::
Home » Verbatim » 2020 » Verbatim Monday 2nd March, 2020

Verbatim Monday 2nd March, 2020

NATIONAL ASSEMBLY OF SEYCHELLES

Monday 2nd March, 2020

 The Assembly met at 9am

 National Anthem

 Moment of Reflection

 Mr Speaker in the Chair

 

MR SPEAKER

Bonzour tou Manm Onorab e bonzour tou dimoun ki a lekout e pe swiv travay Lasanble Nasyonal.  Bonzour sirtou tou nou bann guest ki anler dan Galeri.  E nou annan bann zofisye ki sorti kot Financial Services Authority.  Mon pou lir bann non ki mon annan lo lalis.  Mon annan Mr Randolph Samson, ki Direkter.  Mon annan Mr Paul Robert ankor ki en lot Direkter pou Legal and Policy.  Mrs Valeri Ah-Weng, ki Manager Enforcement.  Lo kote Minister Finans mon annan Ms Odile Vidot ki ankor Direkter Financial Sector Policy.  Lo kote Anti-Corruption Commission mon annan Ms May-Paule Rabat ki Policy and Compliance Coordinator.  Central Bank of Seychelles.  Mr Naadir Hassan, Head of Financial Surveillance Division.  Mrs Audrey Pothin, Financial Surveillance Analyst.  Mrs. Sharon Uranie, Communications Officer.

        FIU, Mr. Debra Port-Louis ki Acting Deputy Director.  Ms. Sandra Hall, Manager External Affairs.  Ms Judith Louis, Legal Officer.

E Seychelles International Financial Services Association (SIFSA).  Ms Ina Laport ki Chairperson.  Mrs. Marie-France Marie ki en Member e Ms Nathalia Mishicheva ki en Manm.

Bon nou pou pran nou Order Paper pou ozordi e parey mon’n fer sorti semenn pase, rezon ki nou pe meet depi komansman lasemenn.  Savedir ozordi ziska Merkredi  se akoz nou annan nou 2 Bill ki vreman enportan pou pei ki devan nou e ki nou anvi ki Lasanble i debat lo la sa se menn e si tou keksoz i al byen, ki par lafen lasemenn, Vandredi sirtou, sa 2 Bill i mont kot Prezidan e pou Prezidan assent to.

Me zis avan mon donn laparol Onorab De Commarmond e zis avan nou fer antre Minis ek bann zofisye,  mon’n annan en Manm ki’n an kontak avek mwan pandan week end e ki anvi raise en matter of privilege bomaten.  Sa se Onorab Waven William.

Onorab mon ava donn ou laparol.

 

HON WAVEN WILLIAM

Mersi bokou Mr Speaker.  Bonzour tou manm piblik ki a lekout.  Bonzour tou bann Manm Lasanble.  Mr Speaker, mon anvi lev en matter of privilege anba Lord 36(1) pou met serten keksoz dan konteks baze lo en Konferans De Pres, ki’n ganny fer par Dirizan Gouvernman Lokal;-  presizeman koman Minis Dezinyen, koman Minis osi pou Gouvernman Lokal e osi Sekreter Prensipal Mrs Jeannevol.

Mr Speaker, mon pe lev sa matter of privilege, zisteman osi pou retire en pti pe konfizyon e an menm tan parey mon’n dir pou met keksoz dan konteks.  Mr Speaker, sa Konferans De Pres ki’n ganny fer.  Konklizyon ki mon tire, se ki i konklizyon Minis avek Sekreter Prensipal se ki sa pe kree bann konfizyon dan distrik lo sa ki mon ti dir baze lo sa bout ki’n pase.  Ki pe krwar ki proze pou ganny fer zis dan bann distrik kot US in ganny elekte e ki Minis Macsuzy Mondon in dir ki Minis ti dir ki i pa’n dir ki sa okenn moman, dan meeting Mardi le 25 Fevriye ek bann Administrater Distrik ki lanfaz proze pou ganny mete lo sa 10 distrik ki parti US ti raport eleksyon Lasanble Nasyonal.  Ki bann DA pa’n ganny dir ouver biro Ladministrasyon Distrik aprezan ziska 6er.  E zanmen zot in dir avek DA pa donn lenformasyon bann Manm Lasanble.

Mr Speaker, i ti osi dir ki donn lenformasyon ti form parti bann prosedir ki zot in etabli e ti osi dir ki in ensite avek bann DA ki zot travay pros avek bann Manm Lasanble.

Mr Speaker, a okenn moman ki mon ti donn zour, ler ouswa dat ki sa tel meeting ti ganny fer dan mon diskour.  Mon’n koz lo SONA dapre bann leksperyans sa 4an e lo mon leksperyans depi zour ki mon’n ganny sispann lo Komite Santral e bann keksoz ki mon pas atraver e an menm tan lo lenformasyon ki mon’n gannyen lo en meeting Mr Speaker, ki ti ganny fer an Zanvye, Gouvernman Lokal avek bann DA.

Mr Speaker, dan mon diskour osi mon ti koz lo viktimizasyon ki pe arive dan plizyer landrwa an menm tan dan servi piblik.  E lo sa baz mon pa santi mwan pare pou nonm non okenn personn, e Mr Speaker, dan break mon pou pas kot ou pou mwan donn ou serten lenformasyon e osi fer ou vwar 2 keksoz ki mon santi i form parti baz diskour ki mon ti fer.

Mr Speaker, de lot kote lo sa ki PS Jeannevol in dir, i kategorikman fo Mr Speaker.  En laverite ki Ms Jeannevol in admet, wi ki mon dakor avek li, se ki tanzantan i ganny ek mwan en call pou mon fer sorti konsern ouswa bann problenm ki konsern distrik.  Mr Speaker, mon anvi met devan ou ki pandan sa 4an ziska la, se mwan koman Manm Lasanble ki’n plizoumwen rod meeting avek PS pou mwan kapab zwenn li.

Mon pa’n ganny okenn lenvitasyon, okenn kou telefonn pou annan meeting.  Se mwan ki pran linisyativ pou mwan kapab ganny meeting avek zot.

Mr Speaker, dimoun dan distrik i anvi vwar rezilta lo teren.  Nou pa kapab zis koze, fer meeting san vreman vwar rezilta.  Mr Speaker, mwan anvi avek ou permisyon demann bann Manm isi anndan si a okenn moman pandan sa 4an ziska aprezan, si Minis Gouvernman Lokal avek PS in ganny kontak avek zot pou okenn meeting, ouswa lo kote group partizan, mon ti a kontan ki zot lev lanmen.

Mr Speaker, si napa ki lev lanmen, savedir sa prosedir in ganny etablir mon mazinen i avek Minister, me Manm Lasanble a mon konesans, akoz mon osi mon pa’n ganny sa kalite meeting.  Letan ki zot pe dir ki zot zwenn avek Manm Lasanble 2 fwa par mwan.

Mr speaker, mon anvi re zet sa alegasyon osi ki letan zot in envit mwan, mon pa’n vini.  Mon pa’n vini enn, akoz mon pa ganny lenvitasyon, la resaman mon fek ganny dir Mr Speaker, an Zanvye, ki apre sa meeting ki ti ganny fer an zanvye.  Ki zot anvi zwenn avek mwan, avek DA.  E parey mon dir, oparavan mon pa’n gannyen sa bann lenformasyon.

So, si i en nouvo keksoz, pete dan sa meeting ki mon pou gannyen la, mon ava kapab konpran vreman sa bann prosedir.  Me selman Mr Speaker, mon anvi met lanfaz ki letan mon’n demann kestyon dan Lasanble avek bann Manm, personn pa’n lev lanmen ki en meeting in deza ganny fer avek zot endividyelman ouswa an group partizan.

Mr Speaker, mwan anvi met lo rikord ankor, ki mon anvi fer en demann avek Manm Lasanble ki mon ti a kontan ganny zot sipor lo lefe ki mon pa ti a kontan ki bann dimoun ki donn lenformasyon deor la.  Ki nou apel bann whistle blower, ki mon santi zot pe ganny ase proteze.  E lo bann lenformasyon ki mon gannyen mon anvi demann avek Lasanble, ki si sa bann dimoun zot ganny viktimize ouswa ganny afekte a okenn moman, mon pou vin raport avek sa Lasanble e mon ti a kontan ganny zot sipor akoz nou pa kapab les keksoz kontinyen koumsa.

Mr Speaker, mon oule remersi ou pou donn mwan sa sans pou mwan koze.  Mersi.

 

(APPLAUSE)

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab William.  Bon mon swete ki parey ou’n anonse ki pou annan en meeting byento e mon swete ki zot kapab thrash out tou zot bann diferans.  Ant ou menm ou konman Manm Elekte pou Distrik Grand Anse e Lotorite Gouvernman Lokal.

Bon, mon ava demann parliamentary reporter pou fer antre Minis avek son delegasyon. Bon mon ti a kontan dir bonzour tou bann zofisye ki la e mon ti a kontan welcome zot.  Minis Maurice Loustau-Lalanne, Minis responsab pou Finans, Komers, Lenvestisman e Planning Ekonomik.  Minister i ganny akonpannyen par son Sekreter D’Eta, Mr Patrick Payet.  Direkter FIU, MR Richard Rampal.  Gouverner Labank Santral, Ms Carolina Abel e asistan Principal Legal Draftsperson Mr Srinivasa Rao e osi tou Mr Kevin Stephenson ki Resident Advisor to Seychelles Government.

Lo kote latab akote mon annan Dr Steve Fanny ki CEO Financial Service Authority.  Ms May De Silva ki CEO, Anti- Corruption Commission e Ms. Tania Potter ki Legal Adviser Ministry of Home Affairs avek Seychelles PoliceMinister ankor enn fwa welcome avek ou lekip.

Mon ava prezan demann Onorab De Commarmond pou move for the Bill to be read a Second time.  Onorab De Commarmond.

 

HON CHARLES DE COMMARMOND

Mersi Mr Speaker.  Bonzour Mr Speaker, bonzour tou Manm Onorab.  Minis ek ou delegasyon e tou bann dimoun dan Galeri e tou piblik ki a lekout.  Bonzour.

Mr Speaker, anba Order 64(2) nou Standing Order, mon oule move ki the Anti-Money Laundering and Countering the Financing of Terrorism Bill, 2020.  Bill No.2 of 2020 i ganny lir en dezyenm fwa.  Mersi.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab De Commarmond, okenn Manm ki segonde?  Yes, Onorab Ernesta.

 

HON PAUL ERNESTA

Mersi Mr Speaker.  Mosyon segonde.

 

MR SPEAKER

Bon mon ava demann Minis pou entrodwi Bill.   Minister, laparol i pou ou. E nou pou pran premye i Anti-Money Laundering BillMinister.

 

MINISTER MAURICE LOUSTAU-LALANNE

Mersi Mr Speaker.  Mr Speaker, Onorab Leader Lopozisyon, Onorab Leader Zafer Gouvernman dan Lasanble Nasyonal.  Onorab Manm Lasanble Nasyonal.  Lepep Seselwa, bonzour.

Mr Speaker, mon annan loner pou prezant avek Lasanble Nasyonal 2 Prozedlwa ki annan pou bi prensipal adres bann defayans ki’n ganny idantifye dan nou kad legal, an sa ki konsern bann mezir kont blansisaz larzan e lenplimantasyon bann mezir pou protez nou Sekter Finansyel kont labi par bann kriminel pou kasyet zot bann byen malaki.

Sa bann defayans i ganny idantifye atraver 2 gran legzersis ki’n ganny fer pandan sa 3 dernyen lannen e ki’n ganny reflekte dan 2 rapor.  Sa 2 rapor e nou National Risk Assessment, 2017 e nou Neutral Evaluation Report, 2018.  Konklizyon sa 2 legzersis i demontre ki nou sistenm legal par zour.  Avek bann mezir minimonm ki pe ganny rekomande par Financial Action Task Force (FATF).

Sa bann rekomandasyon i annan pour bi promouvwar la transparans e asiste bann pei pou enplimant bann mezir pou anpes kriminel abiz Sekter Finansyel.  Mr Speaker, parey nou’n vwar pandan komansman 2020, Sesel in ganny mete dan lalis pei ki pa pe korpor avek Linyon Eropeen lo son sistenm tax e osi La Frans ti met Sesel lo son Black List a lafen 2019.

Mr Speaker, i montre ou ki sa bann pei ouswa Lorganizasyon Enternasyonal pa pe vin zwe avek nou.  Nou bezwen reste angaze pou fer lamannman dan bann Prozedlwa e fer li azour avek bann standar enternasyonal.  Si nou pa fer li, nou repitasyon koman en pei i ganny afekte e sa i direkteman afekte nou sistenm finansyel.

I pa premye fwa ki en tel Prozedlwa i vin devan Lasanble Nasyon.  An 1996, Sesel ti parmi bann premye pei dan larezyon pou adopte e met an plas Lezislasyon kont blansisaz larzan e sa ti atraver Anti-Money Laundering Act, 1996.  Sa Lalwa ti annan bi plas bann lobligasyon kler lo bann Lenstitisyon Finansyel pou idantifye zot bann kliyan e pou gard bann rikord an lakordans avek gidans enternasyonal.  An 2006 an konsiderasyon devlopman lo platform finansyel enternasyonal, sa Lalwa ti ganny retire e ti ganny ranplase par en novo Anti- Money Laundering Act ki an fors aktyelman.

Parey mon’n mansyonnen oparavan, atraver bann evalyasyon nou’n konstate ki ti bezwen annan revizyon fondamantal avek nou Lalwa kont blansisaz larzan e finansman teroris.

An 2017, en tim eksper sorti kot ESSAMLG ti fer en revi lo nou kad legal e lo lenplimantasyon sa bann kad legal par Gouvernman e Sekter Prive pou verifye si bann rekomandasyon FATF i an plas dapre sa ki standar i demand.  A lafen zot revi, Sesel ti ganny fourni avek en rapor avek bi pou met a latansyon Gouvernman plizyer defayans ki poze en risk pou nou sistenm finansyel.  Me sa rapor ti osi fer resorti tre kler ki ti annan en kantite amelyorasyon neseser pou rann nou Lalwa pli efektiv kont blansisaz larzan e finansman teroris pou fer li vin pli azour avek larealite mondyal.

Mr Speaker, nou pe viv dan en lemonn ki deplizanpli vin enterkonnekte e an rezilta sa en febles dan en ziridiksyon i reprezant en menas pou en lot pei.  I enportan pou note ki Sesel in donn son komitman avek son bann partner enternasyonal, par egzanp ESSAMLG pou reviz son kad legal an se ki konsern blansisaz larzan e finansman teroris pou fer li vin pli azour avek bann standar minimonm enternasyonal dan en dele letan.

Depi son lentrodiksyon an 2006, Lalwa kont blansisaz larzan in deservi son fonksyon.  Me san dout, dan sa bann dernyen lannen bann devlopman mondyal e serten levennman, par egzanp reviz standar FATF an 2012 i fer ki nou kad legal i nepli satisfer an totalite, bezwen e regleman enternasyonal dan lalit kont blansisaz larzan.  An konsekans i annan en nesesite pou reviz nou kad legal pou fer li vin azour e an konformite avek norm e standar enternasyonal.

E se dan sa konteks ki Komite Nasyonal kont blansisaz larzan ek kont finansman teroris, koni koman NAC, in travay an konsiltasyon avek son bann manm e sekter prive pou revwar e fer bann sanzman neseser avek nou Lalwa, kont blansisaz larzan e finansman teroris aktyel, pou sirmont  sa bann defayans ki’n ganny idantifye.  E pou pran aksyon lo bann rekomandasyon ki’n ganny donnen par bann eksper ESSAMLG.

Sa legzersis entans ti fer Gouvernman realize ki sanzman neseser pa ti minim, me plito ki i nesesit en revizyon total sa Lezislasyon.   An vi konpleksite sa size devan nou dan sa legzersis pou reviz Lalwa, nou’n ganny lasistans avek tou nou bann partner enternasyonal.  Par egzanp Labank Mondyal, Fon Monneter Enternasyonal, US Treasury e Linyon Eropeen, pou fer sir ki sa Prozedlwa ki Gouvernman pe propoze i azour, relevan, modern e ki i zwenn standar enternasyonal kont blansisaz larzan e finansman teroris.

Nou’n menm fer konsiltasyon entans avek bann reporting sectors ki pou ganny afekte direkteman avek sa bann sanzman.  Pou met zot azour avek bann devlopman e pou ganny en konversasyon konstriktiv lo sa Prozedlwa.

E se pour kwa ozordi nou’n vin devan Lasanble Nasyonal pou demann zot sipor pou repeal the AML Act, 2006 e aprouv sa nouvo Prozedlwa ki nou’n anmenn devan zot.  Konpare avek son predeseser, sa nouvo Prozedlwa pe propoz 7 sanzman fondamantal ki nesesit sa revi total.

Premyerman, sa Prozedlwa i annan pou bi etablir the National AML/CFT Committee dan Lalwa e fer provizyon legal pou siport son bann fonksyon.  Sa Komite i enn vreman enportan ki annan koman en lobzektif prensipal pou promot kolaborasyon ant bann Lenstitisyon Nasyonal ki annan en rol kle an sa ki konsern devlopman e enplimantasyon bann mezir pou konbat blansisaz larzan e finansman teroris.

Dezyenmman, whilst ki FIU pou kontinyen parey i ti ganny etabli anba Anti-Money Laundering Act, 2006 me selman son bann fonksyon e pouvwar in ganny revize.  Ki sa i vedir?  Se ki sa Prozedlwa pe propoze ki FIU i sorti koman en model hybrid e ki i vin en FIU administratif.  Ki pou fer ki FIU pou annan koman son fonksyon primordyal pou azir koman sa pwen fokal lo nivo Nasyonal.  Pou resevwar suspicious transaction report e lezot lenformasyon sorti kot reporting entities.  Analiz sa bann lenformasyon e pou disseminate sa bann lentelizans kot bann Lotorite konsernen.

Sa Prozedlwa i fer provizyon pou FIU kapab partaz lenformasyon e lentelizans avek lezot lenstitisyon aletranze e osi bann Lorganizasyon Enternasyonal.

Trwazyenmman, sa Prozedlwa pe entrodwir en nouvo striktir gouvernans pou FIU, pou mentenir son operational independence and autonomy.  Ki vedir ki FIU pou nepli raport avek Board Labank Santral Sesel.  FIU pou raport direkteman avek Minis Finans.  Me selman pou garanti son lotonomi e lendepandans son loperasyon sa National AML/CFT Committee pou annan en responsabilite adisyonnel pou fer sir ki FIU pa sibir okenn undue political interface dan delivrezon son travay.

An se moman FIU i le sel Lenstitisyon ki ganny mandate pou fer AML/CFT supervision pou tou bann reporting entities ki’n ganny etabli par Lalwa.  Sa in ganny trouve koman en gro defayans, an vi ki Gouvernman i annan plis ki 400 reporting entities ki pe fonksyonnen e FIU napa sa mendev pou delivre efektivman lo sa fonksyon.  Alors sa Prozedlwa pe propoze pou etablir Labank Santral e Lotorite Servis Finansye koman bann AML/CFT supervisors e zot manda pou extend pou bann entities ki zot regulate.

Dan ka FIU i pou siperviz bann designated non-financial businesses and profession – DNFPBs.  An plis ki sa FIU i osi ganny mandate pou siperviz bann non-profit organization.  Bann NPOs, oubyen Sekter Lorganizasyon Non-profi ki ganny konsider high risk,  ki pou ganny idantifye baze lo bann fakter risk.

Enn bann pli gran kritik dan current AML Act, 2006 se ki i pa fer provizyon pou bann sanksyon ki proportionate e efektiv koman en deteran pou bann reporting entities ki pa onor oubyen comply avek zot bann lobligasyon anba Lalwa.

Sa Prozedlwa pe fer provizyon pou bann sanksyon administrative, sivil e osi kriminel.  I enportan pou note ki i annan en mekanizm appeal ki’n ganny enkli dan sa Prozedlwa pou fer sir ki sa bann sanksyon ki ganny aplike i zis e merite.  Oparavan mon ti mansyonnen ki FIU pou nepli baze lo en model ibrid, me i pou vin en FIU administrative. Se pour sa rezon ki anba sa Prozedlwa, Lapolis Sesel, pli presizeman FCIU.  Financial Crime Investigation Unit, i vin sa Lotorite responsab pou fer lenvestigasyon dan blansisaz larzan, finansman teroris e bann krim ki ganny asosye avek.

FIU son focus pou lo son core functions ki recite, analysis and dissemination of lentelizans finansyel.  E Lapolis pou fer lenvestigasyon.  I en portan pou note ki sa Prozedlwa i fer provizyon to the widest range of investigatory powers.  Pou asire ki lafors Lapolis Sesel i kapab delivre lo son manda.   Blansisaz larzan i en krim ki pe vin deplizanpli pli sofistike e bann kriminel pe kontinyelman devlop bann metod e pratik tre konpleks avek bi realiz zot goal pou benefisye avek zot bann aktivite ilegal.  E alor i enportan ki Lazans responsab pou lenvestigasyon i ganny akorde avek tou bann mezir e pouvwar neseser pou kapab fer en louvraz ki efektiv e efikas.

Finalman en nouvo provizyon ki’n ganny enkli dan sa Prozedlwa se kreasyon en fon apele the Asset Recovery Fund.  Sa fon pou ganny administre par Minister Finans e ladan pou ganny kredite bann larzan ki’n ganny konfiske anba sa Prozedlwa e si i relevan bann apopriyasyon anba Bidze.

Bi sa fon se pou ed bann viktim ki’n ganny afekte par blansisaz larzan ou finansman teroris pou onor bann depans relye avek recovery, management e disposal of property.  E osi pou finansman bann proze piblik.  Sa Prozedlwa i osi fer provizyon pou Minis fer regilasyon neseser anba sa Lalwa.

Mr Speaker, sa Prozedlwa ki pe ganny entrodwi ozordi, i enn bann premye pa dan nou zefor resan pou entansifye nou zefor pou asire ki nou pei e nou lekonomi pa vin vilnerab kot i konsern blansisaz larzan e ki nou osi delivre lo nou komitman pou amelyor nou sistenm legal, pou rann li pli azour avek norm enternasyonal.   I pa en sekre ki Sesel i anba close scrutiny par son bann partner enternasyonal.  E alor i absoliman enportan ki nou met an plas Lezislasyon, e striktir en enstitisyonnel modern ki azour avek norm e standar enternasyonal pou lit ek blansisaz larzan e finansman teroris.  E ki donn sa konfidans nou bann partner enternasyonal dan lentegrite nou Sekter Finansyel.

Sa Prozedlwa ki devan nou i pe fer provizyon pou zisteman sa.  I pou san dout ekip Lotorite konsernen e bann Lazans ki responsab pou anfors Lalwa pou detekte, entersepte e deal avek bann ka blansisaz larzan e finansman teroris dan en fason profesyonnel, efikas e efektiv.

Mr Speaker, dan sa 40 rekomandasyon FATF, Sesel i annan 10 rekomandasyon kot i compliant, 10 rekomandasyon kot i largely compliant, 16 rekomandasyon kot i partly ou partially compliant.  E 4 rekomandasyon kot Sesel pa compliant.  Sa 20 rekomandasyon partially e noncompliant pa en bon rezilta pou Sesel.  Avek sa 2 Prozedlwa, nou espekte pou anmenn amelyorasyon dan 9 rekomandasyon.

Mr Speaker, pou nou bezwen demontre ki nou’n fer progre dan nou Lezislasyon dan sa meeting ESSAMLG ki pe al ganny fer lafen Mars, 2020 e osi avek prosedir FATF, nou pou prezant nou rapor sa semenn pou demann en re-rating dan serten rekomandasyon.  Sa rapor nou bezwen prezant li 6 mwan davans e pou ganny prezante dan meeting ESSAMLG an Septanm, 2020.

Mr Speaker, mon demann sipor bann Manm Lasanble Nasyonal pou aprouv sa Prozedlwa.   Mersi Mr Speaker.

 

MR SPEAKER

Mersi Minis.  Bon deba i ouver lo merit prensipal pou sa Bill e sa Bill i Anti-Money Laundering and Cornering the Financing of Terrorism Bill, 2020.  Deba i ouver.  Okenn Manm ki oule entervenir?  Onorab Afif.

 

HON AHMED AFIF

Mersi Mr Speaker.  Bonzour Mr Speaker.  Bonzour bann Leaders dan Lasanble, tou Manm Lasanble.  Minis, Gouverner Labank, tou bann delege ki avek ou lo panel.  Tou dimoun ki dan Galeri e tou dimoun a lekout bonzour.

Mr Speaker, avek ou permisyon, mwan mon ti a kontan donn en pti pe konteks pou pep Seselwa ki pe ekoute.  Bokou ler nou pe koz lo Sekter Offshore, nou pe koz anti-money laundering i paret bann mon konplike.  E permet mwan detrwa minit zis pou met sa bann term an konteks pou dimoun konnen, akoz ki ozordi nou annan en 2 Bill Anti-Money Laundering e Beneficial Ownership Bill devan nou.

Sa sekter an realite ki nou, nou konnen li koman Sekter Offshore, ti komans an 1994.  Mon rapel byen, mon ti ankor en dimoun ki ti’n fek tournen sorti mon letid e mon ti ganny demande pou zwenn en tim, ki pou met ansanm en seri Lezislasyon pou kre e sa ki zot apel, zot ti apel trwazyenm pilye lekonomi offshore.

Esansyelman ti annan 4 Lalwa;- enn ki pou regle sa Lotorite li menm ki ti apel SIBA sa letan.  En lot ki pou regle lanrezistreman lakonpannyen offshore ki zot ti apel IBC.  Lot ti pou regle bann Trusts e lot ti pou regle, dernyen katriyenm, international trades zone.

Sa letan ler ti komanse personn pa ti konnen akfer ti annan sa sekter e mon rapel nou ti dan biro, zis mwan ek en dimoun. koman regilater.  Gouvernman ti donn nou en Bidze, pti Bidze.  R500 mil mon krwar, par an pou kapab komans anrezistre.  Ti annan problenm deviz, ganny en pti pe deviz, $100 lo sak lakonpannyen.  E in kontinyen koumsa, i anrezistre lakonpannyen offshore, ziska an 2005.  I ti annan sitan en volim ki i ti pe anrezistre pros 70 a 90 lakonpannyen par zour e ozordi si mon pa tronpe zot in desot 220mil IBC, lakonpannyen, depi ler in komanse.  220mil.  Me selman ladan mon mazinen apepre en 100 mil ki vreman aktiv.

Zot annan osi bann trust ki’n anrezistre, plis ki 800 e bann Fondasyon anviron 800.  Tousala tou le lannen i pey en larzan avek Gouvernman pou zot renouvle zot bann license.  An plis ki sa, zot in entrodwi novo prodwi ki apel par egzanp CSL.  Bann special license.  Li i parey en lakonpannyen offshore, me selman i en lakonpannyen domestik baze isi, selman tou loperasyon aletranze.

FSA ki nouvo non pou SIBA ozordi, li i pe osi azir koman regilater pou lasirans.  Mon krwar zot annan apepre 14 lasirans anba zot.  20 broker, zot fer gambling, zot ki regilater pou gambling.  Mon krwar zot annan en douzenn license, an plis zot osi regilater pou sa ki nou apel bann funds.

Ozordi FSA zot pe anmenn en reveni apepre 10milyon Ero par an.  Zot license plis ki 60 sa ki zot apel corporate service providers.  Bann avoka, bann kontab ki anploy fasilman sakenn 4 dimoun, zot asiz dan en biro.  E mwan mon mazinen zot reveni an tou i probableman R500milyon par an.  Ladan Gouvernman li i resevwar R100 milyon dan Bidze, sa lannen.  Lannen pase ti R50.  Lannen prosenn, 2021 i osi R100 milyon.

Alors se en Sekter ki’n komans avek preski naryen, me i pe anmenn reveni sibstansyel ozordi dan lekonomi.  Alor, kote problenm i vini?

Problenm i vin parski sa biznes ki fonde vreman dan ka Sesel, bann lakonpannyen ki anrezistre isi, zot bann propriyeter, oubyen zot bann direkter, souvandfwa pa ni Seselwa. Zot aletranze e rezon zot in anrezistre Sesel se parski i annan benefis pou zot dan zot lopresyon mondyal.

Souvandfwa i annan pou fer ek tax, dan lezot sirkonstans i annan pou fer ek konfidansyalite otour bann dimoun ki par deryer sa bann loperasyon.  E alors plizyer pei i donn zot sa bann opsyon pou zot redwir zot tax.  Pa pou zot evit pey tax.  Redwir zot tax e alor ganny parey bann gran lakonpannyen ki baze an Lerop.  Ki swazir parski i pe al fer en loperasyon dizon konstriksyon Lendonezi, ki i pou etabli en lakonpannyen Sesel, oubyen Moris, oubyen Dubai e tou Kontra pou sinyen avek sa enn Dubai oubyen Sesel.  E ler i fer li dan sa fason, zot pey tax ki aplike ant sa de pei, e sa tax souvandfwa i mwens si zot ti fer li dan zot pei Eropeen oubyen Ameriken, parski sa i ed zot pou zot legalman pey mwens tax.

Zot pa pe rod kas Lalwa zot, i osi permet zot annan striktir kot zot separ zot loperasyon, kot zot met responsabilite dan diferan pei pou diferan rezon.

