li, i santi ki li i dan, i lo kote Lopozisyon akoz Leader Lopozisyon ki annan sa privilez.  I ava pran son kestyon i ava dir avek Leader Lopozisyon be anmenn sa koman en PNQ. Mwan, mon ava withdraw. Alors i a kapab bouz forward avek sa issue.

So, mon krwar nou bezwen get li byen. Mwan mon sizere ki nou kit li PNQ avan, apre nou fer with notice. Apre without notice akoz, without notice. Without notice li, i kapab pran presedans parey Onorab Georges in dir. So, Minis i la, dizon i pe reponn PNQ. En aksidan in arive en legzanp, in arive e sa Manm Lasanble in ganny en lenformasyon ki swa sa bis. Oubyen, whatever en sityasyon ki lo teren, ki urgent of public interest.

I ava demande i a pase, so no matter where we put Questions without Notice. I pou bezwen annan en eleman ki pou sote li, at anyone stage dan nou Standing Order. So, mwan mon sizere nou kit li PNQ priyorite, apre nou met parey in ganny mete la. Mersi.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab Andre. Onorab Henrie.

 

HON GERVAIS HENRIE

Mersi Mr Chair. Mon krwar mon a zis kontiny kot Onorab Andre in kite.  Mon krwar, nou bezwen valoriz en pe plis sa pozisyon, ouswa sa privilez Leader Lopozisyon. E donn li, PNQ i vin kot nou pe dir la. E en lot zafer. Zisteman koman nou lo sa size. Parske nou dan en sistenm Konstitisyon Prezidansyel.  E Lasanble konmsi i bezwen regard sa pozisyon Leader of the Opposition avek en pti pe plis respe, e privilez ki i gannyen.  E, medya i aret servi sa tit, Leader Lopozisyon dan Lasanble Nasyonal, akoz i senpleman Leader Lopozisyon. Lot tit i Leader of Government Business dan Lasanble Nasyonal.  Sa i ok.

Be koman nou lo sa pwen Mr Speaker. Akoz bomaten Onorab Georges in koz lo 2 keksoz. Enn, i zafer time management. E 2, lo PNQ, eski selman Leader Lopozisyon ki demann son kestyon? San ki vin vreman en lesanz ant li ek Minis konsernen. So, eski nou pou adres sa? E si wi, kote nou pou koz lo la dan, letan in ariv dan 30, dan 31 an montan ki nou pou adres sa size? Mersi.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab Henrie. Onorab Georges.

 

HON BERNARD GEORGES

Wi Mr Chair. I annan 2 keksoz la. Enn se, lord dan lekel PNQ i devret ganny demande. E dan manual, mon pa pou bore zot avek. Me nou raise sa 2 posibilite. Pran li premye, i enhance privilez Leader Lopozisyon. Apre tou, si se sa dimoun ki ansarz pli gro parti popilasyon, apard sa enn ki’n ganny elekte koman Prezidan. Donk, i annan en laspe Nasyonal, e i annan en lord priyorite.  Sa se 1.

Lot se, met li a lafen akoz son pti git peryod letan, 6 erdtan ki ou donn sa Minis, Minis i ava ganny detrwa erdtan an plis ankor. Pou li kapab prepare, olye vin 9er si i pe vin 11er, i ava ganny en pti got plis letan.

Me, sa pa en gran konsiderasyon.  I annan en trwazyenm konsiderasyon, e sa se.  Si dizon i annan 2 Minis ki’n ganny demande pou vin devan Lasanble pou reponn kestyon. E, en PNQ i antre son lavey, sa 2 Minis zot in prepar zot lekor pou vin la 9er. Epi i annan en trwazyenm Minis ki li i pou vini. Si li i vin 9er, sa 2 lezot Minis pou ganny push back.

E donk ou kapab dir ki depandan lo longer letan ki PNQ pou pran. Ou pe push back en Minis ki’n prepar son lekor. E, alors ou pe, annefe pran 2 Minis dan zot travay, e ou pe anmenn zot devan Lasanble. Me ankor enn fwa sa se en privilez, donk nou pa kapab annan sa konsiderasyon.  Me ou’n bezwen konsyan larealite keksoz.

Personnelman, mwan mon krwar ki, en PNQ i devret vin premye, get it out of the way.  Apre fer bann lezot. Akoz PNQ par son natir, pou pli kourt ki en seri kestyon ki bokou Manm pou demande.

Dezyenm kestyon pou nou konsiderasyon se, eski en PNQ i devret reste privilez zis Leader Lopozisyon. Pa pou demande, akoz sa i zis son privilez.  Me, pou ki lezot Manm pa pou annan dwa entervenir? E la, i annan ankor 2 largiman.  1. Se ki zeneralman en PNQ i tous en keksoz ki annan lentere nasyonal. E donk i bon ki bann lezot Manm i annan en sans demann kestyon.

E dezyenmman se, si se en privilez ki’n ganny donnen a Leader Lopozisyon, se zis li ki devret demann bann Kestyon Siplemanter. Akoz apre tou i dezyenm dimoun pli enportan dan pei lo nivo reprezantatif. Alors, i sipoze tel parey Prezidan, annan son latous lo tou bann keksoz a tou moman.  Alors, nou pa bezwen demann lezot Manm. Li i kapab antisip tou sa bann kestyon ki bann lezot Manm ti a kapab demande.

E tou lede, se plito sa dezyenm kategori ki ganny servi dan bann lezot Lasanble.  Se son kestyon, e li i dil avek, i ganny son repons.  E i fini Minis i ale.  Mersi Mr Chair.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab Georges. Bon midi in sonnen. Eski nou kapab fini avek part 5.  Ki nou ava pran part 6 apre midi an montan.  Eski nou ok lo la?  Moment of Reflection pe reste Parey. Eski nou’n agree lo lord pou kestyon PNQ premye? Questions of which notice has benn given? Apre Questions without Notice? Eski i annan en konsansis?  Nou bouze? Yes, Onorab Henrie?

 

HON GERVAIS HENRIE

Wi zis en pti klarifikasyon pou benefis bann dimoun deor ki. Akoz letan nou pe dir PNQ i vin at least 6 hours before Question Time. Now, Question Time i Mardi 9er bomaten.  Be 6 hours i, so akoz mwan toultan mannyer mon’n get li, mon’n get li i son zour davans.  Dizon Leader Lopozisyon i konsyan travay pou fini lendi 4er, me solman i fer sir son kestyon in ale Lendi 10er bomaten.

 

MR SPEAKER

Onorab mon krwar nou pou ariv lo la ler nou pran 31.

 

HON GERVAIS HENRIE 

Ok, ok. Very good.

 

MR SPEAKER

Nou pou ariv lo la.  La nou pe zis regard Order of Business on the Order Paper. Alright. So, nou agree nou close part 6? Onorab Georges.

 

HON BERNARD GEORGES

Yes, Mr Chair. Mon dakor. Nou’n fini ek part 6. Apre midi nou pa pran part 7.

 

MR SPEAKER

Dakor.  Mersi, bon avan nou pran break mon ti annan 2 pti housekeeping announcement.  Komite Communicable Diseases HIV AIDS, SRHR pe meet toudswit dan Committee Room 3. E Assembly Business Committee i pou meet 1er dan Speaker’s Conference Room. Nou pou pran break, e nou retournen 2er.

 

(BREAK)

 

MR SPEAKER

Bon apre midi tou manm Onorab. E bonn apre midi tou dimoun ki a lekout. E pe swiv travay Lasanble Nasyonal.  Nou ava kontinyen avek nou travay kot nou ti kite bomaten. Yes, Onorab Ferrari?

 

HON JEAN-FRANCOIS FERRARI

Mr Speaker, an relasyon avek Komite ki’n formen arising from Mosyon Onorab William Merkredi pase mon krwar. Eski  in pare pou pran bann nominasyon from our side silvouple?

 

MR SPEAKER

Dakor. Mon pa war okenn issue. Okenn problenm avek sa.  Ti reste lo kote LDS pou name zot bann Members. So nou pare. Go ahead Onorab?

 

HON JEAN-FRANCOIS FERRARI

Mr Speaker, mon ti a kontan nonm Onorab Gervais Henrie, Onorab Flory Larue, Onorab Bernard Georges, e mwan menm Jean-Francois Ferrari.  E mon mazinen poudir nou ava meet pou deside who are the office bearers. Mon ti a kontan ki Madanm Clerk i kapab repet avek nou si i annan lenformasyon lekel zot Manm ki’n ganny nonmen? So, mon kapab fer en reprezantasyon pou en premye meeting silvouple.

 

MR SPEAKER

Wi. Bon mon pa krwar nou annan sa lenformasyon avek nou. Mon konnen ki mannyer i ti vini semenn pase. Me Onorab Pillay i kapab confirm.  Yes Onorab? Manm lo kote US ki pou lo sa Komite. Go ahead Onorab?

 

HON SEBASTIEN PILLAY

Mesi Mr Speaker.  Mr Speaker parey Onorab Gill ti fer par avek Lasanble last week.  Nou ti propose Onorab Churchill Gill, Onorab Waven William li menm. E Onorab Paul Ernesta koman Manm lo sa Komite. E, nou ti’n menm fer en pledwari ki Onorab William i pran Chairmanship sa Komite. Me sa i ava en keksoz ki Komite i ava deside osi, ler zot meet dan zot premye meeting.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab.  Alright onorab Ferrari.  Oun gannyen bann non? Me lemoman ki zot ava. Non, ordinerman lofis Clerk. E dan sa ka Deputy Clerk.  I ava organize, i ava liaise avek zot pou call the first meeting, and zot ava fer le neseser pou elekte zot Vis-Tyermenn. E i ava provide tou bann lezot sipor.  Alright, thank you.  Onorab William.

 

HON WAVEN WILLIAM

Mersi Mr Speaker, Mr Speaker, mon krwar poudir letan nominasyon pe ganny fer lo en Komite, i bezwen annan konsiltasyon, e lakseptans sa dimoun. E, mon ti a kontan enform ou ki lefe ki mon pa’n ganny okenn konsiltasyon, pou ganny nominen lo sa Komite.  Mon ti a kontan decline. Mersi.

 

MR SPEAKER

Ou pe mean ki ou pa anvi form par sa Komite?

 

HON WAVEN WILLIAM

Mr Speaker, parey mon’n eksplike se ki normalman, prosedir e kourtwazi,  se ki letan i annan en Komite, letan ou pe propoz   serten bann dimoun pou vin lo sa Komite. Bann dimoun ki fer sa propozisyon, i bezwen konsilte avek Manm ki i pe met lo sa Komite. So, ki mon pe aport a ou latansyon, poudir a okenn moman ki mon’n ganny konsilte par proposer lo kote US vizavi mon lakseptans. So lefe ki napa sa, mon santi poudir it’s not right and proper. So, I’m declining. Mersi.

 

MR SPEAKER

Dakor Onorab.  Bon be dan sa ka lo kote US zot a bezwen apwent en lot Manm. Yes, Onorab Pillay?

 

HON SEBASTIEN PILLAY

Mersi Mr Speaker.  Mr Speaker, mon krwar proposal bann Manm lo sa Komite ti’n pran li koman souzantandi ki, vi ki se Onorab William ki’n move sa Mosyon. E ki nou ti’n tonm dakor lo nou kote ki nou pou siport son Mosyon. E, ki tou Manm lo sa kote in siport son Mosyon, nou ti’n anba lenpresyon ki, vi ki in koz lo sa size dan Lasanble at length,  ki i ti ava form parti sa Komite.  Me si i leka ki parey i pe dir, mon pa pou le fer en desizyon san ki mon konsilte avek bann lezot dimoun dan mon Caucus. Avan ki mon donn okenn…..

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab Pillay. Petet nou ava. Nou pa ava rantre dan en deba, me apre ki nou break. Ler nou antre, ou a ganny sans fer konsiltasyon, e ou a kapab met Lasanble azour. Sirtou  akoz nou pou bezwen call the first meeting. Yes, Onorab Ferrari?

 

HON JEAN-FRANCOIS FERRARI

Tre briyevman Mr Speaker. mwan, mon ti a kontan dir ki anvi sa nouvo devlopman, mon ti a kontan release Onorab Georges from the Committee. E nonm Onorab William ki mwan, mon’n ganny en konversasyon avek li.  E nou’n vwar apepre ki mannyer nou pou travay. So Onorab Georges i ganny release, e Onorab William i ganny propoze koman en Manm lo sa Komite. Mersi.

