::
Home » Verbatim » 2016 » Sitting of Tuesday 1st March, 2016

Sitting of Tuesday 1st March, 2016

NATIONAL ASSEMBLY OF SEYCHELLES

Tuesday 1st March, 2016

The Assembly met at 9am

National Anthem

Moment of Reflection

Mr Deputy Speaker in the Chair

MR DEPUTY SPEAKER

Bon, mon a dir bonzour tou bann Manm Onorab, bonzour Minis avek ou delegasyon e osi bonzour tou manm piblik ki a pe swiv nou deliberasyon bomaten.

Ozordi pou reponn Kestyon Manm, nou annan Minis Christian Lionnet, Minis pou Litilizasyon Later avek Lakaz.

E nou ava al direk lo premye Kestyon e mon envit Onorab Sultane Jacqueline.

HON SULTANE JACQUELINE

Mersi Deputy Speaker.

Deputy Speaker, eski Minis, i kapab enform sa Lasanble, kan ki redevlopman sa premye blok flat Foret Noire/ Port Glaud, pou ganny konplete e ki plan son Minister pou re-devlop lezot dan sa menm landrwa?

Mersi Mr Deputy.

MINISTER CHRISTIAN LIONNET

Mersi Mr Deputy, bonjour a tous dan Lasanble, osi ki a lekout.

Mr Deputy, sa bann younit ki Onorab pe refer lo la, i ganny trouve lo en morso later, avek en siperfisit 2500 met kare.  Parey mon ti fer komitman avek sa Lasanble, Minister ti met a dispozisyon 4 fanmir ki ti pe reste lo sa Estate, en lakaz lo Ile Persévérance ki’n permet nou pou demolir en premye blok, sa bann vye batiman, tout an preparasyon pour sa proze re-devlopman.  Nou ekspekte ki ver lafen lannen, avek realizasyon premye faz Ex-I0N, nou a nobou osi ofer loportinite alokasyon serten bann lot fanmir, ki pe ankor abrit sa sit.  Sa Mr Speaker, i a permet nou pou demar en premye faz sa proze de ki resours Bidzeter, i a ganny met a nou dispozisyon.

Lo sa ki konsern plan re-devlopman, Departman proze dan Minister, pe a sa staz antisip konstriksyon 18 lakaz an term bann blok flat lo sa sit.  Minister in deza fini anmas bann detay, bann diferan fanmir lo sa sit.  E bann Teknisyen dan Departman Proze, in deza pe komans travay lo en plan konpreansiv, ki byensir i ava pas dan en prosesis konsiltasyon avek Lotorite Distrik.  Nou ekspekte ki sa plan, i a pare avan lafen Me 2016.

Mersi Mr Speaker.

MR DEPUTY SPEAKER

Kestyon siplemanter Onorab?

HON SULTANE JACQUELINE

Mersi Mr Deputy Speaker.

Mr Deputy Speaker, anvi leta sa bann flats dan sa Housing Estate, eski Minis i kapab eksplik sa Lasanble, si i annan en plan sistematik pou maintain sa bann flats akoz bann problenm sewage, drenaz e lenfrastriktir ki an prensip, i an dibwa parey staircase.

Mersi Mr Deputy Speaker.

(Intervention)

MINISTER CHRISTIAN LIONNET

Mersi Mr Deputy.

Pour sa bann lakaz, tou bann travay mazer, parey bann problenm striktirel, bann problenm sewage eksetera, PMC i oblize adres sa bann sityasyon kan i leve.  Fodre pran kont poudir sa bann dimoun pe pey en lokasyon ase ba par mwan, ant R101 a R203 par mwan e nou ekspekte ki serten renovasyon entern, i ganny fer par zot menm.  Be solman dan bann gran renovasyon, ki par egzanp mon’n dir sewage e dan bann ka kot staircase i annan problenm, PMC i bezwen vin lo sit e adres sa bann problenm.

Mersi Mr Speaker.

MR DEPUTY SPEAKER

Bon napa lezot Manm.Kestyon limero 2.Onorab Jacqueline.

HON SULTANE JACQUELINE

Mersi Mr Deputy Speaker.

Mr Deputy Speaker, anvi gravite felir dan miray e lezot striktir sa de lakaz dan Housing Estate Beoliére obor Klinik, eski Minis i kapab enform sa Lasanble,kan ki travay restorasyon ki’n komanse depi lannen pase,  pou konplete?

Mersi Mr Deputy Speaker.

MINISTER CHRISTIAN LIONNET

Mersi Mr Deputy, travay reparasyon lo enn ant sa 2 lakaz ki Onorab pe refer lo la, in deza byen avanse e si Kontrakter i respe plan travay, nou ekspekte ki tou keksoz i ava konplete, pandan sa 2 ou 3 semenn ki devan nou.  Pour sa lot lakaz nou ekspekte ki tender i ava ganny lanse pandan premye 2 semenn Mars e dek ki nou a resevwar kotasyon, travay osi i ava komanse, pou adres sa bann problenm felir ki pe manifeste.

Dapre rapor Enzenyer, sa bann felir i ganny atribye, avek sa ki nou apel dan langaz teknik, differential settlement koze par konsolidasyon later ranpli e osi lerozyon later, koze par mouvman delo anba later.

I fodre note ki travay reparasyon lo sa premye lakaz, in pran pa mal letan e rezon prensipal se ki pandan lenplimantasyon plan sa proze, bann Teknisyen in fer plizyer amannman, avekscopeorizinal pou asire ki travay ki ganny fer, i vreman adres sa sityasyon.