E alors sa se bann keksoz ki normal.  Me an fezan sa ou annan OECD ki en regroupman souvandfwa bann pei Eropeen ki santi poudir sa fason fer keksoz i pe fer zot perdi reveni.  E alors zot rod tou fason pou zot byensir, osi ogmant reveni lo zot kote.  E alor malerezman dan sa batay ki nou ladan, ou pou ganny dominen par bann ki pli for.  E zot pou vin kot ou, zot pou dir ek ou, poudir be la ou pa pe ed nou.  Ou pa pe ed nou, parski i annan fason ki nou, nou pe perdi.  E lo nou kote, mwan mon krwar nou bezwen rekonnet poudir nou osi nou bezwen viv dan sa lemonn.  Nou pa kapab lager ek bann gro pei.  Nou pa kapab ale, debout e dir be nou pa pou aksepte pou nou fer serten keksoz.  Me selman nou kapab dir ek zot poudir nou pou fer tou sa ki larestan lemonn i fer.  Enkli zot, sa nou kapab dir sa. Nou pa kapab fer dominer.  Me nou kapab dir ek zot, nou ava adopte standar mondyal.  Nou pare pou nou fer sa.

E koman mon lir sa Bill ki devan nou, pou mwan i paret poudir nou pe al anver bann stander ki mondyal.  E alor, zis detrwa mezir Mr Speaker, ki nou, nou’n fer depi ki sa Lendistri in komanse e depi ki bann ESSAMLG, OECD, FATF, Financial Action Task Force.  Tousala in met lizye lo nou.  Pa zis nou, met lizyer lo Panama, lo Moris, BVI, Anguilla, eksetera.   Akoz bokou sa bann pei pe ofer bann servis parey Sesel e nou nou’n fer plizyer keksoz pou adres zot bann konsern.

Par egzanp, ozordi pa nenport dimoun ki kapab al kot FSA e dir be mon oule anrezistre en lakonpannyen offshore.  Ou bezwen pas atraver en sistenm kot sa regilater i bezwen konnen poudir ou, ou en avoka, oubyen ou en kontab, ou konn sa Lalwa, ou konn ranpli bann dokiman pou anrezistre en lakonpannyen.  Ou konn fer sir ou konnen lekel sa dimoun, sa ki nou apel KYC.

Alor nou annan en Lalwa, International Corporate Service Providers Act ki fer sir poudir tou dimoun ki fer sa biznes i en dimoun ki’n ganny license par Lotorite.  I en dimoun ki kapab fer sa louvraz.  I pa pou anmenn bann dimoun ki pou vin gat nou repitasyon e fer blansisaz isi.

Nou, nou’n fer lalis direkter sa 220mil lakonpannyen, zot tou zot lalis direkter i la ozordi e si zot anvi zot kapab fer li piblik.  Si regilater i bezwen vwar lalis direkter, i annan akse avek.  Me byensir dan tousala nou’n osi pas atraver serten difikilte. E ler mon pa pou koz bokou lo la, me nou tou nou rapel byen sa zistwar bann Irlande malerezman ki ler pe enplimant Lalwa Anti-Money Laundering,  personnelman mon krwar in annan bokou labi,  kot anba Lalwa AML, zot in deside sanz Lalwa e permet ki donn Direkter FIU pouvwar pou antre lo en nenport ki kont ki zot, zot anvi e sezi sa bann kont pou 180 zour.

E zisteman an fezan sa zot kapab al devan en Ziz, re demann ankor en lot 180 zour.  Ki fer ki ziska ler nou dan sa Lasanble, nou ti anmenn lamannman anba sa Lalwa ti annan plizyer kont ki an 2017, ti date depi 2010.  Par egzanp ti annan enn ti annan 18mil Ero, depi Desanm 2010.  $140mil depi Desanm 2012.  $317mil, Novanm 2013.  Enteresan, zis avan Out 2015, ti en lannen eleksyon, $7.4milyon i ganny sezi e $5.5milyon, an Out, 2015.

Depi 2015 sa bann larzan ti la, napa okenn ka, napa okenn levidans ki ti ganny anmenn devan okenn Lakour.  Zis in ganny sezi.  E zot a rapel Mr Speaker, mwan mon ti enn parmi ki ti pouse pou ki sa Lalwa i ganny sanze.   E ti annan bokou lakizasyon, be mon ti annan lentere personnel, mwan mon ti pe pouse akoz mon ti konnekte avek serten sa bann dimoun.

Me zot a rapel byen, si zot rapel byen Mr Speaker, an 2017 en Manm lo zot kote latab ki i en avoka, Onorab Hoareau, li osi i ti koze lo sa size e i ti siport sa lamannman pou sanz AML pou ki nou retir zisteman sa pouvwar sezi kont zis mannyer nou anvi.

E Mr Speaker, sa lepok, verbatim i dir  Mr Speaker, sa lamannman ki mon ti anmennen lo AML ti dir ‘mwan mon pe siport sa Bill ki pe ganny propoze pou amann Anti- Money Laundering Act, me selman pli tar mon pou mansyonn enn de pti lamannman ki mon pou sizere’.  E son lamannman ti plito lo dele leta ki ou kapab freeze.

E mwan, mon’n fer fas koman en avoka avek bann ka kot larzan pe ganny tenir pou pli ki 1an edmi parski FIU in pran 180 zour son premye 6mwan in al kot Lakour, in demann en dezyenm 6mwan.  In al kot Lakour, in ganny en trwazyenm 6 mwan.  So, pou 1an edmi larzan i ankor pe ganny tenir e naryen pa pe ganny fer.  Sa dimoun, swa pa ganny sarze anba AML ou i pa ganny anba okenn Lalwa sa letan.

Letan bank account ti kapab ganny proceed anba POCA, naryen pa’n ganny fer anba POCA e sa ou ti santi ti en labi.  Parol verbatim Onorab Basil Hoareau, lo zot kote latab.  Mwan osi mon’n ganny aprose e mon oule fer li kler’.  Mon ti kit Gouvernman an 2012, an Mars. E depi 2012, an Septanm e Oktob, ziska 2015, mon pa ti ankor vin en Manm Lasanble, mon ti en konsiltan finansyel.  Kot mwan osi, parey Onorab Hoareau, parey plizyer Avoka, parey plizyer kontab ti ganny aprose par sa bann dimoun ki zot larzan ti pe ganny sezi dan bann fason malapropo, pou demann konsey lo ki mannyer pou sorti dan sa bann latrap.

Akoz mwan, mon mazinen parski zot ti vwar mon koman en dimoun ki ti deza en regilater, mon ti konn sa sekter, anfen, ase byen.  E mon ti toultan debout pou lazistis e rule of law.  E alor vwala en pti pe kot serten amannman ti ganny pase.

Premyerman le 3 Zilyet, 2017. Anba POCA, e tousala i relye avek sa Bill ki la.  Kot mwan mon ti anmenn en lamannman e non, annou pa bliye Mr Speaker, ler mwan mon anmenn en lamannman i vin propriyete of the House, ler ou al dan Komite teknik.  I no longer mon lamannman, it becomes the House.  E ler i ganny approve, i ganny approve par leta Seselwa atraver sinyatir assent of the President.  Ou pa kapab dir, sa ou Private Members Bill, nou bezwen pran collective responsibility.  Parski nou’n sinyen.

Anyway, dan sa lamannman nou ti ekskli kont banker dan definisyon propriyete, akoz sa ti pe ganny abize parey nou vwar e i ganny trete anba AML.  Nou ti tir pouvwar dan POCA ek FIU, nou ti met li ek Lapolis.  Se egzakteman ki zot pe fer ankor dan sa AML.  Egzakteman sa.

Nou ti donn 30 zour pou larg tou bann fon ki ti pending depi 2010, mon’n donn legzanp taler pou kapab ganny mete devan en Lakour anba AML.  Akoz 30 zour?  Be akoz depi 2010 ou ti la e ti senpleman en sans pou dir ek Gouvernman, get sa, ou annan keksoz depi 2010 i pending.  Nou donn ou ankor 30 zour pou ou deside, si levidans ki ou deza annan.  Nou’n ganny kantite letan pou rod sa bann levidans.  I ase pou ou fer en case anba Anti-Money Laundering, e si wi, pran fer li anba Anti-Money Laundering.  Si ou pa oule ou bezwen larg sa bann larzan.  E se tou ki sa Lalwa ti pe demande. E akoz sa in ganny pase, ‘’ah be ou, ou ti annan en lentere personnel ladan!’’  Be non.  Sete senpleman pou fer lazistis avek tou bann dimoun ki ti ganny zot larzan pran mal apropo.

Dezyenm lamannman, anti-money laundering ki sa Lasanble ti pase kot nou ti retir restriksyon ki enpoze lo Oditer Zeneral, lo lenformasyon ki li i gannyen lo FIU ki i kapab fer piblik.   E nou ti dir senpleman dan sa lamannman, ki si i dan fonksyon son travay i kapab ganny fer piblik.  Si an fonksyon son travay ki ganny fer anba Konstitisyon.

Nou ti osi anba sa lamannman tir criminal conduct ki en dimoun in kapab ganny akize kont dan en lot pei.  Lalwa en lot pei.  Alor nou pa kapab vin isi Sesel, koman FIU, nou pou al kot en dimoun nou pou dir ek li, me ou’n kas Lalwa Irlann oubyen ou’n kas Lawa Langleter e alor nou anba FIU nou koman FIU, nou pe vwar ou koupab.  Parski nou pa kapab administre Lalwa lezot pei.

Alor nou ti tir sa.  Me selman nou ti dir si ou resevwar en demann atraver en Central Authority, anba Division 2, Part 6,  Mutual Assistance in Criminal Matters Act, si ou resevwar en demann,  ki vedir bann Lotorite Tax pe rod lenformasyon ek ou oubyen i sizere ki i annan en vyolasyon tax, sa i ok.  Sa ou kapab fer parski ou’n siny en lakor avek lezot pei ki ou’n pare pou ou donn ou kolaborasyon.  Alor sa i ok.

Nou ti tir sa freeze 180 zour, me nou ti met en freeze otomatik.  Dek ki Labank par egzanp i vwar en keksoz ki zot apel sa sispe –  Suspicious Transaction Report.  Otomatikman sa kont i ganny freeze pou 5 zour.  Me dan sa Lalwa ki la devan nou, sa Bill i dir poudir FIU i ganny pouvwar pou li freeze pou 5 zour, me i kapab extended li si i annan levidans pou ankor en 7 zour.  Mon napa problenm ek sa.  I vreman anliny avek sa lamannman ki mwan mon ti anmenn.  Ki ankor mon oule dir, sa Lasanble ti approve e Prezidan Faure ti assent.

Nou ti retir pouvwar Prezidan pou donn lord dan fon FIU.  Sa osi nou ti fer lamannman, nou ti tire.  E nou ti osi met en dele letan en semenn pou komans bann prose kont okenn byen ki’n ganny met anba en restraint order anba anti-money laundering sa letan.  Vwala se sa ki dezyenm lamannman nou ti anmennen.

Trwazyenm lamannman, IBC Act, li ki nou ti fer.  Nou ti obliz tou bann lakonpannyen IBC pou donn lenformasyon lo zot direkter 30 zour apre ki bann direkter i ganny apwente.  Sa nou ti pase, nou ti sanz sa bann penalti.  Ti annan en pe deba lo la finalman nou ti tonm dakor lo en penalti.  Nou ti permet okenn Lakour, regilater ou Lotorite ki bezwen ganny akse ek lenformasyon.  Tel ki SRC, FIU, Labank Santral, Minister Finans.  Si zot ti annan en Lalwa ki zot pe administre ki demann ki zot bezwen vwar rezis direkter, zot ti ganny permet pou zot fer sa.  E mon rapel semenn pase nou ti pe ganny dir zot pa ti kapab, mon’n anmenn en lamannman.  Si ozordi dimoun deor in vwar nou’n ganny sanksyonnen se akoz sa.  I pa vre, sa tousala ti pase dan sa lamannman.

Nou ti obliz tou bann IBC pou donn lenformasyon lo zot bann lalis propriyeter e direkter, pli tar nou ti met en dat, le 30 Novanm, 2018.  24 months, apre the commencement date of the IBC Act, ki nou ti komans avek le 1 Novanm, 2016 apre Gouvernman ti repeal li akoz mon ti anmenn en Mosyon pou repeal li.  Zot ti krwar i pa’n byen worded, e Gouvernman ti repeal zot menm me selman zot met en nouvo commencement act, 1st of December, 2016 e 24 mwan pli tar i 01 Desanm, 2018.

Savedir lannen pase ler La France ti vin rod lenformasyon avek Sesel, zot ti annan full access depi son lannen avan, depi lannen 2018.  Se pour sa rezon ki zot ti kapab donn tou lenformasyon lo 55 IBC parmi 76.  E sa 21 ki zot ti napa, zot pa ti donnen akoz lakonpannyen ti’n ganny dizourd.  E petet Minister i a konn pli byen.  Si zot pa’n konvenk ki zot ti’n dizour, pete zot ti kapab donn zot certificate of dissolution.  Ki fer zot vwar poudir be vwala in dizourd, nou pa pe zis dir ou.  Nou annan en sertifika.

Me mon konpran ki enn bann febles ki nou’n annan dan Gouvernman se ki nou napa dimoun ki azour avek sa bann keksoz.  Nou napa dimoun petet dan SRC malgre tou zot zefor.  Mon asire zot pe travay dir zot osi, zot annan bokou kontrent.  Nou ti devret annan en unit ki koz zis ek La Frans, ki koz zis ek European Union.  I dir zot tou nou keksoz i annord nou, e vwala sertifika ki zot pe rode, vwala memorandum ki zot pe rode.  Vwala lalis direkter ki ou pe rode.  E vwar la sa bann lamannman ki ou ti’n anmennen.

Answit, resaman ESSAMLG ti vin Sesel 2018, e zot ti fer en rapor.  E ler zot in fer en rapor, mon pe get lo son premye paz.  Mon krwar i paz 5 oubyen paz 6.  Zot ti fer bann executive summary pou dir ki zot in vwar lafebles ki Sesel i annan. Enn ban lafebles ki zot in dir, se bann Labank eksepte offshore, zeneralman zot ti ok zot.  Zot ti compliant zot, Sekter Offshore, sa 60 CSP, Financial Service Authority.  Zot ti pe grad rikord, zot ti ganny akse.  Labank li i ti pe raise STR, eksetera.  Ti napa gran problenm avek sa.  Sa nou ti ok lo la nou.

Me sete kot i konsern Rezistrar, MPOs, eksetera.  Kot ti annan pli gro risk parski zot, zot ti pe ganny administre atraver Registrar, ki petet li osi dan tou son travay ki i annan, zot pe fer stamp duty.  Zot annan en ta travay zot.  Prezan lo kote siperviz lasosyasyon, fer sir zot met zot return tou le lannen, napa labi ladan.  Sa osi ti en gran lafebles.  Annefe ti pli gro lafebles ki zot in trouve ler zot in vin Sesel.

Lot lafebles ki zot in trouve e ki ganny adrese dan sa Bill devan nou,  se ki bann Law Enforcement Agencies parey Lapolis, SRC, FIU ti napa ase kapasite.  Nou’n ti’n amann Lalwa, nou dir anba POCA pa fer FIU sezi bann byen, fer Lapolis sezi bann byen.  Me Lapolis napa kapasite li pou fer lanket ek prosekisyon e menm avek sa Bill si nou pa donn Lapolis son bann zouti, i pa pou kapab fer sa travay e nou pou ganny kritike ankor.

Alors zot ti aksepte ki i annan Lalwa pou gard lenformasyon, zot ti aksepte lo beneficial ownership ek direkter e zot ti aksepte sa i aksesib avek tou Lotorite.  Me selman zot ti osi dir e Minis in mansyonn sa bomaten, poudir nou napa en plas en sistenm pou met bann sanksyon kont bann aksyon teroris ou blansisaz.  E sa se en pti pe rapor ESSAMLG ki’n trouve.

Bann konsern par La France, ki’n an rezilta nou’n tonm dan sanksyon.  La France ti dir nou pa’n donn lenformasyon lo 21 lakonpannyen, 55 i ti’n gannyen e ankor en fwa mon dir, nou bezwen annan plis dimoun pou donn sa bann lenformasyon.  Lenformasyon i la li.  EU, li son problenm i diferan li.  Li i dir ou bann tax preferansyel – sa sistenm tax preferansyel ki nou annan dan Sesel, zot pa satisfe avek.  Par egzanp, bann CSL ozordi i pey 1.5poursan lo global income.  Bann IBC, si pa pe fer biznes Sesel i pe pey 0.  Si i fer biznes Sesel i pey en normal tax regime.

Me bann ITZ, bann ki dan free port parey IOT, Chelle Medical, eksetera.  Zot, zot annan en tax preferansyel aktyelman i zero, me selman nou’n pas lamannman dan Lalwa ki dir apre Zen, 2023 oubyen 2022.  Zot osi zot pou bezwen pey tax parey tou dimoun.  Me petet zot pe dir sa i tro lwen.  Mon pa konnen, me zot devret pey en tax normal.

Alor, ki mannyer nou pou adres li atraver sa morso Lezislasyon? Pou mwan nou pe ranforsi lankadreman, parski nou pe anmenn en komite parey Minis in koze.  Minis in dir nou annan en komite.  Nou pou nepli en hybrid, en administrasyon hybrid.  Zot pe sanz striktir FIU, fer li vin pli efektiv.  Zot pou siperviz zisteman sa bann lafebles ki nou’n annan dan NPOs, eksetera.  Zot pou annan plis ledan, plis sanksyon ki kapab ganny mete atraver diferan dimoun, Lapolis, Attorney Zeneral, eksetera.  E zot pou menm annan en fon pou donn dimoun ki inosan, ki’n ganny viktimize atraver plizyer aksyon kriminel.

Alor, pou mwan sa i en keksoz ki byen.  E me selman i annan serten konsern ki’n ganny leve par Sekter.  Par egzanp akoz dan Bill zot pa’n klerman definir kwa sa, sa bann aktivite kriminel.  Avan ti annan 6th schedule ki zot ti met sa bann aktivite.  Par egzanp terorizm, leksplwatasyon seksyel, armed trafficking, corruption fraud, counterfeit.  Me selman i paret zot in tir li.  So, kwa sa ki en krim, ki apre sa krim sa ki swiv se blansisaz.  Sa pa tro kler.

Zot ti en pe konsernen lo ki nivo en reporting entity i bezwen raporte lo tranzaksyon finansyel.  Eski i $5mil oubyen i merit $10mil.  En kestyon ti ganny demande.  E zot ti osi konsernen avek lafason FIU li menm i ganny sipervize.  Alor eski devret annan en Board, i annan serten pei ki annan en Board.  Me mon konnen largiman ki mon’n tande se ki pou administrative. Alor i pa pou, petet i pa pou neseser, mon’n tann sa largiman.

I annan plizyer lezot ankor, petet nou kapab al plis an detay ler nou pou ariv dan Staz Komite.  E mon ti a kontan zis an pasan dir ki mwan mon santi, poudir avek sa lamannman ki nou pe anmennen, nou pe al dan en bon direksyon.  Mon santi ki i pou ranforsi travay ki nou’n deza fer atraver bann lamannman ki nou ti pase oparavan.  Me ki nou devret a tou moman gard antet ki nou, nou bezwen fer en keksoz ki pou tenir sa sekter.

Akoz, annou pa bliye poudir si ozordi nou’n ariv dan en sityasyon kot dan lizye bann supervisor aletranze, Sesel i pa zoli.  Nou bezwen osi pran an kont poudir i pa lafot bokou bann operater dan sa sekter e nou pe koz anviron 350 dimoun.  Nou pe koz Gouvernman ki resevwar R100 milyon.  Laplipar problenm napa pou fer ek zot.  Problenm ti annan pou fer avek koze ant bann regilater;- mank sipervizyon lo kote Lasosyasyon, MPOs eksetera.  Mank donn lenformasyon par regilater, pa sa bann dimoun ki anploye dan sa Sekter.  Zot ti pe fer byen zot.

E alor avek respe, mon ti a kontan sizer avek Gouvernman annou pa azir dan en fason ki nou detri sa sekter, annou azir dan en fason ki nou rekonnet son kontribisyon, akoz finalman nou en pti zil, nou annan zis en pe pwason avek nou labote pou nou vann.  Nou napa naryen ankor.  Si demen nou ganny delwil en lot keksoz.

Sel keksoz ki nou ti pe devlope se en fason pou ofer servis avek larestan lemonn atraver en Lalwa.  Nou bann Lalwa, nou sistenm banker.  Parski nou form parti en sistenm enternasyonal.  Sete vreman sa ki nou ete. E si nou kapab ganny en pe larzan atraver nou koneksyon ek larestan lemonn e ofer zot en servis adisyonnel,  anmenn $40 milyon, 50.  Demen i kapab vin 100.  Annou pa zet sa sans.  Nou’n deza kree li, nou annan en repitasyon, annou pa les sa repitasyon vin sal.  Annou travay avek bann regilater an Lerop, La France, Lanmerik ek zot tou.   Annou travay ek zot pou nou anmenn sa ki meyer pou Sesel. Mersi Mr Speaker.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab Afif.  Mon ava donn laparol Onorab Sebastien Pillay.

 

HON SEBASTIEN PILLAY

Mersi Mr Speaker.   Bonzour tou koleg Onorab.  Bonzour Minis ek ou delegasyon, bonzour tou dimoun ki pe ekout nou kot lakour oubyen elsewhere.   Mr Speaker, mon’n asize, mon’n ekout atantivman lentervansyon ki’n ganny fer par Onorab ki’n koze avan mwan.  E mon santi poudir i annan en strong attempt par Onorab pou anmenn serten zistifikasyon pou serten desizyon ki petet Onorab i santi poudir in parti prenan ler in ganny pran.

Mon dir sa Mr Speaker, akoz i tre enportan pou nou etabli 2 keksoz an premye lye.  Premyerman ler ou en target ou pa fer ou lekor vin en pli gro target.  Sesel in toultan dan en sityasyon kot nou pou fer fas avek presyon konsiderab sorti kot tou bann groupman enternasyonal, sa bann pli gran pei, akoz zisteman akoz lafason ki persepsyon in ganny kree lo nou koman en ziridiksyon.

Tan byen ou mal, whether sa bann persepsyon i zistifye, whether or not zot pa zistifye, lefe i rete ki ler ou annan sa bann persepsyon ou pa go out of your way pou kree bann konsesyon pou fer ou vin en target.

Mon dir sa Mr Speaker, akoz ler mon’n ekout entervenan avan mwan, mon’n note ki entervenan i annan serten keksoz ki in dir ki fer en sans e ki relevan.  Wi, probableman mon pa konnen akoz mon pa ti la sa letan, sa bann provizyon ki ti egziste ti pe ganny enplimante dan en fason ki ti pe fer dapre persepsyon ki in kree, ki i ti pe over burden sa sekter.

Ti annan en lanfaz lo pete pran serten aksyon ki pa ti neseser.  Me si se sa ki nou ti oule korize, nou ti ava koriz sa.  Nou pa ti ava al fer bann lezot eleman, bann lezot sanzman konsekan ki’n anmenn nou kot nou ete zisteman ler ou lir sa Lalwa dan en lot fason, i pe retourn en kantite bann eleman ki ti al avan.

Ki zisteman sa bann lamannman in tire.  E si ou permet mwan Mr Speaker, mon pou eksplike ki mannyer sa in ganny fer.  Mon pou servi en legzanp Mr Speaker.  Sesel ti annan li en freezing power 180 zour.  Parski konsern, fer sa ki ou apel en request pou annan en freezing power.  Langleter li avan sa, i ti servis sa ki ou apel en restraint order kont en kont.  La Langleter in entrodwi menm sistenm ki nou, nou ti tire.  Efektivman i pe servi se Proceeds of Crime Act, pou li prezan al fer freezing lo bann kont labank.

Akoz Langleter in vwar sa neseser pou fer sa? Se akoz in santi poudir anba konplikasyon AML ki servi sa restraint order ki etabli en conduct kriminel.  I pa pe kapab met lanfaz lo pran sa bann kont oubyen met en sezi lo sa bann kont, pou anpe sa bann dimoun ki annan akse ek sa bann kont servi sa larzan pou zot bann  aktivite, ki Gouvernman Angle in konsidere koman bann aktivite ki kapab annan en lenpak negativ lo sosyete Angle e lo lemon an zeneral.

Alors ki in fer?  In entrodwi en lot mechanism ki fer li prezan menm sistenm ki nou ti annan, ki fer li kot i kapab prezan annan en fason pou li freeze sa kont anba son Prosesis of Crime Act, ki nou, nou pa kapab freeze en kont anba Prosesis of Crime Act akoz nou napa kont labank dan Proceeds of Crime.  Nou kapab sezi lakaz, loto, tou keksoz.  Me nou, nou pa kapab sezi nou.

Akoz Langleter in fer sa?  I akoz li osi i anba presyon avek lezot ziridiksyon dan Lerop pou li vin  on par avek bann direktiv ki Lerop in issue.  E ki sa bann direktiv ki Lerop in issue koman en groupman?  Direktiv ki zot in issue, ki se ki dorenavan, zot pa pe regard zis tax evasion.  Zot pe osi regard criminal conduct as it related to financing of terorizm, organized crime.  Tou bann lezot eleman ki antre ladan.

E se la kot mon krwar, mon oule fer Lasanble konpran.  Si ou pou benny sa pti baba, ler ou zet sa delo, ou pa zet li avek sa pti baba.  Ou zet sa delo! Sa bann provizyon ki nou ti annan dan Lalwa, malgre son lenterpretasyon, malgre son lenplikasyon ti pe ganny fer dan en fason ki pa nou tou ki satisfe avek,  pa ti neseser pou nou ale, al fer bann sanzman white spread parey nou’n fer.  Esansyelman par egzanp tir tax evasion, tax avoidance koman en krim anba nou Lawa, e fer li vin zis en eleman kot ler en Lenstitisyon Enternasyonal i dir nou pran aksyon avek. Ou lans en mesaz an se ki konsern persepsyon ki ou le kree anver ou ziridiksyon.

E sa persepsyon ki ou kree koman en ziridiksyon, se ki ou en ziridiksyon fasil.  E ou en ziridiksyon ki ou pa konnen ki ou pe fer, akoz ou pe fer bann sanzman ki pa ti neseser.  E mwan mon napa naryen pou blanm ni FSA, ni lezot bann akter.  Sa lamannman ti vin atraver Lasanble Nasyonal, ti vin atraver sponsorship Manm Lasanble Nasyonal.

Me kwa ki’n fer ankor kot nou’n kree sa persepsyon Mr Speaker?  Enn bann leman ozordi e Minis i ava demanti mwan.  Ki zot pe al diskit lo la, se annan dissuasive sanctions.  Ki nou ti fer, menm anba Lalwa FSA, anba Lalwa IBC ki ti vin sort of en package sa bann lamannman,  nou ti menm tir bann sanksyon ki pli dissuasive e fer li desann.

E mon rapel Mr Rampal sa letan, atraver ou Mr Speaker, mon vwar li lo latab.  Ti compliance Officer avek FSA, i ti dan sa meeting avek mwan avek Onorab Afif.  E nou ti raise concern.  Mwan mon ti raise concern ki mon santi poudir baze lo sa ki mon ti pe lir, zis sa ki mon ti pe lir Mr Speaker.  Zis sa ki mon ti pe lir, mon ti pe vwar ki i annan en lanfaz ganny mete lo dissuasive sanction.

E sa ki mon’n lir from there Mr Speaker, par egzanp BVI.  BVI in sanz en schedule lo son Lalwa ki schedule 4.  E in fer monte tou bann sanksyon dissuasive anba son Lalwa.  I annan sanksyon ki al ziska $75 mil ozordi anba Lalwa BVI.   Ki li osi i pe lager parey nou menm pou li kapab reste compliant avek bann legzizans enternasyonal ki pe vin ver li.

So, i enportan pou nou etre fran.  Nou ti oule koriz en anomaly, me nou’n al beyond koriz sa anomaly.  E la nou bezwen re koriz sa. E si Onorab ti’n reste pou Bills Committee, enn bann langazman ki nou ti’n donn Chairman Bills Committee, se ki nou pou focus lo merit e rod lafason pou nou fer sa Lalwa pase dan en fason ki benefisye pei.

San ki nou al dan okenn polemic, san ki nou al dan okenn diskisyon!  Me i paret Onorab in anvi vin fer serten zistifikasyon Mr Speaker.  Ki that’s up to him pou vin fer sa bann zistifikasyon.

Mwan sa ki mon kapab dir avek Gouvernman ozordi, se ki zot, zot bezwen fer le neseser vin compliant avek sa sityasyon kot nou ete ozordi.  Me fodre nou kler, lamannman dan sa 2 Lalwa pa pou ase pou fer sa.  Nou pou demann ankor lamannman dan en seri lezot Lalwa pou zisteman pou nou kapab fer sa.  Nou pou bezwen ankor lamannman dan lezot Lawal ki pou neseser pou nou koriz serten anomaly ki egziste dan nou Lalwa pou nou.

Mon dir sa Mr Speaker, akoz i annan en eleman ki pe pase e Minis i ava ankor enn fwa either confirm or deny sa ki mon pe dir.  I annan diferan eleman e lanfaz lo compliance.  E mwan mon en dimoun Mr Speaker, ki’n debout dan en lasal Langleter e challenge sa bann zofisye OECD, pou demann zot kwa egzakteman ki zot pe dir nou in terms of compliance!  Mon lo rikord pou fer li Mr Speaker.