 

MR SPEAKER

Mon pa krwar ou kapab fer sa.  Akoz Onorab William i ankor en Manm dan Parti US. E ou pa pou kapab, ou lo en kote ou pe propoz en Manm lo lot kote. So, i pou reste derogasyon sa kote.  E annou donn zot sa pti letan. E pli tar zot ava anons nou si Onorab William pou reste.  Si zot pou konsilte avek li, oubyen si pou en lot Manm.

Annou kontinyen avek nou travay, e mon ava pas laparol avek Onorab Bernard Georges.

 

HON BERNARD GEORGES

Mersi Mr Speaker. Bonn apre midi Mr Speaker.  E tou bann Manm e tou bann dimoun ki pe ekout nou. Pardon Mr Chair eskiz mwan.  Mr Chair, nou ti’n ariv part 7.  Standing Order 25 e de koulan.  The heading part 7 nou’n, nou met en “s” avek Oath.  Akoz i annan plizyer Oaths. 25, napa okenn amannman.  National Anthem pou komans travay sak sitting Lasanble.

Oath of Allegiance i annan en sanzman. E la nou pe propoze ki Speaker, ava administre Oath to the Clerk and the Deputy Clerk. E Clerk i ava administre Oaths to Members. Nou’n met sa la, akoz si Mr Speaker, si ou regard lo nou seri sizesyon lo paz 7 nou rapor. Nou’n fer 2 propozisyon. 1). Se ki Clerk i ganny elekte, e dezyenmman se ki Clerk ek Deputy. Tou lede, Clerk ek Deputy Clerk i ganny elekte. E, nou pa ankor tonm dakor lo la. Nou’n pause for the time being.

E dezyenmman, ki Clerk ek Deputy Clerk i subscribe to an Oath. E si sa 2 propozisyon i ganny retenir, donk nou pou bezwen amann Standing Order 26 an konsekans. Vwala nou propozisyon pou 26. E okenn Manm pa kapab sit, tan ki i pa ankor pran son Oath of Allegiance.  E mon fer en pause la, pou dir ki sa i en order tre enportan.

Akoz dan plizyer lezot Lasanble, Manm i refize take the Oath of Allegiance, swa pou rezon politik, oubyen pou rezon larelizyon. E i annan bokou ka kot tan ki sa pa arive Manm pa kapab, pa ganny permisyon pou pran zot sit.  Zot in ganny elekte me zot pa kapab vin asiz dan Lasanble tan ki zot pa’n pran zot Oath. Alors, mon ti anvi zis sinyal sa en pti kou la.

Mon annan en note. Mon vwar lo paz 16 nou rapor, an koneksyon avek sa lamannman.  Dan nou schedule nou dir ki “after amendment of the IGPA   to include a date for the Deputy Clerk.” Annefe mon pe regarde kote sa i ete dan IGPA. Si i annan en Oath ki Clerk i bezwen pran. E mon regrete ki mon pa’n tyek sa avan nou sitting apre midi.  Me anmezir ki nou ale mon ava sey regarde Mr Chair.

I bezwen annan en kekpar somewhere dan Interpretation and General Provisions Act. Ki fer sa mansyon, nou ava regarde.  Nou ava retourn lo la.  Eski en Manm i annan okenn komanter lo sa propozisyon.  Ki Clerk ek Deputy Clerk, si, either way whether or not zot ganny elekte. Ki Clerk ek Deputy Clerk pou pran en Oath, e ki Clerk ek Deputy Clerk sa Oath pou ganny administre par Speaker. Epi Clerk i ava administre Oath to the Members.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab Georges. Okenn manm i le fer komanter?  Yes, Onorab Egbert Aglae?

 

HON EGBERT AGLAE

Mersi Mr Speaker.  Bonn apre midi tou Manm.  Mr Speaker, mwan mon annan en konsern. Petet Onorab Georges i ava eklersi. Lo sa prosedir pou elekte Clerk. Ok. Akoz dizon en konparezon, ler mon pe koz ou lo kote prosedir Administrativ. Si i annan vacancy.  Se Lasanble ki bezwen premyerman, advertise pou dir i annan en vacancy pou Clerk. E eski se apre sa ler sa kandida potansyel, baze lo vacancy ki pou ganny filled. Ki pou ganny admissible kot Lasanble,  prezan nou pou bezwen nou Manm pran en vot pou nou aksepte.

Mon pran en legzanp.  Ozordi nou dan sizyenm Lasanble, me si i arive dan setyenm Lasanble, ler eleksyon in fini tou keksoz,  Deputy Clerk ouswa Clerk, the existing one i deside resign.  Pa la. So, kestyon admissibility, administrativ, Lasanble li menm li. I bezwen annan en prosedir kot i pou bezwen met vacancy devan.  E kandida potansyel i ava apply. Eski se la ki prezan nou pou al pran en vot?  Sa i en keksoz ki dan en lot fason mon ti a kontan petet eklersi.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab. Be petet zis mazinen. Clerk ek Deputy Clerk i 2 zofisye. Wi, zot travay avek The House. Me selman zot 2 zofisye ki travay dan Sekretarya.  Ok, so mon pa konnen si i klersi ou en pti pe lo ou pwen. Zot travay dan Sekretarya, e si enn ant sa 2 pos i vacant.  i bezwen fer le neseser pou advertise sa post.  Me si ou pe dir, ant en Lasanble avek en lot Lasanble. Si ou pe fini en Lasanble ou pe al antre dan en lot Lasanble, ou deza annan en Clerk ek en Deputy Clerk la ki pe standover.

Unless, the new Speaker, or whoever ki vini. E mon pou dir the Speaker, akoz the Speaker osi is Head of the secretariat. I santi ant enn ek lot i pa kapab travay avek. E i annan en keksoz. Oubyen sa Clerk oubyen Deputy Clerk i santi ki i pa pou kapab travay avek sa nouvo group. Mon kapab dir nouvo cohort, e ki oubyen nouvo Speaker, then i feel free pou li resign.

Me selman, Clerk avek Deputy Clerk i pa vedir ki sak cohort ki antre, Clerk ek Deputy Clerk i ale, pou bezwen nouvo.  Ou vwar? Clerk i en pratik avek bokou bann Parlman ki Clerk avek Deputy Clerk la, i 2 lofis ki kontinyel. Speaker ki ganny elekte from the House.

Deputy Speaker, ek bann Manm nou annan en tiket, e apre sa tiket i fini nou ale. Me Clerk, Deputy Clerk i reste.  I kontinyen avek Lasanble.  Amwen ki nou ganny sityasyon parey sanzman ant senkyenm a sizyenm Lasanble. Kot ti annan en vid.  Eski petet in – Yes, Onorab Aglae?

 

HON EGBERT AGLAE

Mr Speaker, mon konpran ou mwan. Ok, annou pa koz setyenm Lasanble, annou koz sizyenm.  Nou napa en Clerk an se moman, so, ki mannyer sa prosedir eleksyon pou ganny fer? Ki mannyer nou pou petet admissibility sa Clerk atraver vacancy pou marse?  Mersi.

 

MR SPEAKER

Bon, mon pa vreman anvi al dan, akoz nou bann process i ankor pe fer.  Me selman parey zot in vwar zot tou. The post is vacant, e bann prosedir in ganny fer, pou advertise the post. E mon pou aret la, akoz mon anvi rantre dan bann prosedir ki ongoing, ok?  So, the post became vacant. Prosedir in ganny fer pou advertise, e mon kapab dir petet mon al pli lwen, ki bann laplikasyon in rantre.

Now, ler en Clerk i ganny swazir, pou annan en panel. Ler en Clerk i ganny swazir ler i vini, i pou bezwen pran son Oath. E dan Standing Orders aktyel e zis li ki pran Oath.  Me nou, nou pe dir ladan nou pe fer sanzman, nou pe anmenn Deputy Clerk tou.  Onorab Georges dan Standing Orders aktyel se zis Clerk ki pran Oath non? Li osi i pa ni menm ladan.

 

HON BERNARD GEORGES

I pa ni menm ladan Mr Chair. Annefe,

 

MR SPEAKER

E nou, nou pe fer rantre ki Clerk and Deputy Clerk zot 2 dimoun enportan dan nou House. E, zot bezwen pran en Oath. Mon ava pas laparol avek Onorab Georges.

 

HON BERNARD GEORGES

Mersi Mr Chair. Annefe Deputy Clerk fek draw my attention, i pa IGPA ki prescribe en Oath, i official Oath Act 1976. E i dir ki Clerk i pran en Oath.  Me, pa Deputy Clerk.  Alors, nou pou bezwen azout Deputy Clerk osi laba. E nou prezan, nou pe fer provizyon ki lekel ki pou administre sa Oath. Akoz, la konmela i pa kler.  E nou pe dir ki se Speaker ki pou administre the Oath to the Clerk and Deputy Clerk. Epi the Clerk i ava administer the Oath to the Members.  Parey i ganny fer.

Me that’s just for order 26.  Pli tar nou pou bezwen pran en desizyon lo ki mannyer Clerk i ganny apwente. E nou, nou pe propoze, nou’n demann avek, nou’n demande dan pwen limero 1 lo paz 7.

Eski, nou devret mentenir pozisyon la, oubyen eski nou devret pran pozisyon ki bokou Parlman. Including Parlman a 1976 ti annan.  Kot Clerk i ganny voted on par bann Members.

Setadir, Clerk i ganny recruited, e i ganny dismiss osi par bann Members. That’s the issue.  E mon kapab dir, zis pou fer kler ki sa kestyon ti ganny konsevwar byen boner lannen pase. Napa naryen pou fer avek bann devlopman resan dan Lasanble.  E absoliman napa naryen pou fer avek sa.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab Georges. Onorab Johan Loze.

 

HON JOHAN LOZE

Bonzour Mr Speaker.  Mersi Mr Speaker. Zis en klarifikasyon mon pe rode ek Onorab Georges. Kot the Oath of Allegiance shall be administered to the Clerk and Deputy Clerk by the Speaker.  Mon ti pe mazinen, akoz zis by the Speaker, and not by the Speaker or the Deputy Speaker?  Si i annan ki Deputy Speaker pa mel dan bann zafer Clerk li? Mersi Mr Speaker.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab Loze.  Onorab Georges ou le reponn sa query.  Sinon mon ava donn-. Ou le reponn Onorab Georges?  Yes, go ahead?

 

HON BERNARD GEORGES

Napa okenn rezon Mr Chair.  Nou kapab met Deputy Speaker, e mon krwar i makes it clearer, akoz Speaker ek Deputy Speaker i ganny define. Mon ti pe regarde si okenn landrwa i mete ki Speaker will include the Deputy Speaker. Me, i pa mansyon sa dan interpretation.  Alors, wi efektivman, si i met Speaker e ki sa zour la, Speaker pa in The House.  Clerk pa pou kapab swear. Unless ki, this is what we want.  Eski nou anvi ki Deputy Speaker ki administer?

Oubyen eski nou anvi ki, it being the Clerk, i ava take the Oath by the Speaker, ler Speaker i la.  En kestyon de fond, e, kestyon de formes.  Nou bezwen deside, si nou anvi ki se Speaker li menm. E, donk nou a les li parey. Me si nou pa mind, si se Speaker or Deputy nou ava azout Speaker and Deputy.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab Georges. Onorab Sebastien Pillay.

 

HON SEBATIEN PILLAY

Mersi Mr Chairman. Mr Chairman, pandan lannen 2009 koumsa, dan public service, 2009, 2010. Ti annan en diskisyon as to the level of the Clerk.  Ki nivo en Clerk i ete. E, diskisyon ti santre otour, eski Clerk i lo menm nivo avek en PS ki sipoze ki, dapre sa nomenclature i sipoze son ekivalan dan public serviceAnd when that happen, the idea was that Clerk i vin en public servant, me i tonm anba this branch of Government. Which is National Assembly. So, which bring us to a very important point.

Clerk son pozisyon kot Lasanble Nasyonal i pa zis en pozisyon, i napa en pozisyon politik li. I annan en pozisyon apolitical. E son pozisyon se pou li manage.  For all internal purposes, se Clerk ki the Manager of the Secretariat of the National Assembly.

Mon pe get pou L’Angleterre par egzanp. Pou L’Angleterre par egzanp. L’Angleterre, the Clerk of Parliaments, li i ganny apwente par Souveren. Par Larenn. Atraver en let ki Larenn i donnen.  E, zis Larenn ki annan drwa tir li.  Napa personn ki annan drwa tir li ankor.  Dan lezot di restriksyon nou pou vwar preski menm zafer.

E, bokou bann Manm ki’n ganny sans vizit bann lezot pei, zot in vwar poudir bann Clerks of Parliament. E i annan serten pei i annan plizyer Clerk, i annan menm bann Clerk of Committees. 