Bann travay adisyonnel, i konpri plis underpinning, agrandisman longer miray ki ti’n ganny prevwar orizinalman, drenaz adisyonnel pou kontrol pasaz delo anba later, re-konstriksyon septic tenk e pi perdi e tiling pou amelyor bann lefe limidite lo ground floor. I malere osi ki serten retar, i relye avek move performans sa Kontrakter, ki pe antreprann sa proze e plizyer warning in ganny donnen o kour sa Kontra.

Mr Deputy Speaker, mon osi oule profit sa lokazyon, pou remersi sa 2 fanmir ki pe okip sa 2 lakaz, pour zot pasyans e konprenezon.

Mersi Mr Deputy.

MR DEPUTY SPEAKER

Kestyon siplemanter Onorab?

HON SULTANE JACQUELINE

Mersi Mr Deputy Speaker.

Mr Deputy Speaker, eski Minis i kapab dir, konbyen in kout son Minister pour sa premye faz restorasyon lakaz?

Mersi.

MINISTER CHRISTIAN LIONNET

Mr Deputy, mon napa kou final, anvi bann varyasyon, bann sanzman dan scope. Me solman orizinalman, nou ti tender sa louvraz pou R307,735 mil e nou ekspekte ki letan proze i fini, pou ver dan R500 mil.

Mersi Mr Deputy.

MR DEPUTY SPEAKER

Onorab Lebon.

HON LENNY LEBON

Mersi Mr Deputy Speaker.

Bonzour Mr Deputy Speaker.  Bonzour tou dimoun.

Mr Deputy Speaker, eski Minis i kapab eksplik ki Polisi Gouvernman vizavi bann flat ki Gouvernman i konstri e ki annan bann problenm felir?

Mersi.

MINISTER CHRISTIAN LIONNET

Mr Deputy, Gouvernman i krwar senserman ki en lakaz ki i allocate avek en dimoun, i en lenvestisman lonterm. So dan tou bann sirkonstans kot sa lakaz i annan bann felir ki an relye avek defo konstriksyon, Gouvernman i donn langazman sa lokater, sa propriyeter evantyel, ki Gouvernman pou reste avek li pou fer sir ki sa lakaz, i vreman en lenvestisman lonterm.

Mersi Mr Deputy.

MR DEPUTY SPEAKER

Bon, Onorab Bresson.

HON GALEN BRESSON

Mersi Mr Deputy Speaker. Bonzour tou dimoun.  Minis eski ou kapab dir ek sa Lasanble, vi ki sa bann dimoun pe osi annan sa….zot bezwen peye pour sa lakaz – eski zot komans peye, menm si i annan bann defo relye avek konstriksyon ouswa zot esper tou bann problenm rezourd avan zot komans peye e si sa i afekte zot peyman, a lonterm?

Mersi Mr Deputy Speaker.

MR DEPUTY SPEAKER

Mr Deputy, sa bann dimoun i deza pe pey en LagremanHouse Purchase e zot pe pey en lakaz ki pou vin pour zot e nou, nou ava rektifye bann problenm e fer sir ki lakaz i a zour, dan mannyer ki parey mon’n dir, sa larzan ki zot pe peye, i kapab servi zot e servi zot zanfan dan le fitir.

Mersi Mr Deputy.

MR DEPUTY SPEAKER

Kestyon limero 3, Onorab Arnephy.

HON BERNARD ARNEPHY

Mersi Mr Deputy Speaker.

Bonzour Mr Deputy.Bonzour tou dimoun.

Mr Deputy Kestyon i comme swivan: kan eski sa travay renovasyon mazer lo Lesperance Housing Estate, Anse La Mouche, pou komanse e kan i ekspekte konplete?

Mersi Mr Deputy.

MINISTER CHRISTIAN LIONNET

Mr Deputy, travay renovasyon mazer lo Lesperance HousingEstate, Anse La Mouche, in deza fini komanse.  Boner salannen, travay pou refer e by pass bann laliny sistenm sewagepou fer zot pas an deor batiman, ti ganny konplete.  Asa moman, travay pou ranplas bann taz konkret lo sa 5 blok, flat, i deza an mars.Fodre dirki o kour sabann dernyen lannen, PMC in rikord pa mal konplent lo size, Twatir koule, e nou ekspekte sa proze, i ava rezourd sa problem, enn fwa pour tou.

Travay lo premye Blok flat i preski konplete e dapre Plan Travay, nou ekspekte ki tou le 5 Blok flat, i ava fini ganny rekouver disi ver milye Avril.

An parlan avek sanzman twatir, PMC in osi tenderpou repenn kote ekstern ek bann staircase sa bann blok flat.Sa louvraz pou komanse an mezir ki bann twatir, i fini ganny rekouver.  Alor i ekspekte ki ver lafen Me sa travay i ava                           ganny konplete.

Mr Deputy Speaker, en lot problenm lo sa vilaz ki pe okip PMCe mon Minister, se problenm sewage. PMC pe regilyerman ponp septic tenk pou kontrol sa sityasyon dan enterim, antretan ki en solisyon lonterm i a ganny trouve.

Mr Deputy Speaker, mon konvenki ki bann travay ki pe ganny antreprann a sa moman, i ava amelyor lavi bann zabitan sa Estate, e mon oule egalman remersi zot pour zot konprenezon e zot pasyans.

Mersi Mr Deputy.

MR DEPUTY SPEAKER

Kestyon siplemanter, Onorab Arnephy.

HON BERNARD ARNEPHY

Mersi Mr Deputy Speaker.

Mr Deputy, an vi ki parey Minis in mansyonnen, i annan en problenm sewage ase serye lo sa Housing Estate e landrwa in saturated, e apre en vizit ki ti ganny fer avek tou bann Lazans konsernen tou resaman, ti annan en propozisyon pou annan en mini estype i ganny priyoritize.pou ganny enstale lo sa Estate, eski Minis i kapab donn Lasanble, detay.lo ki zistans son Minister, avek bann lezot partner konsernen i etedan sa negosyasyon.