Akoz mwan mon fermeman e kontrerman avek sa ki’n raporte dan zournal.  Mon fermen krwar ki sa Lendistri i annan en ta potansyel pou nou e sa Lendistri ki kapab provide nou avek en kantite loportinite.  Me parfwa nou bezwen pran serten mezir anver sa Lendistri ki pa neseserman tou akter pou kontan.  Akoz zisteman nou bezwen anmenn nou lo en nivo compliance ki permet nou delivre en servis ki nou bann partner i santi poudir i safe e ki zot konfortab travay avek nou.  E se sa lesansyel ki nou bezwen rode Mr Speaker.

Annou get par egzanp sa sityasyon reporting.  Ki in annan sa polemic ki mon’n tande dan Lasanble konsernan removal of Clause 390 dan Lalwa IBC.  Annou get dan an 2015 par egzanp.  Mon ti a kontan konnen 2015 konbyen request pou accounting information ki Gouvernman in gannyen?  Konbyen ki nou’n donnen.  Mon prezimen nou pa’n donn plis ki 5.

Going forward i 2016, konbyen request ki nou’n gannyen?  Mon prezimen ankor enn fwa nou pa’n donn plis ki 10.  Going forward an 2018, konbyen request nou’n gannyen mon prezimen nou pa’n kapab donn preski naryen, akoz in end up kot nou’n annan en sanksyon kont nou.

Akoz nou pa pe kapab provide accounting information Mr Speaker?  Rezon akoz nou pa pe kapab provide accounting information, akoz a en moman donnen nou’n slack lo mentenir serten si ou le, serten lanfaz lo annan compliance dan sa sekter.  Akoz ozordi napa Lalwa ki provide pou ki i annan en easy access par egzanp, si nou koz neseserman Sekter Offshore ki pou annan easy access to accounting information par bann CSP.  Zot pou bezwen ekrir, ekrir zot kliyan e demann li pou provide sa bann lenformasyon.   E souvandfwa sa lenformasyon pa vin dan 5 zour, i pa vin dan 10 zour.  I pa vin menm dan 2 semenn, dan 3 semenn.

Pa i korek Minis?  Me si nou ti annan sanksyon.  Si nou ti annan dissuasive sanctions ki ti reste dan sa IBC Act, ki nou pa ti’n sanze.  Eski sa ti pou osi kree sa sityasyon?  I ti a kree ne lenterpretasyon ki sa Lawa ki en Lalwa ki met lanfaz lo sanksyon.  E mon konnen ki bann CSPs pou dir nou.  Ou pa kapab met tro bokou sanksyon lo zot e mon dakor ek zot lo sa kote.  Akoz i zot rol koman CSPs pou rod the best working environment pou zot, e i rol regilater pou li asire ki i match sa avek en lanfaz lo asir compliance.

E sa ki nou pe fer dan sa Lalwa AML ozordi, se pou nou premyerman dan en kote, met en lanfaz lo, nou pe met lanfaz lo etablir sa criminal conduct, pou ki sa bann dimoun i ava dir, be ok, malgre pou annan en mank lenformasyon ki mon pou gannyen.  Mon konnen Sesel pou annan abilite pou li pran aksyon avek okenn antite ki pe fer AML swa financing of terorizm, akoz son Lalwa i permet li pran bann aksyon.  Ou konpran?

E sa i konekte avek kanmarad.  Se pour sa rezon ki mon’n dir ki baze lo lentervansyon ki’n ganny fer avan mwan par Onorab Afif atraver ou Mr Speaker.  Nou pa kapab get sa bann lamannman an izolasyon avek lezot lamannman ki nou’n fer dan lezot Lalwa.  Tou i ansanm.

E se pour sa rezon mon lapros ki mon ti pe vin avek bomaten, se en lapros pou mwan, pa regard naryen ki annan pou fer ek bann lamannman ki’n ganny fer dan lepase, me strikteman regard lamannman ki devan Lasanble ozordi.  Me sa size in monte.  Ti enportan pou mwan osi koz lo sa size collective responsibility.  Akoz mon’n en dimoun dan Lasanble Nasyonal ki’n toultan Mr Speaker, ki’n toultan Mr Speaker, warn Lasanble Nasyonal, oubyen caution Lasanble Nasyonal about bann sanzman ki nou ti pe fer regarding sa bann Lalwa.

E ler nou al devan Mr Speaker, annou regard sityasyon ozordi.  Eski nou compliant par egzanp an relasyon avek provide bann accounting information, nou pa compliant.  Ok?  An sa ki konsern IBC ki’n ganny struck off,  e ki eski nou compliant in relasyon avek to provide information on economic activities sa bann IBSs?  Nou pa compliant.

E tousala nou pou bezwen fer en sanzman dan Lalwa.  E prezan ki i pou vin avek, i pou vin avek stronger monitoring of sa bann companies.  Me avek lefe ki prezan nou pe pran beneficial ownership, nou pe split li, nou pe met li dan 3 landrwa.  Nou pe demann sa 3 Lorganizasyon ki pe al fer sa monitoring, pou li kapab fer li dan fason konsistan e dan en fason serye.

E kestyon prezan ki mon annan pou demande, se ki kantite zefor nou pe mete lo met resours pou asire ki nou pe fer sa travay.  Akoz it’s not just a question of strengthening FSA, strengthening Labank Santral e FIU.  I osi en kestyon strengthening SRC.  I osi en kestyon strengthening Rezistrar.   E mon pou vin lo sa pwen Rezistrar, taler Mr Speaker.

En lot pwen enportan Mr Speaker, ki mon pe gete.  Ler mon pe get sa bann sanzman ki’n vin devan nou e rezondet   sa bann zantiman, sa ki kler Mr Speaker,   sa ki kler, nou pe vin fer en keksoz ki mon’n toultan koz lo la e Mr Rampal e bann dimoun FSA ki la i ava rapel dan sa meeting ki mon ti koz lo disclosure of information anba FATF Standards.

Rezon pour sa sete akoz a en moman donnen sak dimoun pe demann son standar pou report lenformasyon.  FATF i fer provizyon pou enn.  EU, i raise sa threshold en pti pe pli o.  OECD i vin ek enn.  Ou comply ek OECD, ou fall foul of EUAnd that why the original AML Act was so heavy handed.  It was so heavy handed on compliance.   That’s why, mon pe sey konpran dan sa laliny Mr Speaker.

E se pour sa rezon ki mwan mon krwar, Gouvernman pou bezwen dir nou kwa ki zot bezwen fer ankor pou zot fer sir ki, la ki nou pe apros en crisis avek en maladi kontazyez,  i pou enportan pou pei kapab enport keksoz.  Re asir nou ki the loss of correspondence banking pou napa en lenpak lo la.  Si nou bezwen enport sa bann keksoz aletranze, akoz nou pou bezwen correspondence banks pou fer li.  Re asir nou ki pou annan posibilite par egzanp pou dimoun ki annan zot fanmir aletranze ki anvi anvoy en larzan, pou zot zanfan ki pe etidye, ki petet i dan en landrwa kot sa maladi pe afekte, ki zot pou kapab anvoy sa bann larzan pou zot fanmir.

So, tousala i enportan.  E se pour sa rezon mon pe forward entervenan ki’n koz avan mwan.  Ki toultan bann sanzman ki nou fer i annan en lenpak, en domino effect ki ganny kree par bann sanzman ler ou komans fer li.  E ler ou kree sa persepsyon atraver sa bann Lalwa Mr Speaker.

Mr Speaker, ler mon vin lo sa Lalwa ML i annan bann konsern ki’n ganny raise par bann diferan antite.  Bokou sa bann konsern mon santi poudir i kapab ganny eksplike par bann Lotorite konsernen ki la devan.  Me i annan konsern par egzanp ki’n ganny raise lo konstitisyonalite sa Lalwa.  Sirtou an relasyon avek Lartik 19.  E sa i relye avek bann administrative suctions oubyen administrative penalties, dan nou ka i apel administrative suction.  E dan lezot pei zot apel li administrative penalties.

Mon note Mr Speaker, ki Morsi fek fer sorti en kod konplet li osi an se ki konsern administrative penalties.  E Moris i annan sa provizyon administrative penalties.  Langleter e bann pei ki dan EU, ler zot ti ankor dan EU, ti annan en direktiv ki ti fer ki zot pa zis met sa bann administrative penalties, me zot osi pibliye li lo en website ki dimoun i kapab vwar poudir i pe ganny pran.

So, i annan en si oule en presedans etabli sa bann administrative penalties.  Sa ki Minis pou bezwen dir nou Mr Speaker.  Se mon pa konnen, si dan within kad legal sa bann pei, zot napa en Lartik 19 parey nou, nou annan.  Me sa EU i annan enn.  E si EU pe servi menm sistenm, mon prezimen i normal pou nou annan bann administrative penalties ki i fer ki si ou pa pe comply avek bann provizyon sa Lawa, ou pe komet en lofans, ou kapab ganny pini pou sa lofans.  Sa i enportan pou nou met an perspektiv.

En lot eleman enportan Mr Speaker, ki mon konnen poudir i pou enportan pou nou koz lo la, e sa se lefe ki nou bezwen dorenavan konpran en keksoz.  Ki tou sa bann Lenstitisyon ki pe travay dan sa Sekter ki pe si oule either oversee the sector oubyen si oule ki involve avek lanrezistreman konpannyen,  eksetera.  Zot pou bezwen travay ansanm.  E la kot mon krwar rol rezistrar ek lakonpanni i vreman enportan.

Personnelman Mr Speaker, mon konpran akoz nou pe met sa biro Registrar an se ki konsern bann domestic companies, bann eleman domestik anba FIU.  Mon konpran.  Me selman mon pa ti a swete ki sa i reste en laranzman lonterm.  Landrwa kot sa rezis i devret ete, son landrwa kot i devret ete, se kot Rezistrar.

E mouvman ki nou devret fer, se ki Rezistrar dorenavan dan lonterm, kestyon ki Gouvernman i bezwen komans demann son lekor, se eski nou devret annan en rezistrar endepandan from AG’s Office.  Akoz i pa kapab AG’s li menm li ki pe prosekit sa bann keksoz, me selman Rezistrar i anba li.  Akoz ozordi tou dimoun i anrezistre avek the Registrar of companies.  So, ou annan en diplikasyon en serten lenflasyon.  Me mon konnen pou bann reporting standard, pou bann eleman negosyasyon ki zot in met an plas pou kree serten konfidans dan zot bann partner, i enportan ki FIU ki deza annan en track record of establishing sa bann kontak, i la akoz nou’n vwar poudir Sekter Domestik in enn bann sekter ki kapab annan serten risk pou nou.  E sa mon konpran.

Be lonterm, fodre zot kapab dir nou krwar ki pe vini akoz nou pa ti a voudre, poudir nou’n fer sa bann sanzman and then come to 3, 6 months down the line nou vwar en lot keksoz ki nou, nou’n bliye.  So, i ava enportan ki nou konsider sa bann eleman.

All in all Mr Speaker, mon krwar poudir Lasanble i annan en loportinite ozordi pou koriz serten anomaly ki’n ganny kree par bann sanzman ki nou’n fer dan lepase.  Met sa Lalwa azour avek bann kondisyon ki egziste ozordi.  Taler dan Committee Stage mon a ganny plis loportinite pou mwan eksplor serten propozisyon ki mon krwar i enportan pou nou met devan.

Me sa ki reste relevan pou mwan Mr Speaker, se mon ti a kontan konnen kan ki seksyon, par egzanp Seksyon 175 IBC Act pou ganny amande?  Si pou ganny amande ansanm avek sa lamannman ki nou pe fer oubyen eski nou pou amann li pli tar?  Eski nou pou amann Foundation Act, son seksyon 75(3) as wel?  Eski nou pou amann Trust Bill, seksyon 27?  Akoz tou sa bann lamannman i pou neseser dan lonterm si nou oule zisteman fer sir nou close sa loop ki egziste ozordi, an se ki konsern nou abilite to comply avek bann legzizans enternasyonal.

E nou ti ava swete ki Gouvernman i kapab fer li disi la avan Avril, koumsa nou a konnen poudir nou’n fini deal avek sa lo komansman lannen.  E ler nou bann tim, nou bann lekip, nou bann dimoun ki al negosye avek nou bann partner enternasyonal i ale, zot konnen zot al avek dan zot briefcase  tou bann Lalwa neseser ki a montre sa bann dimoun, nou sans commitment pou nou asire ki nou comply avek bann diferan regilasyon ek bann diferan provizyon ki zot pe met devan nou dan lonterm.

An konklizyon Mr Speaker, an konklizyon mwan mon pou dir en keksoz ki tre senp.  Sa size i en size fasinan, i en size konpleks.  I en size ki nou tou nou kapab koz lo la e nou tou nou devret koz lo la.  Me sa ki enportan dan tousala Mr Speaker, se ki fodre bann dimoun ki santi poudir zot annan en lentere avek sa sekter, zot pa mazin zot lentere an premye.  Zot mazin lentere pei dan lonterm, akoz lavantaz ki nou kapab gannyen avek sa Sekter i annan en kantite, me dezavantaz ki vin avek sa bann aktivite osi pou en kantite.  E se pour sa rezon kot nou rely en kantite lo bann regilater to stay on your toes.  To asire ki zot fer sir ki zot pe kominik avek kanmarad.  I pou enportan dorenavan ki sa i arive.

Non pa pou kapab annan, si en request pou lenformasyon i vin kot SRC, SRC pa ankor kapab donn lenformasyon. Lot regilater ki’n kapab donn lenformasyon pa pe tyeke si SRC pa pe donn sa lenformasyon.

Akoz si ou pa fer li, ou sekter ki ganny afekte.  Ou en parti prenan sa sekter.  You are part of that sectorIf one element is not working, it’s up to you to also raise the alarm.  Be nou annan en problenm ek en lot eleman.  E sa i enportan Mr Speaker.  I enportan akoz si nou pa fer li nou pou annan problenm ankor.

E mon ti a kontan fer sir ki met lanfaz lo, mon apresye ki Gouvernman in kree sa National Committee.  E sa National Committee i bezwen travay ansanm. Avoid vin teritoryal.  Asire ki zot share the work burden, the work load antre kanmarad.  Donn kanmarad loportinite.  Si nou konnen i annan ladan ki pou li i pa ankor ariv lo sa nivo, ed li ariv lo sa nivo.  Met lanfaz, met presyon, lobby pou ki Gouvernman i donn li sipor.

Akoz lesansyel pou nou ozordi Mr Speaker, se fer sir poudir Sesel, going forward, nou pa end up tou le an pe bezwen reponn a en sityasyon kot nou pe face sanksyon.  Minis ou’n nonm serten rekomandasyon ki nou pa compliant avek.  Mon pou fini avek sa.

Ti annan en rekomandasyon ki si nou ti’n fer, nou pa ti pou ganny sa problenm ditou. E sa se pou fer sa bann rezis piblik. E sa ti en keksoz, ki bann lamannman ki ti ganny propoze an 2018, ti fight.  Mon konpran petet akoz.  Me selman ozordi nou annan loportinite pou nou rektifye sa.  Taler ler nou pou koz lo beneficial ownership, pou annan ankor serten keksoz pou mon dir Mr Speaker.  Me sa ki enportan pou nou Lasanble ozordi konsider, se lefe ki nou annan loportinite pou met premye pyer.  Si oule dan sa batiman ki Sesel i oule fer pou li asire ki i protez sa sekter, e ki i lans en lapel avek bann partner aletranze.  E sa ki mon oule vwar Mr Speaker, se commitment lo lapar Gouvernman pou asire ki sa bann keksoz ki zot in dir zot pou fer la, dan la pratik, zot kapab enplimante.  Mersi Mr Speaker.

 

(APPLAUSE)

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab Sebastien Pillay.  Bon nou pou pran en break pou nou retournen 11.  E mon ti a kontan envit nou bann visitors dan Galeri, pou dite lo teras e mon ava envit bann Manm osi tou, si zot oule pou pran zot dite anler lo terrace e an menm tan pou enterakte avek nou bann viziter ki zot tou zot annan konsernen lo sa 2 Prozedlwa ki nou pou diskite sa detrwa zour dan Lasanble.  Nou break, nou retournen 11er.

 

(BREAK)

 

MR SPEAKER

Bon nou ava kontiny nou deba lo merit e prensip zeneral lo Bill ki devan nou sa se sa Anti-Money Laundering Bill.  E prosennman lo mon lalis mon annan Onorab Gervais Henrie.  Onorab.

 

HON GERVAIS HENRIE

Mersi Mr Speaker.  Bonzour tou dimoun.  Mr Speaker, atraver ou mon krwar permet mon fer en welcome spesyal pou Gouverner Labank Santral ki mon asire i premye dan nou sizyenm Lasanble ki nou vwar li pe asiz lo head table. So, mon vwar i merit en welcome spesyal avek nou Lasanble ozordi bomaten.

Mr Speaker, dabor mon ava dir mersi Minis pou son prezantasyon kot in kapab senplifye en Bill 137 paz dan en fason straight forward, pou mwan e pou piblik an zeneral ki ti pe ekoute.  E mon ava osi remersye Onorab Afif pou son prezantasyon,  kot in lapel nou isi anndan.  E osi pou piblik an zeneral ki sa Lendistri Offshore ki prensipalman sa Lalwa i konsern zot, i enportan pou nou konman en Pti Leta Zil ki apard tourizm avek lapes nou napa ankor gran keksoz ki nou kapab ganny en reveni tre signifikan.

E alor mon ava, avan al pli lwen echo son demann ki bann Lotorite konsernen i fer tou  sa ki zot kapab pou gard sa Lendistri vivan.  Me sa ki’n arive dan lepase nou pa pou kapab sanze in arive, in arive.  la dezormen from this day forward  nou bezwen tonm dakor konman en pei ki nou latet i bezwen reste par lao delo.  Nou pa kapab desann anba konman bwar 2 gorze, 3 gorze nou bezwen dezormen kit nou latet par lao delo.

Se sa le pwen mon annan en pwen Mr Speaker, ki mon le fer.  Dan son prezantasyon Minis pa’n tous sa pwen e Onorab Pillay osi dan son prezantasyon pa’n al lo sa pwen.  Mon anvi en langazman dan summing-up pou Minis dir nou, ki Gouvernman pou annan sa volonte politik pou asire, ki dezormen son lizye i reste lo sa boul a tou moman. E ki i pa perdi son konsantrasyon ditou.  E ki apre letan nou fer levanter i annan en keksoz ki’n arive ki’n tro tar.

Donk si nou retourn dan prezantasyon Minis, in dir avek nou ki premye Lalwa ti adopte an ‘96.  Apre an 2006 ki ti annan enn nouvo AML Act.  2006 i fer 14an ki’n pase.  Me nou konnen poudir sa lendistri i telman dinamik, in annan bann direktiv tou le an ki partikilyerman bann Eropeen akoz zot ki pli ganny afekte avek sa lendistri ki zot menm zot evante depi dan bann lannen 1815 zis apre lager Napoleon. Kot bann ki ti ris ti pe rod en fason pou zot kapab pli grosi zot larises, me bann pei Eropeen ti pe takse zot bokou. Akoz zisteman san parfwa bann lesplikasyon rasyonal e alors zot ti pe rod en fason pou zot kasyet zot larzan.

E sa i pli afekte bann pei EropeenE mon konpran rezon akoz zot pou tay lo bann ziridiksyon ti pti parey nou, akoz nou pe afekte zot dan en fason parey mon koleg Onorab Afif in dir.

Donk 2006 ki sa Lalwa AML in vini apre sa nou vwar poudir Gouvernman konmsi ou a krwar in les sa lendistri self regulate.   Depi 2006 nou’n annan konbyen 6 Minis Finans.   Nou’n annan plizyer dimoun ki’n ansarz FSA, FIU osi parey. Me ou a krwar in napa sa latansyon, sa volonte politik pou nou asire poudir sa lendistri i telman enportan pou nou.  350 dimoun pe ganny anploye ladan.  Onorab Afif son kalkilasyon in dir nou €10 milyon pe antre dan pei.  Savedir Gouvernman li pe ganny apepre R100 milyon ladan.  Ki bokou pou mon distrik Mont Buxton kantmenm bann dimoun i ava dir, be offshore kisisa?  Sa i ede pey nou semen pou fer peron, lalimyer, bann travayer servis piblik ki reste Mont Buxton.

Akoz sa larzan i antre atraver Bidze Gouvernman e peye ki nou lekol, Lasante i kontinyen fonksyonnen.  Donk i enportan.  E se sa ki mon pe   echo sa pledwari Onorab Afif pou gard sa Lendistri ouver me dezormen asire ki wi nou stick to the rules.

E mon ava donn en legzanp Minis atraver ou Mr Speaker, annou pran legzanp tourizm.  Zot a dakor ek mwan poudir preski tou le 2 ou 3 zour lo televizyon SBC nou vwar en reportaz kestyon tourizm  e ki nou vwar dan sa reportaz ?  Nou vwar Minis Dogley ki pe reprezant Gouvernman i prezan.  Nou vwar PS Lafortune, nou vwar CEO STB, Mrs Francis, nou vwar sa madanm la ki ansarz SHTA. A mon avi mon satisfer mon lekor pou dir i annan en konversasyon kontinyel ki enkli Gouvernman, regilater e bann players dan Trade.  I annan sa konversasyon kontinyel.   Mon ti ava swete, mon pe demande ozordi ki Minis i donn nou sa langazman politik la ki pou annan sa, from this day foward. 

Akoz sa Lendistri i enportan i trwazyenm pilye e mon rapel tre byen lannen pase sef SFA Dr Fanny ti donn en interview, ki i ti dir son rev se pou fer sa Lendistri vin dezyenm pilye lekonomi.

Alor mon partaz son lantouzyazm poudir i posib i annan sa posibilite.  Me solman i bezwen annan sa volonte politik pou nou asire poudir nou reste azour avek bann devlopman, bann tandans enternasyonal, bann best international practises ki dezormen nou pa vwar nou fas avek en miray en kouto anba nou likou.

Parske ozordi sa ki nou pe fer i en pe an deor nou routin labitid. Nou pa asiz normalman en Lendi, me nou bezwen vwar nou pe fer. Ozordi probableman nou ti ava pe diskit Kod Sivil ouswa Standing Orders, me nou bezwen pran en Lalwa ki i bezwen ganny sinyen avan lafen sa semenn.

So, i en sityasyon en pe out of the  ordinary   akoz in mank sa volonte politik pou gard lizye lo boul e mon pa pe blanm okenn bann teknisyen, bann public servant ki’n dan sa sekter.  Zot fer zot mye, me i toulezour bezwen annan sa Gouvernman, Cabinet, Prezidan.  Bezwen lizye Minis, lizye lo boul en pe parey nou vwar sa personal interest ki Prezidan i annan dan IECD.

Mon demann sa kalite langazman.  Sa ki mon pe demande.  E ki mon swete ki Minis i donn nou sa e sa le pwen ki mon ti anvi fer Mr Speaker.  Dan en 5 fraz mon ava dir mon pe demande ki apartir ozordi Gouvernman i don nou en langazman ki pou annan volonte politik pou gard zot lizye lo sa kendistri e asire ki tou bann parti prenan konsernen la, bann stakeholders i travay ansanm pou asire ki Sesel son latet i reste par lao delo e ki nou pa koule pou nou bwar en gorze ouswa 2.  E taler letan nou pou koz lo beneficial ownership Mr Speaker, mon pou anvi ankor dir 2 pti mo lo sa size.  Mersi bokou.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab Henrie.   Mon ava donn laparol Onorab Clifford Andre.

 

HON CLIFFORD ANDRE

Mersi Mr Speaker.  Bonzour tou dimoun.  Bonzour Minis ek ou delegasyon.  Tou dimoun ki a lekout.

Mr Speaker, avan mon konmans mon lentervansyon, mon ti a kontan deklare ki dan mon profesyon konman en Avoka mon fer bokou case ki enplik sa ki nou pe diskite ozordi.  I annan case ki live, i annan ki’n fini.  E osi annan ki pe vini.  Avek sa mon’n ekout avek bokou lentansyon Onorab Afif letan in koze.  E sa ki Onorab Afif in dir i fer bokou sans e i osi laverite parey i ete.

Me mon’n osi pran letan e latansyon pou mwan ekout Onorab Pillay letan in koze.  E i montre mwan ki Onorab Afif in permet en dyalog en diskisyon demare kot Onorab Pillay in pran ladan pou li eksplik serten keksoz.  Me letan nou pe gete bann defi ki Gouvernman Sesel pe fer fas avek a ler aktyel i pa lo okenn lamannman ki’n ganny anmennen dan lepase e nou bezwen être fran ki se en pe bann failures, ki Gouvernman konman en Gouvernman ki responsab pou fer serten keksoz ki pa’n nobou pou fer.

A ler aktyel i byen ki nou pe get en Lalwa ki pou remet nou lo sa laliny ki nou devret ete.  Me avan mon al dan sa bann issues ki dan Lalwa li menm,   mon ti a kontan dir ki letan nou get, nou’n koz POCA Proceeds of Crimes Act.  Nou pe koz AML Anti-Money Laundering Act.  Apre pou nou koz lo BO, Beneficial Ownership. 

        I enportan ki nou gete POCA i dir ou Proceeds of Crime Act. Proceeds of Crime. Mon pa ankor konpran oubyen mon largiman se ki si en dimoun i ganny anmennen anba sa Act, akoz i pa osi ganny anmennen anba en Lalwa Kriminel ?  Penal Code?  Ki dir, poudir sa dimoun in komet en lofans, dizon akoz letan ou pe get affidavit ki ganny fer dan konteks, i dir ou i annan son belief.  So, i suspect ki sa dimoun i pe trafik dan drog e sa lakaz ki in gannyen is proceeds of drug trafficking.  Selman sa dimoun li i pa ankor ganny anmennen pou okenn case drug trafficking li.

Me selman ou pe dir li ki poudir li sa i sorti kot trafficking.  Mon ti a kontan ki nou fer en keksoz ki mars paralel.  I annan enn, de case ki Ankour la konmela a ler aktyel, ki sa pe mars  paralel.  Alors dan plis ka i ti ava nesesit ki sa i arive.  Akoz si ou pa kapab prouv enn ki mannyer oule prouv lot, akoz Lalwa i dir ou zis en suspicion. 

So, demen mwan mon kapab aste, en BMW oubyen 2 BMW apre FIU oubyen Government of Seychelles i dir ki poudir li i believe ki Clifford i pe vann drog.  E alors nou pou fer prosedir pou sezi son 2 BMW.  En legzanp mon pe donnen.

Mwan mon krwar ki i enportan ki nou get en pti pe bann Lalwa akoz nou annan bann consequential amendment, nou annan bann consequential laws ki bezwen vini. So, nou bezwen gete ki mannyer nou travay sa paralel.

En keksoz ki mon ti a kontan fer resorti Mr Speaker, Onorab Pillay in dir ki poudir i annan dimoun ki pou lev lartik 19 Konstitisyon.  E presizeman se sa ki mwan mon pou leve konman en avoka.   Mon krwar ki lartik 19, zis pou fer bann kekfwa ki pa ofet avek sa.  Sa    Konstitisyon i an Angle, mon konnen i annan enn ki an Kreol me mon pou lir sa enn ki an angle. 19(1) i dir ‘’every person charged with an offence has the right, unless that charge is withdrawn, to a fair hearing within a reasonable time by independent and impartial court established by law.’’  So, i bezwen endepandan e enparsyal.  Alors sa i vreman, vreman enportan pou kapab, pou sa dimoun ki ganny lazistis.

19(2) i dir ou’’ every person  who is charged with an offence is innocent until the person is proved or has pleaded guilty.’’  Mon pou aret la en pti kou pou mon dir ki pou dir, vwala kot mwan mon analozi i vini an referans avek kriminel, avek dan sa konteks kot zot pe sarz en dimoun sivil poudir ki poudir sa i bann keksoz ki sorti dan en conduct, criminal conduct. 

        Akoz si mon pa’n ganny sarze lartik 19 ki mannyer i ete, mon inosan.   Mon inosan, I haven’t committed a criminal offence. Mon pa’n komet en lofans kriminel.  Alors mon inosan.   Mon loto pa kapab out of a criminal conduct si mon pa ankor ganny sarze.  So, sa i enn keksoz ki mwan mon ti a kontan nou get ladan.

Dezyenm i dir ki mon pou al lo 2(d)’’ every person who is charged with an offence has the right to be defended before the Court in person, or, at the person’s own expense by a legal practitioner of the person’s own choice or, where a law so provides, by a legal practitioner provided at public expense.’’ 

        Mr Speaker, se la enn bann rezondet ki Minis in donnen, pou nou annan sa bann lamannman dan AML Act.   E letan nou get, i pa ankor vin en Act.  Clause 94 anba ki anyway 93 i kree sa Assets Recovery Fund.  Me bann keksoz ki sa Assets Recovery Fund, ki kapab ganny servi pou mwan i pa an konformite avek Lartik 19(2) d, e an Kreol 19(2) (d).   Me sa dezyenm ‘d’ i alphabetical d.  Akoz dan 94 i dir ou ‘’they shall be credited to the AFR Fund.  All moneys ki derived from sa all voluntary payments, grants and gift,’’ ok mon pou vin lo sa en pti pe pli tar Mr Speaker.