Me ou annan toultan sa dimoun ki ganny konsidere the Clerk of Parliament. Li ki sa dimoun ki oversee tou sa bann dimoun.  E, son pozisyon i ganny konsidere koman en pozisyon ki pa political.  Savedir li, si kantmenm Lasanble Nasyonal i sanz Manm,  i pou retournen as the Clerk of the Assembly.  Akoz son pozisyon as it is ki mannyer i ete. Mon pa pou an faver sa move pou nou fer Clerk ganny vote par bann Manm.

I don’t think that is the right direction kot nou le ale. Annefe, mon santi whilst the idea is very noble, me nou pou pe regress kot nou’n arive ozordi. If we were to make the Clerk an appointment that is voted on by Members.

I however, strongly feel ki, whilst Clerk mon krwar i subscribe the Oath, that the Deputy Clerk should also subscribe the Oath.  Akoz that makes sense.  Ou konnen Deputy Clerk for internal purposes, parey nou pe draw up nou Standing Orders ozordi, i pa zis pe deputize for the Clerk, i en stand in for the Clerk.  In the event ki ou Clerk i pa la or whatever.

So, mon krwar bann propozisyon ki nou’n fer i, ki nou bezwen reste fikse lo la se, the method of the appointment has got to ensure that there is transparency dan fonksyon Clerk apre.

So, lafason ki nou apwent Clerk, i bezwen asire ki Clerk i kapab fer son travay dan en fason endepandan.  Sa ki nou koman Lasanble nou bezwen fer sir. Akoz tou Manm i bezwen rod sa. Sa lendepandans ki  i bezwen maintain. Parfwa nou sey drag zot dan bann deba politik.  I inevitab nou pou seye, i arive.  Mon krwar nou bann staff isi kot Lasanble zot bann dimoun ki’n mir.

E zot, zot konpran ler sa pe arive, zot sort of les sa glise, zot pa fatig zot. So i, mwan se sa ki mon pe rode. Ki mannyer nou pou fer sir ki nou Clerk oubyen nou Deputy Clerk i ganny apwente lo en baz ki zot annan 1). Security of tenure, e dezyenmman zot kapab fer  zot fonksyon dan lendepandans.

An menm tan, an konprenezon ki the Head of the Government Structure which is the National Assembly is the Speaker. Just like the Head of the Executive is the President. And that the Head of the Judiciary   is the Chief Justice.  Mersi Mr Chair.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab.  Onorab Georges.

 

HON BERNARD GEORGES

Mersi Mr Chair.  Mr Chair permet mwan pran en koreksyon. Ler mon ti dir pli boner ki the Clerk is elected by the Members, mon ti pe fer referans lo enn ou de ziridiksyon selman. Me lamazorite i dir ki the Clerk pa kapab ganny dismissed. Otherwise then for misbehavior, or bann kriter normal parey pou Minis, Prezidan, eksetera. In capacity to conduct business eksetera. Par en mazorite bann Manm dan Lasanble.

E, rezon se nou bezwen regard filozofi pozisyon Clerk.  Clerk i pa selman ansarz  ek personnel, i annan lekivalans avek en PS, wi sertennman. Me, i osi en Zofisye Lasanble tre o, akoz parey Sergeant-at-Arms, se bann dimoun ki annan bann pozisyon tre, tre, tre enportan. E, ki part of the Speakers procession.

E i enportan ler ou part of the Speakers procession, ou pa zis en zofisye administrativ. Me ou en morso furniture Lasanble. Si mon konpran mwan byen. I annan en fonksyon seremonyal par lao zis en administrator.

E nou bezwen rekonnet sa. E se pou sa rezon ki pozisyon Clerk en pe parey pozisyon Registrar Supreme Court, i pli o ki zis en PS.  Si en Ziz pa la en zour, Registrar i kapab antre e fer serten fonksyon ki, i pa kapab Ziz en case, me i annan serten ki i kapab fer ki pli o ki son fonksyon administrativ.  Fer sir ki HR i mars byen, ki Bidze i balanse eksetera.

E mon krwar se sa rekonesans ki anmenn nou donn Clerk ek Deputy Clerk, natirelman en serten stati ki pli o ki zis en travayer ki kapab ganny dil avek, par the Head of the Institution dan nenport ki fason ki lezot travayer i kapab ganny dil avek.

So, that is why ki serten Standing Orders, e serten Konstitisyon, including nou Konstitisyon 1976, ti dir ki Clerk depar son fonksyon sel fason ki i kapab ganny vacated from office, se lo en vot Lasanble apre en Mosyon i ganny table. E en deba in ganny fer. E mon krwar sa i enportan akoz Clerk, as well as being dan Sekretarya   Lasanble, e ansarz  Lasanble anba Speaker, i osi annan lezot fonksyon.

Enn son fonksyon se keeper of records. Se li ki gard tou bann records. E ler ou pe appoint oubyen ler ou pe dismiss, ou bezwen pran konsyans ki se tou bann records Lasanble i vin anba li. E ou bezwen fer sir ki i annan en serten sofgard pou sa bann records.

E sa i, nou’n war li semenn pase dan nou Standing Orders. I sekreter, oubyen li ki depute dimoun pou vin sekreter bann Komite. Alors, i annan en serten knowledge bann travay politik Lasanble ki Komite i fer. Over and above son travay administrativ dan  Lasanble. Alors, me sa se pa pou la.  La sel keksoz nou pe regarde se, eski Deputy Clerk i devret take an Oath?

Me pli tar a en serten moman, nou pou bezwen fer fas avek sa kestyon, how does the Clerk get appointed? Ki son stati? E ki mannyer i ganny remersye pou son fonksyon ler letan in arive?  Mersi Mr Chairman.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab Georges. Onorab Sebastien Pillay.

 

HON SEBASTIEN PILLAY

Mersi Mr Chairman. I annan serten keksoz ki Onorab Georges in dir, ki mon pa antyerman subscribe to.  I annan serten keksoz ki in dir ki mon dakor avek antyerman. En keksoz ki in dir se vizavi stati Clerk Lasanble Nasyonal. En keksoz ki nou pa realize, enn bann morso lekritir pli enportan, dokiman ki sorti dan Lasanble Nasyonal, se bann Lalwa. E pou certified ki sa Lalwa i en true copy of what it is, se Clerk ki sinyen.  Napa personn, napa PS ki annan sa lotorite pou fer li. Napa lezot dimoun ki annan sa lotorite pou fer li apart Clerk Lasanble.

E se pou sa rezon ki dan thinking, ki nou, nou pe dir. Nou bezwen fer sir ki nou konn, akoz ler nou e lev bann lenstans dan nou lenstitisyon, nou pe osi e lev standar nou lenstitisyon.  Nou pe osi e lev son status of an institution.

E mon krwar se sa ki nou bezwen dan   whatever Onorab Georges pe prepare.  Ki nou bezwen osi enkli sa as part of sa furniture si ou le, at the end of the day. Akoz, si nou pa fer sa, Clerk is the accounting officer of the National Assembly.  Premye fwa mon’n war en sityasyon kot mon pa ti espekte mon pou war li.

Be nou Lasanble Nasyonal i unique dan lesans, ki nou Clerk is both an administrator, serves the ceremonial function, and serves a so very, very important official function in relation to, an relasyon ek Lalwa.

Dan bokou lezot Lasanble i pa koumsa li, me pou nou i arive. Par egzanp si ou pou al Sid Lafrik whilst the Clerk is the accounting officer, me i annan li en host of people apre  ki answerable pou bann lezot desizyon ki ganny pran. E sa sakenn i accountable pou sa bann desizyon.

Dan nou konteks, everything is centralized dan lanmen Clerk to that extent, to the Deputy Clerk. Zis parey everything is centralized to the Speaker, to that extent to the Deputy Speaker. To the President to that extend to the Vice-President.  Zis Zidisyer ki napa en Deputy Chief Justice eksetera. So nou bann Manm ler nou pe fer sa travay ki nou pe fer, sa en keksoz ki nou bezwen mazinen.  Mersi.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab Pillay.  Mon a donn Laparol Onorab Audrey Vidot.

 

HON AUDREY VIDOT

Bonn apre midi Mr Chair. Tou Manm e tou dimoun ki a lekout. Mr Chair premyerman mon ti a kontan petet, prenon kont ki lamazorite bann madanm ki’n dan sa pozisyon Clerk, mon vwar li in sorti byen sa komanter ‘furniture.’ Petet, si Onorab Georges ti kapab retract sa enn, pa tro, tro war li i sorti zoli pou sa komanter. Ki mannyer petet nou get stati travay nou Clerk.

Mon pou siport Onorab Sebastien Pillay lo lenportans ki nou Clerk i reste enn sa bann zofisye dan nou lenstitisyon ki endepandan.  Nou pa get zis nou Manm, nou relasyon travay avek Clerk. Me osi koman nou bann lezot staff dan, i enportan ki zot vwar poudir Clerk i sa dimoun endepandan pou napa okenn vizyon, oubyen lenstans kot nou bann Manm letan nou pou pran en desizyon pou vot lo apwentman en Clerk, ki demen piblik i vwar li dan en lopinyon partizan oubyen lopinyon politik. Se vwala mon kontribisyon lo sa size.  Mersi.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab Vidot. Yes, Onorab Woodcock.?

 

HON WAVEL WOODCOCK

Mr Speaker, mon pa pe ganny en konpran sa largiman ki Onorab Pillay, osi Onorab Vidot pe anmennen. Me si nou get dan Egzekitiv, PS se Prezidan ki apwente, me zot en civil servant.  Zot annan en pozisyon enparsyal. Pa akoz ou’n ganny apwente par Prezidan ki ou bezwen an faver en parti politik.  Be zis parey Lasanble Nasyonal, nou pe koz ou lo prensip separasyon pouvwar. Lendepandans sa 3 lebra Gouvernman.  Of course, se en Lasanble ki pou apwent Clerk, me pa Egzekitiv, en dimoun dan Egzekitiv.  So, Mr Speaker, mon pa pe tro, tro ganny en konpran sa kalite largiman ki sa 2 MNA avan mwan in anmennen.  Mersi.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab. Onorab Pillay.

 

HON SEBASTIEN PILLAY

Mersi Mr Chairman. Mon menm mon pa tro konpran sa pasyon   ki Onorab in pran mon largiman avek. Mon pwen sete, an 1976 si nou get listwar, la fason ki nou Clerk ti kapab ganny retire, sete par en Mosyon anmennen, e voted on par en majority of Members. Sa ti an 1976. Ozordi nou 2020, right?  Now, rezon sa ti koumsa sa letan sete akoz sa ti ganny pran from si ou le, lafason ki sistenm kolonyal bann lezot sistenm ti ete sa letan otour lemonn. I ti sort of en lenportasyon.

Nou’n move from sa nou. Ozordi, nenport dimoun ki travay Lasanble la, Manm Sekretarya. Zot, si ou le, zot value sa lendepandans ki zot annan.  E, zot fer sir parfwa zot fer ou byen kler ki li, i pa vin antre dan ou deba politik. Kantmenm ou sey trenn li ladan, i fer kler li.  Deputy Clerk koman en gran respe, i en dimoun ki tre entelizaman fer sa tre byen tanzantan.  I dir ou li i pa pe al dan sa deba li.  E, mon konpran sa, i byen. Which  is right.  Konpran?

Because they have to preserve that, which is most important pou zot. Sa ki pli enportan pou zot, se zot lendepandans pou zot kapab fer zot louvraz.  San ki personn i dir, i pe favoriz en kote, i pe favoriz en lot kote.

Then ou koz lapwentman Lasanble. Lasanble i pa zis nou Manm li, Lasanble i en lenstitisyon. Ou pe konpran mwan? So, nou deba ti lo, ki mannyer pou retir Clerk? E mon krwar Onorab Georges in fer kler, ki sa i en deba ki   nou bezwen an tame down the line.

Me Clerk li, i pa zis parey en fonksyon ler dan Gouvernman, en PS, or whatever li.  Akoz en PS i pou bound by the collective responsibility Gouvernman.  Ler i ganny apwente, i ganny apwente anba en Minis.

Ok, so i bound anba collective responsibility pou ler Gouvernman i pran en desizyon pou li enplimant sa desizyon.

Dan Lasanble i en arena politik.  Ou pa kapab just juxaposed        sa 2 kote pou fer en desizyon lo en dimoun dan Sekretarya.  Ou pe compromise son lendepandans dan en sans.  Akoz par egzanp si nou pou al pran en vot lo whether pou tir Clerk oubyen nou. E en kote pou vot lo la, lot kote pa pou vot lo la. This is not a situation ki nou bezwen ariv laba.