Mersi.

MINISTER CHRISTIAN LIONNET

Mr Deputy, wi en centralized treatment plant, i en solisyon lonterm ki nou pe vwar, pou regard sa.  Lenplimantasyon pou tou depan lo avebilite Bidzeter.  Me solman i en keksoz ki nou’n deza komanse.I annan bann Estate ki nou’n deza komans en tel sistenm, en tel proze lo la e once ki nou kapab priyoritiz finansman, byensir nou pou idantifye bann priyorite. pour nou kapab adres sa sityasyon.  I pe kout PMC pa mal larzan, pou ponpe tou le semenn e desito ki nou kapab enplimant en tel sistenm, i ava meyer pour tou dimoun -dimoun ki lo sa Estate e osi pou PMC ki pe finans sa bann ponpaz tou le semenn.

Mersi Mr Deputy.

MR DEPUTY SPEAKER

Kestyon limero 4, Onorab Arnephy.

HON BERNARD ARNEPHY

Mersi Mr Deputy.

Mr Deputy, eski Minis i kapab dir ek sa Lasanble, ki sityasyon aktyel pour kapab arpant bann nouvo plot later ki’n ganny idantifye e ki bann aplikan ankor pe espere?

Mersi Mr Deputy.

MINISTER CHRISTIAN LIONNET

Mr Deputy, komansman lannen 2015, sak Seksyon dan Minister, ti planifye en plan stratezi operasyonnel pour lannen, pou adres bann diferan lobzektif kle, zot bann aktivite prensipal.  Pour Seksyon Survey, plis rediksyon dan backlog, pou vin enn soutenab, amelyor lo letan ki pran pou delivre diferan latas zot loperasyon e par rezilta amelyor letan pou deal ek en ka e finalmanogmant kapasite imen, pou amelyor performans ek lefikasite.  Ziska finisyon 2015, konpare a 2014, Seksyon Survey ti’n antreprann 110 ka an plis.  Letan ki pran pournou delivre louvraz in amelyore e nivo backlogiredwir konsiderableman.  En sistenm pou monitor prodiktivite ti vin an fors depi mwan 2015.

Lo kote kapasite resours imen, 2 Graduates, Mr Radegonde e Mr Youpa, in retournen sorti letid anSeptanm 2015.  Zot bann Arpanter kalifye, ki’n fini zwenn nou group Arpanter e zot pou kontribye anver lokalizasyon bann pos dan Divizyon, ki ansemoman pe ganny okipe par bann Expatriate.

An tou mon Minister, pe anploy 5 Arpanter Seselwa e 4 Arpanter etranze.  An se moman, nou pe ekipe ek 4 tim Survey ki kouver nou 4 rezyon lo Mahe, e louvraz i ganny planifye lo en baz par semen.  I pe pran nou mwens ki 2 mwan pou fer relocationofdeacons, depandan lo lakantite louvraz avek nou bann Arpanter, – 2 ou 3 mwan pou fer bann mapping, pou fer propozisyon pou diviz later e soumet kot Planning.  Apre laprouvasyon Planning, ant 2 a 4 mwan, depandan lo veikil lenplimantasyon: setadir swa atraver outsourcing, oubyen in-house poufinally finaliz sa bann survey.

Nou’n osi ogmant lakantite vizit ki nou fer lo Praslin ek La Digue, sorti 4 fwa par lannen, pou vin 6 fwa.

Mr Speaker, leta nou Divizyon Survey i enn ki tou le lannen, i kontinyelman amelyore, menm si lakantite travay i kontinyelman ogmant.

An term staffing, nou dan en pli bon pozisyon depi restriktirasyon 2008.  Progre sa 2 dernyen lannen, i montre en diferans dan nou lapros e lefikasite.  Performans Seksyon Survey, i enn ki pe kontinyelman amelyore, me i annan ankor bokou plis poufer, pour nou zwenn nou lobzektif prensipal e redwir sa bann dele letan, parey mon’n fek mansyonnen.  Mon optimis, ki nou pou kapab zwenn nou bann target, pandan lannen 2006.

I fodre note, Mr Deputy, ki pli gran defi pou met later land bank a dispozisyon bann aplikan, i reste lenstalasyon lenfrastriktir avan ki Survey i kapab antre pou alokasyon later.  Parfwa nou inabilite pou servis sa bann kare later, i reflekte lo performans Survey: setadir ki Survey pa kapab ganny konplete, tan ki lenfrastriktir neseser i ganny met an plas.  Sa kontrent i relye direkteman avek kontrent Bidzeter.  An konsiltasyon avek Minister Finans, mon Minister pe vwar, dan ki fason pou pli byen planifye bann proze land bank e met zot anliny avek demann.

Minister in komans fer serten travay, pou reget bann propozisyon land bank, ansanm avek kou, pou devlop zot e priyoritiz zot, baze lo meyer kou pou plis kare.  Sa i baze lo plizyer fakter tel ki kondisyon teren e zistans ki serten servis i ete avek sit.  Sa bann fakter e demann par distrik, pou ed nou planifye e determin lekel proze land bank,ki nou pou met resours lo la, par lannen.

Mersi Mr Deputy.

MR DEPUTY SPEAKER

Kestyon siplemanter, Onorab?

HON BERNARD ARNEPHY

Mersi Mr Deputy Speaker.