Me selman 94(2), sub 3 i dir ‘’the Minister may authorize payment out of the ARF to (a) compensate victims’’ sa i normal.  Akoz si en viktim in soufer, i mon antyerman dakor ek sa i bezwen compensate dan larzan ki ganny pran, pay expenses relating to the recovery this position of property by receiver.’’  Sa i normal akoz sa receiver pa kapab bear sa expense.  So, sa i ganny fer. (c) i dir, ‘’allocate funds to Department of Legal Affairs to meet out the expenses of the prosecution division.’’ 

        Mr Speaker, mon konsernen avek sa bout la.  Akoz Attorney Zeneral i vin devan nou Lasanble pou li demann larzan pou li fer fonksyonnen son Departman.  E nou allocate atraver Minister Finans, i ganny allocated funds pou li fer sa travay baze lo bann lekspektasyon, ki li i pe vwar dan en lannen ki i pou annan.   E pratik ki’n ganny fer dan Sesel, se si en depans adisyonnel i ganny fer i vin atraver en Bidze Siplemanter dan Lasanble kot i ganny aprouve, i ganny eksplike e i ganny aprouve.

Alors mon konsern se akoz ki nou dir larzan.  Mon pou servi sa term Kreol larzan i larzan sal, akoz ki nou bezwen donn Departman ki pe fer prosekisyon ki deza annan larzan pou fer sa prosekisyon, pou li fer sa prosekisyon ki nou pe dir, ok?  Sa bann lezot mon antye dakor akoz sa i bann keksoz ki arive on the spot.  

        Me letan nou pe get sa, nou bezwen annan konteks Lalwa Sesel.  Lalwa Sesel i annan en Legal  Aid  Act.   Kot en dimoun ki napa mwayen i fer en laplikasyon, Lakour i ordonn-en ki defans sa akize i ganny fer par tel Avoka, en Avoka i ganny allocate e larzan i sorti dan Legal Aid. 

Akoz Mr Speaker, mon a demann Minis akoz nou pa met osi ki ou konman Minis oubyen sa ki Minis i allocate en porsyon larzan avek Legal Aid?  Akoz Legal Aid osi i annan, i annan en serten Legal Aid osi i annan en serten larzan ki ganny allocate anba Bidze pou fer serten travay.  E sa mon sir i pou met presyon lo Legal Aid, alors i ti a bon ki nou vwar si nou pe donn Attorney Zeneral, osi fer parey pou met en pe sa dan Legal Aid Fund, koumsa Lakour pa ava vwar li anba presyon avek sa fund ki i bezwen zere pou li pey sa bann sityasyon.

Akoz si mon assets, mon napa larzan pou mon peye.  Napa en dimoun ki travay for free.  E mon sir Avoka osi pa pou travay for free e Lakour pa pou kapab dir avek en avoka travay mon pa pou pey ou.  I pa pou egziste.

Alors mon krwar sa i en keksoz ki nou bezwen konsidere.  Mon pa pou kapab dir ou ki mannyer i fer dan ziridiksyon akoz mon pa’n get sa lo sa laspe. Me selman mon pe dir baze lo Konstitisyon Sesel sa dimoun i ganny son constitutional right pou li defann, ganny defann anba Legal Aid letan sa sityasyon i permet.

Mr Speaker, letan nou get 2(d) i dir ‘’share recovered property with foreign state, with the approval of the Cabinet.’’  Mon ti a kontan ganny en pti pe plis lesplikasyon, an referans  avek sa.  Akoz ‘’share recovered property,’’ 2 lakaz – dizon 2 lakaz in ganny sezi eski nou pe dir ‘’that property’’ oubyen sa ki sa receiver ki’n ganny apwente i vann sa propriyete apre, e larzan i ganny partaze oubyen i ganny donnen avek sa foreign state, e ki mannyer Cabinet i ariv lo sa porsyon ki pou donnen.

Eski si mon byen avek sa Prezidan oubyen sa Minis Finans laba mon dir ok annou fer en deal mon a donn ou 30 poursan, ler mon monte mon osi mon dan byen.  Mon pe sey vwar ki mannyer sa i ganny fer e ki mannyer nou pou kapab asire ki napa labi dan sa sityasyon la.  Akoz i pa kler ki pou napa labi la.

Letan nou pe dir supplement, i dir ou ‘’supplement the resources to any Law Enforcement Agency supervisory  authority or the FIU. ‘’ Sa i vedir ki li i pou ganny, ki mannyer sa i ganny assess?  Kote sa assessment pou vini?  Eski fodre son Bidze in fini?  Oubyen i pou demann ankor Bidze Siplemanter an menm tan i pou ganny supplement sorti laba?  Pou mwan i pa kler letan nou pe koz lo sa.  Akoz pou mwan se sa assets recovery fund ki vreman enportan ki mannyer i ganny servi.  E mwan mon dir ki si sa i pa kler, pou annan en labi ladan e  letan nou pe gete la se  Minis ki responsab.  So, i kapab annan bann sityasyon kot Minis pa ti a kontan vwar li ladan ki epi i vwar li ladan ki pa dezirab.

Letan nou pe get 94 menm, 1(c), ‘’any voluntary payments, grant or gifts made by any person for the benefit of the ARF.’’  Mwan mon konnen poudir, mon pa konnen ki mannyer sa pou ganny fer.  Si en dimoun i santi ki li i annan bokou resours e posibleman bokou son resours, akoz la i met a person la, i pa met en Government or otherwise.  So, si sa dimoun i santi li i annan resours e bokou son resours ki in gannyen i kapab ganny kategorize konman ilegal oubyen atraver bann sours kriminel. I donn, i anvoy en larzan en gift i apele avek anba sa fund la.  Ki mannyer pou annan enparsyalite demen letan Gouvernman i bezwen pourswiv, nou apel li Gouvernman akoz Government of Seychelles ki bezwen pourswiv sa dimoun oubyen  sa konpannyen. Me selman apre nou al dekouver i ti donn en gift.   Oubyen sa dimoun i dir akoz mon’n donn ou en gift gete ki mannyer ou kapab asiste mwan.  ‘’Any income derived from investment of amounts that are credited to the ARF.’’ 

Eski, ki sennla ki  pou dir pou dir oubyen ki porsyon larzan ki dan sa fund.  Akoz sa fund i sipoze larzan sal ki’n sezi, ki porsyon ki pou ganny envestir?  Ki porsyon ki pou ki pou ganny donnen? Ki Minis i kapab dir donn avek e lot pei?  Ki porsyon ki pou ganny reste? Ki porsyon ki ganny partaze avek Departman ki fer persekisyon ? I bann kestyon Mr Speaker, ki reste dan mon latet konman en avoka ki pratik sa spesyalite dan Lalwa.

Alors mon ti a kontan ki Minis i eksplik mwan e pep Seselwa e definitivman bann dimoun ki zot pou viktim sa Lalwa dan son bon san, dan son move san.  Akoz i pou annan dimoun ki la deor, nou bezwen être fran ki pe ekoute, ki nou pe diskite pou li kapab gete ki mannyer i manipil atraver sa Lalwa.

Alors Minis sa i bann pwen ki mwan mon ti a kontan ou eksplik mwan pou mwan kapab pran en pozisyon lo si mon pou siport sa Lalwa.  Me selman parey mon’n dir ou, mon annan lentere personnel an term mon travay ki mon fer.  So, i annan posibilite osi ki mon pa pou partisip dan sa prosesis si pou vot an faver ou non.  Me sa mon pran en desizyon en pti pe pli tar an konsiltasyon avek mon caucus.  So, sa i bann pwen ki mwan mon ti a kontan leve Mr Speaker.  Mersi.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab Andre.  Mon ava donn laparol Onorab Ramkalawan.

 

HON WAVEL RAMKALAWAN

Mersi bokou Mr Speaker e mon dir bonzour Minis avek son gran delegasyon ki parey Onorab Henrie in dir i enkli Gouverner Labank Santral.

Mr Speaker, mwan mon ti ava kontan premyerman dir ki letan mon regard nou Lasanble ozordi, nou vwar bann Seselwa profesyonnel.  E pou mwan sa i donn mwan vreman en gran plezir.  E nou pe vwar bann profesyonnel dan en domenn ki ase konplike,  ki difisil menm mon ava dir.  Me bann  Seselwa ki’n master sa Lendistri.  Zot konpran tou bann diferan eleman.  E alor mwan mon annan sa konfyans ki poudir sa sityasyon kot nou ete ozordi, i en sityasyon ki kapab ganny rezourd.

Mon ankor rapel bann moman, enn bann moman pli teknik kot nou ti antre dan Komite dan Lasanble, sete nou ti ankor dan Lasanble kot Libreri Nasyonal, kan Dr Fanny i pa ti ankor vin Dokter, ti vin fer en prezantasyon avek nou lo Hedge Funds, Trust, tou sa bann diferan eleman. Ki mannyer nou kapab devlop nou Lendistri e mwan personnelman mon ti zis enpresyonnen e nou ti donn li tou sipor dan sa ki i ti dir.  Si mon pa tronpe Onorab Afif tou ti akonpanny Dr Fanny ozordi.

Me Mr Speaker, i vreman enteresan ki mannyer sa Lendistri in devlope.  E an menm tan osi, anmezir ki Sesel in pouse pou li devlop son lendistri, lo en lot kote i enportan osi pou nou trouv lipokrizi!  E mwan mon pa pou ezite pou servi sa mo, lipokrizi sa bann pei ki zot, zot ti konmans sa Lendistri Offshore.

 E letan mon pe regarde en pti git sa listwar annou pa bliye, sete letan La Swis ti deklare ki pou dir i pou vin en pe endepandan avek tousala neutral, se la ki an Vienna, Austria 1815 ki nou ti vwar nesans sa zafer offshore financial services.

        E apre sa Mr Speaker, sa ki osi enteresan, se ki bann Angle akoz bann Gouvernman siksesiv ti a pe met bann tax ki parfwa ti ariv ziska 90poursan, zot ki ti taye pou kree sa Lendistri kot zot ti ava kapab protez en pe zot reveni.

E apre sa ki’n arive dan bann 1960 letan bann koloni Angle, Britanik ti pe konmans dir nou le nou lendepandans e apre sa zot in konmans ganny zot lendepandans.  Sa bann former colonies spesyalman bann zil, zot in dir be tyonbo en kou be sa i en bon zafer.  E letan bann pei in konmans devlope,  bann koloni in konmans servi sa new found freedom, la aprezan zot in sey vir tousala dan en loportinite.

E ozordi malerezman letan sa bann former colonies i kree sa bann safe havens pou ki zot bann dimoun laba, bann middle class, ensidswit ki pe rod landrwa pou zot ganny bann pli bon benefis.  La ozordi nou, mon servi Sesel enkli bann lezot, aprezan nou ganny penalize.  Mwan mon apel sa lipokrizi.  E  fodre ki nou adres sa size, dan en fason serye pou nou kapab regarde ki mannyer keksoz i ete.

Akoz Mr Speaker, i enteresan letan bann diferan ziridiksyon, be it Panama Papers, be it sa bann lezot zafer i petet lo nouvel. Apre sa letan ou regard bann non sa bann dimoun, bann gro, gro msye.  Ou tande ki pou dir piti,  kouzen premye Minis L’Angleterre lot sepa sir sepa lekel.  Se bokou sa bann non ki ganny trouve dan bann Panama Papers ensidswit.

Alor nou, pti Sesel ki nou annan pou nou fer? Mwan mon krwar ki sa Lendistri i en lendistri ki pe anmenn en reveni pou Sesel.  E alors letan en lendistri ki nou kapab fer li prop i anmenn en reveni pou Sesel nou bezwen ankouraze li.  Nou bezwen donn li tou sipor ki neseser.  E la mon anvi dir avek Minis, nou tou nou sey zwe nou rol.  E mwan dan mon bann dernyen konversasyon, dernyen vizit ki Anbasader Ameriken  ti fer isi,   letan mon’n zwenn nouvo O Komiser Angle e menm, avek Anbasader Franse mon’n koz lo sa size.

E enn bann keksoz ki mon’n dir avek zot, prensipalman avek Anbasader Meriken e avek O Komiser Anglemon’n dir zot be si i annan okenn problenm dan nou Lalwa, parske Lalwa ti’n fini ganny ekri e zot ti pe koz for lo la.  Mon dir si i annan okenn problenm dan sa Lalwa fer mon konnen.  Parske sa i bezwen pas devan Lasanble.  Fer mwan konnen si i pa pe zwenn bann standar enternasyonal, kote ki nou bezwen aranze ensidswit.  Fer mwan konnen avan ki sa Lalwa i vin devan Lasanble, pou ki letan i vin devan Lasanble mon a kapab dir be Minis i annan tel pwen la ki Ameriken pa kontan, i annan tel pwen ki Angle pa kontan. E Mr Speaker, mon bezwen dir ki mon pa’n ganny okenn larepons an plis ki sa ki sa ki nou ti’n diskite.

Savedir sa bann pei ki zwe en gran rol pou met nou lo Black List, sa Lalwa ki la devan mwan, ki nou pe diskite ozordi i ok avek zot.  Parski parey letan ou pe al marye sa, letan i dir si okenn dimoun la i annan okenn rezon ki sa de zans pa kapab marye dir li la, ‘’or forever hold your peace !’’   E mon krwar, zot in hold zot peace, zot pa’n dir nanryen.  Alor nou ok.  Oli problenm?  Annou bouze.

Me mwan definitivman Mr Speaker, mon pou donn tou mon sipor sa Lalwa.  Parske mwan mon anvi vwar Sesel kapab bouze.  E mwan parey serten dimoun ki’n dir avan, mwan mon anvi zi zis sa langazman.  Ki pou dir Sesel pa pou trenn son lipye.  Sesel letan sa bann ces messieurs laba i anvi ganny en lenformasyon donn zot sa lenformasyon si nou annan.

E si zot pa satisfe avek sa lenformasyon, mwan mon ti ava dir avek Minis Finans par egzanp avek Franse, mwan mon krwar ki Minis Finans letan Franse ti a pe raise sa bann  issues, i vre Sesel in trenn en pe son lipye.  Sa nou bezwen sanze.

Minis ou bezwen met en soulye ki pli leze.  Pou ki i pa trenn ou lipye.  Parske sa i pou tonm lo ou prensipalman.  Parey ou menm ou ti dir, bann la i ekrir ou, i fatig ou, ou pa ganny sonmey aswar.  Ou konnen rod en soulye ki pli leze.  E en savat kekfwa.  Pa ezite.  Rod en savat ki ou kapab zis ou pe ale menm.  E si letan ou’n rann zot larepons zot pa satisfe,  mwan mon ti ava dir avek ou dir avek Gouvernman Franse silvouple vin isi.  Anvoy 2  ou bann dimoun, vin isi nou ava donn zot en lotel Five Star pou zot reste ladan. Nou a fer sir ki zot ok e zot ava vwar pou zot menm sirplas kote difikilte i ete.  E zot ava vwar pou zot menm ki  dat sa tel lakonpannyen ti ganny dizourd ensidswit, tou sa bann zafer pou ki zot pa ava donn nou problenm.

E avek Linyon Eropeen, nou bezwen osi realize la.  Ki poudir Linyon Eropeen la i pou annan problenm osi tou avek Angle.  Parske, Angle in sorti dan Linyon Eropeen.  Parske la deza mon vwar ki poudir Cayman Island i lo Black List la li.  Tan ki Angle ti ankor dan Linyon Eropeen ti ok mon krwar.  Be apre sa la i pou annan zot bann kontradiksyon antre zot.

So, mwan mon ti ava dir nou Sesel, ansanm avek tou bann dimoun bann expert ki nou vwar la, tou bann dimoun ki zwe zot rol, nou annou fer sir ki toultan nou lo bon kote Lalwa.  Nou a pe pratik bann standar enternasyonal e atraver sa nou pe bouze.

E Mr Speaker, ofet sete sa ki mon ti propoze, letan mon ti a pe, letan mon ti pe fer mon larepons lo SONA.  Kot mon ti a pe dir, mon ti pe eksprim lenkyetid lo sa bann zafer correspondence banking, ki lenpak ki sa pou annan lo nou.  E mon konnen ki pou dir Gouverner Labank Santral e mon ti dir, mon pa ankor tann Labank Santral fer en statement lo la.  Me zot statement in vin atraver eksprim serten lenkyetid.  E spesifikman avek Labank Komersyal e avek State Bank of Mauritius ki deza la. I montre nou ki poudir ti annan serten problenm ki kapab arive e si sa i al tonm dan bann avek bann lezot gran labank definitivman ti pou annan problenm.

E mwan mon ti pe dir e la mon aprann sa Lendistri pe al byento selebre son 25enm laniverser, ki mn ti a pe dir ki  in ler pou nou kapab adres sa.  Tou bann dimoun, mon dir annou pran stok lo kwa dan nou Lalwa ki pe afekte nou.

Si nou Lalwa i bon, ki aksyon ki Gouvernman pa pe fer ki afekte nou?   Eski nou pe senpleman ganny bullied par bann pei ki pli for ki nou? Parske mon pa kontan sa bann zafer bully mwan.   Toultan mon’n lager kont bully mwan Mr Speaker.  E si wi, ki larepons efikas ki Sesel i bezwen donnen?  Lezot in menm demande si nou devret  frenm sa Lendistri Offshore e lans nou  dan lezot aveni.

Me mon konnen, kwens, met Minis anba  en kalite presyon.  Minis i dir, be si fodre frenmen nou a frenmen.  Minis mon krwar ou savat ti en pe tro leze sa zour.  Konmsi ou’n tro, ou’n tro, parski li sa boug la Quest, li i en bon boug.  Me selman an menm tan fodre ou vey li.  Parski son bann raportaz ki Sesel ti gou.  ‘’Richard Quest pe vini. Richard Quest pe vini, bon zafer !’’  Saler nou pa konnen ki poudir i en nanmsennan sa.  I koup de kote li !  E letan mon regard son rapor in mete laba Hilton i pe dir deryer sa bann labote ki annan isi, sa gran labote i annan en kantite problenm pou rezourd.  In ganny anvoye li, i en arzan somewhere  li  osi tou.  Nou konnen sa bann zafer ki mannyer i marse.

        So, parey serten dimoun ti ape dir, frenm sa lendistri e lans nou dan bann lezot aveni. Selman zot pa tro dir ki lezot aveni ki nou pou lans nou ladan.  E mwan mon ti dir mon ti a kontan ki en tel konsiltasyon enportan i konmanse imedyatman.  Akoz i pou byennet nou pei.  Nou pa ankor, ok apre sa nou’n atann Labank Santral.  Mon dir, mon ensiste ki Seselwa i bezwen kapab eksprim li e nou bann eksper e akter dan sa domenn i devret ganny sa platform pou eksplike e montre semen pou nou avanse.

Apre tou nou pei i ganny reveni avek sa sekter e i annan plis ki 350 lanplwa.  Nou pa kapab nek zis frenm sa bann lanplwa, nou bezwen tenir li e alor mwan mon ti ava demande parey mon konnen poudir bokou dimoun pe demande, dan sa moman la kot nou pe al selebre en zoli laniverser, mon ti ava dir annou asize tou bann eksper. Mon pa eksper mwan mon offshore ou konnen ki mannyer, konmsi offshore mon konn zis konmsi letan ou ariv lo lans letan ou al dan delo sale i apel offshore!  Se sa ki mon definisyon offshore mwan!  Me selman Offshore Financial Services li i al dan bokou lezot soz.  Be zot ki bann eksper.  Mwan mon pa eksper me selman si i pe afekte nou, si i pe afekte nou, nou bezwen nou tou konman en pep, konman en pei debout pou nou don nou sipor.

Alor pran tou sa bann diferan Lalwa, Benficial Ownership, POCA lot, lot, lot AML tou sa bann abbreviation ki zot servi, met li annord donn nou en keksoz ki bon.  Pou ki demen letan Franse i pik nou, nou dir avek li la i la.  Letan Ameriken, parske mazinen Ameriken in nonm Sesel dan konferans lapres White House.  Pourtan ti napa nanryen pou fer direkteman avek nou, en lakonpannyen Sinwan  ki dil avek Iran in anrezistre isi e lekel non ki ganny nonmen ? Sesel.   E Sesel letan i ganny nonmen dan sa bann sirkonstans i annan en keksoz pa bon, i mal !  E mwan osi mon krwar ki poudir zot pa ti’n devret nonm Sesel dan sa. Nonm sa lakonpannyen Sinwan, Zing Zung Zung sepa ki lot zafer laba.  Me kit Sesel an deor !  Konmsi pou dimoun pa dir Sesel konmsi nou pe fer bann keksoz underhand ensidswit.

Me selman an menm tan osi, anmezir ki nou netwaye, mon realize mon ki pou dir i annan tou sa bann problenm osi ki’n ariv lo nou, se parski Sesel petet i pa’n tro alert. E mon ava dir Mr Speaker, si ozordi i annan 3an la pe al lo 4an depi ki nou pe fer lenvestigasyon. FPAC i ankor pe regard sa zafer FIU, NDEA.  Mr Speaker, se parski sak fwa ki nou krwar nou pe al fini, i annan en nouvo keksoz ki monte.  E Minis ou menm ou isi dan sa Lasanble letan nou ti pe koz lo bann kont ki ti’n ganny sezi, letan ou ti ganny demande be akoz pa’n kapab fer bann prosekisyon, parske nou ti apwent en avoka, en avoka Seselwa.  E li sa avoka Seselwa i ti pran en avoka Irlande pou akonpanny li.  E nou konnen la aprezan parey nou pe dir bann keksoz ki’n sorti se ki sa gro sonm ki zot ti ofer sa avoka Seselwa ki ti fer kontra avek li  ladan de tyer sa larzan pa ti pou li.   I ti pe al laba.  E la aprezan nou bezwen al regarde ankor si witholding tax in ganny peye. Pou nou fe sir ki larzan i antre dan ou kof menm Minis, parske ou ki ansarz sa Consolidated Fund.  E alor in annan tou sa bann dezord.  E mon kontan ki poudir ozordi FIU i a pe pran en nouvo dimansyon e ki nou kapab donn sa lankourazman.  E si FIU i travay parey i devret pe travay, pa nek zis pe al met kouto anba likou dimoun mon krwar ki tousala i ava ede.

E la parey mon pe dir ou nou pe balans nou pou  byento balans bann soz final lo sa lenvestigasyon FIU.  Bann larzan ki’n zis ganny sezi.  E an plis ki sa, larzan ki letan in ganny sezi pa’n antre. Pa tou larzan ki’n antre dan Consolidated Fund !  Larzan ki’n osi al lo kote pou al form en security fund kot pou premye fwa nou’n vwar Minis Finans vin en signatory. E parey ou konnen Minis Finans li i pa en signatory i annan son bann lezot dimoun anba li ki bann signatories lo okenn sa bann kont.  Ki konmsi sa bann dezord la, aprezan i fer nou ganny met anba microscope dan en fason  serye.  Pli boner la par egzanp Onorab Pillay in dir L’Angleterre pe fer sa ki nou nou’n zete.  Me sa ki i pa’n dir nou se ki L’Angleterre pe fer li diferaman. L’Angleterre pou sezi fodre en Ziz ki sezi.  En Ziz ki donn sa lord pou sezi.  E atraver sa due process i ganny swiv ;- tandis ki isi, se tandi ki isi bann  Irlande ti fer sa ki zot anvi !  Zot ti sezi e apre sa nek zis ti renouvle. Parski si i annan kont ki depi parey Onorab Afif in dir depi 2010, depi  2010 ti’n ganny sezi nek zis ale, ale, ale, ale trennen e serten dimoun ki’n vini zot in kapab nek zis ganny rann zot larzan.  Tousala i montre ki pou dir keksoz pa’n vreman annord.

Mr Speaker, mon krwar mon’n preski dir sa ki mon anvi dir.  E mon’n koz lo donn sipor.   Nou pou donn zot tou sipor,  pou ki nou ganny sa ki meyer.  E ki mwan mon ti ava kontan ki Sesel i ganny retire lo sa bann zafer Black Listing e ki Sesel son Lendistri i vin en Lendistri ki above okenn lakizasyon. Ki nou kapab nou correspondence banking, tou sa bann problenm correspondence banking nou kapab rezourd e ki Seselwa i ava kapab transfer larzan e ganny byen rekonnet, byen apresye par sa monde finansyel.  Ki biznes Seselwa letan zot  anvi pran en loan, zot ava kapab pran loan avek Labank Eropeen, Labank L’Angleterre, avek Labank partou kote.  Parske enn bann keksoz ki par egzanp letan FPAC ti a pe koz avek nouvo lakonpannyen Cable & Wireless.  Enn bann keksoz ki Mr Jamshed  Pardiwalla ti dir avek nou.  Ti dir avek nou ki zot in bezwen pran sa avenue pou zot al kot TDB,senpleman akoz i enposib pou ganny en loan sa groser avek okenn Lenstitisyon Banker Lerop.

        So, tousala se bann keksoz ki fer annan dout lo ki direksyon ki nou pe ale.   Parski nou Seselwa nou abitye, nou abitye tou keksoz ok ? Desann anba, la i ABSA konmela mon ti pe al dir (ASBA), ABSA la konmela nou ABSA be nou ti abitye al Barclays e transfer larzan e tou.  E mwan par egzanp letan mon pe regard sa Lalwa, sa i en pti pwen ki mon pou dir lo la.  Letan mon pe vwar ki dan laplipar pei se $10  mil ki plizoumwen sa standar ki ou kapab vwayaz avek konman cash. 

        E letan nou rantre dan pei, dan sa pti form ki zot demann ou, zot dir ek ou ‘’are you bringing in more than 10 thousand US Dollars?’’  Mwan toultan letan mon vwar sa pti bout, letan in ariv sa pti bout pou mon ranpli mon anvi donn sa larepons ‘’I wish.’’  Be nou, nou pe al lo R50mil. R50 mil – 3 mil Dolar?  Be akoz ki nou, nou bezwen al tonm lo sa nivo? Mon krwar ki mon sa R50 mil nou ti devret kapab met li anviron, anviron well $10mil  parey bann lezot landrwa i demande.  Parske ozordi, ozordi se avek sa bann zafer correspondence banking e tousala.  En dimoun  ki pe en dimoun ki pe travel si i pe travel avek cash, well $10 mil vreman, vreman mon krwar ki nou devret la tenir standar enternasyonal. Annou pa les zot fer nou tro per.  Parske la konmsi ou a krwar konmsi nou’n per net.  E ki konmsi nou pe dir nou pe vreman tyeke, non, non.  Mwan mon ti ava dir annou tenir sa zafer lo $10mil.

Alor Mr Speaker, mon kontan ki ozordi la nou’n vwar ki pou dir sa bann lamannman ki Onorab Afif an 2017-2018 ti anmennen e la nou bezwen dir ki parfwa nou bliy en pe vit, oubyen parfwa bann Manm ki koze zot pa ti dan Lasanble.  Par egzanp pou zot konnen ki poudir enn sa bann lamannman ki pli enportan ki Onorab Afif ti anmennen, zour i ti prezant sa lamannman konman en Private Members Bill, Minis Finans ti trouv li enportan pou li vin dan Lasanble Nasyonal!

Dr Fanny osi tou ti la.  Parske sa bann lamannman ti pou annan bann konsekans enportan pou pei.  E Minis ti montre ki poudir li i ape montre son sipor.  E apre sa Minis byensir ti konsey Prezidan pou assent e se la kot nou ti kapab, se la kot nou ti kapab bouze.

Donk, mon kontan ki sa bann lamannman i napa naryen parey serten Manm in sey fer nou krwar.  Me ki Mr Speaker, in demande pou vwar sa bann Manm prezant apology ki tre byen. Ki napa nanryen pou fer avek sa bann Black Listing ki nou annan ozordi.  Me ki i annan bann lezot rezon.  E mon pa pou tire ki poudir part of it i en pti git osi bann pei ki en pe gro lebra, pe get nou, nou ptipti laba dan Losean Endyen alors met en pe, servi en pe lafors.

Donk silvouple act as one body.  Mon krwar ki sa i mesaz pli enportan dan sa lendistri. Act as one body.  Tou bann eksper, tou bann ki konnen zwenn ansanm.  Nou konman Sesel nou pe kont lo zot.  Sa dimoun anler dan leo, sa ki nou pe koze ozordi kekfwa i pe dir be mon pa ni konpran ki sa bann zans laba anba dan Lasanble Nasyonal pe koze.

Me selman nou, nou konnen li i pa konnen ki poudir sa ki nou pe koze lo la ozordi i annan en lenpak lo si lafen dimwan i kapab aste son diri.  I kapab al lapes, i kapab desann dan bis WiFi, me selman kapab desann dan bis.  I annan bann lenpak direk lo nou pep, lo nou popilasyon. Si i pou kapab vwayaze, si i pou kapab fer tou sa bann keksoz.

Alor silvouple act as one body!  E la petet mon ava zis demann en pti kestyon an relasyon avek part 3.  Akoz ki zot pe met li konman en Komite e non pa konman en Board?  Konmsi pou donn li plis, plis pouvwar. Parski la nou pe koz, nou ape koz nou National Anti-Money Laundering and Countering the financing of terorizm.

        So, olye zis ki i zis en Komite mon pe zis demande akoz nou pa donn li en pe  plis lenportans.   Be sa Minis i ava reponn.  E mon kontan vwar ki poudir i annan tou bann bodies enkli Registra General lo la, ki zwe en rol enportan.