Parey Onorab Georges in dir, en dimoun i a ganny retire lo baz son performans, son konpetans, eksetera.  Me sa ki nou bezwen fer, e sa ki mon pe argimant devan Lasanble ozordi, se ki stati sa lofis ki nou apel Clerk Lasanble. Pe enport lekel ki asiz ladan, i ganny raise to the level ki konmsi ki fer sans ler nou regard nou nomenclature of public service.

Ok, Onorab Afif, in en PS li. I konnen what role a PS entails. I konnen ki nivo i ete dan Gouvernman, ok? Be ki nou’n fer, nou pe pran menm, one size fits all, ki Egzekitiv i servi, nou pe anmenn dan Lasanble Nasyonal.  Lasanble Nasyonal i endepandan ek Egzekitiv.

So, nou bezwen konpran ki lenportans e ki rol nou bann diferan lenstitisyon, akoz Clerk i en lenstitisyon dan Lasanble Nasyonal.  Sa ki mon pe sey anmennen Onorab. E mon krwar koman en zenn Manm Parlman, ou devret pe siport sa. Akoz sa i al dan lespri, si ou le anmenn plis latransparans going forward.  Pa pou nou regress, e, go back to 1976, kot 2 kote i bezwen vot lo en dimoun. Mersi Mr Chairman.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab.  Onorab Georges.

 

HON BERNARD GEORGES

Mersi Mr Speaker. Mersi Mr Chair. Mr Chair, premye Clerk, premye Lasanble isi Sesel ti mon papa. I pa ti ni en madanm, ni en furniture. Mon’n servi sa mo, e mon’n azoute imedyatman apre, si zot konpran mwan byen. Mon pa ti pe dir ki denigre okenn dimoun. E, mon prezant mon apology avek Onorab Deputy Clerk apre midi. E avek Sergeant- at-Arms ki mon’n dekrir dan sa fason.  I pa ti ni mon lentansyon, e pou okenn dimoun ki konpran Angle, i pa ti ni lafason ki mon ti pe sey dekrir sa keksoz.

Me, toultan nou pou annan en diferans lenterpretasyon.  E nou menm nou isi ki bann dimoun ki pli abitye avek diferans lenterpretasyon e move konprenezon par serten dimoun.

Mr Speaker, Clerk i en pozisyon tre, tre enportan.  Parey mon’n dir, mwan mon en garson en Clerk. Alors mon konnen egzakteman ki responsabilite zot annan. E, pandan bokou letan Clerk, annefe pa ti madanm ditou. Se zis dan sa trwazyenm Repiblik ki sa in vini. Avan sa Mr John Renaud ki en Avoka, ti en Clerk Lasanble pandan en kantite letan. Zot portre i la anler.

I zis ki tradisyon in anvi ki sa in vin en madanm. Me napa naryen ki anpes nou demen, swazir en msye pou vin en Clerk.  I annan serten zofisye, komansman par ou Mr Speaker, Deputy Speaker, Clerk, Deputy Clerk, ek Sergeant-at-Arms. Sa 5 zofisye i konpletman diferan avek tou bann lezot dimoun ki travay isi dan sa Lasanble.

Akoz, zot annan en rol administrativ, e osi en seremonyal. Lefe ki zot process, in and out of the Chamber, i pa en keksoz ki’n vin par azar. I en rekonesans, e i en demonstrasyon toulezour.  Ki zot pozisyon i diferan avek pou tou lezot dimoun.

Napa naryen ki fer, ki ou devret process sorti dan ou biro, e vin dan Lasanble. Ou ti kapab zis antre parey dan nenport ki. Prezidan pa process, ler i antre dan en lasal, laport i ouver en dimoun i dir, ‘’Mr President,’’ i antre i asize. Me, nou bezwen rekonnet, ni Sef Ziz pa process pou al dan son Lakour tou le zour. Alors, i annan sa responsabilite.

Avek ou permisyon Mr Chair, les mwan eksplike ki manual i dir. “The Clerk is an important office in the National Assembly.  The Clerk’s proper title is Clerk of the National Assembly. And the holder of the office has purely administrative, but also official and ceremonial roles,” ok? Official role se, i bezwen attend tou sittings Lasanble. Clerk pa asiz anler dan son biro parey mon dir, e regard bann problenm HR.

Clerk i bezwen la dan sa Lasanble egzakteman parey nou. Zot bezwen asiste, e menm plis ki nou, akoz nou, nou ganny en drwa pa asiste. Zot, zot pa kapab.

Ceremonial, zot process.  “The Clerk in Seychelles is a permanent employee of the Assembly, and not as in many other Parliaments appointed by, and serving at the pleasure of the Speaker.  There is nothing in any Law, Regulation or Order, which creates the Office of Clerk and regulates appointment, tenure, and terminations”.  Se pou sa rezon ki nou pe dir i enportan pou fer sa.

In the independence Constitution, the Office of Clerk was created constitutionally. Appointment was made upon a resolution of the Assembly. Appointment was made upon a resolution of the Assembly and the Clerk would only be removed from office for inability or misbehavior again, by resolution of the Assembly, and for no other cause”. E i annan en lenportans, i annan en rezon akoz.  I annan en rezon akoz Clerk L’Angleterre i ganny apwente pou lavi.

Tou Clerk i devret ganny apwente for life.  E, zis ganny tire ler enn ant sa bann keksoz i arive. Akoz, Speaker i ale, i vini.  Manm i ale i vini. Clerk i sa sel dimoun ki permanan, e ki asir permanans dan sa Lasanble.  “The Speakers powers were limited to appointing other persons to depart of the Clerk.  These provisions have not been replicated in the 1993 Constitution.  It is said that in Seychelles the Clerk is appointed by the Speaker, and this may well be the case. But having been so appointed, the Clerk becomes a permanent employee and it’s not susceptible to be changed by an incoming Speaker”.  Ou pa kapab koman en lot Speaker i vini, tir li.

Upon appointment, the Clerk takes the Oath. Alors i annan sa bann keksoz fodre nou realize. E, menm zafer pou Sergeant-at-Arms.  Li osi i annan son responsabilite, ek son permanans.  Alors, se pou build in sa permanans ki mon krwar nou bezwen, ler nou ariv sa ler regarde ki mannyer nou pou apwent e remove en Clerk. Mersi Mr Chair.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab Georges. Mon krwar nou kapab move on. Nou kapab al lo 27.

 

HON BERNARD GEORGES

Mersi Mr Chair. 27 se napa sanzman sibstans i annan zis en sanzman laform. E sa se i annan 2 kalite mesaz, en mesaz ki Prezidan apre ki in notifye ou i kapab fer a nenport ki moman e si nou rapel byen Prezidan Faure ti vin fer en mesaz isi zis apre ki i ti’n assume presidency. E apre dezyenm se SONA. The Message of the President of the State of the Nation.

Alor napa gran sanzman la.  Part V111 Presentation of Papers. E la i annan serten sanzman ki zot ava vwar. Parey nou ti dir dan nou rapor, tou bann keksoz ki anver se bann keksoz ki nou’n vwar dan en lot Standing Orders dan en lot pei, e ki nou’n anmenn li. Se zis pou zot konnen ki sa i pa sorti dan nou lespri me set en keksoz ki nou’n konsider li bon e ki nou’n pran dan en lot pei.

E Presentation of Papers donk tou sa ki nou anver lo latab in ganny anmennen sorti dan en lot Parlman. ‘’Papers including reports and other documents presented by Ministers and reports from Select and Standing Committees shall be presented to the Assembly during the siting, by the Clerk laying them on the Table and distributing them to Members. ‘‘Rezon nou’n fer sa se ki konmela parey nou ti dir pli boner napa okenn prosedir pou bann rapor.  I pa dir okenn par ki bann rapor bann Select Committees oubyen Standing Committees i vin en paper laid.

Nou adopte sa pratik me la sa ki nou pe dir se in ler kekfwa pou met li dan Standing Orders. E poudir ki tou sa bann rapor i ava vin en paper laid e donk i ava antre lo Order Paper e i ava ganny distribye par bann Manm e apre enn fwa ki zot in ganny antre dan Record of proceedings zot pour ganny depoze dan library. E kekfwa library i pa sa mo.

 

MR SPEAKER

Documentation centre.

 

HON BERNARD GEORGES

Documentation Centre, mersi. Vwala Mr Chair bann sizesyon lamannman.

 

MR SPEAKER

Onorab Georges petet eski sa i enkli bann rapor from overseas nations, oubyen nou bezwen fer rantre?

 

HON BERNARD GEORGES

Nou bezwen fer antre Mr Chair.

 

MR SPEAKER

Yes Onorab Pillay.

 

HON SEBASTIEN PILLAY

Mersi Mr Chair. Mon pe get order 27 apre mon pe regard Lartik 92, nou konstitisyon. Lamannman ki nou, nou pe propoze dan Standing Orders nou pe propoz sa mo notification. Lartik 92 (2) i pa fer mansyon of a notification. Konsern ki mon annan se mon napa problenm avek sa notifikasyon.  I mean pou mwan it’s neither here and nor there me vi ki Lartik 92(2) pa fer referans avek whether i devret notifye avan, should we be making reference to a notification in the Standing Orders?

 

HON BERNARD GEORGES

Si ou permet mwan Mr Chair. Wi, efektivman Lartik 92 pa dir ki i bezwen notifye Speaker. Me mon krwar rezon ki nou’n met sa se prosedir i demande ki nou fer li. Akoz si ou regard lartik 92 prezan i kapab nenport ler asiste adres Lasanble Nasyonal. Si nou lir sa, i kapab la ouver laport antre, e adres nou.

Akoz se tou Konstitisyon i dir me annefe i pa pou fer sa. I pou bezwen notifye ou avan ki tel zour tel ler i ti ava swete vin devan Lasanble e mon krwar se pour sa rezon ki nou fer sa antre. Akoz la i pa sanz konstitisyon la nou pe retir son pouvwar vin dan Lasanble ler i anvi e adres Lasanble.

Me sa ki nou pe dir se ki lafason ki sa pour sa pou arive, e mon krwar sete sa deba pour ki i annan sa notifikasyon pour ki Speaker i kapab aranz son lekor, e aranz Lasanble pou resevwar sa mesaz.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab Georges. Deputy Clerk in sinyal mwan ki nou servi Information Centre instead of Documentation Centre. Nou kapab kontinyen si napa okenn lezot komanter. Onorab Georges.

 

HON BERNARD GEORGES

Mersi Mr Chair. Mon krwar pa i annan, pardon le 28, wi le 28 nou’n fini, napa naryen lo 29 e sa se ki mannyer deba pou ganny fer lo bann papers.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab Georges. Onorab Waven William.

 

HON WAVEN WILLIAM

Mersi Mr Speaker. Mr Speaker mon ti anvi go back to 28. Letan i pe refer avek bann Manm ki bezwen bann dokiman avek Clerk or Deputy Clerk.  Letan ou pe servi sa mo application, eski i pou en, ou bezwen fer li en formal request ouswa nou devret tir application met request?

Akoz letan ou pe dir application konmsi ou pe pran li konmkwa i vin parey en keksoz formel. But when we are in the House, e nou bezwen sa lenformasyon baze lo kek size ki nou pe fer deba lo la eski sa aplikasyon, mon pa konnen si nou pou met ‘application or upon request.’

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab William. Onorab Georges.

 

HON BERNARD GEORGES

Eskiz mwan Mr Chair. Kote Onorab pe –

 

MR SPEAKER

28(4).

 

MR SPEAKER

On application, on request i pe mean. I kapab.  Me request osi i parey, akoz request osi i kapab vin in writing. E pour le moman mon krwar i pe ganny fer an writing. Most of the request.

 

HON SEBASTIEN PILLAY

I en bon pwen ki Onorab in raise akoz i donn ou loportinite pou fer en pwen. Lo Standing Orders i kler li, ler i fer referans ek Manm i fer referans ek Member. La i ‘any person’. Savedir any on application means i bezwen fer en formal request to the Clerk.

 

MR SPEAKER

Wi, e mon krwar i tonm an konformite avek Lalwa Access to Information. Good, tou bann request i ganny fer in writing.

 

HON SEBASTIEN PILLAY

For all internet purposes Clerk Lasanble Nasyonal i nou dedicated Information Officer ki li prezan i kapab pas sa, delegate en lot dimoun pou fulfil sa travay.