Mr Deputy, eski Minis i kapab donn nou Lasanble, detay lo nonm outstanding cases, ki due pou survey – eski dan mezir pou redwir en pe sa bannback log ki annan, eski Minis, pe konsidere ki bann Arpanter ki pare – prepare pou travay over the weekend, zot osi ganny konsidere pou kapab clear en pe sa bann back log ki egziste?

Mersi.

MINISTER CHRISTIAN LIONNET

Mr Deputy, mon napa sif total Survey back log, me solman sa ki mon kapab dir pou Anse Boileau, nou annan nou 10 ka ki ankor outstanding, 7 ka dan  ka sub division, e 3 ka dan ka      relocation deacon.

Wi, Minister i servi son bann  son bann Surveyor pou fer bann travay apre ler, pour nou kapab ogmant nou kantite output ki nou annan e an plis ki sa osi, nou servi kantite bann Surveyor prive.  Esa lannen Minster, in ganny alokasyon R1.13 milyon dan Bidze, pour nou kapab osi outsourceSurvey ek bann Surveyor prive.

Mersi Mr Deputy.

MR DEPUTY SPEAKER

Onorab Fideria.

HON EMMANUEL FIDERIA

Mersi Mr Deputy.

Mr Deputy, eski Minis ikapab enform sa Lasanble, si son Minster, i annan plan dan lavenir, pou selekte en Task Force konpetan e donn zot en dele letan byen definir, avek bi pour arpant bann kare later ki’n ganny agree pou vann avek bann aplikan lo lalis later, dan bann distrik respektif enkli Les Mamelles.

Mersi.

MINISTER CHRISTIAN LIONNET

Mr Deputy, anliny avek odit ki nou’n fer dan Minister sa lannen, nou’n fer en kantite travay lo size ki mannyer nou kapab improve nou bann output e en landrwa kle se kot Survey i ete.  E ki nou’n fer nou, se ki nou’n etabli bann timeframe kler, en mannyer ki nou bann Zofisye i kapab follow-up – i kapab mentenir – nou kapab si oule vwar progre.  Nou kapab mezir progre a longer ditan e bann timeframe parey mon’n anonse dan mon lentervansyon – pour lemoman sa pe mars ase bye. PS Later ek Lakaz osi dan son management meeting, ki fer tou le semenn, i en keksoz ki revwar bann progre ki pe arive e mon konvenki ki keksoz ava amelyore.  Sa ki enportan, se ki en dimoun i ganny dir, si in demann en requestfor relocation of beacon, i enportan i konnen poudir sa prosesis i pou pran 2 mwan.  E si i konn sa li, i pare pou esper 2 mwan li, akoz i konnen kote son timeframe i ete.  So,sa i bann keksoz ki nou pe esey met an plas, pour nou kapab improve en pti pe, nou efficiency dan Minister.

Mersi Mr Deputy.

MR DEPUTY SPEAKER

Onorab Souris.

HON MIRENA SOURIS

Mersi Mr Deputy.Bonzour Minis ek ou delegasyon. Bonzour tou Manm Onorab.

Mr Deputy, baze lo larepons Minis, anvi kontrent Bidzeter, eski Minis i kapab enform sa Lasanble, si i dan son plan a lavenir, pou fer sa bann aplikan ki’n ganny pre-allocate, pou met en depozit pou permet Gouvernman akseler sa prosesis arpant later.

Mersi.

MINISTER CHRISTIAN LIONNET

Mr Deputy, nou napa en plan ki nou’n ganny diskite pour en dimoun met en depozit, me solman dan en ka kot en dimoun i pare pour li al fer son survey li menm – nou ankouraze.  I annan plizyer ka ki nou’n fer dan lepase e i bann keksoz ki nou pou kontinyen enplimante a lavenir.

Mersi Mr Deputy.

MR DEPUTY SPEAKER

Onorab Jacqueline.

HON SULTANE JACQUELINE

Mersi Mr Deputy Speaker.  Mr Deputy Speaker, eski Minis i kapab eksplik sa Lasanble, an tenan kont son larepons ki in donnen, apard resours imen e resours teknik, si i kapab dir sa Lasanble, lakoz retar ki osi annan, apre ki bann nouvo plot in ganny arpante pouallocate sa bann plot avek bann aplikan.

Mersi Mr Deputy.

MINISTER CHRISTIAN LIONNET

Mr Deputy, retar i vin dan diferan sirkonstans, paregzanp mon’n eksplike, dan sirkonstans kot napa lenfrastriktir e nou pa kapab allocate sa bann bout later.  Dan serten ka nou allocate, wi kot lenfrastriktir pa difisil – kot topografi pa difisil si oule, nou konsidere allocateserten plot kot napa lenfrastriktir.  Me mazorite later ki nou annan, i bann later ki ase konplike – kiase difisil pour nou enplimant lenfrastriktir. E leksperyans in montre nou ki, si nou vann later avan ki nou met lenfrastriktir, letan nou ale pou met lenfrastriktir i annan plizyer difikilte, ki arise. So,mon krwar problenm prensipal, se pa avek Divizyon Survey, me nou inabilite, pour nou kapab finans sa bann proze lenfrastriktir.

Mersi Mr Deputy.

MR DEPUTY SPEAKER

Onorab Rose.

HON MARIE-ANTOINETTE ROSE

Mersi Mr Deputy.Bonzour tou dimoun.Bonzour Minis avek ou lekip.

Minis, mon ti a kontan konnen, ki, etan donnen i annan en kantite dimoun ki pe esper later, pour plizyer lannen, e sa timeframe ki ou’n donn nou bomaten, i apepre 6 mwan, eski Minis i kapab donn en lasirans nou Lasanble, ki disi 6 mwan, nou pou’n vwar ki son Minister pou’n kapab deblok en kantite morso later, pour bann dimoun ki pe atann.