Alor Mr Speaker, avek sa 2 parol ankor enn fwa mon pou dir, nou konman en Lasanble nou la pou nou siport Sesel.  E sa bann Lalwa ki nou pe pase si i pe siport Sesel e si bann lezot partners i annan keksoz pou kontribye.  Mwan mon dir nou tou ansanm annou fer sa kontribisyon pou ki Sesel i ava sorti lo okenn  Lalis Nwanr. Gouvernman i ava fer son bout, Lotorite i ava fer son bout.  E Seselwa i ava kapab ganny sa ki meyer. Mersi bokou Mr Speaker.

 

(APPLAUSE)

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab Ramkalawan.  Bon i reste nou 5 minit, mon annan 4 Manm ankor lo mon lalis.  Mon sizere nou ava repran 2er e wi, nou ava repran 2er pou nou kontinyen deba lo sa Prozedlwa apre nou ava ganny repons Minis.

Ler nou pou al dan Staz Komite mon ti ava demann tou bann Manm osi ki annan zot fasilite laptop pou anmenn pou nou kapab swiv.  Me nou pou sey osi tou prozekte from the Chamber, lo bann screen pou zot kapab  swiv travay Staz Komite.  So, nou ava break e nou retournen 2er.

 

(BREAK)

 

MR SPEAKER

Bonn apre midi tou Manm Onorab  e bonn apre midi Minis avek ou lekip.  E mon ti a kontan sa moman osi rekonnet Mrs Wendy Pierre ki Registrar General.  Ki prezan parmi nou apre midi.  E bonn apre midi osi tou bann zofisye ki anler dan Galeri, bann osi ki pe akonpanny Minis. Bonn apre midi tou dimoun ki  a lekout e pe kontinyen swiv travay Lasanble Nasyonal.  Nou pou kontinyen avek deba, mon anvi zis fer bann Manm konnen poudir mon’n fini frenm lalis lo entervansyon.  Me si i annan okenn Manm ki apre i anvi entervenir dan Staz Komite sa i pou en nouvo lalis.  Mon ava toudswit pas laparol avek Onorab Waven William.

 

HON WAVEN WILLIAM

Mersi Mr Speaker.  Mersi tou dimoun a lekout.  Bonn apre midi Minis avek ou lekip.   Mr Speaker, mon ti a konmans koumsa ;-  swivan en deba ki ti pase lo televizyon ki SONA ti’n fini ganny fer.  E to annan 3 dimoun ti pe fer deba e sa fraz swivan i rezonnen dan mon lespri Mr Speaker, e se sa pwen ki mon ti a kontan konmans avek an siportan sa lamannman lo sa Prozedlwa.

Mr Speaker, Sesel parey ti ganny dir, pa ti devret lo sa Lalis Nwanr. Mr Speaker, lot kestyon ki leve se akoz e ki mannyer nou lo sa lalis?   Trwazyenmman si nou pe regard lo nivo bonn gouvernans, rann kont e latransparans.  Mon anvi demande lekel dan sa mayon lasenn ki responsab pou les sa arive?   E katriyenmman sa pe met nou boul diri an danze Mr Speaker?

Mr Speaker, parey mon’n dir mon pou siport rezondet e avek lamannman ki pou riz, ki pou koriz sa bann defayans dan sa Prozedlwa.

Mr Speaker, an dizan sa mon pe mon pou reflekte osi konsern ki manm piblik i annan deor la.  An fas avek sa viris ki pe propaze.  Kot i pe menas nou premye pilye ekonomik ki Lendistri Tourizm. Mr Speaker, petet serten i kapab pran li a la lezer.  Me nou konnen ki kantite dimoun e ki kantite bann pti biznes ki sa Sekter ozordi pe depan lo la.  E la fas avek lefe ki Sesel i lo sa Black List mon kontan vwar ki Minister Finans zot pe pran bann mezir pou zot kapab koriz sa bann defayans.

Mr Speaker, mon osi  anvi soulev pwen ki CEO Mr Fanny ti dir dan enn son bann Konferans De Pres.  Se ki sa Sekter i kapab, ouswa i  annan potansyel pou li vin dezyenm pilye lekonomi Sesel.

Mr Speaker, mon anvi dir ki eski vreman latansyon neseser, akoz i annan en Onorab pli boner ki’n dir eski nou pe vreman focus lo sa bann problenm dan en fason pli   presi.  Lefe ki sa sekter i annan potansyel pou li kapab ogmant groser nou gato nasyonal.

Mr Speaker, mon anvi ki letan Minis i fer son konklizyon ki i kapab donn serten leklersisman lo apard ki sa bann kestyon ki mon’n demande, lo sa bann kestyon swivan osi.

Premyerman lefe ki Gouvernman konman fasilitater in pronons li ki i pou ganny gide lo sa 3 gran prensip sa se bonn gouvernans, rann kont e latransparans, mon anvi demann avek Minis lefe ki brans Egzekitiv i ganny reprezante dan sa bann pei ki’n met nou lo sa Lalis Nwanr. Mon kestyonn mon lekor, eski bann Lanbasad san ki mon pe akiz personn. Eski bann Lanbasad dan sa bann pei ki’n met nou lo sa lais nwanr zot pa ti ofet avek devlopman prosesis pou fer nou ozordi ariv lo sa Lalis Nwanr ?

Mon dezyenm kestyon se ki, dan sa Prozedlwa i nonm bann Komite.  Mr Speaker, Lasanble Nasyonal konman dezyenm brans gouvernans.  Plizyer Manm isi zot partisip dan diferan forum aletranze kot plizyer bann size i ganny diskite parey sa enn la ki nou pe koz lo la ki annan pou fer avek sa Prozedlwa.  Mon osi mon ganny sans partisipe.  E an 2018 letan mon ti asiste avek Depite Chairman IAC dan meeting IAC dan forum Linyon Eropeen, nou ti ganny dir ki Sesel i riske zwenn sa bann pei ki’n ganny mete lo Lalis Nwanr.

Mr Speaker, nou’n vwar kwa ki’n devlope.  Me kestyon fondamantal Mr Speaker, se eski parmi sa bann lebra gouvernans, ozordi zot ganny prezante lo sa bann diferan Komite ki Egzekitif i met an mars?  Akoz mon krwar ki nou partisipasyon nivo enternasyonal i permet bann diferan stakeholders kapab kontribye ouswa parey dan nou ka, kot nou kapab demann kestyon, demann leklersisman pou konplimant sa travay ki Egzekitiv ki fer ki i pe fer pou fer sir ki Sesel e Seselwa i touzour ganny sa meyer deal Mr Speaker.

Mr Speaker, i osi fer ou lev sa bann kestyon, eski tou bann akter kle dan devlopman lekonomi Sesel ki i annan pou fer ouswa annan kontribisyon pou fer avek sa Prozedlwa a en moman donnen zit ganny konsilte pou fer sir ki zot kontribisyon, zot konsern i ganny valorize e ganny ekoute?

Mr Speaker, mon ti a kontan ki Minis i eklersi nou, si letan ou aparet konman en pei lo sa Lalis Nwanr, eski sa i vedir ki ou anba sanksyon?  Akoz aparet lo en Lalis Nwanr avek met anba sanksyon mon panse poudir i annan bann diferan eleman ki antase avek.

Mr Speaker, mon osi anvi ki Minis i eklersi sa pwen akoz sa i osi i en pwen konsern parmi serten sekter dan lasosyete. Kot dan sa Prozedlwa zot pe dir ki FIU i pou azir konman en regilater, pou li regulate lezot bann antite ki pa aparet lo sa lalis ki zot in donnen.  Me kestyon fondamantal se, eski FIU ouswa eski annan provizyon ki FIU i kapab regulate lezot ?  So, Minis mon ti a kontan ou eklersi sa akoz sa se bann pwen konsern ki la deor la.

Mr Speaker, Minis in tous en pwen ki fer mon demann li sa kestyon;- lefe ki li menm li in rekonnet ki Sesel ouswa Gouvernman i rekonnet ki Sesel pa pe fonksyonn an izolasyon me ki enterkonnekte. Me nou vwar ki Sesel i annan bann Lanbasad deor e osi nou annan Lanbasad bann pei zanmi isi Sesel.  Lefe ki nou enterkonnekte nou pa pe viv an izolasyon ouswa pe fonksyonn an izolasyon.  Akoz ki Sesel ki pa ti neseser in ariv lo sa Lalis Nwanr kan Seselwa i konnen poudir nou annan bann Lanbasad bann pei ki’n met lo Lalis Nwanr zot isi ?  E nou annan Lanbasad Sesel laba deor.   Ki mannyer Sesel in ariv lo sa Lalis Nwanr? Konmsi sa kestyon konmsi ki dimoun pe demande.  Be avek tou sa bann dimoun ki annan pou fer avek sa bann demars, akoz ki’n pran sitan bokou letan ? Akoz nou pa’n kapab koz avek sa bann reprezant nou bann pei zanmi isi,  pou demann zot pou koz avek zot bann Gouvernman, ki zot donn ase letan Sesel.

Mon konnen poudir Minister Finans in mont lo televizyon, zot in dir zot ti demande me pa’n gannyen.  Me konmsi i ankor kre bann dout.  E an menm tan mwan mon konnen poudir Bruxelles, La Frans, nou annan reprezantasyon.  I annan en ta meeting ki pase e ankor ou demande be ki mannyer sa in sap nou?  E defayans i ki bor la?

Mr Speaker, avan mon konklir permet mwan konman Minis i la, mon pa oule re fer Minis retournen. Konman i la, mon anvi dir li ki bann dimoun La Misère pe demande akoz ti dir depi Zanvye zot pou ganny zot pti zafer, si ou kapab letan ou fer ou wrapping-up, dir avek piblik La Misère kan zot pou ganny zot pti zafer?

Pou fini kont Mr Speaker, mon anvi port a ou latansyon ki mon’n get sa raportaz SBC ki’n pase lo mon matter of privilege mon pa santi ki SBC dan News Room zot in fer zistis Lasanble Nasyonal parey zot abitye fer.  E mwan mon a demande, parey zot ti donn letan ki i press release in sorti ki zot e osi pas  bann bout enportan e esansyel ki dimoun i kapab ganny sa leklersisman.  Mersi Mr Speaker mon pou sipor sa amannman.  Mersi.

 

 

   (APPLAUSE)

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab William.  Mon ava donn laparol Onorab Bernard Georges.

 

HON BERNARD GEORGES

Mersi Mr Speaker.   Mr Speaker, mersi ki ou’n permet mon pran laparol pou en pti git letan.  I pa ti mon lentansyon koz lo sa a sa moman lo sa bann Bill, akoz mon konnen ki mon pou koz en bon pe lo zot dan Staz Komite.

Be an ekoutan plizyer entervenan bomaten, mon krwar i mon devwar pou mon demann en kestyon avek Minis.  E si ou permet mwan mon ava fer en pti lentrodiksyon avan ki mon demann sa kestyon.

Mr Speaker, ler mon teach mon bann etidyan Lalwa toultan mon dir zot en keksoz ki fodre ou pa fer, se konmansman en keksoz dan milye.  Go back to the beginning all the time.  Konmans o komansman.

E demann ou lekor from the beginning,  Ki Lalwa i dir, ki benefis ou pou gannyen, ki permet or whatever.  E mon annan en pti krentif ki dan sa deba nou pa pe fer sa.  Nou’n konmans lo en baz kot nou annan sa Lendistri e alor annou kontinyen protez li.

Mwan mon ti a kontan ki nou retourn an aryer.  Ki nou demann avek nou lekor an vi tou sa bann keksoz ki  nou pe tande la, ki benefis ki sa Lendistri i anmennen pou nou.   Mon pa konn sa larepons.  Alor mon pa pe pas en zizman mon pa pe dir ki i pa pe anmenn en benefis oubyen ki fodre nou pa les li kontinyen.

Me kestyon se ki nou, mon krwar konman en Nasyon nou bezwen poz nou lekor se ki benefis ki pe anmenn nou vizavi bann problenm ki nou fer fas avek.  In another words, eski i pa ler pou nou fer en risk benefits assessment.   E gete si vreman nou devret zis konsolid sa lendistri oubyen nou devret revwar li konpletman.  Pa neseserman pou aret li.  Akoz tou sa ki ganny dir bomaten e apre midi mon toutafe dakor avek.  I anmenn en kantite lanplwa.  Mwan mon konn bokou dimoun ki travay dan sa sekter, mon konnen ki bokou zenn profesyonnel in fer byen.  Pa zis bann ki own sa bann biznes  me bann ki travay pour sa bann biznes. Saler i byen, in raise en kantite standard of living, in don bokou lanplwa bann zenn profesyonnel.  Tousala nou bezwen rekonnet, i en Lendistri ki’n anmenn bokou benefis pou nou pei.

Me eski sa bann benefis i vo bann problenm ki nou pe fas avek ozordi?   E se sa kestyon ki preokip  mwan, ki deryer mon lespri.  Vwar Mr Speaker, nou annan en kantite profesyonnel isi dan sa Lasanble ozordi.  Anler e isi anba.  E tousala dan en serten fason zot angaze avek sa Lendistri.  E nou pe pas en bann Lalwa.  Proactive Laws and Reactive Laws, la sa bann se en bann Lalwa reaktif.  Nou pe reazir akoz i annan en problenm ki’n arive.

Mon konnen ki tou dimoun dan Lendistri kot offshore, pou dir mwan se pa offshore pa problenm.  Problenm i en problenm domestik, nou pa, se bann konpannyen domestik oubyen se bann lasosyasyon, bann NGOs, bann menm lasosyasyon relizye ki annan en baz fer larzan se zot ki problenm.  Se zot ki pe anmenn en lizye ki ganny brake lo nou par OECD, EU, bann Lanmerik, bann Lenstitisyon etranze.  I posib ki i leka.  I posib ki i leka.  Me eski i leka?  Eski se vreman bann IBCs? Zot, zot napa okenn problenm, 100mil zot ki’n ganny kree isi e ki pe ganny manage?

  Se pa zot ki problenm akoz zot in ganny byen.  Se bann lezot company  domestik eksetera ki fer sa bann problenm?  E se sa bann company domestik ki pe anmenn serten Labank perdi zot correspondence banking arrangements e ki pe donn Gouverner Labank Santral en latet  fermal?

Si ou vwar Gouverner Labank Santral isi ozordi, pa krwar ki i napa keksoz pli enportan pou fer.  Si ou vwar Dr Fanny i la ozordi, Ms  De Silva, eksetera, eksetera. FIU, Mr Rampal, Registrar General,  se akoz nou annan en problenm.  I annan en problenm ki nou pei i bezwen fer fas avek e eski, eski nou aksepte ki sa sete en bon keksoz ki nou annan e nou bezwen ring fence li? If thats the case mon full dakor, nou ava donn tou nou sipor pou ring fence li.

Me sa ki mon pa oule ki nou fer Mr Speaker, se ki nou assume ki sa se en bon keksoz, sa ki nou annan nou Financial Services Industry, pa kestyonnen e rod fason pou nou siport li. Mon pa oule nou fer sa.  Sa ki mon anvi se ki konman en pei nou take a good hard look.  E mon dakor avek Onorab Waven William ki Coronavirus in montre nou ki mannyer nou frazil e ki nou Lendistri prensipal Tourizm i kapab ganny afekte.  E nou konnen ki mannyer nou segonn Lendistri Lapes i pe ganny afekte avek over fishing Ton, bann quota ki zot pe mete lo Yellow Fin eksetera.

Nou pa dan en bon landrwa.   Tan ki tou keksoz i mars byen nou ok. Me nou vilnerab.  E se bann divan  deor laba ki fer nou vin vilnerab.  Malgre ki sa bann divan se bann divan ipokrit e mon toutafe dakor osi ki zot bann divan ipokrit.  Ki bann dimoun pe demann nou fer keksoz isi zot menm zot, zot pe fer sa ki pir kot zot.

Me tousala i byen.  Annou pa tonm dan en serk, dir tousala tou sa bann problenm laba deor, nou pou tenir solid.  Nou, nou pa ganny menase par personn.  It’s not the way to do it, nou viv dan en lemonn enteraktif.

Ler Mr Trump, i sneeze nou ki ganny coronavirus isi.  Me alor annou konpran sa tre byen.  Anou konnen ki nou pe viv dan en lemonn enteraktif.

E sa ki mon pe dir la, mon pa pe dir li akoz mon anvi dir li.  Me mon krwar ki nou bezwen e sa se en bon moman akoz nou pe fer fas avek en problenm.  Sa se en bon moman pou nou take stock.  E in arive dan lepase,  ma dir zot.

An 1978 premye Lalwa offshore in ganny pase isi Sesel.  I ti apel The Non-Resident Bodies Corporate Decree, Decree 45 of 78 parey nou ti apel li.  E mwan mon ti enn bann premye dimoun ki ti travay dan sa sekter avek Mr Peter Ward.  Nou ti’n konmans en pti a lakonpannyen pou fer registration of Non-Resident Bodies Corporate parey nou ti apel li sa lepok, nou pa ti apel li IBC.  E nou ti annan en bon volim, nou ti pe konmans   build up en bon volim travay.  E mon rapel zour ki nou’n ganny en korespondans sorti kot Societe de Banque Suisse ki dezyenm pli gro Labank Swis at the time apre UBS, Societe de Banque Suisse ti ekrir nou pou dir from now on tou zot kliyan, tou zot kliyan zot pe anvoy kot nou isi Sesel pou anrezistre zot bann company  offshore. 

        Zour ki nou resevwar sa let, Decree 45 of 78 i ganny repeal par Gouvernman. Akoz? Gouvernman ti’n trouv son lekor en pe kot nou vwar nou lekor ozordi.  Ti pe ganny kritike par bann pei deor eksetera akoz.  E pourtan sa sete an ‘ 78 ki Gouvernman Sesel ti’n deside ki nou bezwen rod en lot pilye lekonomi.

Malerezman zot in fer li dan en fason radikal.  Mon pa pe fer politik me a sa lepok keksoz ti ganny fer.  Annan de fwa dan en fason radikal zot in zis cancel tou keksoz, nou’n perdi en gro volim travay.   Kekfwa si ti’n ganny fer dan en meyer fason nou ti ava’n kapab survive e nou pa ti pou’n bezwen re evant larou bokou lannen pli tar.  Nou ti’n pli devan ki nou ete ozordi.

But that’s ok, mon dir sa e mon bezwen fer en parantez ki mon nepli dan biznes offshore, mon napa okenn lentere ladan.  Apre sa mon pa’n venture ladan ankor.   Me mon dir sa akoz ki annan de fwa tel parey a sa moman laba, nou bezwen konman en pei revwar nou stratezi.  E nou annan parey Onorab Leader Lopozisyon ti dir bomaten, nou annan bann great brains isi.  Kantite dimoun ki annan en kantite leksperyans.  E mon’n enterakte avek zot tou pandan plizyer lannen.  E mon konn zot valer, mon konn zot kapasite, mon konn zot volonte travay.  Mon konnen ki zot kapab achieve. 

Alor mon kestyon  apre midi se, annou pa senpleman reazir lo en keksoz ki pe arive.  E en pe parey nou’n fer, ler i annan en problenm trouv en solisyon, elastoplast, panadol espere ki en lot problenm i arive, elastoplast, panadol espere ki en lot i arive eksetera.

Annou, annou pran konsyans  konman en nasyon  ki i pa zis lipokrizi ki anmenn sa bann keksoz ki ariv lo nou.  Lipokrizi i zwe en gran par.  Toutafe dakor.  Me i annan  osi lezot fakter, ler ou en ziridiksyon ki pe donn benefis en lakonpannyen ki anrezistre dan ou pei, pou li pa pey tax  dan en lot pei. Obviously, obviously sa bann pei kot tax pa pe ganny peye pou rod en pinez avek  ou.  Akoz zot anvi dimoun i pey tax kot zot.  So, i pou arive sa e nou pou bezwen kontinyelman fer fas avek.

So, sa ki nou pe fer la ozordi, is going to buy us a little bit of time.  Me annou pa krwar ki en fwa ki nou’n sorti la Merkredi swar nou pou ok, nou pa pou ok.   Zot pou rod en lot pinez.  Zot pou lev en lot problenm ankor.  Zot pou come back, zot pou rod keksoz avek nou e kontinyelman nou pou bezwen aziste nou avek, sa bann realite.

Parey mon’n dir nou annan bann eksper.  Zot la isi, sa ki mon ti ava swete Mr Speaker e sa ki ti ava soulaz mon, se ki ler Minis i reponn i kapab dir nou dan en fason kategorik.  Wi nou’n fer en risk benefits analysis e nou krwar ki benefis i outweigh the risk.  No problem.  Oubyen nou pa ankor fer me nou pou fer e an fonksyon repons nou ava pran en desizyon. Pour lemoman akoz nou fas a en problenm annou pas sa Lalwa ki of course nou pou pase.  Mon pou donn li mon sipor parey tou dimoun.

Akoz, nou konman en nasyon mon krwar nou bezwen ralye ansanm a sa moman pou fer fas a en problenm ki pe menas nou.  Me annou pa zis zis parey mon pe swete, enn fwa ki nou’n pas sa Lalwa dir ok  fine, phew!  Nou ok pou ankor, detrwa zour ziska ler lot problenm i arive.  Annou, annou vin en pe pli proaktiv e fer sa analiz e deside eski sa Sekter i enn ki nou devret kontinyen li parey i ete?

Annou en Dokter ki ansarz FSA, en lot ki ansarz FIU.  Manmzel Pothin ki dan seksyon Lapolis ki pe investigate tousala.   Anti-Corruption Commission parey Labank Santral ki pe manz son zong akoz son bann Labank pe konmans ganny menase ki zot pou perdi correspondence banking  facilities  e sa i pou vin en problenm.

Olye annan tou sa bann striktir zis pou permet sa Sekter devlope.  Ki en tre bon Sekter, mon pa anvi ki zot krwar ki mon pe kritik sa Sekter, far from it.  Bokou dimoun in byen fer e nou pei i annan en bon  repitasyon.  Me olye annan sa bann problenm kontini, annou enn fwa pou tou Minis atraver ou Mr Speaker, pran en, take  a good hard look a sa  sekter.  E fer ki  si nou pou gard li.  Nou pou gard li dan en fason ki pou byen.  Ki pou gard nou bann benefis san met li a risk.

Akoz mwan mon konpran  ki nou pou montre ledwa  tanzantan, nou pou dir parey in ganny dir e i vre to a point ki SRC ti’n devret donn sa bann lenformasyon.  Nou pa ti pou’n vwar nou dan problenm.  Oubyen ki ler en company i ganny strike off i annan sa lenformasyon somewhere.  Kot nou kapab servi pou reponn a sa bann demann ki pa met nou dan an risk ki peril.  Tousala i vre.  Me mon pa anvi ki nou satisfer nou lekor avek blanm lezot keksoz pou sa ki’n arive avek nou.  San ki nou, nou menm nou, nou regard nou menm.  E nou deside ki sa Sekter i enn ki nou bezwen garde akoz son benefis i outweigh son risk.

E la prezan mon krwar si nou kapab fer sa, nou ava met sa bann Lalwa an konteks e nou a kapab fer sir ki nou  evolye e ki nou pas en lot ledan, ki olye reste mannyer kot nou ete la konmela nou move forward e nou al dan en Sekter ou en amelyorasyon sa Sekter ki ankor pli  performan san anmenn bann risk ki pe anmennen pou lemoman.  Pa demann  mon ki mannyer nou pou  fer, mon pa  konnen.  Mwan mon en avoka ki al Ankour e ki pled zafer.  Me mon konnen ki zot isi zot annan ase lespri, tro menm.  E zot kapab ariv a sa solisyon.

Alor vwala Mr Speaker, sa ki mon ti anvi demande apre midi.  E mon konnen ki zot ava konpran kote mon pe vini.  Akoz ler nou pou al dan Staz Komite taler nou pou vwar serten sa bann problenm ki’n ganny met devan nou par lendistri li menm,  me osi par bann lezot stakeholders.  E mon krwar ki ler nou ariv  a lafen nou pou konpran kestyon ki mon pe demande.  Mersi Mr Speaker.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab Georges.  Mon ava donn laparol Onorab Johan Loze.

 

HON JOHAN LOZE

Mersi Mr Speaker.  Bonzour tou Manm Onorab. Bonzour tou dimoun kot lakour ki a lekout.

Mr Speaker, nou pe abord sa size a en moman enteresan. Enteresan dan son sans Sinwan la,  may you  in interesting times.  Bokou bann syantis pe dir ki kot lemonn pe apros sa ki zot term koman en global catastrophe risk possibility, ouswa en world war level event.  Kot CDC pe warn ki ant 40 a 60poursan popilasyon lemonn i a risk atrap sa maladi.  E la WHO pe dir i annan en nouvo devlopman kot i annan en poursantaz dimoun ki pe contract sa maladi, me zot asymptomatic zot pa montre okenn latou,  okenn lerim okenn lafyev okenn nanryen.  Me zot shed zot viral load.  Lezot dimoun i atrape lenfeksyon avek zot.

E a menm  enstan ki lemonn pe fer fas avek en global catastrophe risk possibility, nou Sesel nou pe fer fas avek posibilite en katastrof finansyel atraver sa bann issues dan correspondence banking ki nou pei pe fer fas avek.

Dan bann moman ekstrenm irzans, i annan nesesite pou mobiliz resours dan bann fason ki egalman ekstrenm.  En pei pa afford pou li pa kapab mobiliz resours dan sa bann letan koumsa.  Nou pa pou kapab fer en lopital 10mil dimoun  dan 10 zour parey Lasin in fer, selman whatever it is ki nou pou bezwen fer, whether i enport mask, whether i enport nouvo latizann, nou pei pou bezwen annan sa liberte pou li mannevre.  Nou pa pe kapab trouv nou  dan en sityasyon kot nou kredi pa pe ganny aksepte e menm nou larzan pa pe pase.  Kot nou larzan pa pe travel e pou tape dan sa batiman an vit la anvil.

So, sete sa esansyelman travay ki ti devan nou ozordi.  Sete sa understanding ki nou ti’n gannyen avek Chairman Bills Committee.  Ki nou a vin isi, nou a fer en deba ase kourt ase rezonnab.  Apre nou ti a bouz dan Committee Stage.  E thrash out bann detay anba son gidans as usual. 

Akoz vi lirzans sa sityasyon ki nou pei pe fer fas avek.  Nou napa letan pou nou asize dilly dally, fer nou mea koulpa, sey fer blansisaz nou bann prop aksyon lepase.  Sey shed responsabilite pou anvoy lo entel, entel, entel ouswa entel pou keksoz ki nou menm nou nou’n fer.  Nou napa letan pou sa la.  Katastrof global pa pou esper nou li.   I pe vini whether we like it or not.  Mon pou repet sa ki mon ti dir diran mon larepons SONAI pou arive napa nanryen ki nou kapab fer pou anpes li.

Having said that Mr Speaker, mon anvi tous lo en pti keksoz ankor la.  Boner mon’n tann mansyon en Avoka Seselwa.  I mon understanding ki sa madanm in kit pei, in kit pei under a cloud of i pe ganny menase.  I pe ganny akize tou sord kalite keksoz e nou trouv nou dan en sityasyon kot i annan en zanfan Sesel ki nepli kapab viv Sesel.  I pa pe kapab enjoy sa soley, sa ler pir, sa ler prop e the relative safety ki nou tou nou pe enjoy an se moman ki napa corona se nou. Li mon pa konnen egzakteman kot i ete avek son zanfan e ki menas i pe fer fas avek, me selman sa ki nou konnen i pa Sesel.

E la on top of everything mon’n aprann ki SRC pe rod larzan tax avek li.  Pou larzan ki Irlande, mon kapab dir si mon ti kapab servi sa mo, in extort out of sa Kontra ki li i ti pe hold avek FIU.  E li ki pou bezwen reponn kestyon lo pey tax pou larzan ki’n al dan pos Irlande.

E mwan fransman, mon pa krwar ki sa i devret arive avek en Seselwa parey mwan avek ou.  Si tou sa leres larzan ki nou dir Irlande in pran or Irlande in gannyen, Irlande pa bezwen rann.  Mon pa pe konpran la mon akoz en Seselwaz, en zenn Seselwaz ki deza pe forse pou viv an deor son pei, i bezwen ganny forse pou li al pey larzan Irlande.  Mon pa dakor avek sa enn mwan.  E sa mon pou dir ‘o’ e ‘for’ ki mon pa dakor.

Mr Speaker, en kantite keksoz in ganny dir depi bomaten e ozordi i pa lemoman vreman pou nou al patouy dan tousala.  I annan enn de pti keksoz ki glaringly obvious, selman de fwa letan ou les pase keksoz i ganny dir e repete, dir e repete e personn pa dir be hold on en moman pa ti koumsa vreman.  I kontinyen ganny dir repete e dimoun i end up pe krwar.

Taler mon’n tann dir en lakonpannyen Sinwan ki’n fer deal ek Iran e sa bann keksoz in ganny dir konmkwa sa i en gro horror story.  Mon pa konnen ki’n arive, me selman lo kestyon fer deal ek Sinwan, me pa ti annan en Alman ki ti vann graphite Lasin ?Ameriken ti dir poudir graphite i ganny servi pou fer zarm nikleer?  Ki ti arive avek sa Alman, zot rapel?  Lekel ki ti glorifye sa Alman ?  Mwan?  Lekel ki ti vwar sa Alman ti anmenn dan plato met asize kestyonnen.  Mwan?  Mwan?   Ki ti vin glorifye sa Alman ki ti’n fer deal ek Iran  Mon ti vwar li lo mon televizyon mwan !  Mon ti pe asize  se mwan, mon ti get zot pe kestyonn msye Alman, zot pe pran msye Alman pe met anler, pe lev anler.  Selman la ozordi problenm i ek Sinwan ki fer deal ek IranMe Alman avek ki i ti fer deal li?  Avek ki sa Alman ti fer deal?   Ki son larzan ti’n ariv isi, ti’n ganny rekonnet konman en proceed of en crime ki i ti’n komet par vann graphite Iran.