 

MR SPEAKER

Ok, mersi. Onorab Georges. Nou tenir ‘application?’

 

HON BERNARD GEORGES

Wi, annou tenir application. Annefe pa pou annan en gran diferans me mwan mon pou apros li lo en lot, from another angle.  E sa se i montre ou ankor lenportans sa Zofisye Clerk. Akoz sa bann dokiman i dan son custody e donk ou bezwen, ou kapab access li, i annan en serten formalite ki bezwen ganny swiv.

Enn bann keksoz Mr Chair ki en pe parey dan tou bann sekter isi Sesel, nou’n de formaliz en bon pe bann formalite. E i annan son bon kote nou pti pei, nou pa anvi excess formality.  Me i annan formalite ki annan son rezon, e ki annan son nesesite. E mon krwar ki nou pou fer en lerer si nou pou fer en keksoz vin tro informal, san ki nou gard en serten rezidite en serten formalite dan serten landrwa. Pa neseserman dan sa enn. Me sa set en lot legzanp.

Avek ou permisyon Mr Chair, ler nou ariv lo 29, malgre ki napa okenn propozisyon sanzman si nou retourn lo paz 7 nou rapor, pwen 7 paz 7 Standing Orders Committee i demann en kestyon pertinan. Ki stati bann rapor ki bann Komite i fer? Kan zot pour, kan e ki mannyer zot pou ganny deba?

E nou demande si role 28(8) ek 23(9) dan Rules of Procedure for Committees pa devret ganny enkorpore dan Standing Orders. E Rules of Procedure for Committees Mr Speaker i ase complex e i dir; ‘’A report of a Committee laid upon the table shall be considered by the Assembly.

E, a Motion may be moved that the report be considered in Committee of the Whole Assembly, or that the report or part there all   be referred back to the Committee.’ Donk i annan en prosedir lo kisisa ki pou arive avek bann rapor Komite. Me sa prosedir i dan rules of procedure for Committees e i pa dan nou Standing Orders.

E toultan nou ganny en pti pe sa problenm, ler en rapor i ganny soumet nou napa vreman en gidans lo ki nou devret fer avek eski nou devret zis lir li, lay it on the Table? Oubyen si nou anvi debat sa rapor?  En rapor FPAC par egzanp, oubyen mon mazinen ler rapor Island Committee pou vini, i pou annan en bon pe keksoz ki bann Manm pou anvi debat lo la, ki prosedir nou devret swiv pour ki sa rapor ler nou ganny laid on the Table i ganny debat lo la?

 

MR SPEAKER

Mersi. Onorab William.

 

HON WAVEN WILLIAM

Mersi Mr Chair. Mr Chair mon pa konnen si at this point in time mon kapab lev sa pwen. Avek gidans Bills Committee Chair.  Mr Speaker detrwa semenn pase nou’n ganny bann lagreman e osi bann Charter pou debat dan sa Lasanble.

Eski sa, akoz nou pa ankor ganny vreman en prosedir. E sa mo souzantandi i vin en pti pe ou a krwar pa tro, tro formel. So letan bann Lagreman, Trete i vin devan Lasanble eski nou pou konsider li koman en papers laid e sa i pou al ganny donnen a en Komite. Eski pa in ler pou annan en prosedir.

Akoz parey bann deba ki’n swiv dan lepase kot parey mon dir se ki ou ganny donnen en set dokiman kot Manm pa ganny ase letan baze lo kantite travay ki nou annan pou fer.

Me ouswa ou war en Mosyon in ganny anmennen par en Manm pou ratifye ouswa endorse serten Lagreman, kot mon vwar poudir Komite ki konsernen avek sa tel size petet ti devret ganny, i bezwen annan en serten prosedir atraver ki sa ki ganny fer.  So mon pa konnen si sa i le moman pou entrodwir sa?  Me mon santi poudir unless ki Lasanble i kapab tonm dakor lo serten prosedir.

Eski nou konsider sa moman papers laid?  Akoz nou’n tann koz lo White Paper ensidswit. Me mon krwar poudir nou bezwen etabli serten prosedir ki fason nou pou move on avek sa. Mersi.

 

MR SPEAKER

Bon si mon ava fer en komanter, mon krwar let the formal letter ki vini ki vin kot

Lofis Speaker, e apre i ganny anvoye kot Lofis Clerk se ki Gouvernman, savedir Egzekitiv i anvi ki en dokiman ki vin kot Lasanble pou ganny ratifye par egzanp. Swa en Protokol swa en Lagreman. Le moman ki sa i ganny mansyonnen i ganny tit sa Lagreman en sa Protokol i dan sa let.

Premye ABC sa let i ganny anmennen lo latab. So ozordi dan Lasanble Nasyonal i annan 2 parti. E tou lede parti i ganny reprezante, se la kot desizyon i ganny pran kan pou ganny mete lo Order Paper.

So i annan en pe letan la kot tou lede kote i kapab dir be sa i annan kek keksoz pou fer ek Komite Zafer Etranzer. Mon krwar nou devret diskit li avan, fer Foreign Affairs vini, whatever. Oubyen sa i annan keksoz pou fer avek en lot Komite. So mon krwar i annan en pe letan la kot dan bann reprezantan ki sorti lo ABC, i kapab pran en serten desizyon e i kapab ale deklans en meeting sa Komite e sa bann diskisyon i konmans ganny fer.

Akoz plizoumwen soon after koman nou ganny sa let nou ganny osi sa bann dokiman. E se sa ki menm avan i vin lo Order Paper nou’n adopte en sistenm kot nou sirkile avek manm ki Manm i komans ganny sans pou pas ladan. So amwen ki en keksoz i vin irzan la pour la, me i annan ase letan depi ler sa official letter i vini until i ganny mete lo Order Paper pour koman en Mosyon pou ganny ratifye.

Mon pa konnen si monn reponn en pe -.  Mon konpran ki oule ou anvi en pti pe plis diskisyon lo la involve lezot Komite oubyen lezot Manm. Onorab William.

 

HON WAVEN WILLIAM

Mersi Mr Speaker. Mr Speaker nou annan en tipik legzanp devan nou la. E mon ganny privy avek en email kot nou annan sa dokiman the Revised Cotonou Partnership Agreement.  E deadline i sipoze kot Lasanble i bezwen don serten response i bezwen le 26, savedir Vandredi.

 

MR SPEAKER

Ki mannyer i apele sa dokiman?

 

HON WAVEN WILLIAM

The Revised Cotonou Partnership Agreement kot nou Lasanble mon krwar pe ganny demande pou met nou input. So ki mon pe dir mwan i en gro dokiman. E dapre mon konpran deadline i le 26, le 26 i Vandredi. So, mon’n servi sa koman en legzanp zis pou montre petet something formal internally has to be accepted. Mersi.

 

MR SPEAKER

Alright mersi. Mon pa tro okouran ki sa in arive. Me selman mon kapab regarde akoz kekfwa mon annan plizyer keksoz ki’n antre kot mon biro. Me, mon ava regarde e mon kapab donn ou en repons apre. Yes Onorab Pillay.

 

HON SEBASTIEN PILLAY

Mr Chairman, wi mon krwar nou annan en issue ki nou bezwen tackle, ler nou get 29(1). 29(1) i dekoul from 28, 28 i koz lo papers e i koz lo en kategori of papers e sa i enkli menm  S.Is ok? E nou tou nou konnen poudir anba nou Interpretation and General Provisions Act, en Manm Lasanble i annan 90 zour pou li si i santi i anvi quash en S.I i annan en Mosyon pou quash the S.I.

Now, sa i bezwen ganny fer anba 29 sa. I bezwen ganny fer anba 29, be prezan get ki 29(1) i dir ou. 29(1) i dir ou a Committee of the Whole Assembly, me 29(2) ok, Motion is agreed eksetera sa Manm, i dir ouswa Manm ki’n move sa Mosyon i bezwen report to the Assembly that the Committee has considered the paper, ou konpran? This is where I think nou bezwen fer serten netwayaz, met serten klarifikasyon.

Nou pe koz lo diferan size, premyerman nou pe koz lo ler nou pe pran rapor en Komite i normal.  Si nou pran rapor en Komite nou pran li in Committee of the Whole Assembly.

Akoz nou pou pran li in the Committee of the Whole Assembly? Se akoz sa Komite ki’n ekri sa rapor i a kapab reponn kestyon lezot Manm vizavi bann eleman ki dan sa rapor. Me kot mon krwar i annan en keksoz ki manke la, e Onorab William i annan en pwen tou sa extent, se i manke ki mannyer nou regard sa fason ki, sa ki sa Order pe dir nou ozordi nou, nou pe fer li otreman, si ou get byen nou pe fer li otreman.

En Manm i move en Mosyon. Motion to quash, Mosyon i pase.  Me sa Mosyon i ganny fer anba 29 li. An relasyon ek 28 akoz 28 i dir ou papers presented to Lasanble eksetera.  E prezan 28(3) si nou regard 28(3) i dir ou copies of all subsidiary legislation made under the authority of any law.

So sa i enkli okenn S.I ki’n ganny fer, e ler sa S.I in fini ganny laid, en Manm anba 29(1) la i raise son Mosyon. And then atraver Mosyon ou al deba.  Me sa Mosyon i bezwen ganny debate dan en Committee of the Whole Assembly.

Me ler nou vin anba kot 29(2) Onorab Georges si ou kapab scroll down to 29(2) regard ki mannyer 29(2) i koz lo rapor lo sa Komite,. Premyerman i dir ou, ou napa en question put. So se sa ki nou bezwen mon krwar nou bezwen tidy up en pti pe keksoz la, or fer keksoz en pe pli kler, vizavi sa akoz nou pe dil avek tou size. An sa ki konsern si en Manm i anvi en size par egzanp al dan en ganny debate en lot fason.

Ler Lasanble i move en Mosyon pou debat en Trete or en Protokol, okenn Manm sa Lasanble malgre ki ABC i kapab donn son konsantman ki sa i kapab ganny debate tel fason, okenn Manm Lasanble i kapab move en Mosyon pou demande   ki sa Protokol i ganny debate dan en Komite Lasanble.

Chairperson Speaker i ava put sa to a vote, e si Lasanble pa dakor then i ava desid otherwise. Akoz sa ki Onorab Georges in bliye dir taler se ki malgre ki the House Committee pou annan serten prerogative pou fer serten laliny vizavi biznes Lasanble. Tou Manm i gard son residual power as a Member of the Assembly pou li fer serten desizyon anba nou Standing Order.

E okenn Manm i kapab move sa Mosyon pou kapab debat lo okenn size al dan en Komite dan Lasanble malgre ki ABC in dakor otherwise e menm demande. Sa Manm i menm kapab demande ler i move sa Mosyon ki en Minis i prezan ler sa size i ganny debate. And if that is the case e Lasanble i tonm dakor lo la, e Lasanble pou bezwen konvok sa Minis.

So mon krwar la anba 29(1) si nou regarde swa nou klarifye keksoz dan en fason akoz ou a dir i pe koz lo 2 kalite Komite.

A Committee of the whole house e se en Member ki pe raport lo sa Komite. So usually swa Deputy Speaker ki pe report to the Speaker, ki ler nou retourn Committee of the Whole House ouswa i Speaker li menm ki’n Chair sa komite e rapor to the House ki nou diskite. Mersi Mr Chairman.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab. Onorab Georges.

 

HON BERNARD GEORGES

Mersi. Mr Chair i annan enn de pwen la. Premyerman mon retourn lo 28. 28 nou’n extend son scow, e nou’n dir papers including reports and other documents presented by Ministers. E ou’n sizere ki nou azout Members akoz bann Manm ki’n al abroad. E ki’n fer rapor sa i ava ganny kouver, apre ‘’reports from Select and Standing Committees shall be presented to the Assembly by the Clerk laying  them on the Table, ok?

Donk sa se prosedir, nou konnen la ki tou keksoz including S.I, pe ganny laid on the Table. E apre i pou al dan Information Centre. 29 prezan i dir ou ki mannyer ou pou fer sa deba. Me 29 i en prosedir apart from prosedir S.I.  Akoz 29 i dir ou subject to any written law which IGPA is a written law, after the Presentation of Papers a Member may give notice of Motion that the Assembly resolves itself into a Committee.

Donk a nenport ki moman en Manm i kapab dir pou sa S.I, mon pa pe move to quash. Mon oule ganny en deba lo li dan Komite.  Akoz i annan enn de keksoz, nou pa anvi zet li net me kekfwa nou anvi retourn li kot Minis pou fer enn de lamannman. That’s the procedure ki nou servi, me si ou anvi zet li net la ou servi process IGPA.