Mersi.

MINISTER CHRISTIAN LIONNET

Definitivman.Mersi Mr Deputy.Definitivman, enn nou manda prensipal, se fasilitet akse avek nou Seselwa ek en morso teren.Sa i nou lobzektif prensipal e mon Minister, pou kontinyen travay e fer tou sa ki posib, pour kapab akseler loportinite ki nou bann dimoun i bezwen.  So, tou dimoun i konn sa dan mon Minister – depi PS, Direkter, mon bann staff e nou lobzektiv i enn menm – se akseler loportinite pour nou dimoun.

So,mon konvenki, avek sa bann mezir ki nou pe met an plas – sa bann timeframe ki nou pe met an plas, i ava kapab si oule, akseler nou progranm pour nou kapab distribye later avek nou sitwayen, avek nou popilasyon.

Mersi Mr Deputy.

MR DEPUTY SPEAKER

Kestyon limero 5, Onorab Meggy Marie.

HON MEGGY MARIE

Mersi Mr Deputy Speaker.Bonzour Minis ek ou lekip.

Bonzour Manm koleg Onorab.Bonzour tou dimoun ki a lekout.

Mr Deputy Speaker, eski Minis i kapab eksplik nou Lasanble, si i dan plan son Minister, pou konstri semen pou ouver posibilite konstri plis lakaz pou zabitan Anse Aux Pins?

Mersi Mr Deputy.

MINISTER CHRISTIAN LIONNET

Mersi Mr Deputy.

Mr Deputy rikord nou sikse Lozman, Sesel i remarkab e nou devret selebre li a tou pri.  Menm si ou napa sif egzakt, distrik Anse Aux Pins, i san dout en laprev reel, travay sa Gouvernman Lepep, dan son demars pou fer tou Seselwa benefisye avek en lakaz konvenab.

Mr Deputy Speaker, atraver politik Parti Lepep, lo size Lakaz e devlopman sosyal an zeneral, Anse Aux Pins i en laprev remarkab, kot en Gouvernman vizyoner in travay dir e konsistan.kot in met bokou resours e lenfrastriktir tel ki: semen, pou amelyor lavi zabitan sa distrik.

Malgre nou sikse, Gouvernman i reste angaze, pour kontinyen devlop later ki i annan.pou promot plis loportinite pou Seselwa kapab konstri Lozman pour zot fanmir.  Otan posib, Minister pou planifye e enplimant bann proze semen ki a ouver loportinite rezidansyel.  Defi prensipal ki nou fer fas avek, i comme swivan:

Premyerman, kontrent finansyel.  Pandan sa bann dernyen lannen, Minister in met plis lanfaz lo proze lakaz, akoz sa i fason pli efikas pou donn maksimonm loportinite pli vitman.  Osi bann teren ki reste dan bann distrik, enkli dan distrik Anse Aux Pins, i pli difisil pou devlope, alor kou kare later i o.  Pri ki Gouvernman i vann sa bann later, i reste ba e reveni sorti avek lavant, i lwen avek kou pou lenfrastriktir.

Bann teren difisil, i osi anmenn bann risk dezas e menas pour lanvironnman tel ki, dan serten lokasyon dan rezyon Karyol, Anse Aux Pins.

Malgre sa bann konstrent, kot i annan bann teren favorab, nou pou kontinyen fer bann proze semen pou deblok later kot resours i permet.

Mersi Mr Deputy.

MR DEPUTY SPEAKER

Kestyon siplemanter, Onorab.

HON MEGGY MARIE

Mersi Mr Deputy Speaker.  Anvi larepons Minis, mon ti akontan Minis i dir nou Lasanble, ki plan irzans son Minister, pou ofer plis later ek lozman pour zabitan e osi si idan plan son Minister, pou antre an diskisyon avek bann partner prive e fason ki zot a kapab donn en koudmen dan en tel devlopman.

Mersi Mr Deputy Speaker

MINISTER CHRISTIAN LIONNET

Mr Deputy, Anse Aux Pins, nou’n annan detrwa bout teren ki nou’n deza idantifye pour land bank.  Nou annan en Parcel later Karyol,S8560 ki nou’n idantifye pou land bank e tre byento nou pe al allocate10 kare later lo sa Parcel.

I annan ankor lezot morso ki annan potansyel pou fer landbank lo la, akoz i en gran kare later.Me solman nou pa ankor finaliz bann plan detaye, pour nou kapab konnen kantite later, nou pou gannyen.  Nou osi annan plizyer bout later ki nou earmark pour bann proze o dansite rezidansyel.  Nou annan en proze Ex-Onezime ki nou ti komanse oparavan, ki reste posibilite pou nou fer 6 younitlo sa ranplasman.

Akote Ex-Onezime, nou annan en ranplasman pou 9 younit.  Nou annan osi en gran morso later par lot kote proze Ex-Onezime, ki annan potansyel pour en gran proze Housing Estate.Nou annan osi en posibilite en bout later Capucin, ki nou pe fer bann letid detaye pou vwar si i annan posibilite osi, pour nou kapab fer en Housing Estate.

So,wi Minister i annan serten rezerv,se later rezerv ki in rezerve dan Anse Aux Pins, pour nou kapab kontinyen deservi bann dimoun Anse Aux Pins, dan zot distrik respektif.

Mersi Mr Deputy.

MR DEPUTY SPEAKER

Onorab Valmont.

HON SYLVIANNE VALMONT

Mersi Mr Deputy bonzour.

Bonzour Minis avek ou delegasyon e dimoun a lekout.