En pei ki’n ganny blacklisted pou aste okenn fissionable material ki kapab ganny servi pou fer zarm nikleer.  Be ki zot problenm ozordi ek fer deal ek Iran?  Petet zis Alman ki annan drwa fer, pa Sinwan

So, de fwa i sa bann pti keksoz koumsa ki nou mislead nou pep.  E personn pa dir nou nanryen.  Prezan nou pou nou i ok.   E zour kelken i dir nou en keksoz, forseman sa dimoun i annan en gro problenm li prezan.  Problenm i ek li.   Problenm i pa avek zot.  Nou koz lo bann kont ki’n ganny sezi pandan plizyer e plizyer letan.  Napa problenm.  Me letan nou bon zanmi avoka i fer tou kalite delaying tactics, including pran sa bann larzan, sa case larzan sezi,  anmenn devan Lakour D’Apel kot i al perdi case by the way – en? Perdi case devan Lakour D’Apel, retourn kot Lakour Siprenm, of course it takes years.  Of course i pran letan.  Be nou konplent pourtan.   E nou build en fiksyon ki case zanmen in al Ankour, case zanmen in gannyen devan Lakour.  E nou dir e nou repete e personn pa dir nou nanryen.  I sa bout kot personn pa dir nou naryen.  Kot we are not opposed.  Dan en demokrasi dimoun i bezwen ganny opposed ler zot dir keksoz ki pa fer sans!

I bezwen annan sa lopozisyon.  Si ou pa ganny opposed ou pou kontinyen repet sa menm keksoz ki pa fer sans.  Ou pou kontinyen dir ti napa case Ankour.  Ou pou kontinyen dir in pran en letan irezonnab pou sa case ganny processs, kan nou bann prop bon zanmi Avoka in pran sa, in anpay dan Lakour.  In al a gos, in al drwat, in al devan Lakour D’ApelNou kontinyen dir poudir in napa zizman kan lemoman ki nou, nou ti’n sanz Lalwa, sa case nou bon zanmi avoka ti’n fini rann zizman.   Ti’n perdi case.  Ti zis donn li sa peryod 6 mwan la pou fer sa zistifikasyon final. E nou’n sanz Lalwa.

E ler nou sanz Lalwa, la kot i enteresan la.  Nou konnen sa proceeds of crime ti case ti’n fer anba POCA, larzan sa krim at the very beginning ki Onorab Georges in dir go back to the beginning. Krim ki at the beginning of sa zistwar ti en tax fraud. 

        Alors nou, nou tir tax fraud, tax offences anba POCA.  Nou fer sir nou tire sa.  Nou tir tou keksoz, nou efas tou posibilite pou case nou bon zanmi.  Sa ki nou fer.  Sa ki nou fer.  La prezan nou kapab asize balans latet parey Pti Teof, be the fact remains in koumsa.

Delaying tactics avoka ki’n fer.   Zot ki’n delay sa bann case, pou fer li pran sa kantite letan.  Ler nou sanz Lalwa e nou dir koumsa, be pa ti bezwen rann Gouvernman ki’n rann.  Be sa bann gran case ki nou dir la, ki’n pran tou sa letan.  Be case ti anba exculpatory order, ti anba POCA li non?  Seksyon 4. Ti anba POCA li.  Seksyon 4.  Prezan nou, nou tir bank account anba POCA nou dir anvoy case anba AML.  I byen, nou donn 30 zour.

En case ki’n pran years pou build against the property ki ti bank account e anba AML napa posibilite fer case against the property.  Ou bezwen fer case against the money launderer.  Pa kont sa larzan,  pa kont sa propriyete.  Me kont sa money launderer akoz i anti- money laundering. 

        So, dan 30 zour ou pe donn li 30 zour pou li al build en case ki’n pran li years pou li build.  La i pou al build en lot case la prezan kont sa dimoun.  E non pa kont senpleman sa propriyete ki’n ganny sezi.  E apre nou surprise ki dan 30 zour sa pa’n ganny kapab fer e larzan in bezwen ganny large.  Kan nou ti konn egzakteman kwa ki nou ti pe fer.  E sa mon mentenir sa.  Mon pou toultan ensiste lo la.

Nou ti konn egzakteman ki nou ti pe fer nou ler nou’n fer sa.  E prezan nou dir napa  nanryen pou fer avek nou.  Ou konnen Gouvernman in large, nou ti donn li 30 zour, i pa’n kapab isi. Of course i pa pou kapab.  Case pa ti kont sa money launderer li.  I pa ti kont Mr Navani li.  Ti kont sa larzan Mr Navani dan sa bank account.  La prezan pou al build en case kont li, kont sa msye la.  Nou a kontinyen sekwe latet parey Pti Teof.

Mr Speaker, i annan bokou keksoz ki nou pe dir dan sa Lasanble senpleman akoz nou konnen ki nou’n fer, nou oule white wash nou lekor e bann keksoz ki nou’n fer. Nou’n pran ozordi ki ti mon lazournen ki sipoze pou bouz sa dosye annavans pou nou fer nou mea koulpa.  Me pa ti lentansyon mea koulpa  e mwan mon pa mon pa anvi al fouy ladan annan tye.  Mon kapab, mon kapab, lontan mon kapab, selman mon les zot pous mwan detanzantan.

Be nou a koz lo DGS Capital a tir ou baye, ouswa JN Capital, ouswa lo Fertility International Incorporated.  Tousala nou kapab koz lo la.  Akoz detay mon annan, limero kont kot sa larzan in ganny verse tou mon annan.  E pli enteresan ankor, pou ariv en pwen kot nou pou koz lo bann dokiman ki’n ganny soumet, ki’n ganny soumet avek serten Komite ki bann Manm Komite pa’n zanmen trouve.  We will reach a point kot nou pou koz lo sa bann keksoz.  Mersi Mr Speaker.

 

(APPLAUSE)

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab Loze.  Mon ava, donn laparol Onorab Charles De Commarmond.

 

HON CHARLES DE COMMARMOND

Mersi Mr Speaker.  Bonn apre midi Mr Speaker.  Bonn apre midi Minis ek tou delegasyon, e tou Manm Onorab, e tou dimoun a lekout.

Mr Speaker, mon pa pou long lo sa Prozedlwa ki devan nou.  Bokou in ganny dir.  Me avan mon kontinyen i enportan mon deklar mon lentere dan lefe ki mon dan biznes lasirans se ki sa Lalwa i osi pe koz dan sa bann domenn la.  E avek sa i enportan dir ki dan sa sekter la –  Sekter Offshore, ensidswit la i enportan ki annou pa get sa ki nou pe fer la konman en pwen final.  Sa mon krwar avek dinamik ek bann challenge ki annan dan sa
Sekter i pou toultan annan bann amannman, sanzman neseser ki pou bezwen ganny fer o fir anmezir ki nou devlope, ki nou avanse.

Sa sekter osi enportan ki i ganny dir, i en Sekter enportan pou envestisman.  En sekter enportan pou devlopman, en Sekter enportan pou tranzaksyon finansyel ensidswit.  E byensir i pous enn bann pwen enportan kot i konsern correspondence banking.  

So, la son bout konmsi kle kot si nou pa fer atansyon li lanmenm la ki bann tranzaksyon finansyel i kapab ganny afekte e kot nou, nou kapab tonbe konman en pei pou afekte nou bokou.  Mon krwar nou’n deza feel son lefe en pe letan pase, detrwa lannen pase.  Nou’n deza konmans feel sa bann lefe ler nou mal or nou omit serten keksoz ki nou merit fer konman en pei vizavi sa Sekter.

Bokou in ganny dir bomaten e en kantite ledikasyon in ganny sorti.  Bokou dimoun mon asire an deor Lasanble e anndan Lasanble.  Ler i annan sa bann lentervansyon i kler kot i annan ledikasyon.  Dimoun i pli konpran e i bon ki nou pep i pli konpran sa sekter. Sekter offshore, Financial Sector ensidswit.  I bon akoz i en Sekter ki pou nou Sesel i en pe nouvo.  E nou bann zenn sirtou i bon ki zot konpran sa e zot antre ladan, zot osi partisipe, zot dan nou Liniversite Sesel, dan politeknik laba, dan Guy Morel Institute.  Tousala i bann landrwa kot bann course i deza pe ganny fer e mon demande ki i annan akselerasyon e en lot promosyon pou nou bann zenn antre e aprann sa Sekter.  Akoz i bann keksoz ki pe devlope ki nouvo, ki bon.  E anmenn benefis personnel e pou pei osi parey mon’n dir.

Mr Speaker, personn, personn pa kontan letan nou pei Sesel ki nou kontan, nou koz bokou lo la, letan nou pei i ganny blacklisted.  Akoz i serye e i anmenn bann konsekans ki pou afekte nou e ki kout nou ser.

Alor sa ki mon tande bomaten se parey mon’n dir bokou ledikasyon lo sa issue sa sekter, konsernan sa Bill ki devan nou.  Si oule otour sa trwazyenm pike nou lekonomi,  ki nou dir Lendistri Offshore.  Me i byen osi ki mon vwar en nouvo feeling la.  Atraver bann lentervansyon, mon vwar poudir ou a krwar la tou dimoun i onboard. 

Mon vwar poudir Lopozisyon lo nou kote Sekter, dan sa Lendistri li menm, bann regilater, tousala ou a krwar in sekwe nou en kou.  Nou’n dir tyonbo en kou, nou tou nou bezwen vin ansanm e fer sir nou sorti kot La Frans laba in met nou.  E nou bezwen clean, nou bezwen met nou lespri ansanm, nou zefor ansanm, pou nou anmenn sa bann lamannman neseser, sa bann lamannman ki pe ganny propoze.  Ki taler ankor nou pou al diskit an detay.  E ki i annan nouvo lamannman kapab vini osi.

So, nou’n dir i enportan ki nou konman en pei, nou al devan pou tir nou whatever lo black list.  Mon pa pe al dan detay la, whoever ki’n anmenn nou laba.   In al tout en zistwar, mon krwar bokou in ganny enplike.  Mon koleg Onorab Pillay, Onorab Loze, tousala in eksplik bann keksoz.  E mon krwar mwan, nou i annan sa koezyon la.  E nou, nou devret profite. Nou Lasanble la i devret profit ladan e echo si i oule sa ki Prezidan Faure in met devan nou, met Sesel premye.

Mon krwar avek bann entervansyon, mon santi zot pe reponn lapel Prezidan Faure e nou Lasanble pe met Sesel premye.  E sa Prezidan Faure mon konnen i pou kontan.  Sa voyaz letan nou ava pas la, letan nou a fini.  La mon pou dir li sinyen deswit Msye le Prezidan, pou nou kapab sorti dan sa ban kot nou’n met nou laba.

So, alors mwan mon krwar ki mon demann tou bann stakeholders pou partisip aktivman e zwe zot rol pli for.  Santi pou dir la osi in annan bann mankman dan lepase. Ler nou’n fer bann meeting, nou’n vwar.  In annan bann mankman par bann stakeholders e nou vwar i annan bokou zot la ozordi ki’n vini.  E dan sa sans la Mr Speaker, mon ti a demande alor ki nou profite pou nou al en pe vit dan Staz Komite.  Nou ava fer Second Reading la e nou antre vitman dan Staz Komite e mon lans en lapel avek panel avek tou bann dimoun ki’n vini pou partisipe.  Partisipe.

Dan Staz Komite zot annan drwa koze, zot annan drwa entervenir.  E mon krwar mwan sa Staz Komite ki mannyer nou pe fer li i en partenarya.  Nou pe share, nou pe ansanm anmenn sa bann sanzman, together comme dit Onorab Gill nou koleg.  E pou nou kapab vwar sa laklerte, anmenn sa Prozedlwa lo en lot nivo en pe vitman.

Avek sa ankor enn fwa mon a lans lapel. Tou stakeholders ki la. Silvouple partisip aktivman dan Staz Komite, pou nou fer sir ki nou Lasanble, nou pei i anmenn en Prozedlwa ki tou dimoun i aklanmen  e ki nou al vreman, vreman byen devan.  Mersi bokou Mr Speaker ek sa nou siport sa bann lamannman ki pou vin devan nou.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab De Commarmond.  Bon nou sa ti dernyen entervenan.  Mon ava donn Minis laparol pou fer son summing-up e an menm tan i ava reponn bann query bann klarifikasyon.  Minister laparol i pou ou.

 

MINISTER MAURICE LOUSTAU-LALANNE

Mersi Mr Speaker.  Mr Speaker, i enportan pou mwan mansyonnen o depar, akoz nou deba in al dan diferan direksyon.  Fer resorti ki se mwan ki Minis Finans.  E si ozordi nou vwar nou’n ariv dan sa sityasyon, mon pou bezwen aksepte ki se mwan ki responsab kot nou ete.  Menm, e mon kalifye, parey mon’n fer Quest.

Se ki i pa vedir mon pa’n fer nanryen.  O kontrer nou’n fer bokou keksoz.  E parey mon’n dir dan mon lentrodiksyon, nou’n annan 2 rapor, nou’n remarke ki bann keksoz ki nou bezwen sanze i sibstansyel.

E akoz sa nou’n angaz nou lo en plan travay.  Me pou met li dan sekans kronolozik.  Franse li i ti anvoy en let demann an Zanvye, 2019 nou ti reponn li an Zilyet, 2019.  I ti dir nou an Septanm, 2019 ki sa ki nou’n donn li, pa ase.  E nou’n kontinyelman angaze avek Franse.  Me finalman zot in pran en desizyon ki mwan mon’n deza dir ki sa desizyon i ostil.  Senpleman akoz nou ti annan en lantant e i pa’n ganny respekte.  Sa mon met li la.

Me mon’n osi ekrir mon omolog Franse pou mwan demann li pou ki nou annan en MOU sinyen antre nou de ladministrasyon.  E osi mon’n propoze ki i rod son bann eksper tax e i met dan nou bann diferan Departman dan Gouvernman pou zot vwar pou zot menm.  Nou pa’n kasyet lenformasyon.  Lenformasyon ki nou ti annan nou’n donnen.  Lenformasyon ki nou ti napa nou pa’n kapab donnen, ou napa.

E mwan sa mwan Mars mon pou fer en deplasman, pou mwan al rankontre mon omolog Franse pou nou konklir sa zafer.  Akoz nou oule fer sir ki nou tir Sesel lo sa Lalis Nwanr Franse o pli vit posib.

Linyon Eropeen i en lot zafer.  Li osi i pa’n vreman tre onnet avek nou.  In dir nou an Fevriye, 2019 ki fodre nou sanz serten Lalwa lo tax.  E nou’n donn en langazman ki nou pou sanze par le 31 Desanm 2019.

Nou’n demande, donn nou son prosedir pou nou nobou konsilte.  Akoz se sa ki nou fer dan sa Lendistri, nou konsilte ek tou nou bann partner.  Zot in donn nou an
Septanm, me ki nou vwar letan nou konmans travay lo la.

Le 6 Desanm lannen pase zot re ekrir nou ankor e zot sanz serten sa bann kriter.  Ki mannyer en pti pei parey Sesel avek bann profesyonnel ki nou annan ki zot tou zot in koz lo la.

Ki mannyer nou kapab annan ase letan, letan nou la dan sa Lasanble pe debat Bidze, pe fer pase bann Prozedlwa, bann Polisi ki pou akonpanny Bidze 2020.  Fer tou sa travay neseser pou nou azour le 31 Desanm 2019.  I pa posib.

Nou’n ekrir zot, mon’n ekrir zot, mon’n demann zot donn nou en extension ziska Zen 2020.  Sa zot reponn zot dir non.  Nou demann zot be donn nou ziska Mars 2020, nou pa ganny repons.  Ki ou oule nou fer?  Nou ganny met lo en lalis.  Mon donn sa bann lesplikasyon akoz i enportan pou zot e nou dimoun osi konnen kwa ki vreman in pase.

E se pour kwa ki mon santi ki serten sa bann aksyon i plito ostil avek Ameriken parey in fer resorti.  Wi nou osi nou’n tande atraver en konferans de pres Lanmerik letan i ti ganny anonse. Alor, nou vwar nou dan en sityasyon kot le pli vit nou kapab amelyore, le meyer.

Sa 2 Prozedlwa ki devan nou, pa ni ozordi, ni yer nou pe travay lo la.  I pran letan, i pa akoz sa 2 levennman ki mon pe koz lo la ki nou’n anmenn sa Prozedlwa toudswit.  Non, non, ditou

An Fevriye 2019 mon ti apwent sa Komite ki nou pe koz lo la, ki ozordi anba Lalwa nou pe propoze ki sa Komite i ganny son stati legal.  Sa Komite MLCFT ki nou’n met an plas, ki’n ganny prezide par mon Sekreter D’Eta Mr Payet.  E zot in fer sa bann travay tou le 2 semenn, depi lepok ki nou’n apwent zot.  E vwala sa travay ozordi.

 So, kominoter enternasyonal i bezwen konpran ki i bezwen donn nou letan.  Ou pa kapab ou sanz ou standar, e mon dakor avek ou Onorab.  E parey in ganny dir osi par lot kote latab, se ki sa la i pa akoz nou fek fer, nou pou fer sa tou zafer i pou ok.

O kontrer zot, zot pe fer meeting konmela, zot pe regarde ki mannyer pou sanz ankor standar.  E byento zot pou kominik ek nou sanzman standar.  E si zot donn nou ankor 10 zour pou nou fer, nou pa pou kapab fer.

Zot bezwen donn nou en dele letan ki apropriye.  E avek sa nou a konnen ki mannyer nou, nou ava organiz nou pou nobou fer meyer louvraz e ganny en meyer konklizyon.

Kestyon in ganny poze, nou merit reste? Nou merit abandonnen? Mwan mon’n demann Labank Mondyal ler zot ti vini dernyen fwa, pou fer en letid, en cost benefit analysis.  Pou regarde si nou merit reste oubyen nou merit sorti.

 So, Labank Mondyal li i pou soumet son rapor e enn fwa in fer li, nou ava fer sir ki nou diskit sa rapor ansanm pou regarde ki nou pou fer.  Me mon donn zot mon langazman ki Gouvernman, mwan menm, tou nou bann profesyonnel ozordi nou oule kontinyen.  Me nou oule kontinyen avek bann konpannyen domestik.

Akoz sa Lalwa i osi domestik.  Konpannyen domestik e konpannyen dan offshore ki fer son louvraz korekteman.  Alor si nou annan 60mil dan offshore ozordi e nou kapab ganny 40mil ki travay korek, nou gard sa 40mil.  Sa 20 mil ou tire.  Koumsa ki nou merit travay.  Si fodre travay ek 10 mil, nou a travay ek 10mil.  Nou bezwen revwar nou bann priyorite e fer sir ki zot osi letan zot fer sa due diligence. Zot pa pran konpannyen kot i annan pei ki’n deza ganny met lo sanksyon.

So, si Ameriken demen i deside met en lot pei lo sanksyon, en fwa ki i lo sanksyon pa pran biznes ek sa pei ki lo sanksyon, dan ou due diligence ou osi.

Mon konnen ki i annan bann CSPs isi, i fer sa, mon dir zot mersi.  I annan i pa fer.  I profit sa sityasyon pou li fer larzan.  E apre nou, nou ganny sa blanm.  So, se akoz sa ki nou bezwen esanz lenformasyon ant tou nou bann ziridiksyon.

Ozordi dan nou offshore i annan bokou keksoz ki nou pa konnen ki pe pase.  Ki’n pase dan en demi erdtan la, ou konnen ou?  Nou pa konnen.  Dokter osi pa konnen, enn i riye laba, vwar?  I pa konnen, nou pa konnen.

E nou pa kapab anmenn Sesel a en nivo kot nou pou konnen.  Be i annan ziridiksyon ki konnen.  Tou sa ki nou fer  Ameriken i konnen.  Lo sistenm finansyel nou pa pou kapab ariv parey Lanmerik i arive ozordi.  Letan i demann ou en lenformasyon lo en konpannyen, li i fini konnen li.  Apre ou ale i donn ou en pti lenformasyon, i dir ou be sa pa enteres li.  Be i bezwen koumsa, ki mannyer i pou ete otreman?

So, nou bezwen realis dan sa sityasyon.  Wi, i en pilye nou lekonomi, wi Dokter Fanny in met en lobzektif ki nou bezwen siport li.  Me mon demann lendistri zot osi. E bann konpannyen lokal pou fer sir zot osi zot travay prop.  Akoz si zot pa travay prop, nou pou kontinyelman ganny mete dan sa bann sityasyon.

Mr Speaker, i annan bokou keksoz osi ki’n ganny dir.  Mon a pran li mannyer i vini, i pa pou malerezman striktire.  Lo sa R50mil oubyen sa $10 mil, bann lenformasyon ki’n ganny e sanze atraver tou nou bann akter ki’n travay lo sa Prozedlwa. Nou rekonnet ki i annan plizyer tranzaksyon ki pase, ki par anba $50mil.  Ki kapab bann tranzaksyon fraudulent, sirtou lye avek drog.

Lenformasyon i montre. E se akoz de sa, ki sa threshold in ganny redwir a R50mil, oubyen apre $3500.  Se sa son rezondet.

Akoz nou napa en Board? Akoz i reste en Komite?
I senpleman akoz FIU li i met, prezan i vin administrative, sa i limero 1.  Limero 2, sa Komite e parey nou’n dir, mon’n tann zot osi dir.  Ou bezwen kolaborasyon plizyer stakeholders.  Si ou met li koman en Board neseserman avek stil Board, ek striktir bann Board ki nou annan ozordi. Board i pli restren, i pli ptipti.  E i annan en lot manda.  Tandis ki sa Komite dan Lalwa i sanmenm sa Komite ki repran tou sa bann akter pou travay ansanm pou fer sir ki FIU i fonksyonnen.  Akoz parey ou konnen ozordi i pou raport avek mon biro.

Mr Henrie, li in fer resorti detrwa pwen enportan.  Wi, mon krwar ki, mon konfirmen nou pou gard sa lendistri vivan, nou pa pou les li mor, nou bezwen take care.  Par ler ou bezwen prune en pye dibwa pou li fleri apre.  So, mon krwar i pou annan en pe pruning ki nou bezwen fer e se sa ki nou pe sey fer.  Me mon donn ou mon garanti ki wi nou pou keep our eyes on it.  Si fodre mon tay san bogi, mon pou tay san bogi.  Si fodre tay san savat, mon pou tay san savat.  Akoz mwan mon pare pou tay pieds nus  si i neseser.

An sa ki konsern sa asset recovery fund e bann pwen ki Mr Onorab Andre in fer. Wi Onorab Andre, lentansyon la se sa larzan ki nou pou recover apre ki nou’n tir bann depans, nou’n konpans bann viktim parey nou’n dir. Ki ou dakor avek.  Sa larzan ki pou reste i pou antre dan sa fon.

E wi nou donnen legal aid.  E alor nou kapab donn en pe plis legal aid pou bann ka koumsaSo, ou pou ganny sa, sa peyman pou vini, me i pou vin atraver Bidze Legal Aid ki nou donnen.

 So, koumsa ki nou pou striktir sa.  E rezon akoz nou’n deside ki lavant propriyete oubyen partaz propriyete, swa imobilye oubyen si in vann, i annan larzan, i ganny partaze.  E atraver laprouvasyon Cabinet, se parey ou konnen, par ler ou annan diferan relasyon avek diferan pei.  Donk se pou zis gard en protokol diplomatik, ki mannyer nou partaz serten byen atraver serten pei.

So, i pou donn nou sa fleksibilite politik si ou oule, letan nou fer sa approval atraver Cabinet.

Lentervansyon Onorab Ramkalawan, in osi tous lo serten pwen ki valab e enportan. Wi, nou pou anmenn sa meyer Lalwa. E sa ki nou pe propoze isi i pa sa meyer Lalwa.  E mon ti a kontan site detrwa Lalwa ki nou pe anmennen.  E nou bezwen anmenn li tou le fason, e ganny li assented to par Septanm 2020.

So, devan nou i annan en gran travay Lezislativ ki nou bezwen fer, i annan POCA nou’n koz lo la, i annan Neutral Assistance in Financial Matters.  I annan Extradition Act.  I annan Prevention of Terrorism Act.  I annan Registration of Association Act.  E i annan osi Companies Act.  So, lala en seri amannman ki nou bezwen vini pou vin konplet sa travay.

Parey zot in osi tande, in annan en for delegasyon ki’n al Luxembourg mwan pase, kot in osi bezwen al defann nou rapor.  E sa in ganny fer korekteman.  E team in retournen e zot ava donn plis lenformasyon lo rezilta nou rapor.

Me sa ki mon kapab dir zot se ki nou pa’n ganny blacklisted.  E nou’n osi angaz nou, nou’n pran en desizyon ki sa Peer Review OECD ki pou ganny fer ankor sa lannen 2020, an Oktob an partikilye.  I pou ganny fer isi Sesel.

E nou’n pran sa desizyon senpleman akoz tou sa bann keksoz ki pe pase la an 2020, an sa ki konsern sa size, nou santi li o portent apropriye pou nou anmenn OECD isi Sesel pou fer sa Peer Review an Oktob sa lannen.

Wi Onorab William, bann Anbasader konsernen avek sa problenm, zot in ganny met okouran.  E zot in fer zot mye.  La mon pe koz prensipalman Anbasader Brussels e osi Anbasader La France.

Sa 2 Anbasader in ganny konsilte, ganny met soz e zot in eseye zot osi au mieux du possible.  Eski nou’n konsilte? Wi, nou’n konsilte.  Nou’n konsilte, nou’n pas 2 mwan a konsilte parey mon’n eksplik ou, depi Fevriye sa Komite i an plas.  E sa Komite pe travay.

Ou’n fer sorti en pwen enportan, en distenksyon ant en blacklisted avek sanksyon.   Nou, nou pa kontan sa mo black list, Franse ki’n servi li prezan nou’n adopte li.  Me pwen ki fodre mon fer sorti.   Sesel i pa lo okenn lalis sanksyon li.  Menm sa 2 keksoz ki’n arive ant Linyon Eropeen avek La France, nou pa lo okenn sanksyon.

E kantmenm Ameriken osi letan i ti dir, i ti fer son press release, i ti dir Sesel in kas sanksyon.  Bokou dimoun i krwar ki Sesel osi i lo en lalis sanksyon Lanmerik.  I pa le ka, nou pa lo okenn lalis sanksyon personn.

Nou bezwen travay nou Lalwa, amann nou Lalwa pou nou sorti lo sa lalis ki nou ankor operatif lo lesanz lenformasyon e osi lo size tax.  Sa de keksoz.  E i de diferan keksoz, i lie me i diferan.

Wi Gouverner i o bor mwan, in koz lo lenpak ki kapab annan lo nou correspondent banking.  E sa i serye, parey in fer ganny resorti, mon bezwen ganny re konfirmen.  I pou fer nou bann tranzaksyon tarde, kout en pe pli ser.  E set akoz se sa ki nou tou nou bezwen travay ansanm pou nou sorti lo sa lalis le pli vit posib.  E se sa ki nou pe sey fer.

E mon ti a kontan remersye Lasanble pou rankontre ozordi, demen, apre demen pou nou nobou fer, si i pase, fer sa assented to par le 6 Mars pou nou kapab kominike.

Mon krwar Onorab, kouzen mon’n nobou reponn son kestyon atraver mon lentervansyon pli boner.  So, wi Labank Mondyal pe fer sa rapor pou mwan a mon demann. E zanmen nou pou kapab ariv parey Leta Ini.  So, the question begs comme dit Angle.

E pou konklir alor Mr Speaker, La Misere in ariv dan AMLCFT.  Wi mon ti dir ki nou pou peye omwen Zanvye. Wi nou’n ganny en lalis sorti kot Attorney Zeneral apre lo mwan Zanvye.  E letan nou’n ganny sa lalis, parey mon ti’n dir, nou bezwen fer en lodit pou fer sir ki kan nou pey sa larzan, nou pe pey sa dimoun ki vreman in ganny afekte.

So, nou annan en lalis e nou pe fer travay neseser pou fer sir ki sa lalis, nou pey dimoun ki merit ganny peye.  Akoz la i diferan, dokiman ki nou’n pran dan Biro Grand Anse, ki nou’n bezwen met lo en levanter tou sa bann dokiman.

Akoz demen mon pa le ganny akize ankor konmkwa ki en file in perdi, en dokiman in perdi. Nou’n bezwen met en levanter tou sa dokiman ki ti dan bann cabinet under lock and key.  Mon pa konnen ki ti under lock and key, nou pa ti enplike sa lepok.

So, sa louvraz in ganny fer e mon oditer in internal audit pou donn mon son rezilta sa semenn.  E enn fwa ki nou’n pas ladan, nou ava komans peye toudswit.  So, mon demann avek tou bann rezidan La Misère e Petit Barbarons pasyant ankor en semenn apepre.  E zot ava ganny zot peyman endividyel, lanmwatye sa sonm ki nou ti agree pou 2020 e lot lanmwatye an 2021.  Mersi Mr Speaker.