E ki nou demande nou dan paz 8 nou rapor, se nou bezwen annan en Standing Order pou S.I pou dir ki mannyer nou pou ganny fer. E nou napa la ler nou ariv a lafen nou pou bezwen fer en Standing Order spesifikman pou S.I. poudir ki mannyer nou pou dil avek.  Donk sa i donn ou 2 prosedir.

Trwazyenm e pwen final se nou Rules of Procedure for Committees i dir ki a report of a Committee la nou pe koz zis Select ek Standing Committee a report of a Committee laid on the Table shall be considered by the National Assembly. ‘Shall.’’ Alor i kler ki koman en rapor i ariv la, Lasanble i bezwen konsider li. Alor ki anba 29 (1), prosedir se ki en Manm may give a Motion e i annan en discrepancy la, ou pa kapab.

Rules i dir ou “you shall” me Standing Orders i dir “you may”. Alor nou bezwen efas sa discrepancy. Swa nou tir “the rules” e nou dir “may be considered by the Assembly” i vin ansanm avek Standing Orders, swa si nou gard ‘shall’ nou pou bezwen dir ki nou bezwen etabli en prosedir pou ki bann papers laid bann Committee Reports son prosedir pou li ganny debat devan Lasanble.

 

MR SPEAKER

Onorab Pillay.

 

HON SEBASTIEN PILLAY

Mersi Mr Chairman. Mr Chairmen i annan 2 pwen ki mon oule Onorab Georges i sey ed nou navige la ki nou Lasanble nou’n ganny sa byen. Premyerman sa mo “may” in ganny servi an relasyon avek en notice.  E mon krwar notice la nou tou nou konnen byen notice of a Motion i sipoze 7 working days, 7clear days mon krwar si mon pa tronpe ok?

E mon ti dir taler ki i en portan ki dan Standing Orders ouswa dan son index ouswa somewhere dan son glossary nou define ki nou sey dir par notice. Notice in relation to en Bill, I mean to en Motion e i sipoze 7days.  E mon krwar i pe dir ou ‘may’ akoz si sa size i annan urgency ou kapab move sa Mosyon at any time, this is what I’m trying to understand from sa.

Prezan le nou regard IGPA 64, e 64 ki fer provizyon ki ou kapab efektivman fer rezolisyon.  Mon dakor ek ou ki napa en Order ki dir sa. Me mwan,  mon krwar order ki ti sipoze pe dir sa sete order 29. Akoz order 29 ki dekoul from Order 28 ki koz li bann papers laid. E as it stands ozordi la lafason ki ou pe go about order 29 to quashing an S.I i pa neseserman the correct way of doing it.

Akoz si nou regard byen, i dir ou si en Mosyon anba paragraf 1, is agreed to.  Savedir in dakor ki nou move sa Mosyon, Lasanble shall resolve itself into a Committee.

So in a sense tou Mosyon ki relate to a paper laid has to be dealt with in a Committee of the Whole House.  I pa pou ganny dealt with into a Committee of the whole Assembly. I mean into en plenyer. Lasanble i bezwen absoliman al dan en Komite, be prezan lot pwen ki mon ti a kontan petet nou klarifye ki Standing Orders pe dir nou when it talks about a Member shall report on progress.

Ou war?  I dir ou ‘’Member who move the Motion to report to the Assembly that the Committee has considered the paper’’. Sa ki mwan, mon santi poudir i pe met nou e dan en -. Mon ti a kontan konmsi ki sa i ti a pli kler pou nou.

We can make it clearer, we should make it clearer akoz nou pe koz i pou kre ambiguity in the future si nou pa fer li kler sirtou an relasyon avek sa.  E mon konpran nou kapab met en Order spesifikman pou dil avek statutory instruments.

Napa problenm nou kapab pran egzakteman sa ki ganny dir dan IGPA met dan nou Standing Orders.  Sa mon napa problenm avek. Can we clarify this? Do we need to clarify it in the first place? But if we do can we clarify it to make sure it’s clear for everyone? Mersi Mr Chair.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab. Onorab John Hoareau.

 

HON JOHN HOAREAU

Mersi Mr Chair. Mr Chair an vi ki IGPA i donn en serten kantite dele letan pou ou kapab quash en S.I si ou bezwen fer li, oubyen pou ou fer en deba lo la. Eski bann lezot papye ki ganny laid lo latab pou annan menm tretman 90 days, oubyen eski fodre sa i ganny mete dan nou Standing Order? Mersi.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab. Onorab Georges. Non, en moman Onorab Georges. Onorab William.

 

HON WAVEN WILLIAM

Mersi Mr Chair. Mr Chair mon ti a kontan ankor lev, pou mon ganny en pti pe laklerte, lefe ki bokou fwa realite dan Lasanble isi se ki bokou bann rapor i ganny fer, e the Chair of any Committee i prezant rapor. Me rapor epi deba pa ganny fer, e mon pa konnen petet en dimoun i kapab gid mwan, napa en landrwa ki be dir be ok rapor in ganny prezante.

Konbyen letan apre ki the Committee of the Whole House i ganny sans pou debat lo sa rapor? Akoz ki arive se ki bann rapor i ase enportan pou nenport Komite ki ganny task pou zot fer serten keksoz, menm pou bann misyon ki al aletranze. Parfwa i annan bann rezolisyon, bann rezolisyon enportan ki koman en Lasanble nou bezwen kapab port a latansyon Egzekitif.

Me solman ou vwar lefe ki napa deba lo sa bann rapor ki fer ki nou miss out lo en ta keksoz. E sa dan deba semenn pase in sorti kot si rapor pa ganny lir, menm si i ganny anvoye. Me si Chair i prezant rapor me then napa debate so mon santi poudir sa Lasanble i miss out lo en ta keksoz.

So mon ti a kontan en serten leklersisman, si nou pou annan serten Protokol en dele letan ki apre ki en rapor si pa kapab ganny pran toudswit deba lo la, me a en serten moman i bezwen annan en serten deba si non nou pou oubliye, Mr Speaker. Mersi.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab. Onorab Georges.

 

HON BERNARD GEORGES

Mersi Mr Chair. Efektivman Mr Chair, i annan serten problenm ki arise.  Annefe sa dernyen problenm ki Onorab William fek leve se sa enn ki nou ti anvi tackle, se ki napa swivi, napa swivi from bann rapor ki ganny laid on the Table whether si bann rapor ki sorti  a leksteryer ler Manm i al  an misyon oubyen bann rapor ki sorti dan Select ek Standing Committees.

Napa okenn deba, sa rapor ler in ganny fer goodbye so long nou met li laba e napa swivi.  E mon krwar sa ki 28 pe sey rode se ki i annan en swivi, i annan en serten keksoz ki ganny fer ek sa bann rapor. Sa se premye pwen. Me si nou regard 28 mannyer i ete konmela, pa ki mannyer nou’n sanz li. Mannyer i ete konmela dan nou pti liv 28 i dir papers may be presented to this Assembly during a sitting by the Clerk laying them on the Table.

Me i danzere sa, akoz si Clerk i deside pa met okenn S.I lo latab, zanmen sa S.I i ganny prezante alor zanmen i kapab ganny quash? Ou konpran? I bezwen annan en serten obligasyon la.

Akoz si i annan en serten dele letan e nou, nou’n sanze nou’n met “shall” be nou pa’n met “shall” akoz nou ti pli malen ki zot. Nou’n met shall akoz i ti suit nou fraz. Me an menm tan nou’n sanz sa permisibilite anba 28(1) e nou’n fer li vin en legzizans. E nou’n fer li vin en legzizans;-  (a) nou vwar 28(3), annefe i koz lo S.I, i spesifik lo S.I.  Copies of all subsidiary legislation ‘shall’ be laid on the Table by the Clerk.

Donk i byen. Clerk i annan en lobligasyon met tou bann S.I lo latab, me la kestyon prezan ki Onorab   Pillay in leve i vin pertinan. Akoz en fwa ki sa in arive, ki prosedir ki nou devret swiv pour nou debat lo tou sa bann papers ki’n ganny laid including SI.? Keksoz pli senp se pour swiv 29(1). Si nou tou nou tonm dakor ki prosedir se anba 29(1), ki annan en Mosyon e sa Mosyon i ava ganny debat pa par Lasanble me par en Komite Lasanble, fair and fine. The same procedure will include, i ava vin pour S.I.  Personnelman mon napa okenn problenm it works.

Alor si nou dakor ki sa set en keksoz ki byen etandonnen ki 29(1) i dir any paper under order 28 e S.I included dan en paper under 28, nou pa bezwen sanz naryen. Si nou dakor Mr Speaker nou kapab bouz lo part 10.

 

MR SPEAKER

Zis en pti an pasan. The House nou napa the Table, the Table nou napa.

 

HON BERNARD GEORGES

Presizeman, presizeman Mr Chair. Bann dimoun ki konn bann prosedir Lasanble i annan serten keksoz ki absoliman obligatwar dan en Lasanble. E se pour sa rezon ki nou apel zot the furniture. Sa se ou sez, ou latab, the Clerk’s table, the Assembly table and the Sergeant-at-Arms. Sa se bann keksoz ki san sa pa kapab annan en Lasanble akoz non selman zot egziste, me zot senbolik e zot permanan.

Sa bann keksoz se minimum ki ou bezwen dan en Lasanble.  Tou larestan kekfwa apre nou natirelman, bann Manm. Me sa bann keksoz, e wi napa en Table. E dan tou Lasanble parey nou konnen i annan en morso furniture ki apel the Table e ki lo la ki tou bann keksoz i ganny laid e prensipalman tou lezislasyon i ganny laid la.

Tou set Lalwa ki an aplikasyon i bezwen la koman en senbol ki se sa travay Lasanble se en travay Lezislatif.  E parey nou ti’n deza dir dan serten Lasanble the Mace i ganny laid on the Table as well. Avek son latet ki vir kote mazorite ek bout anba ki vir avek kote minorite.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab Georges. Nou kapab kontinyen.

 

HON BERNARD GEORGES

Part 9 Mr Chair. Questions e mon sinyal Lasanble ki nou’n ariv en tyer nou travay nou annan apepre 90 nou’n ariv 30. E sa seksyon i ase gran sa part i annan pou fer avek Question Time.  E dan order 30 ki nou pe fer, nou pe propoz en adisyon a order 30 paragraf 2.

Members shall attend sittings of the Assembly to answer questions, e ankor nou’n souliny li an zonn, akoz i pa en propozisyon ki nou’n anvi fer in en propozisyon ki nou’n anvi ki Lasanble i etidye e deside si pour garde oubyen non. Set en keksoz ki nou’n koz lo la plizyer fwa dan lepase dan sanmenm sa Lasanble, Ministers may be accompanied by members of their staff who may be allowed to answer questions with the permission of the Speaker dan Question Time

Akoz nou’n vwar sirtou resaman annan defwa i en kestyon teribleman teknik e Minis sak fwa i annan en kestyon ki ganny demande i bezwen refer to son staff. E nou’n dir nou’n santi li ki dan serten ka avek ou permisyon, i ava konvenab menm dan Question Time pou sanz prosedir konpletman, e se pa zis Minis me se son staff osi ki pou kapab reponn kestyon.

Akoz ki se zis Minis ki kapab reponn kestyon? Mon krwar sa i sorti en pe dan sistenm parlmanter kot Minis i en politisyen, e i responsible to the House. Alor sa i pa leka ditou dan nou sistenm parlmanter, Minis pa answerable to nou at all. E i pa ni answerable to a constituency, son sel dimoun ki i responsab avek se Prezidan avek Bondye. So donk, napa okenn rezon filozofik akoz ki se zis Minis ki devret pe reponn kestyon. Mersi Mr Chair.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab Georges. Onorab Pillay.

 

HON SEBASTIEN PILLAY

Mersi Mr Chairman. Mr Chairman me selman i annan en rezon administrativ akoz. Si nou get konstitisyon lartik 93(1) ABC ok, i prekoniz bann diferan letan ki Vis-Prezidan, Minis pour vin dan Lasanble. Premye i dir ou letan i pe vin anmenn en Bill dan Lasanble ok?

E sa i an koneksyon avek oubyen an koneksyon avek okenn proceedings dan Lasanble within the passing of a Bill. Par egzanp dan en konteks ki nou pe pas en Lalwa kot i annan kestyon oubyen klarifikasyon, nou kapab al debat sa lalwa dan Komite sa Minis i vini eksetera. Purpose of dealing with any matters arising the Assembly explanation the Assembly any matter which was in Vice-President or Ministers responsibility.