An vi larepons Minis, eski Minis i kapab dir nou oubyen enform nou Lasanble, an vi ki parfwa retar e difikilte ki zot rankontre an se ki konsern konstriksyon semen,  eski zot pe revwar zot Polisi, lo sa Size?

Mersi Mr Deputy Speaker.

MINISTER CHRISTIAN LIONNET

Mr Deputy, retar ki nou gannyen pou delivre proze semen mon krwar prensipalman, i lo kote finansman.  So, byensir Minister in deza komans – mon krwar mon’n deza enform sa Lasanble, nou’n deza komans eksplor bann lezot alternative, pou vwar ki mannyer nou kapab anmenn plis finansman sorti kot Sekter Prive oubyen sorti kot sa endividi, ki pe esper sa later. Nou annan en serten veikil nou pe travay lo la avek MinisterFinans.  Aktyelman lannen pase, Minister Finans ti aprouv en Polisi lo Public PrivatePartnership e sa lannen nou swete ki nou kapab komans nou premye proze anba en tel Scheme.  Si sa i marse, byensir sa i akseler kantite loportinite ki nou kapab ofer, avek nou bann dimoun.

Mersi Mr Deputy.

MR DEPUTY SPEAKER

Onorab Rose.

HON MARIE-ANTOINETTE ROSE

Mersi Mr Deputy.

Mr Deputy, mon ti a kontan demann Minis, ki etan donnen ki son Minister i enn parmi plizyer landrwa ki fer semen, dan pei, ki mannyer alors son Minister i rekonsilye bann Policy postions – ki ou Minister i annan avek lezot Minister, pou fer sir ki bann semen ki ganny fer, i lo standar e ki enkli drenaz, ki apre i pa vin en problenm ler en nouvo Housing Estate, i ganny konstri?

Mersi.

MINISTER CHRISTIAN LIONNET

Mr Deputy, parey tou proze devlopman ki ganny antreprann dan pei, nou Minister i oblize pour nou soumet en plan kot Lotorite Plan.  E Lotorite Plan, parey nou konnen, i annan bann diferan Lazans ki i asiz lo latel ki Land Transport – ki revwar sa bann plan.

I vre dan lepase iannan serten defayans ek bann proze ki’n ganny fer, me solman as noumove a lavan, mon krwar bokou plis lenportans pe ganny mete, lo bann lenfrastriktir neseser – pa zis semen, delo ek elektrisite.  Konmela osi nou pe koz ICT, IT, teknolozi, drenaz eksetera.  E mon krwar nou pe bouz ver en pli bon lapros, pour nou fer sir ki bann problenm ki relye avek mankman lenfrastriktir, i kapab ganny adrese.

Mersi Mr Deputy.

MINISTER CHRISTIAN LIONNET

Onorab Pillay.

HON SEBASTIEN PILLAY

Mersi Mr Deputy Speaker.

Mr Speaker, an prenon kont ki en bann kontrent ki Minis in mansyonnen, an relasyon avek provizyon later pour bann aplikan – sa kontrent Bidzeter,e prenon kont ki lakantite letan ki serten aplikan pe espere pou later, i deza la en pe letan, ki mekanizm son Minister pe met an plas, pour akseler sa prosesis an relasyon avek Public Private Partnership, pou etabli en modalite, kot en aplikan oubyen group aplikan, i kapab ede kontribye dan provizyon bann lenfrastriktir, pou devlop en serten kantite kare later dan sa distrik: e pa zis dan sa distrik, me dan lezot distrik: e dezyenmman eski Minis atraver son Minister avek Planning Authority, pe osi vwar posibilite enkli bann communal drains, lo bann plot later ler zot ganny demarke, pou zisteman, fasilit travay ki bezwen ganny fer, ant bann diferan propriyete, ler i annan pou fer sa bann drenaz ki bezwen ganny fer, akoz souvandfwa nou vwar, letan gro lapli, apre ki ou bezwen al fer travay mitigasyon – ou vwar poudir ou bezwen bann wayleave e parfwa i annan bann diskisyon ki arive, zisteman pou ganny sa bann wayleavepou fer sa bann kalite travay, kot i neseser.

Mersi Mr Deputy Speaker.

MINISTER CHRISTIAN LIONNET

Mr Deputy, parey mon’n dir, nou ekspekte ki premye proze – en proze mazer ki annan plizyer kare later, atraver sa sistenm PPP, nou ekspekte lanse sa lannen, me solman parkont, nou’n deza komans enplimante bann pti proze Public Private Partnership.

I annan serten later kot napa bokou kare, me kot en dimoun ki annan abilite pour li finans semen, e Minister in konsider alokasyon favorably pour nou kapab permet li konstrir semen. An fezan sa, deblok serten kare later osi, pour bann lezot dimoun.

So, i deza an mars, me solman nou pa ankor fer li lo en gran lanpler.  E mon swete ki sa lannen, nou kapab lans nou premye proze.  Once ki sa i demare e nou vwar poudir sa model i efektiv then, mon senserman krwar ki i annan bokou plis loportinite, akoz lo nou liv Later, nou annan en kantite later ki nou’n rezerve, pour bann proze land bank.

Lo saissue, ‘communal drains’, i en kestyon, ki’n deza ganny poze avan dan bann diskisyon ki nou’n fer.  Mon napa en solisyon a sa moman, me solman i en keksoz, ki bann teknisyen in ganny demande, pou travay lo la e vwar ki meyer fason pou adres sa bann problenm ki Onorab in leve.

Mersi Mr Deputy.

MR DEPUTY SPEAKER

Kestyon limero 6, Onorab Meggy Marie.

HON MEGGY MARIE

Mersi Mr Deputy Speaker.