 

MR SPEAKER

Mersi Minis.  Bon nou pou pran en vot lo merit e prensip sa Prozedlwa ki devan nou.  Savedir Anti-Money Laundering and Countering the Financing of Terrorism Bill 2020.  Mon ava demann tou Manm ki an faver?  Okenn Manm ki kont?  Madanm Deputy Clerk?

 

MADAM DEPUTY CLERK

Mersi Mr Speaker.  Bonn apre midi a tous.  Mon’n rikord 23 Manm ki’n vot an faver e personn kont.  Mersi.

 

MR SPEAKER

Mersi Madanm Deputy Clerk.  Eski mon kapab ganny en Formal Second Reading?

 

MADAM DEPUTY CLERK

Mersi Mr Speaker.  A Bill of an Act for the prevention, detection and combating of money laundering and terrorist of financing activities; for collection, analysis and managing information on suspicious financial transactions and activities; to create and empower institutions to suppress money laundering and the financing of terrorism and for matters connected therewith or incidental thereto.  Mersi Mr Speaker.

 

MR SPEAKER

Mersi Madanm Deputy Clerk.  Bon, nou pou al dan Staz Komite. Eski zot oule nou pran break avan oubyen nou konmans Staz Komite apre nou ava pran break?  Yes Onorab de Commarmond?

 

HON CHARLES DE COMMARMOND

Mr Speaker, mwan mon krwar nou pran en pti break la, mon mazinen i kapab koumsa.  Nou re antre epi nou pran
Staz Komite ziskan 5er, whatever.

 

MR SPEAKER

Ok.

 

HON CHARLES DE COMMARMOND

Wi, fer en short break, pa demi erdtan, mwens ki demi erdtan ler mon get li.  Epi nou vini nou fer en sel

 

MR SPEAKER

Dakor i annan en konsansis.  E nou metod travay osi tou, nou pou pran li par Clause.  Nou pou dispose avek sa Bill Clause par Clause, ok?

Si i annan Clause ki i annan amannman, nou ava pran sa amannman, si i annan okenn pti deba, nou ava fer lo la.  Apre nou dispose of.  Bon nou ava break, e nou retournen 4er mwen kar.

 

(BREAK)

 

MR SPEAKER

Bon parey mon’n anonse, nou pou al dan Staz Komite.  Mon ava demann serge pou move Mace.  Mon pou donn laparol Chair Bills Committee pou demar nou sesyon Komite.  Onorab Bernard Georges.

 

HON BERNARD GEORGES

Mersi Mr Chair.  Bonn apre midi ankor tou dimoun.  Mr Chair, avan ki nou komanse, parey ou ti’n dir pli boner, sa Bill pou lo screen, de kote Lasanble.   E devan bann Manm zot devret annan at least 2 dokiman pour lemoman.  Enn se rapor Bills Committee.  E dezyenm se en dokiman ki son heading i MLA and CFT Bill e sa se bann komanter ek sizesyon SIFSA ki’n fer.

Avan ki nou al, avan ki mon entrodwi sa 2 rapor, mon ti a kontan avek ou permisyon Mr Speaker, fer en remark zeneral lo kondisyon sa Bill ek sa enn ki nou pou pran apre.

Nou’n dir plizyer fwa dan sa Lasanble ki nou pa satisfe avek lafason ki bann Bill in ganny drafte.  Nou konpran irzans.  Me nou pa krwar ki sa i en leskiz pou Gazette bann Bills ki i annan sitan fot ki pa devret ladan.

E nou konsern, nou konsern personnelman avek sa 2 Bill, se ki si nou pe pas sa 2 Bill dan en fason pou al dir avek nou bann partner aletranze ki nou serye dan nou demars.  Sa Bill pa pou ed sa demars.

Akoz si nou pas zot dan lafason ki zot in ganny drafte avek bann fot, nou kredibilite pou ganny afekte sibstansyelman.

Sa dezyenm Bill ki nou pou vwar apre, nou’n ganny sans fer tou bann koreksyon ki neseser.  Donk i pou ganny pase dan en fason apropriye.  Malerezman son Bill ki pou’n ganny gazete pou reste dan vitam aeternam, dan arsiv Sesel.   E okenn dimoun ki pou vini dan 1an, 10an, 100an, parey bann resers, bann serser i fer,  i pou vwar en bann Bills ki i pou demann son lekor be ki sa bann dimoun ti pe fer sa lepok.

Mon santi ki nou bezwen fer sorti sa keksoz ozordi, pa akoz nou anvi kritike, far from it.  Me akoz ki nou vwar ki deplizanpli Bills Committee pe ganny demande pou vin proofreader Biro Attorney Zeneral, e sa i pa nou rol.  E i pa en rol ki, tan ki mwan mon Chair sa Komite, i pa en rol ki mwan mon pou antreprann.

Alor, etandonnen ki sa i en gran Bill ki devan nou, Legal Advisor in kapab track apepre 1 tyer.

Nou annan ankor 2 zour devan nou.  E o tan ki posib nou ava sey koriz o tan ki nou kapab.  Dan en fason ki hopefully sa Bill ki pou ganny pase ki pou al devan Prezidan pou li assent, i ava enn san gran problenm ki pa devret ladan.

Me nou pa kapab garanti ki sa i pou le ka.  Mon ti anvi dir sa byen lo konmansman.  Akoz i vreman en issue serye.  I en issue ki ankor enn fwa nou demann avek Biro Attorney Zeneral silvouple, avan ki zot siny en Bill pou anvoy li dan Gazette, pran letan pou fer sir ki i napa okenn defayans ladan.

Bon Mr Chairman, parey mon’n dir i annan 2 rapor ki bann Manm ti ava kontan annan devan zot.  E mon ava sinyal zot ler i annan en keksoz ki zot bezwen regarde an koneksyon avek sa rapor.

Si zot annan devan zot, donk sa rapor SIFSA ki apel AML and CFT Bill.  E si zot annan devan zot rapor Bills Committee lo paz 2, zot ava vwar lo paz 2 i annan paragraf 3 e en heading AML Bill, i al ziska paz 3.  Sa bann komanter avek sizesyon se Bar Association of Seychelles ki ti fer.  E nou’n reprodwir zot egzakteman parey texto.

Donk bann Manm e Minis ek son panel i ava annan sa 2 rapor devan zot.  E parey mon’n dir mon ava fer zot rapel ler nou bezwen regard enn sa bann sizesyon ki dan enn ant sa 2 rapor.

Avek ou permisyon Mr Chair, nou kapab al lo long title, sa Bill ki lo nou board.  Napa gran sanzman, epi nou al lo Clause 2 ki definition section.  E dan premye, dan premye definisyon Account, i annan en kestyon ki nou Legal Advisor in demande, se eski nou oule designated non-financial business and profession or profession?  Accounts means any facility or arrangement by which a financial institution or a designated non-financial businesses or profession does any of the following.  ‘’And’’?

 

MR SPEAKER

Onorab Georges zis mon ava fer en pti komanter. Zis petet mon ava entrodwi panel, akoz nou panel in sanze la.  Pou byennet bann manm piblik osi tou ki pe swiv nou.

Bon nou panel i ganny lead par Minis pou Responsab pou Finans, Mr Maurice Loustau-Lalanne ki ganny akonpannyen par son Sekreter Deta Mr Patrick Payet.  Direkter FIU, Mr Rampal.  Mr Kevin Stephenson, i Resident Advisor to Seychelles Government.  Mr Rao ki Legal Draftsperson AG’s Office.  E Dr Steve Fanny ki CEO FSA. 

Zis osi tou Onorab, nou ava pran, nou ava pas sa bann Clause anba part I.  E okenn amannman ki i annan and all that.  E apre nou ava pran vot dan plas nou pran en vot lo sak Clause.

Eski i ok, nou ava pran en vot lo bann part?  Mon krwar nou ava al pli vit, ok.  Laparol i pou ou Onorab Georges, nou a kontinyen.

 

HON BERNARD GEORGES

Mersi Mr Chair.  Mon ganny dir ki i sipoze ‘’and’’, me mon pa, eski zot kapab rethink.  Akoz a designated non-financial business and profession does not exist as an entity.  Napa en keksoz ki en designated non-financial business and profession.  Or, ki sa ki en designated non-financial business and profession? 

Mwan mon en profession e mon en non-financial business.  Me mon pa en designated, non-financial business and profession.  Sa e, sa se kestyon ki devan nou.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab.  Onorab Pillay.

 

HON SEBASTIEN PILLAY

Mersi, mersi Mr Speaker.  Mr Chairman, mon krwar petet issue i vin par lefe ki mon krwar dan sa Lalwa nou ti devret annan bann abrevyasyon ki kouran an se ki konsern par egzanp bann rekomandasyon FATF.

E enn bann abrevyasyon ki ganny servi se sa term DMFDP ki nou pe dir la.  Malerezman mon pa konnen, koriz mwan si mon mal, mon pa vwar kot nou’n met sa abrevyasyon dan sa Lalwa.

Petet ti ava pli pridan parey Lalwa lezot pei, mon’n vwar British Virgin Island i fer parey, kot zot met sa bann abrevyasyon ki konekte avek bann Lalwa standar enternasyonal.

So, si FATF i servi sa term DMFDP zot servi sa.  E la ou ti ava zis servi sa abrevyasyon avek en S rather than vwar ou pe sey ekrir la.  Akoz mon krwar se sa ki zot pe sey encompass avek sa Prozedlwa.

Petet si nou ti entrodwi sa abrevyasyon i ti ava en keksoz en pti pe pli fasil pou konpran.  E ti ava ed nou avek bann lezot eleman, si ou oule grammaire ler nou ti pou ariv lo la.  Mersi Mr Chairman.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab Pillay.  Yes, Mr Rampal.

 

DIRECTOR FIU  RICHARD RAMPAL

Bonn apre midi tou bann Manm.  Mersi Mr Chair.  Lo sa DMFDPs, ki nou’n fer, nou’n entrodwir sa konsep parey i ganny mete dan standar FATF.  Kot i state klerman ki it is designated non-financial businesses and profession.

Prezan zis pou pa annan sa konfizyon, petet parey Onorab pe dir, ki petet ti ava bon pou nou entrodwi son abbreviation ladan pou nou kapab konnen klerman ki sekter spesifik ki nou pe targete ler nou pe refer to DMFDPs an zeneral.  Mersi.

 

MR SPEAKER

Mersi Mr Rampal. Onorab Georges.

 

HON BERNARD GEORGES

Mersi Mr Chair.  Nou annan en, vwar nou annan en seri problenm.  Akoz le moman ki ou met parey in mete, ‘’a financial institution or a designated,’’ i pa kapab vin businesses or professions.

 So, what does the, ki zot pe dir nou ler zot in dir ki nou’n pran sa dan en lot landrwa nou’n met la.  Mon pa krwar ki i annan en lot landrwa ki ti pou’n fer sa fot.

Alor sanmenm sa fodre nou konnen what exactly are we trying to say?  It’s either ‘’by which a financial institution or designated non-financial business.  Or by which financial institutions. Or designated non-financial businesses or professions.’’  It can’t be both.

Ou pa kapab annan singular and plural dan en menm kari.  That’s the point I am trying to make.  Alor kote i sorti pou nou konnen ki zot anvi dir.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab.

 

HON BERNARD GEORGES

Avek ou permisyon Mr Chair, mon pa anvi tarde lo la. Akoz it’s a long Bill, annou pa tarde.  Me selman at least take it down si zot kapab.  And then pli tar zot ava, anyway zot pa kapab fer sa.  Akoz si nou pou vot, si nou pou vot par part nou bezwen sort li out.

 

MR SPEAKER

Panel.

 

DIRECTOR FIU  RICHARD RAMPAL

Parey Onorab pe dir, i meyer pou nou.  Nou ava tir sa 2 word ‘a’.  So that it would be read ‘’means any facility or arrangement by which financial institutions or a designated or DMFDPs.’’ 

 

HON BERNARD GEORGES

Me in the single or in the plural Mr Speaker ki nou pe fer?  That’s the key.

 

MR SPEAKER

Egzakteman.  Eski  i plural?

 

DIRECTOR FIU  RICHARD RAMPAL

It’s in plural.

 

MR SPEAKER

Me nou bezwen sanz -? Ale Onorab Georges.

 

HON BERNARD GEORGES

Mr Speaker account is in the singular.  Ou pou define en account as something by which several things do several things?  Oubyen ‘’accounts means any facility or arrangement by which’’, parey in mete ‘’a financial institution or a designated non-financial business and profession does any of the following,’’ parey nou’n korize?

 

MR SPEAKER

Akoz si non, does osi i pa pou fer en sans la.

 

HON BERNARD GEORGES

Wi.  E mon sorry pou dir, me sa se premye parmi en kantite sa bann keksoz ki nou pou vwar.  There is no thought that went into it.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab Georges.  Onorab De Commarmond.

 

HON CHARLES DE COMMARMOND

Yes.  Thank you Mr Chair.  Mr Chair what is the view of the Attorney General’s representative?

 

MR SPEAKER

Yes Onorab Pillay.

 

HON SEBASTIEN PILLAY

Mersi Mr Chairman.  Mr Chairman, petet Onorab Georges i kapab ed panel.  Mon krwar anba nou IGPA, menm si nou pou’n met en keksoz an singular i kapab ganny pran koman the plural as well. 

So, sa i ava rezourd konsern ki panel i annan.  Akoz mon krwar panel pe harp back to definisyon ki Financial Action Task Force i servi dan son bann rekomandasyon.  E sa i ava ed nou bouz devan rather ki nou reste stuck lo whether nou pou met ‘’or’’, or not.  Mersi Mr Chair.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab Pillay.  SS oule dir keksoz?  Yes, SS Payet.

 

SS PATRICK PAYET

Mersi Mr Chair.  Bonn apre midi tou Manm Onorab e tou dimoun ki a lekout.  Mr Chair, propozisyon avek propozisyon Bills Committee, nou pou kit li dan singularSo, i pou read koman ‘’accounts means any facility or arrangement by which a financial institution or a designated non-financial business or profession. ‘’

 

MR SPEAKER

Ok? Bon dakor, nou kapab bouze.  Onorab Georges.

 

HON BERNARD GEORGES

Thank you Mr Chair.  I ok.  That’s good.  Mersi bokou.  Affected gift.  Affected gift i poz en problenm.  Means a gift given at any time to a third party in the form of a movable property or immovable property.’’  La prezan i ti lir ‘’or acquired an immoved property.’’  That’s just not English.

Alor nou’n sey sanze, nou’n bouz acquired nou’n met li ‘’an immovable property acquired from the proceeds of movable or immovable property gifted to such third party or from the proceeds arose’’, arising mon sipoze, i sipoze ete,  ‘’in connections with an offence committed by the person who gifted the movable and immovable property in the name of a third party or in the name of some other person.’’  Is that, will that be ok, si nou sanze li parey nou’n propoze?

 

MR SPEAKER

Ok.  Panel. 

 

HON BERNARD GEORGES

Parey i ete lo board, ‘’gift given at any time to a third party in the form of immovable property or movable property. ‘’’

‘’Immovable property acquired from the proceeds of movable or immovable property gifted to such third party, or from proceeds arising in connection with an offence committed by the person who gifted the property. ‘’

 

MR SPEAKER

Panel eski i aksepte?  Yes, ok.  Yes Onorab Pillay.

 

HON SEBASTIEN PILLAY

Mersi Mr Chairman.  Mr Chairman, petet mon ti a kontan zis sey konpran rezondet drafting, drafter ler i ti met sa ‘’or acquired an immoveable property.’’ 

So, dan le 2 premye lenstans sa propriyete in ganny gifted to sa dimoun.  And in the second instance sa propriyete in ganny acquired as a proceeds of crime.  So what was the intent of met li la?

 Or what is the intent of putting it where it is now?  Is that a legislative mistake in the drafting or did you want to distinguish between properties given to someone.  And then property that somebody would have acquired through that property?  Does the changes have the same meaning which you want to convey under this Clause?  Panel.

 

MR SPEAKER

Ok dakor.  Eski nou aksepte sa sanzman?  Panel, dakor?  Go ahead Onorab Georges.

 

HON BERNARD GEORGES

Mersi Mr Chair.  Mr Chair, the next one i pa en gran sanzman, stylistic.  Ale menm, exported in relation to cash.  I ti’n met ‘’includes cash being brought to any place.’’ I suppose that is correct.  Mon krwar sa i byen, eskiz nou.  I ti, son drafting si ou permet mwan.  Yes, nou’n sanz ‘‘its’’ to ‘’cash’’ zis pou fer li pli kler.

Dan Law Enforcement Agency kestyon ki nou Legal Advisor i demande, se notice.   As may be specified by the Minister, it should be. Mr Speaker, i annan en kantite sa bann pti keksoz ki nou manke.  ‘’As may be specified  by the Minister by notice. ’’ Is this a notice ki Minister pou publish in the Gazette, oubyen non?  And if so, should we say so?  Yes?  ‘’Publish in the Gazette.’’

Non-Profit Organization, NPO.  Mon krwar sa ki zot pou dir nou, NPO should remain akoz i en term of art, is that correct?  Alor nou pa a tir li.  Or ordinerman nou pa met nanryen in brackets dan en Act, me mon krwar dan sa ka it’s probably correct. 

Offence, zot ti’n limit li to in this Act.  Eski zot ti anvi sa restriksyon oubyen eski zot prefere ki nou tir in the Act.  So that an offence is an offence under any Act.  I pli wideI take silence as an acquiescence Mr Chair.

 

MR SPEAKER

Wi Onorab.

 

HON BERNARD GEORGES

Mersi.

 

MR SPEAKER

Mon osi mon pe fer parey, si napa komanter.

 

HON BERNARD GEORGES

Realizable property nou annan problenm.  ‘’Means, it means property that could be taken over in disposed of, as per the procedure’’ i en pti pe colloquialIn fact i tre colloquial.  E which is the procedure in any event.  Akoz procedure pa’n ganny define.  ‘’So realizable property means property that could be taken over in disposed of as per procedure. ‘’

Nou bezwen refer to the procedure somewhere, set out in Clause whatever it is.  Eski nou kapab ganny en, oubyen as per procedure to be established or whatever.  Eski nou kapab ganny zot gidans lo la please?

 

MR SPEAKER

Panel.

 

MINISTER MAURICE LOUSTAU-LALANNE

To be established.

 

MR SPEAKER

Petet Onorab Georges, any suggestion lo ou kote.

 

HON BERNARD GEORGES

Mr Chair, mon pa konnen si i annan en prosedir dan Lalwa, mon pa’n vwar enn.  Mon mazinen i pou procedure anba POCA, oubyen anba en seizure of AML, of proceeds of money laundering. I bezwen somewhere, mon pa, restrain, seizure and forfeiture.

 Part IXEski i propriyete ki pou ganny sezi anba part ix Mr Chair?  Mon pa konnen, mon demann.

In accordance with this Act, will that work?  Is broad or eski zot anvi ki sa realizable property osi i kapab propriyete ki ganny sezi anba en lot Lalwa parey POCA?  Or is it just property seized under this Law?

 

MR SPEAKER

Panel.  Yes Onorab Sebastien Pillay.

 

HON SEBASTIEN PILLAY

Mr Chairman, anba part 9 section 68, i premye landrwa kot nou vwar mansyon proceedings.  E apre sa nou vwar mansyon sa mo realizable property dan seksyon 69.

However mon pa vreman vwar sa procedure ki’n ganny mansyonnen dan definisyon.  Eski zot pe dir sa procedure i sa process by which sa restraint order i ganny pran.  Akoz 69(7) i landrwa kot i koz lo’’ the court may appoint a receiver to take possession of any realizable property. ‘’

Mon krwar sa pwen an akor avek sa Lalwa, in accordance with this Act will be better rather than trying to find somewhere to put it.  Akoz sel landrwa ki mon vwar li mansyonnen.

But it does not mention a specific procedure for it – it doesn’t.  E mon pa krwar i pou prudent pou link li avek POCA, because i think we might be talking about 2 different things here. 

Panel i kapab koriz mwan si mon mal Mr Chair.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab.  SS.  SS Payet.

 

SS PATRICK PAYET

Thank you, Mr Chair.  Mr Chair, nou pe ganny gidans avek drafter.  I pe advise nou ki si nou koz 69(1), ok.  Ki as may be specified in the order.  Son lentansyon se pou fer li properly dan regilasyon.

 

HON BERNARD GEORGES

Dan sa ka nou a met ‘’property disposed of under this Act.’’  E sa i ava kouver nou, i pou lev en lot problenm.  ‘’Under this Act’’, ok.  Sa i ava kouver 68 restraining order ek 69 ‘’disposal of realizable property. ‘’

Mon pa tro sir ki ‘could’ i en bon mo.  Akoz ‘could’ is conditional.  E ou pa kapab annan en Lalwa ki conditional.  Realized property means property that is taken over or disposed of or is liable even then. 

Me selman mon ti ava prefere keksoz ki pli serten.  Instead of just something that can be taken over.  ‘’Property taken over and disposed of under this Act.’’

 

MR SPEAKER

Eski nou pa kapab petet servi seizedThe property seized and disposed.

 

HON BERNARD GEORGES

Sa i en lot kestyon Mr Chair.  Ou annan rezon.  Me for the time being.  Akoz nou pe dir ki it’s probably that could be.  Because it’s property that realized property or son properties that is taken over.  Ou vwar?

 

MR SPEAKER

Panel.

 

HON BERNARD GEORGES

That may be, that is reliable to be, subject to be, tousala, tou sa bann mo i ti ava – ok.  But what happens is when you take it over?  Ou vwar?

Si mon ti en avoka ki ti travay dan sa ziridiksyon, koman ou ti pou vin kot mon, ou dir I’ve already taken over.  Mon dir it’s no longer realizable property.  Because it’s only realizable until you take it over.   After that is not realizable anymore, because it’s been realized.  Se sa problenm.

Annou regard liable to be.  How about that?  What about taken over, is that the correcting wording, oubyen seized?  ‘’Seized, and disposed of under this Act.’’ Yes are we ok with that? 

 

MR SPEAKER

Onorab Pillay.

 

HON SEBASTIEN PILLAY

Thank you Mr Chairman.  Mr Chairman, ankor enn fwa zis mon pe seek klarifikasyon panelThe word, the term used is to take possession of, eski seized i convene the same meaning? 

Nou satisfe ki seized i convene the same meaning under the circumstance.  Does it, si nou get 69(7).  So, 69(7) i fer provizyon for the Court to appoint the receiver in question, to take possession of any realizable property.

 Is that having the same meaning as seizing the property?  If it does, then mon napa problenm.  I believe seized in this case has a different connotation than to take possession of. 

Section 69(7), there is nowhere where the word ‘seized ‘is used.  Mon pe prezimen nou oule sa bann definisyon i consistent avek son Lalwa.  Akoz then parey Onorab Georges in dir, si li i en avoka.

Probably want to ensure that everything is in order in terms of that.  Mersi Mr Chairman.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab.  Panel, komanter.  Onorab Georges mon retourn kot ou, napa komanter from panel.

 

HON BERNARD GEORGES

Restraint, akoz i e restraint order ki Lakour pou fer anba 69.  Usually you restrain a dog or a angry husband. 

 

MR SPEAKER

Yes Onorab Pillay.

 

HON SEBASTIEN PILLAY

Mr Chair, Onorab Georges, makes a very valid point.  Me selman L’ Angleterre i servi sa term ARO and AFOARO they mean, dan zot definisyon i en restraining order.

 So, mon krwar, Langleter dan sa, as the same, same sort of usage.  They use an ‘ARO’ which is a restraint order.

 So, I supposed using that term there it commensurate avek the marginal note ki deza la.  Restrain.  So, malgre ki nou restrain a dog rather than restraining a house.

 

MR SPEAKER

Ok, panel.  Panel zot agree?  Dakor, Onorab Georges nou kontinyen.  Mr Rao.

 

ASSISTANT PRINCIPAL LEGAL DRAFTSPERSON SRINIVASA RAO

Instead of restraint, why can’t we use ‘’possession?’’  ‘’Liable to take possession and dispose of.’’

 

MR SPEAKER

Yes Onorab Georges.

 

HON BERNARD GEORGES

Yes, mon ti pe mazin menm zafer.  Me selman nou bezwen sanz striktir fraz, nou pa kapab, pou nou servi mo ‘‘possession’,’ nou bezwen, let me speak in English Mr Rao.

To use the word possession, we will have to restructure the Clause, the sentence.  Because we can’t say,’’ means property liable to be,’’ unless we say ‘’taken into possession.’’

 Which will be the only way of introducing the word possession. ‘’ Liable to be taken into possession and disposed of,’’ yes, will that be ok?

Mersi Mr Chair.  Suspicion Transaction Report, STR.

 

HON SEBASTIEN PILLAY

Mr Chair, petet avan Onorab Georges i al lo –  Sorry Mr Chair.

 

MR SPEAKER

Go ahead Onorab.

 

HON SEBASTIEN PILLAY

Thank you.  Mr Chair, petet avan Onorab Georges i al lo Suspicions Transaction Report, eski nou kapab handle sa issue of Selection Committee that arises out of section 14 for the selection of the Chief Executive Officer of the FIU?

Akoz Section 14 makes provision for a Selection Committee to recommend to the President.  Maybe the panel can explain to me, where is the Selection Committee created in the Act that would select the Chief Executive Officer of the FIU. 

If it’s not there, should we define that Selection Committee?  I was perhaps proposing that it might be prudent to use the NAC as a Selection Committee rather than creating another Committee to select the CEO. 

Because currently what the law says at section 14, it says I …. section 14, but this is the interpretation section.  So, panel if you can clarify please.

 

ASSISTANT PRINCIPAL LEGAL DRAFTSPERSON SRINIVASA RAO

But if we had included NAC as a Selection Committee, we have problem.  Because present … is a Member of the NAC.  So, then we have to exclude him.

 

MR SPEAKER

Onorab.

 

HON SEBASTIEN PILLAY

Yes.  Mr Chairman, the issue is that section 14 creates a Committee that is a Selection Committee.  I see no other mansion of that Committee nor of its composition. 

So, who are going to be members of that Committee?  Correct me, I mean correct me if I am wrong.  I could be reading the Act the wrong way.  So, who si going to be – part 45.  Ok Mr Chairman, 45.

 

MR SPEAKER

Onorab Georges nou kontinyen.

 

HON BERNARD GEORGES

Mersi Mr Chair.  Mr Chair, zis pou ou reponn Onorab.  14(5) i koz lo Selection Committee, consisting of 3 members to recommend the names of suitable persons for appointment as Director and Deputy Director. 

I pa donn en gran kantite, i pa donn en gran kantite soz.  I pa donn en gran kantite lenformasyon lo sa Selection Committee, me at least i annan en keksoz.

Mon pa konnen si Onorab i anvi ki nou met dan Clause 2, definition section, ‘’Selection Committee shall mean the selection Committee appointed by the President under section 14(5)’’, zis pou fer li kler.

 

MR SPEAKER

Onorab Pillay.

 

HON SEBASTIEN PILLAY

Mersi Mr Chairman.  Mr Chairman, it might be prudent to do so.  Akoz we need to ensure that there is a layer overseeing the appointment of a Chief Executive Officer rather than only one person making that decision.

 And this will follow the approach ki that we have taken in the National Assembly to have that layer before somebody is appointed. On the recommendation of the Minister. Under recommendation of CAA, under recommendation of this, under recommendation of that.

  So there is a body where people can send their CVs and what not. Rather than going straight to an Executive Appointment.  It creates a bit more transparency rather than going straight for a top heavy kind of decision making process.  Mersi.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab.  Eski panel i agree?  Mr Rao, yeahOk.  Annou bouze Onorab Georges.

 

HON BERNARD GEORGES

Mersi Mr Chair.  Nou’n met li dan Clause 2.  Suspicious Transaction Report STR, means a report on an activity or series of transaction made or to be made, or attempted.

Nou’n azout attempted to be made ankor.  So, ‘’made, to be made or attempted to be made by a reporting entity instead of just attempted.’’  Mon vwar Mr Rao i nod.

 

MR SPEAKER

Ok nou kontinyen.

 

HON BERNARD GEORGES

Vwala Mr Chair, nou’n ariv a lafen part 1.

 

MR SPEAKER

Bon nou pou pran en, yes Onorab Pillay avan nou pran en vot.

 

HON SEBASTIEN PILLAY

Yes Mr Chairman.  Mr Chairman, petet mon ava les sa vot ganny pran and then I will tackle this.  Because then we can include this in section 14 rather. 

Nou kapab enkli what I was about to bring to the attention of the House.  We can discuss it when we take section 14 proper.  And we will move on from this part, so that we can then discuss it.  So I will let the vote go ahead Mr Chairman.

 

MR SPEAKER

Yes, ok.  Bon nou pou pran en vot lo part 1, ki enkli Clause 2 e ki form par sa Bill.  Mon ava demann tou Manm ki an faver?  Yes as amended.  Okenn Manm ki kont?

Ok, Madanm Deputy. Onorab Pillay ou kont ou an faver?  Ou lanmen in reste kontinyelman anler.  En lapsus, ok.  Madanm Deputy Clerk.

 

MADAM DEPUTY CLERK

Eskiz mwan.  Mersi Mr Chair.  19 Manm in vot an faver e personn kont.  Mersi.

 

MR SPEAKER

Mersi.  Savedir part 1 as amended in ganny aprouve par Lasanble.  Onorab Georges nou a pran part 2.

 

HON BERNARD GEORGES

Mersi Mr Chair.  Mr Chair, koman nou konmans Part 2, mon ava refer bann Manm lo, the SIFSA report.  Akoz premye keksoz zot mansyonnen i anba Clause 3, dezyenm paz.