So sa i donn rise to sa Issue Urgent Question oubyen urgent matter ki’n kapab ganny raise at any point in time. Oubyen pou li vin eksplik en keksoz ki anba son portfolyo.

E trwazyenm answering written question from the Member. E i enportan pou Lasanble met en keksoz an perspektiv la. Konstitisyon menm in prevwar ki sa i 2 diferan keksoz. Vin reponn kestyon en Manm to which notice has been given apre pou li vin dil avek okenn lezot keksoz ki pa tonm anba son responsabilite;- par egzanp pou li vin fer statement devan Lasanble.  Oubyen pou eksplik Lasanble relasyon parey Onorab William ti pe raise sa pwen konsernan en protokol.

En Minis i kapab ganny convened pou vin Lasanble pour fer sa.  E se pour sa rezon ki alors Standing Orders i fer referans avek Minis reponn kestyon. Prezan Minis in ariv Lasanble which comes to the point ki Onorab Georges pe raise, administrativman sa Minis i bezwen reponn kestyon akoz se li ki responsab. Dan Cabinet i annan en terms ki apel sa carry the cans, sa Minis ki carry sa cans.

Sa watering cans basically ki  i mars avek, ki water the plants ki tonm dan son landrwa ki i travay ladan ki parey e zarden e li ki aroz sa zarden.  E li ki anmenn sa can pa en lot dimoun ki fer sa. So li ki responsab pou whatever ki arive dan son Departman. Ultimately li ki responsab.

So that is why ki  i pe vin dan Lasanble. Prezan nou vin lo pwen Onorab Georges. Ki koz lo permission to answer questions by members coming with the Minister. Currently en dimoun i kapab koze dan Lasanble only si nou al dan Committee Stage, en dimoun ki pa en Minis i kapab koze si zis nou al dan Committee Stage.

Sa ki nou pe demande i al an laliny zisteman ki Onorab William ti pe rode, se ki ler Manm pe demann en kestyon i kapab pou efas son kestyon ‘avek ou permisyon Mr Speaker’, mon ti a kontan ki bann teknisyen ki obor Minis i osi donn nou klarifikasyon lo sa size.

Nou pe dir sa pou ki nou pa bezwen neseserman al dan Committee Stage akoz en Committee Stage ou bezwen ganny en vot pou al lo la i bezwen en rezolisyon Lasanble.

Sa i a fer ki si en Manm ki napa en mazorite, swa i en Manm endepandan, swa i en Manm ki reprezant en groupman bokou pli pti, i kapab esansyelman ganny serten klarifikasyon from bann Zofisye ki reprezant sa Minister, san ki i bezwen go through prosedir ki al dan Committee Stage. E mwan mon an faver sa propozisyon, me i tou depan ki Lasanble i deside regarding sa. Mersi.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab. Onorab William.

 

HON WAVEN WILLIAM

Mersi Mr Speaker. Mr Speaker lo sa item la ki mon kar i ase enportan mon anvi atir ou latansyon ki a okenn moman dan Standing Order ki dir ki letan en Manm i annan en kestyon i bezwen ganny, mon kapab dir anmennen atraver par lot parti.  So si ou tonm dakor avek mwan lo la akoz dan Standing Orders pa dir sa. E mon, mon anvi ki Bills Committee avek Lasanble dan Komite la, nou mazin en pe lo la.

Akoz ki arive se ki par egzanp dizon mwan, mon servi mon legzanp mon anvi demann kestyon pou mon distrik, ouswa en konsern Nasyonal, eski mon bezwen pas li atraver striktir parti, ouswa mon annan sa lespas pou mon kapab anvoy li direkteman kot Speaker, akoz i annan en bout la dan 6 ki donn en pti pe sa lespas. So mon anvi konnen akoz ki arive se ki, mon lafreyer la Mr Speaker se ki lefe ki ABC i ganny reprezante par 2 parti.

E mon anvi konnen ki fason letan sa Manm i kapab nenport ki kote in anmenn son kestyon, son kestyon pou ganny trete ouswa son Mosyon pou ganny trete. Prenon kont ki en Manm i ganny elekte pa neseserman par zis Manm son parti, me i annan e lezot dimoun dan distrik ki pa Manm parti ki vot pour li.

So Mr Speaker mon ti a kontan ganny en leklersisman lo la akoz mon krwar sa lefe ki nou Lasanble pe evolye nou demokrasi pe evolye i enportan si nou pe koz pou lavenir ki ou konsider sa. Mersi.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab. Eski ou pe dir petet direksyon ki mon war ou ep ale si i antre en Manm parey in fer sorti bomaten bann Manm en Manm endepandan kote i pou envit son kestyon pou li al lo ABC, eski i pou anvoy i pou napa en reprezantan lo ABC, petet dan  sa laliny. En Manm ki pa apartyen a en parti, eski i anvoy son kestyon direk kot lofis Clerk oubyen kot lofis Speaker? Yes Onorab.

 

HON WAVEN WILLIAM

Mr Speaker i kapab pa endepandan, me parey mon pe dir se ki nou Standing Order or nou Konstitisyon pa dir naryen lo la Mr Speaker. Me solman Standing Order i fer provizyon pou en Manm anvoy son kestyon, e anvoy son Mosyon pou li kapab ganny konsidere.  Mersi.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab William. Onorab Ferrari.

 

HON JEAN-FRANCOIS FERRARI

Mersi Mr Speaker. Mr Speaker premye mon ava pran sa kestyon ki nou lo la, la. Ler Minis i attend bann sittings, mon krwar ki idealman si nou ti kapab ganny en wording ki permet bann teknisyen, konmsi en sipor teknik e ki i kit an deor en sipor politik.

Dizon par egzanp en Minis nou konnen i annan plizyer advisor, i annan advisor teknik i annan bann special advisor, apre i annan enn de ki annan bann dimoun ki pa tro, tro konnen ki zot rol, me selman zot ki fer sa lyen politik sa Minis avek son bann dimoun ki vin war li bann keksoz koumsa.

Konmsi mon krwar i ti ava domaz si nou permet sa bann dimoun koumsa pran laparol. Minis i ava meet son responsabilite politik, me sertennman bann lasistans teknik kot oule pou li kapab donn Lasanble lenformasyon e se sa ki nou pe rode se Lasanble.

Eski nou kapab fer en distenksyon Onorab Georges mon pa konnen. Lot pwen ki Onorab William in fer, nou kapab pran li, nou kapab pran li la oubyen nou a pran li en pti pe pli tar?  Mon krwar i enportan. Nou aparan lo pli tar?

 

MR SPEAKER

Non, ou kapab, ou kapab.

 

HON JEAN-FRANCOIS FERRARI

Mon krwar ki Onorab William i annan rezon akoz ou kapab retrouv ou dan en ka kot ou parti pe met ou 2 kote. Oubyen ou endepandan, oubyen ou parti in met ou 2 kote, pa koz ek ou, pa liaise avek ou, pa konsilte avek ou, prezan ou annan ou bann kestyon, ou travay i bezwen kontinyen ou.

So ki mannyer ou kapab fer sir ki nou ganny en sistenm kot kestyon, e Mosyon ki tou Manm i anmennen i pa ganny frennen par en sityasyon entern sa parti, e ki sa Manm i kapab kontinyen fer son travay.  So kekfwa nou ava kapab ganny en pe leklersisman lo la. Mersi.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab. Me selman ankor pou kontiny en pti pe sa diskisyon avek Onorab William, 31 an de sandan osi tou i tous sa. Kot i koz notice of questions. Vwar i permet ki ou kestyon omwen i ariv kot Lofis Clerk. But then ABC, petet ABC i depan lo reprezantasyon ABC bon, nou ava regard sa. Onorab De Commarmond.

 

HON CHARLES DE COMMARMOND

Mersi Mr Speaker. Mr Chair bonn apre midi, bon apre midi tou Manm e tou dimoun ki a lekout. Mr Chair mon krwar sa pwen i en pwen enportan, akoz ou kapab ganny ou bann sityasyon osi ki ou dan en parti ou, ou pa koz en kou bann, ek leadership ou parti, i kapab osi arive sa.

I kapab osi arive kot ou ganny ou dan en Lasanble plizyer parti pa zis 2 me ou ganny ou 3, 4, 5, 6, parti.  Ou kapab ganny ou bann Manm endepandan, pa enn i kapab plizyer konmsi annou pa fer sa Standing Order pou la, fer li osi pou lavenir.

Ou ganny ou bann sityasyon kot en parti i kapab met presyon an plis lo en Manm ki fer Manm. Ouswa diferan senaryo ou kapab gannyen. Aprezan dan ABC ou napa reprezantan tou sa bann kalite senaryo, so pou mwan i kler selman ki mannyer ki Standing Order ki i dir napa naryen pou anpes en Manm anvoy son kestyon, ki swa i endepandan ki swa i dan 5, 6 parti ki zot konmsi ki swa ki i annan 5, 6 parti dan Lasanble;- ki swa ki sa Manm i napa direkteman en reprezantan dan ABC akoz kekfwa dan ABC ki mannyer in reprezante i zis Lopozisyon avek sa parti ki an mazorite ki o pouvwar.

Me tout fason dan, sa Manm i bezwen war li dan en serten kote, dan en serten morso. Si non i kapab lyez direkteman avek    lofis Clerk ou lofis Speaker pou pourswiv son Mosyon, son kestyon, son travay lo koman en Manm Lasanble. I pa pou anpes li i pa pou fer ki son kestyon ouswa son Mosyon pa al avan ouswa son Private Members Bill or whatever pa al devan.

E ki mon krwar se sa ki taler nou ti pe koz lo lendepandans en Clerk, ou koz lo lendepandans Speaker se ki Lofis Speaker lofis Clerk dan otan ki posib i siport tou bann Manm dan tou zot travay ki annan devan.

Alor mon krwar ki sa i koumsa e se sa toultan mwan mon en dimoun ki mon believe ladan. Se ki pa devret annan okenn presyon lo ban Manm pa devret annan parey nou vwar dan serten parti kot sa ki sef i dir tou i bezwen fer menm parey! E nou’n war sa, dan nou Lasanble plizyer fwa.

Ou vin parey diktater.  Me nou, nou bezwen sorti dan sa staz.  Nou bezwen les bann Manm lib parey nou fer lo nou kote. Les bann Manm lib pou zot kapab pourswiv zot rol koman en vre Manm Parlman.

Mon krwar mwan ki Onorab Georges i kapab gid nou lo la ankor plis me selman mon panse mon ki i annan lespas pou bann Manm.

Sa kestyon disiplin parti si oule met li koumsa, ouswa lantant dan bann parti, sa i en zafer entern sa. Dan serten parti i practice, serten lezot parti i pa practice li parey.  Sa i bann zafer petet entern be selman mon santi ki nou devret al koumsa. Me selman lefe ki demen pou kapab ganny ou en Lasanble ki pli reprezantatif ki zis 2 parti prensipal, ou bezwen osi fer provizyon lo ABC si petet pou neseser annan.

Me selman sa osi  mon krwar petet dan Komite ABC sa i en issue ki pli tar mon krwar letan zot in dir zot pou regard sa kestyon sa Komite lo son bann dimoun ki pou form par sa issue i kapab ganny gete. A mon avi mon krwar se sa mon kontribisyon. Mersi.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab De Commarmond. Onorab Henrie.

 

HON GERVAIS HENRIE

Mersi Mr Chair. I annan bann obzervasyon enteresan dan Lasanble apre midi. Me selman mon oule azout en komanter lo pwen ki Onorab William in leve partikilyerman lo pwen 6. Kot en Manm son kestyon pa’n ganny adrese, aprezan ki mannyer i fer en reprezantasyon. Ladan i dir ki nou ki i bezwen fer en reprezantasyon avek Speaker lo sa size e i servi sa mo ‘shall’ i bezwen ganny fer priveman avek Speaker. E pa ganny leve koman en point of order dan Lasanble.

Mon pa dakor avek sa, akoz mon war li koumsa mwan, nou bezwen konsyan nou pe kalkil lavenir la parey entervenan avan mwan in fek dir. Nou pa pe fer sa Standing Orders pou la konmela me selman pou lavenir? Me selman dan ki konteks ki sa in ganny ekrir? Petet mon mal, me mon lopinyon in dir ek mon poudir in ganny ekri dan en moman kot party discipline, ouswa kot sa bann parti ki ti pe ganny reprezante sa bann letan pa ti oule okenn bann lenstans kot zot ti kapab ganny anbarase on the floor of the Assembly.