Mr Deputy Speaker, eski Minis i kapab eksplik zabitan Anse Aux Pins, ki pe arive avek restorasyon bann common area dan bann flat, tel ki KaryolFlat, Chetty Flat e lezot, ki ti en demann par bann zabitan en pe letan pase?

Mersi Mr Deputy Speaker.

MINISTER CHRISTIAN LIONNET

Mersi Mr Deputy.

Mr Deputy an zeneral, PMC koman Lorganizasyon Gouvernman, ki annan manda pou zer bann Housing Estate Gouvernman, i annan responsibility pou fer louvraz maintenance ek netwayaz lo bann commonareas avek bann eleman komen dan bann Blok flat ek zot zalantour.

Tou le z-an, PMC, i ferprogranm pou kouver, bann reparasyon, amelyorasyon depan lo bann priyorite, ki leve.  Priyorite e progranm sa bann louvraz, i depan lo kapasite finansyel PMC. Ziska lannen 2015, Bidze PMC in depan selman lo reveni ki i kolekte atraver bann repeyman lakaz, par bann rezidan.  Pour lannen 2015, 70 poursan depans PMC, ti al anver mentenans bann Estate e bann louvraz renovasyon, rekonstriksyon mazer.  Fas avek sa o kou loperasyon, PMC i parfwa vwar li ganny serten retar, pour komans serten louvraz.  Gouvernman sa lannen, in fer komitman pou donn PMC, lasistans Bidzeter, pour kapab adres bann konsern dan bann Estate, kot in pran tro lontan pou rezourd serten problenm mazer, pou kapab met sityasyon azour.

An sa ki konsern bann Estate dan distrik Anse Aux Pins, ki’n ganny mansyonnen, detay sa ki PMC in kapab adrese i comme swivan:

Dan Karyol Estate i annan en Blok flat 6 younit, ki ganny zere par Lakonpannyen PMC.  Travay ki PMC in fer, se pou koup zerb otour sa blok flat e fer travay mentenans lo common areas: par egzanp travay elektrik, twatir, tenk delo e desarz.

Pandan sa dernyen 2an edmi, PMC in depans en sonm R211,430 mil, zis avek koup zerb e netwayaz deor.  Mentenans pour lannen 2014, ti R143, 385 mil.  E pour lannen 2015, in ariv en sonm R142, 593 mil.  Sa bann louvraz i konpri prensipalman bann travay relye avek sistenm desarz, tenk delo dan plafon e sistenm konblaz.

An Septanm 2015, PMC ti rekonstri 2 soakaway pit, apre ki sa enn vye ti’n fail. Travay ti konpri separasyon sistenm lakwizin ek lasanmben ensi ki twalet.Sa travay in kout en sonm R120 mil, ki’n ganny finanse antyerman par PMC.

An se moman sa Blok flat, pe ganny repenn e serten travay reparasyon e debordman twatir ek dalo pe ganny fer.  Lo kote Chetty Flat, i annan 5 Blok flat ki tonm anba zesyon PMC.  Sa i konpri 3 Blok 8 younit e 2 Blok 4 younit e ki donn en total 32 younit.  Larestan lakaz i bann terraced house e lamazorite in fini ganny vann atraver, Home Ownership Scheme an 2005.

PMC i kontinyen maintain bann common areas lo saHousing Estate tel ki koup zerb e antreprann bann travay lo bann Blok flat.

Apartir lafen 2013 e pandan lannen 2014, PMC ti resanz twatir lo 4 Blok flat, ki ti osi enklilouvraz ranplas dalo ek bann downpipe.Sa louvraz ti an tou kout PMC en sonm R932 mil e ti ganny finanse antyerman par PMC.

Pandan lannen 2014, PMC ti osi konekte bann sistenm desarz pour lakwizin avek lasanmben, pour 15 younit lo sistenm Tretman Desarz PUC dan Estate.  Sa travay ti kout R75 mil e ti ganny finanse ankor enn fwa, antyerman par PMC.

Provizyon lonterm EstateChetty Flat – apard kondisyon fizik bann fasilite, PMC an kolaborasyon avek Lotorite distrik Anse Aux Pins e osi avek sipor NDA, pe revwar fason pour fer lanvironnman sa Housing Estate vin pli agreab pour bann zabitan.  Sa i konpri ilimin bann trafik ilegal e bann konportman anti-sosyal lo sa Estate: retir bann vye fey tol ki’n konpri ki’n ganny servi koman baraz e osi bann baraz ki’n ganny konstri ilegalman.

Tre byento PMC pou zwenn avek Lotorite Distrik e bann zabitan sa Estate, pou prezant zot avek plan standar pou boundary road ki’n ganny aprouve par Planning Authority, ki bann zabitan a kapab enplimante a zot prop kou.Sa i ava ede fer sa Estate reste annord e organize.

Mersi Mr Deputy.

MR DEPUTY SPEAKER

Kestyon siplemanter Onorab?

HON MEGGY MARIE

Mersi Mr Deputy Speaker.

An vi larepons Minis, vi ki lo nivo distrik an kolaborasyon avek Minister Devlopman Kominoter, nou’n konstri en pe semen ki pou deservi bann zabitan flat ki pa ti’n ganny fer letan flat ti’n ganny konstri, eski i dan plan ou Minister, pou kontinyen avek konstriksyon bann lezot fasilite tel ki parking e lezot semen pou deservi sa  bann zabitan?

Mersi Mr Deputy Speaker.

MINISTER CHRISTIAN LIONNET

Mr Deputy, mon Minister i reste a lekout.  Si i annan demann dan distrik pou fasilitet lavi bann zabitan sa bann Estate, nou pou kontinyelman travay an kolaborasyon avek Lotorite Distrik pou fer sir ki nou kapab – kan resours i permet, pou enplimant bann tel lenfrastriktir.