E issue ki SIFSA in fer sorti la, se ki seksyon 3 ek seksyon 4, Clause 3 ek Clause 4 i fer en referans spesifik to the 6th schedule.  E Lalwa i spesifik lo money laundering e non pa li criminal conduct in general.

Criminal conduct i anba POCA ek Penal Code.  E donk sa se zot premye, sa se zot premye konsern.  E si nou ava retourn lo premye paz, zot ava vwar ki the 6th schedule in disparet dan sa Lalwa ki devan nou.

E i lopinyon SIFSA ki sa lalis designated categories of offences i preferab annan ki napa.  Akoz i en set of international norms ki focus bann stakeholders  lo sa lalis, lo sa lalis designated offences.

Sa se zot premye largiman.  Donk bring back schedule 6 e focus sa Lalwa lo AML offences as found in schedule 6 e non pa lo general criminal offences ki nou ava trouve dan POCA ek dan Penal Code.  Sa se zot premye pwen.  Kekfwa nou ava aret la, apre nou ava al lo zot dezyenm pwen.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab Georges.  Panel.

 

RESIDENT ADVISOR  KEVIN STEPHENSON

Just to respond to the, sorry I dont speak Creole, so it will have to be in English. 

There is a movement in terms of international standards of all crimes approached as opposed to a listing approach, in terms of what as jurisdiction is defined of felony, which is deliberately one year or more in prison.

 So, they’ve taken out all crimes approach, because it, there is new crimes as it relates maybe to cyber terrorism or cyber virtual asset.  On all crimes approach is a lot of jurisdiction, so it’s more practical.  So, that’s becoming more and more the norm. 

 

HON BERNARD GEORGES

Thank you Mr Stephenson. Mr Chair, SIFSA had anticipated this response, and they said that we could get around it by adding at the end of the listing share in the schedule, if the list is to be detained. 

One for the category which is any offences added from time to time by the FIU.  So, if there are any new offences, then they could always be added on.  This is not our proposal, this is SIFSA’s proposal and we are putting it before you. 

 

MR SPEAKER

Onorab Pillay.

 

HON SEBASTIEN PILLAY

Mr Chair, be the danger in this, will be that if that offence comes up, you then have to come make an amendment to the law, to create it as offence so that it can persecute it.

 So, that defeats the whole purpose of the Law.  In a sense what you want is you want an open-ended.  Categorization that allows you to incorporate any crime whenever they come up into the Law.  Rather than having to write the crime in the law itself to create it as an offence.  So, the currently Mr Chairman, most countries use in the UK for instant, they use, criminal conduct is given a very wide meaning. 

It’s not coming whole into specifics.  It’s a specific types of offences.  So, I think it might be more prudent if we are sending a message to the European Union or the powers that be elsewhere. 

That this is the approach we want to take, which is sort of the all crimes approach as identified by the advisor to the FIU.  So, my view is we should keep it as is.  And keep it as open ended as possible.  Thank you Mr Chairman.

 

MR SPEAKER

Onorab Andre.

 

HON CLIFFORD ANDRE

Thank you very much, Mr Chairman.   I expressed my view that I will support the SIFSA proposition.  Reason being, our Constitution dictates that the person who when charge needs to know what he has committed.  So, once you leave it open-ended, a person may be committing an offence, not knowing that it’s a commission of an offence.  But therefore falling under this. 

So, I believe that having a categories of offences, clearly indicates to the person that yes you are committing an offence or not.  And when this becomes an offence as stated.  SIFSA has indicated that they would have another category that would say.  What is added from time to time by FIU.  Because I
believe we need to know.

 As a practicing lawyer in this field, I need to be defending the person with parameters that are given to me by the law.  It cannot be open-ended.  And you just come, FIU or FEIU, will come tomorrow and say that we say that this is an offence, so we wanted to put it in there. 

So, I believe we need to follow the industries advice and the practitioners advise as well, so we can be clear on what is happening and what the law dictates.  Thank you.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab.  Onorab Pillay.

 

HON SEBASTIEN PILLAY

Thank you Mr Chairman.  Mr Chairman, I would like to, we will continue in English for the benefit of the members of the panel whiles responding.  Or we can go back to Creole. 

 

MR SPEAKER

I am good.

 

HON SEBASTIEN PILLAY

Thank you Mr Chairman.  Mr Chairman, if we go back to the definition of offence under this Act.  And we have to understand that this act is about reciprocity, it’s about us sending a message to other partners of the country about how we interpreting the whole context of an offence when it comes to AML.

Most countries have now chosen to have an open-ended sort of definition, an all crimes approach.  Now, if we come in and then proposed to these countries that we are now changing this,  the whole point about the discussion which we we’ve had  this morning, in the debate which we we’ve had as being to try and make sure that we all move forward in one direction.

 That is to ensure that the country gets of this whole process of having to have everybody come down on us.  Because we are not complying in one area or another area. 

Going in the direction which I understand where Honorable Andre’s concerns come from.  We are going in a direction wouldn’t that be counterproductive the whole debate and the whole  process which we’ve had this morning. Which is get us out of this situation and move forward?

 So, I think when you look at the definition of offence here, it makes clear that you are also considering offences under another law in another country. 

So, what happens in the event where you have to have ……. or information exchange where by an offence is in another country?  They’ve  constituted it as an offence, and you’re not constituted it as an offence.

 That does not leave you with much leeway sort of say.   Oh, but I am going to create it as an offence and amend the law. 

So, the process of amending a law is drafting it, bringing it to the National Assembly, changing it.  So, this is something that’s going to be countproductive to what we are doing today. 

So, we had this discussion with SIFSA, and Honorable Georges made the very same point that I am making now.  Which is we should keep it open ended, because it does not hurt the Law to keep it as is. 

In fact to constrain it might create a problem in the future, in the near future.  Thank you Mr Chairman.

 

MR SPEAKER

Thank you Honorable Pillay.  Yes Mr Stephenson.

 

RESIDENT ADVISOR KEVIN STEPHENSON

Just to add,  I think somewhere we’re  somewhat conflicting.   Maybe we are not using the right term when we say open-ended.  It has to be.  These are predicate offences for money launderers.

So, it have to be a criminal offence somewhere in another statute.

 And by saying that this criminal conduct after you’ve taken all crimes approach it’s defined as a crime somewhere else and then it’s a predicate offence for money laundering for additional money laundering offence. 

So, I think that into add to your point in terms of international operation it’s easier because then you don’t have to worry about dual criminality. 

Because you have an all crimes approach which allows you to do better.  So,
I think when we are talking about open-ended, we’re really talking about, it’s a criminal offence. 

But now we are saying that if it’s a new crime it’s putting in a criminal code because we are addressing a new fenomenal with criminal activity. 

Then it’s a predicate and offence for money laundering, because we are taking an all crimes approach and we don’t have to go back and make the changes. 

 

MR SPEAKER

Thank youHonorable Andre.

 

HON CLIFFORD ANDRE

Thank you very much Mr Chair.  Mr Chair, I do understand.  But you see, the law needs to be clear.  State what you want in the law. 

So, that the persons knows and the lawyer knows how to deal with this matter.  You can’t just leave it as it is.  Because as it is it says the person is guilty of knowing or believing that the property is or represents the benefit from criminal conduct. 

Ok, so what I would agree with SIFSA is let us have it clearer, so that everybody knows.  You know the prosecuting authority knows what they need to prove. 

And we would know what we need to defend and what the elements of what we are defending.  So if there’s a referral to a particular law, say it in there.

 

MR SPEAKER

Thank you Honorable.  Honorable William.

 

HON WAVEN WILLIAM

Mersi Mr Speaker.  Mr Speaker, sa deba i enteresan lo sa pwen sirtou.  E mon pou plizoumwen tonm dakor avek Onorab Andre.

Lefe ki, pa oubliye lannen pase letan nou ti pe fer revizyon lo Civil Code, nou’n tande ki parfwa Ankour case pa kapab bouze akoz bann case i reste dan lezer.

Napa vreman, mon kapab dir, bann keksoz presi pou kapab ed Zidisyer pou kapab pran en desizyon.  So, baze lo sa ki Onorab pe dir, mon krwar nou merit konsider sa.

Akoz finalman eski se Lezislater ki pou enplimant sa, ouswa i annan bann lezot akter?  E lefe ki i annan sa rapor, mon krwar nou bezwen kapab vwar serten konpromi pou nou kapab bouze avek sa amannman.  Mersi.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab.  Onorab Pillay.

 

HON SEBASTIEN PILLAY

Mersi Mr Chairman.  Mr Chairman, mon krwar nou bezwen ganny li kler.  Sa bann dimoun ki pou enplimant sa Lalwa i sa panel ki la devan.  E sa panel ki la devan in defini criminal conduct baze lo best practice ki pe ganny servi ozordi.

Nou, nou’n dir ki nou lentansyon se fer fason ki nou pei i sorti dan sa sityasyon kot i ete.  Prezan nou, nou bezwen agree poudir pou nou kapab fer sa, nou bezwen match sa ki sa bann pei pe vin devan avek.  Mwan mon napa en problenm si nou oule forse pou nou fer en definisyon of criminal conduct and then constrained li. 

Selman sa ki mwan mon krwar pou arive, se ki demen si Linyon Eropeen li i pe servi sa term ki sa expert la in dir nou, ki i en all crimes approach.  E nou, nou vin avek en lapros pou fer en listing approach ki mon krwar bokou pei pe move away from sa, then nou pou vwar nou dan en lot sityasyon.

So, mon pe trust zizman sa bann dimoun ki la devan ki’n al negosye lo en baz pou Sesel.  E apre bann sesyon ki nou’n gannyen, ki mwan mon’n ganny sans attend avek NAC, ki ti fer kot ICCS.  Kot i montre ou lapros ki pe ganny pran, se pou ou etablir en all crimes approach.  

Petet sa mo open-ended i pa the right word to use.  Me sa ki nou bezwen mazinen Mr Chairman, fondamantalman se ki nou bezwen match nou Lezislasyon avek Lezislasyon ki egziste dan sa bann pei ki zisteman pe met sanksyon lo nou.

Pa nou ki pou dictate ki Lezislasyon sa bann pei pou pran.  Se esansyelman zot bann bigger players ki pe dictate ki Lezislasyon nou pou pran, ki lapros nou pou pran pou Lezislasyon.

E mwan mon krwar in the interest of compliance, se la landrwa kot nou bezwen bouze.  Me ankor enn fwa, nou annan reprezantan Minister Finans, nou annan reprezantan regilater la.   Zot, zot a dir nou si i annan okenn ka dan bann lezot pei kot zot in servi criminal conduct dan en fason, zot in definir li dan en fason all crimes approach.  Si in annan difikilte pou fer prosekisyon.

Lesansyel pou nou Mr Chairman, e fondamantalman.  Nou pe fer en Lezislasyon pou nou sorti dan sa sityasyon kot nou ete.

Annou pa get bog down avek etablir bann prensip, oubyen etablir bann provizyon ki fer li difisil pou sa bann regilater demen.  Zot ki regilater.  Demen al kot zot bann counterpart e trouv zot dan bann presyon difisil.  Mersi Mr Chairman.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab.  Komanter from panel.  Okenn komanter from panel lo sizesyon ki’n met devan par SIFSA?  Onorab Georges.

 

HON BERNARD GEORGES

Mr Chair, mon napa en lisyen dan sa lager mon.  Alor mon konpran tou le de kote.  Me si mon kapab sey break sa deadlock.  Si nou regard byen 3(1).  3(1) is the offence of money laundering, ok?  ‘’A person is guilty of money laundering, if knowing or believing their property is or represents benefit of criminal conduct or being reckless’’ eksetera.

So, ou fer lofans money laundering si ou konnen ki sa larzan is the proceed of criminal conduct e ou fer enn sa bann keksoz.  Ou aste en keksoz, ou pran sa larzan, ou vann or whatever. 

E criminal conduct is defined in 3(9), ‘’means a conduct which constitute any act or omission against any Law of the Republic including the financing of terrorism,’’ eksetera.  Donk i think that wide enough.  Donk, mon krwar sa i covers the whole field, in my view san ki nou bezwen list.  E pour sa rezon mon ti a dir ki if the modern trend is to get away from listing akoz i annan en kantite lofans ki pe ganny kree tanzantan e ki ou pa bezwen update Lalwa.  Mon krwar ki the fear of SIFSA and Onorab Andre i pa zistifye.  Akoz so long as the ofanse can be proved and if it’s against any law in the country it can be proved,  mon pa krwar ki nou bezwen liste.

Zot pou annan en lot.  Zot annan en lot bokou pli bon largiman ki sa enn.  E se sa enn ki pe vini with regards to 3(10).  Me annou pa get involve avek sa pour lemoman.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab Georges.  Onorab Andre.

 

HON CLIFFORD ANDRE

Thank you very much.  So, I will go with English.  I’ve gone through.  Luckily, we’ve got the facilities in House.  I’ve gone through the UK Anti-Money Laundering, 2019 which refers to the offences created under part 7 of the Proceeds of Crime Act, 2002, which includes – and part 7, sorts of details the offenses.  Ok?  It says offences this concealing etcetera, arrangements etcetera, acquisition.  It talks about what they are referring to.  So, I suppose, now probably because the UK is getting out of the European, probably they would be black listed as well.  Or they be required to do as open-ended offences.

        But when you look at jurisdictions to which our law,  when it’s silent, we use their laws.  We use English Law and it is there.  So, what is a problem for us to state?  Because this is how we are to do.  What I would like to ask is the European Union or the OECD, have they stated that one of the issues are the definition of the offences that is in our law? 

        Is that one issue?  If this is one issue, then probably we should look at matters.  Definition of offences is to me a definition you’re giving definition to use.  Because our Constitution, states clearly that you need to have a properly defined charge.  This why I’m saying that we need to define.  Because we need to know the elements of the offence by definition.  Otherwise how can we work?

 

MR SPEAKER

Thank you Honorable.  Honorable Ferrari.

 

HON JEAN-FRANCOIS FERRARI

Yes, Mr Speaker.  I’m not a specialist by far.  But I would say that I see it a bit as a non-issue and if we were going to err, let us in favor of an open, not a list but an open system where –  Because we are in a process of trying to convince our principals that we will be compliant to a large extend.  So, maybe we should, that I will my humble submission that we give up the list, the idea of the list and have an open-ended system.

 

MR SPEAKER

Thank you Honorable.  Panel.  Agree?  Honorable Georges.

 

HON BERNARD GEORGES

Yes, Mr Chair.  Mon pou koz an Kreol.  Nou’n pas tou lazournen ozordi pe dir ki mannyer nou bezwen fer en keksoz pou sa bann blan laba deor konpran nou, vre nou pe fer en keksoz ki byen.  Alor annou fer en keksoz ki pou fer zot kontan olye fer nou kontan.  Ou vwar, la kot nou ete la nou bezwen anval nou lakras e fre en keksoz ki pli byen.

 

MR SPEAKER

Ok, so annou move on.  Onorab Georges.

 

HON BERNARD GEORGES

Mr Mr Chair. Pandan ki nou ti pe koz lo la.  Mon ti a kontan fer Lasanble konnen ki mon’n fer enn de lamannman avek 3(1).  Premyerman benefit from criminal conduct, represent benefits of criminal conduct e nou pou vwar sa partou.   Alors mon’n sanz ‘from’ to ‘of’, la ek dan plizyer landrwa.  Apre avek ou permisyon mon ava adres Mr. Rao an angle.

 

MR SPEAKER

One second.  Mr Rao.

 

ASSISTANT PRINCIPAL LEGAL DRAFTSPERSON SRINIVASA RAO

This section has been imported from the existing Legislation as it is.  That is the reason we have used the same language in this section as it is.  Which is existing in the 2006 Legislation.

 

MR SPEKAER

Honorable Georges.

 

HON BERNARD GEORGES

Yes, well.  There are 2 ways off saying this.  One is representing benefit ‘’from’’ or represents the benefit ‘’of’’.  If you put the definite article you cannot have ‘’from’’.  You have to have ‘’of.’’  So, I’m easy, I prefer represents the benefits ‘’of.’’  Because it’s more direct.

        And then Mr Rao, you might not have been informed, but this Assembly is very particular about gender.  We do not like the masculine gender only in Bills.  And many years ago this Assembly decided that all laws which we will pass will be gender neutral.  And I see you’ve gone back to the male domination which is a no, no in this Assembly. 

        So, everywhere where you’ve got ‘’him’’, forget the IGPA, don’t use that argument that is a legal argument.  We are a political institution here ok, and we’ve decided politically that we are going to be gender neutral.  So, everywhere you’ve got ‘’him’’, I’ve change it back to ‘’the persons.’’

 

MR SPEAKER

Thank you Honourable Georges.

 

ASSISTANT PRINCIPAL LEGAL DRAFTSPERSON SRINIVASA RAO

In fact we are compliant with the FATF recommendation on this section.  That is the reason why we have not incurred anything in this section.

 

HON BERNARD GEORGES

Well, if it was wrong before, we are not going to perpetuate the erro have to please people out there.

Mr Chair, wi, the next point e kekfwa i ava nou dernyen pwen ozordi, mon pa konnen ou ava dir nou.  Me pandan ki nou lo Clause 3.  SIFSA in raise en pwen ase sansib with regards to 3(10).  Dan lafason ki Lawa in ganny drafte 3(10) i ouver selon SIFSA,  i ouver kriminalite tro larz.  E zot, zot dir sa de mo.  For the purposes of this Act, references to believing, a belief that property is from criminal conduct includes references to thinking that the property was probably or probably represent benefit in whole or in part.  Zot krwar ki i bokou tro danzere.

Akoz si zis ou mazinen, ou think.  Pou mwan, si zis ou think ki sa keksoz i probableman the benefit of criminal conduct, ou komet en lofans.  E zot vwar ki i tro onerous.  E i pou tro fasil pou capture dimoun e komanter ki zot in fer si ki zot in fre en resers ekspansif dan tou lezot pei kot i annan Lalwa AML e napa okenn lezot pei ki servi sa definisyon. 3(10) A.

 

MR SPEAKER

Panel.  SS Payet.

 

SS PATRICK PAYET

Mr Chair, zis pou parey Mr Rao in mansyonnen, part 3, offence of money laundering.  Sa enn ki nou lo la, nou pa’n fer okenn lamannman avek existing one, akoz nou ti fully compliant of that part component.  Sanmenm sa ki nou pa’n propoz okenn lamannman sibstansyel dan sa konponan.  Me nou pran an kont proposal                                                                                                                                                                   from SIFSA.  Be nou, nou’n dir an se moman akoz nou compliant, nou pa’n anvi sanz okenn bann lezot konponan sa seksyon 3.

 

MR SPEAKER

Mersi SS.  Onorab Andre.

 

HON CLIFFORD ANDRE

Yes, Mr Chair.  Mwan mon demande, menm si SS i pe nou ki poudir nou ki nou compliant.  Eski sa compliant i, si nou retir sa bout ki mon osi, mwan mon largiman Ankour i baze lo bokou sa laspe,  eski si nou retir sa, i pou fer nou non-compliant?  Akoz zot pa’n comment lo la.  In dir ou sa seksyon ki la oubyen nou compliant dan sa area.  So, removing this make it clearer?

Akoz la ou pe dir si demen Onorab Pillay oubyen Onorab Ferrari i think ki poudir this is of criminal conduct, in komet en lofans la.  Li zis in mazinen, i pa konnen si vre li.  Zis akoz in mazinen, prezan letan mwan mon vini mon donn li R1 milyon.  Li i krwar, i pa konnen selman li.  Prezan al dekouver poudir pa vre.  Be koman i think it becomes an offence.  Konmsi eski si nou tir sa pou fer sa klarite ki SIFSA pe dir nou, azour ou konnen, parey Onorab Georges in dir, nou bezwen satisfer sa bann blan laba.  Mon osi mon pou servi sa langaz.

Eski si nou montre zot poudir nou osi nou kapab fer en Lalwa, ki posibleman zot kapab pran koman en model.  Eski nou mal la, oubyen nou byen?  Nou bezwen fer en keksoz ki mon krwar si nou kapab aranze, nou bezwen aranze avek lendistri.  Mersi.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab.  Onorab Pillay.

 

HON SEBASTIEN PILLAY

Mersi Mr Chairman.  Mr Chairman, mwan mon en pti konfize.  Mwan mon en pti konfize akoz SS i dir ek nou koumsa poudir sa Lalwa pa’n sanze.   Sa seksyon Lalwa pa’n sanze.  Me si sa seksyon Lalwa pa’n sanze, akoz ti napa sa bann konsern ki’n ganny raise lo la avan.  Nou ti pe operate dan sa sekter tou sa letan nou.  Tou bann akter ti pe operate dan sa sekter tou sa letan.

Pour ki rezon alors se ozordi ki ler nou pe propoz en nouvo Lawa ki nou pran menm seksyon, we have taken the same section that existed in the existing law,  propagated it into a  the new law, nobody complained about the old law, but now we have a problenm with the new law, which have the same section.

So, in the final analysis mon pou dir sa mwan,  if it ain’t broke let’s not try to fix it.  We’re trying to fix it, nou pou remark en lot problenm.  Akoz mwan pou mon i pa fer sans pou nou ozordi annan en konsern.  I understand the point.  But there is a reason why nou’n toultan compliant la.  Parey nou’n dir.  Tou depan lo nou ki nou oule fer.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab.  Dr. Fanny.

 

CEO FSA DR STEVE FANNY

Good afternoon Chair.  Good afternoon everyone.  Premye kestyon pou Onorab Pillay.  Nou pa pou al dan konteks ki mannyer sa Lalwa ti pase, selman nou pou regard sa provizyon ‘’thinking’’.  Sa provizyon ‘’thinking ‘’ki SIFSA pe anmennen, oparavan SIFSA i kapab fer sa argument ki at the first place ler Lalwa ti pase avan sa zot pa ti kapab met bokou zot bann input.  Sa SIFSA in dir ek mwan.  Zot pa ti kapab met zot bann input parey la nou annan sa dialog open kot zot pe kapab met zot bann input.  Selman ler nou re get sa word thinking legally i annan en danze.

Regard sa, zis parey Onorab Andre in dir, menm nenport ki dimoun. Si zis mon krwar en larzan i annan en kriminalite, mon’n komet en krim.  Mon pa konnen mwan en.  Mon pa ankor ni menm etabli lefe ki sa i vre mwan.  Zis mon krwar.  Ou konpran mwan?  Be mon pa pou kapab mal mwan.  Dan mon mal, mon’n fini komet en krim.  Be alors sa i pa kapab korek.

Mon krwar lo sa enn nou kapab tonm lo en konklizyon ki parey mon’n dir sa enn oparavan mon’n reste mon trankil, pou mwan dir nou ava servi en wide definition of crime.  Selman pou sa enn mon krwar nou bezwen narrow it en pe, akoz la i en pti pe tro wide in terms of ‘’thinking. ‘’ Nou kapab asize antre nou, nou ava come up avek en lot term.

 

MR SPEAKER

Mersi Dr. Fanny.  Onorab Pillay.

 

HON SEBASTIEN PILLAY

Mr Chairman.  Dr Fanny, en tre bon zanmi.  Nou konn kanmarad en kantite letan.  Be mon pa tro, tro trust sa ki i pe dir mwan la, akoz sa lendistri in dan zot lanmen tou sa letan.  Nou’n annan bann problenm avek sa nou.  Now, mwan ki mon ti a kontan.  Vi ki zot, zot bann eksper.  Propose ek nou the right wording ki gard nou within the context of sa ki sa Lalwa pe demann nou pou fer.

Akoz nou pa oule al dan polemic bann sanzman ki’n ganny fer.  Lesansyel ki nou oule fer ozordi se get us out of the situation which we are in nowSo, sa zafer vin dir mwan nou pa’n ganny sans donn nou lopinyon, be  nou’n toultan – Ti annan lamannman ki ti vini an 2018.  Si sa ti en issue, i ti ava pas ladan.  Ou konpran?

So, la nou bezwen move dan en direksyon kot si i annan lezot fason pou met li, ki fer sir ki nou reste an konformite avek sa ki sa bann dimoun pe demann nou, then let’s do it.  Propoze what we think we should be saying and Dr Fanny i annan sa leksperyans, i annan sa kapabilite,  i kapab dir nou what the right wording should be.  Mersi.

 

MR SPEAKER

Onorab Andre.

 

HON CLIFFORD ANDRE

Mersi Mr Chair.  Mr Chair, ou konpran, mon krwar Onorab Pillay i bezwen apresye ki poudir sa Lalwa i devan nou. E Lalwa i dinamik.  Si kekfwa sa letan ti napa sa kontribisyon, mwan personnelman, mon’n raise sa koman bann issues. Dan forum kot mon kapab raise li se Ankour.  Mon’n raise sa koman bann issue.

So, pou li dir poudir i pa bann konsern ki’n ganny leve i pa korek.  Akoz i pa’n pran tou bann forum kot sa.  Konnen, li koman en Lezislater i zis fer Lalwa, me son aplikasyon ki ganny diskite e enterpretasyon i ganny fer dan en lot forum.  Pa toultan ki li i pou ganny sa loportinite pou li vwar kot sa pe ganny fer.

Mwan mon sanse mon dan sa 2 forum.  Mon vwar en pti pe plis ki li i kapab vwar dan sa konteks.  E si nou pe aranze, e en eleman ki kekfwa pa’n ganny tous lo la i ganny tous lo la letan nou pe aranze.  Oli problenm? Be annou aranze.  Nou oule fer sa bann dimoun, sa bann blan vwar ki pa zis sa ki ou dir nou ki nou pou met ladan.  Me i annan keksoz ki nou kapab met osi ladan ki ou demen ou kapab pran anmenn kot bann lezot ziridiksyon e pran legzanp Sesel koman en Model Law.  Mersi Mr Chair.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab Andre.  Onorab Georges ou ti le azout keksoz.

 

HON BERNARD GEORGES

Mersi Mr Chair.  Mr Chair, mon anvi dir 2 keksoz.  Premyerman i annan en presedan pou sa.  Akoz dan St Mathieu i dir ou ki si ou regard en madanm e ou mazin adilter, ou’n fini komet adilter.  Alors sa se egzakteman parey.

Me mon krwar ki nou pe kekfwa nou pe met tro lanfaz lo la. Akoz the offence itself in 3(1) is any person is guilty of money laundering if knowing or believing that property.  Alor ou pa bezwen konnen ki sa larzan is the procedure of money laundering.  Be si menm ou believe that it is without knowing it.  I en lofans.  E nou vwar sa dan unlawful possession of property.  Nou vwar sa dan receiving, nou vwar sa dan plizyer lezot lofans deza dan nou Kod Penal. 

Sa ki 3(10) pe dir ou, se if you don’t know it’s the proceeds of money laundering me you believe that it is, simply thinking that it might be is enough to prove believing.  Mon pa vwar en problenm mwan, because what else is believing something to be unless you think that it might be?  Ou vwar?  Alor, I don’t see the problem.  I think it’s saying the same thing in 2 different ways.  Personnelman.

Si nou tir 3(10), i pa sanz naryen dan 3(1).  Akoz how do you prove that somebody believe something, otherwise and by showing that he thought about it or he should have thought about it.  Ok.

Ler en dimoun i vin vann ou en sennon lor e i dir ou donn li R150 e ou aste sa sennon.  Obviously Lakour pou dir you must have believed, you must have thought that it had to be stolen, akoz personn pa pou vann ou en sennon lor pou R150.  That’s what is the evidential matrix that leads you to proving the belief of the thinking.  Alor mon krwar, personnelman mon pa vwar okenn rezon pou nou tir li akoz it’s there in the word ‘believing’ in any event.

 

MR SPEAKER

Mersi Onorab Georges.  Dr Fanny ou ti le?  Non.  Ok.  So, eski nou mentenir?

 

MINISTER MAURICE LOUSTAU-LALANNE

Mr Chairman, nou mentenir parey i ete.  Mersi.

 

MR SPEAKER

Mersi Minister.  Mersi panel.  Bon mon krwar in ariv ler pou nou termin nou travay pou ozordi.  E nou ava kontinyen demen.  Mon ti swete ki nou ti kapab fini part 2 be nou pa pe kapab.  Nou annan bann Manm osi ki annan bann komikman.  So, nou ava kontinyen demen matin.  Mon ava demann Sarge pou move Mace pou nou retour Committee of the whole House.

Bon nou pou kontinyen nou travay parey mon’n dir demen.  Mon ti a kontan remersi Minister avek son panel osi tou nou bann zofisye anler dan Galeri.  Nou pou kontinyen travay demen e mon swete ki nou a kapab move en pti pe plis demen.  Onorab Georges ou’n kopi ou track version pou tou bann panelist.  Oubyen Deputy Clerk i ava fer sir.

 

HON BERNARD GEORGES

Tou bann amannman nou’n fini met lo screen.  IT i ava kapab sirkil sa bann koreksyon.

 

MR SPEAKER

Wi, lo nou kote.  Si pou anvoy en kopi, Deputy Clerk ou annan deza track version?

 

HON BERNARD GEORGES

Sa 2 versyon i deza sirkile avek tou dimoun.

 

MR SPEAKER

Eski bann panelist, zot tou zot annan sa track version?  I okSoft copy?  Good.

Bon, nou pou aret la pou ozordi e nou ava kontinyen nou travay demen matin 9er.  Lasanble adjourn.

 

(ADJOURNMENT)