So zot ti oule ki matter i ganny resolve privately dan Chamber avek Speaker. So mon ti ava propoze ki nou allow ki sa Manm i diskit sa size privately to the Speaker or instead if not but instead or raise by way of point of order in the National Assembly. Mon ti ava kontan ki sa, i ava annan sa 2 opsyon pou en Manm, parski demen si i en Manm endepandan ki pa sorti dan en parti ki i reprezante i pa anvi diskit privately.

Me mon krwar i devret lib pou li kapab eksprim li an piblik pour ki bann dimoun ki i reprezante i konn son konsern ou son sityasyon ki i ladan. Mersi.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab. Mon pe cross reference avek Maurice.  I egzakteman parey sa wording dan pou nou avek pou Maurice. So mon mazinen in ganny pran from Maurice. Bon mon annan Onorab Woodcock apre mon a donn laparol Onorab Georges. Onorab Woodcock.

 

HON WAVEL WOODCOCK

Mersi Mr Speaker. Mr Speaker i enteresan pou tann LGB ki’n dir ki i enportan pou Manm annan sa liberte, konmsi pou demann kestyon san ki i ganny met presyon lo li swa, sa ki toultan bezwen swiv sa ki zot Leader i dir zot fer e menm define sa koman diktativ lo kote latab.

Me selman sa ki enteresan Mr Speaker in ariv bann ka dan lepase, kot en Manm in al kont sa ki direksyon ki parti in donnen. E nou’n war poudir sa Manm in ganny tire lo Komite Santral sa parti.  Akoz li in demann en kestyon, ouswa ki al kontrerman avek sa ki parti in dir ouswa in demande in ganny tire lo Komite Santral.

E la zot pe koz laliberte pou demann kestyon, pou sa manm eksprim son lekor, me nou, nou’n war klerman poudir lo lot kote latab zot pe neseserman swiv sa ki zot pe dir.

E zisteman i anmenn mon lo sa Standing Order 30(1), 30(2) kot i dir ‘’Ministers shall attend sittings of the Assembly to answer question asked of them.’’

Me selman nou’n war bann ka dan lepase zisteman nou fek war semenn pase kot en Minis ti vin devan sa Lasanble e sa Minis in menm challenge en Manm. In dir sa Manm akfer, ki rezon ki ou’n anmenn mon devan sa Lasanble pou demann sa kestyon? E sa ti Minis Charlette semenn pase.

E mwan mon kestyon i eski Speaker i merit call or i pa merit call sa Minister to Order ki pe kestyonn en Manm akoz i anmenn li dan Lasanble Nasyonal pou demann en kestyon?

Ouswa menm nou’n war bann sityasyon parfwa kot bann Minis in sey say bann kestyon, ouswa zot in donn bann larepons ki napa naryen pou fer ek sa ki zot in dir, zot in zis waffle ouswa  zot in say kestyon e konmsi ki fason ki nou kapab strengthen sa Standing Order, pou fer sir ki  bann Minis i reponn bann kestyon ki bann Manm i demann zot dan sa Lasanble Nasyonal? Mersi.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab Woodcock. Onorab William.

 

HON WAVEN WILLIAM

Mersi Mr Speaker. Mr Speaker ankor avek part 9(30) article 6. Mon pa konnen si lafason ki sa in ganny drafte par egzanp i dir, ‘’When a question has been refused or amended and the Member concern wishes to make presentation to the Speaker on the matter. ‘’

Mr Chairman mon konsern la se ki lekel, akoz i pa mansyonnen avek lekel ki in refuse ouswa in amann sa kestyon ouswa sa Mosyon ki sa Manm i bezwen epi al vwar Speaker for restitution.

So, mon pa konnen si i annan serten mankman la ki nou bezwen aziste, so mon ti a kontan konn en pti pe pwennvi the Chair of the Bills Committee lo la.  Akoz mon krwar poudir i enportan lefe ki i pa mansyonn personn me selman epi sa Manm i bezwen al kot Speaker for retribution. Mersi.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab. Avan mon donn laparol, non mon krwar nou pou sey ferm sa bout akoz in ariv ler pou nou pran en break. So mon pou donn laparol Onorab Georges. Me selman zis avan mon donn laparol Onorab Georges. Pou Maurice zis apre sa mon pa konnen si petet apre i ava reponn kestyon Onorab William.  I egzakteman parey i ete dan pou nou, pou Maurice en, mon pe mazinen nou’n kopi from Maurice i dir ou the Clerk shall have full power to sub edit questions.

Eski petet sa kot en Manm son kestyon petet i brouye, Clerk in regard sa kestyon oubyen menm in liaise ek Speaker e pou le moman ki nou fer nou, le moman ki nou war en kestyon ki nou pa tro, tro konpran, nou fer retourn kot sa Manm.

E nou dir ek sa Manm reword kestyon nou les sa manm fer me petet eski i pa pe al dan sa laliny parey pou Maurice kot i dir ‘’the Clerk shall have the full power to subedit questions.’’

Petet se la kot ou pe dir i ganny refuse or amended?  Me refuse mon mazinen refuse i vin lo sa sistenm kot e kestyon lo en menm subject i pa ganny anmennen. Wi ki i vin lezot Standing Orders ki swiv apre.  So i posib nou pe pran sa nou pe anticipate osi lezot ki swiv, but I’ll pass on to Onorab Georges, i ava donn nou en pti pe leksplikasyon. Onorab Georges.

 

HON BERNARD GEORGES

Mersi Mr Chair. An ka mon bliye, mon anvi osi enform ou ki 4er edmi ozordi i Mardi, mon annan en sesyon avek bann students. Donk ou ava eskiz mon 4er edmi. Mon pe zis dir ou sa pou ou kapab fikse ou ler fini oubyen ou ler break.

 

MR SPEAKER

Mersi.  Petet annou ganny  en konsansis.  Eski zot oule nou ale ziska 4er ozordi apre nou adjourn? 4er. Ale Onorab Georges.

 

HON BERNARD GEORGES

Mersi Mr Chair. Mr Chair i annan 3pwen me mon a komans avek sa enn dernyen akoz i pli fresh. Nou Standing Orders i en pti pe an dezord lo sa pwen. Nou manual i met en e lord. Me mon pa pou anmenn zot lo manual.  Si nou regarde nou pou vwar ki dan Order 31(2), tou kestyon ki’n ganny resevwar par Clerk dan sa time limit ki not less than 10 clear days.

E la i annan en problenm, e sa problenm se ‘meeting’ mon krwar sa mon ti devret ‘sitting’ me nou a retourn lo la. Tou kestyon ki ganny resevwar par Clerk anba 31(2) shall, unless the Speaker rules the question out of order. So premye keksoz se, Speaker i kapab refiz en kestyon e sa se son diskresyon.

Oubyen si nou vir nou paz e nou al 32(2), lo paz 728 nou pou vwar ‘’if the Speaker is of the opinion that a question is on abuse of the right of questioning or infringes any other provisions of which or any other order, the Speaker may direct the question is inadmissible or that the question be entered on the Order Paper with such alterations as the Speaker may direct.’’

Donk Speaker i kapab sanz ou kestyon pou les li pase, ou war. Alor ou war tou lede la. Speaker i annan drwa refiz en kestyon akoz i out of order. Oubyen i kapab amann li pou fer li vin in order pou met li lo Order Paper. E ler nou regard 30 paragraf 6 se sa, sa 2 ka. When a question has been refused or amended, refused under 30(1)(2) or amended under 32(2)(b).

E la si dan sa 2 ka sa Manm ki ganny afekte sa ki 30(6) i demann li i dir pa vin lev sa dan Lasanble. Al lev sa avek Speaker, akoz se li dan son biro ki’n pran sa desizyon. Pa vin lev li dan Lasanble la akoz i pou vin lev en kankan ou pa kapab vin lager avek Speaker dan Lasanble, akoz i pa’n les enn ou bann kestyon pase oubyen in amann ou kestyon.

Al vwar li priveman.  Akoz sa i en lanz sal ki ou pa lav an piblik. Basically that’s what it is. E parey ou’n dir menm prensip i aplike dan plizyer Parlman including Parlman Maurice.

Dezyenm pwen ABC si i annan en Manm ki pa ganny reprezante lo ABC swa akoz in kas bond avek son parti, me i ankor dan son parti;- oubyen i en Manm endepandan, e ki i napa en sit lo ABC. Ankor enn fwa mon pa krwar ki sa i en problenm akoz ABC i zis en Komite Konsiltatif.

Desizyon toultan se Clerk ek Speaker ki pou deside ki sa ki pou al lo Order Paper. E donk Speaker e ki pou diriz Clerk ki sa ki pou al lo Order Paper. Donk at the end of the day, Speaker i sa referee ki pou fer sir ki tou bann parti ki reprezante, oubyen bann dimoun ki reprezante endepandaman of en parti, zot kestyon i ariv devan e i ganny met lo Order Paper.

E trwazyenmman lo sa kestyon ki lo nou screen, Minis sa ki nou pe dir la, se ki si nou aksepte sa se ki Minis i pour ganny akonpannyen parey konmela pou vwar par son staff. I pa kapab li i reste dan biro anvoy son staff reponn kestyon. Sa se pa akseptab.

Alor i pou la, e se zis dan bann ka eksepsyonnel kot Speaker pou donn permisyon, ki sa Manm staff ki pou reponn sa kestyon. Me i pou still en repons Minis, i pou still en repons ki pou tonm anba responsabilite Minis.  E se Minis ki pou responsab pou sa ki son staff i dir. E sa ki nou pe sey propoze la se ki zis en fason pour olye annan bann long pause, kot Minis i konsilte, apre i reponn.

E i pa ganny li tro byen e i bezwen retourn re konsilte, si pou evit sa pou arive dan bann sityasyon teknik. E mon mazinen Minis i ava dir gete dan sa, la kot nou’n arive mon krwar entel i kapab pli byen reponn ki mwan. Se en keksoz eksepsyonnel e non pa en norm oubyen en sizesyon ki sa staff pou ranplas Minis. Not at all Mr Chair.

Alor vwala sa ki nou annan e sel keksoz ki nou bezwen regarde la lo sa scope kestyon se sa ki lo Board. Si nou aksepte sa lot sanzman ki nou annan anba order 30. Se anba order 30 paragraf 3, kot konmela Minis i reponn kestyon pou bann statutory bodies pou lekel i responsab, bann parastatal eksetera. Me i kler ki ozordi pa tou sa bann keksoz ki statutory bodies.

I annan en bann ki konpanny.  IDC par egzanp i en lakonpannyen anba Companies Act. E donk nou’n anvi elarzi sa e tir li lo statutory bodies e fer li vin bodies where the … partially directly or indirectly owned by the government.

Donk kot Gouvernman i annan en stake, menm si en stake Minis i kapab vin reponn sa kestyon on behalf sa lorganizasyon.  E lot se zis en pti lamannman style. Sa se order 30 Mr  Chair.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab Georges. Onorab Ferrari

 

HON JEAN-FRANCOIS FERRARI

Mr Speaker dan 32 ou mazinen the word technical before staff i kapab fer en, anmenn en pe plis klarite oubyen pa neseserman? Mon pe zis met sa kestyon.

 

MR SPEAKER

Mersi. Onorab Georges.

 

HON BERNARD GEORGES

I ferm en pe chant d’action, akoz kekfwa en staff ki pa technical me mon krwar lespri se si bann technical staff ki pour reponn akoz bann lezot staff Minis i a kapab reponn. Mon napa okenn problenm avek azout technical if it’s the consensus of the House.

 

MR SPEAKER

Mon krwar i souzantandi  lekel sa bann staff ki pe vini son PS, son DG, alright? Eski nou annan letan pou nou pran 31? Akoz 31 i might raise a bit of debate. Yes, Onorab Georges.

 

HON BERNARD GEORGES

La prezan nou pe vin Mr Chair lo kestyon. Lo kategori kestyon. 31 ek 32 se kategori e content kestyon. Mon krwar kekfwa, nou annan 6 minit. Eski nou krwar nou kapab fer? Non. Mersi.

 

MR SPEAKER

Bon mon krwar nou ava termin la pou ozordi mon ava demann Sarge pou move Mace. Mon ti a kontan remersi tou bann Manm, e byensir tou bann dimoun ki a lekout.

Mon konnen i en travay teknikal me nou bezwen fer li. Nou annan ankor 2 zour devan nou, mon swete ki nou a kapab bouz en pti pe pli vit demen.  E byensir swe tou dimoun ki nou a kapab termin sa travay Zedi. So Lasanble pou aret la pou ozordi. Nou adjourn e nou repran nou travay demen bomaten 9er.

 

(ADJOURNMENT)