Mersi Mr Deputy.

MR DEPUTY SPEAKER

Onorab Valmont.

HON SYLVIANNE VALMONT

Mersi Mr Deputy.

Eski Minis i kapab dir nou, ki son Polisi son Minister konsernan restorasyon bann common areas: e si Minister i annan en monitoring system, pour ki bann tel problenm, i ganny adrese dan en fason efikas.

Mersi Mr Deputy.

MINISTER CHRISTIAN LIONNET

Mr Deputy, PMC i annan manda pour li manage e maintain tou bann common areas lo bann Housing Estate. Sa i nou Polisi.  E dapre sistenm ki nou annan an plas, PMC, i devret annan en schedule ki antreprannsabann travay e avan ki peyman i ganny fer ek sa Kontrakter, Lotorite Distrik i bezwen en sinyatir lo sa dokiman. So, Lotorite Distrik i enn nou partner kle, ki ed nou pou monitor en pti pe bann kalite travay ki ganny fer.

Mon konstate, ki nou bezwen fer plis – nou bezwen koz plis: Par egzanp, PMC i bezwen penn bann staircase, me solman PMCpa kapab penn staircase tou le semenn.  PMC i bezwen enform sa bann zabtan ki – mon’n penn ou staircase ozordi e next repenn, i pou dan 6 mwan ouswa i pou dan 1an.  So, bann zabitan i konnen poudir lala progranm ki PMC in etabli pour bann maintenance zeneral lo Housing Estate.

Mon krwar avek bann lentrodiksyon bann Condominium Act, kot bann transfer i ganny fer lo bann dimoun, dan bann flat, bann dimoun pou annan plis – si oule, plis lotonomi – Lotorite si oule, pour zot kapab sit fason ki zot flat i ganny zerer.  E mon santi ki pou annan en kantite improvement dan lefitir. Mesolman, nou bezwen kontinyen dyaloge, kontinyen koze dan en mannyer ki noukapab donn sa servis ki ekspekte de nou.

Mersi Mr Deputy.

MR DEPUTY SPEAKER

Onorab De Commarmond.

HON CHARLES DE COMMARMOND

Mersi Mr Deputy Speaker.  Bonzour Mini. Bonzour Deputy Speaker.Bonzour tou dimoun ki a lekout.

Mr Deputy Speaker, dan laliny ki Minis fek reponn, Condominium Act i la, akoz ki Minister i vreman tarde sa kantite, pou met li an aplikasyon,rather than fye lo PMC.  Akoz nou vwar poudir i pli ser.  Si Condominium Actti pe vreman pran plas, nou krwar depans ti pou vin plibon marse e Gouvernman ti ava save.

MINISTER CHRISTIAN LIONNET

Mr Deputy wi, Condominium Act,i provide fason ki mannyer bann dimoun ki pe abrit en Condominium: savedir en batiman ki annan plizyer dimoun anba en sel twa; me mon krwar i annan en Kestyon ki swiv Onorab, lo sa issue Transfer Lakaz, mon kapab petet mon kapab adres sa pwen en pe pli byen.

Mersi Mr Deputy.

MR DEPUTY SPEAKER

Onorab Gislain.

HON CHANTAL GISLAIN

Mersi Mr Deputy Speaker.

Mr Deputy Speaker,eski Minis i kapab dir ek sa Lasanble, lefe ki bann Housing Estate, zot lespas ki common areas, i pa zis staircaseand all – i annan osi bann zarden, deor, car park and all: lekel ki responsab pou mentenir sa bann lespas, e eski i pe ganny fer?  Si non, eski i pa plis ki ler, pour nou apwent en Manager, Concierge or Janitor pou kapab okip sa bann landrwa?

Mersi.

MINISTER CHRISTIAN LIONNET

Mr Deputy, common areas i osi enkli bann lenfrastriktir komen tel ki: parking, tel ki zarden, eksetera.  E sa pour le moman i reste anba responsabilite PMC.  Parey mon’n dir, nou annan serten safety net ki nou’n met an plas, ki travay ki ganny fer lo en Estate i satisfezan.  E sa nou servi Lotorite Distrik. So, si i annan en nesesite pour nou re-asize, re-dyaloge, revwar bann greyareas.Mon konnen ki i annan serten grey areas: iannan serten landrwa ki personn pa oule assume responsabilite.  Mon krwar i enportan pour sak Estateki nou asize, nou rediskite, e redefinir sa bann areas – ki mannyer ki sa bann problenm pa releve.

Mersi Mr Deputy.

MR DEPUTY SPEAKER

Onorab Pillay.

HON SEBASTIEN PILLAY

Mersi Mr Deputy Speaker.

Mr Deputy Speaker, zisteman an prenon kont bann konsern, ki pe leve otour bann common areas, dan bann Housing Estate, ki plan konkret son Minister pou pe pli avan.. doing avan avek bann nouvo Estate, pou asire ki zisteman, nou avoid annan sa bann konsern ki annan pou fer avek maintenance bann common areas: e si nou kapab in-built maintenance bann common areas dan bann Kontra Purchase, oubyendan lafason ki nou aprouv sa lokasyon sa bann lakaz dan bann Housing Estate,pou zisteman asire ki going forward, nou pa a ganny sa bann problenm avek common areas: e dezyenm pwen, se dan  sirkonstans kot en common area i bord avek en propriyete prive, ki plan ki son Minister i annan an relasyon avek konstriksyon bann Housing Estate, pou asire ki sa bann propriyeter prive, zisteman, vi ki sa i annan sa boundary ant sa bann propriyete pa ganny afekte, zisteman avek bann common areas oubyen bann aktivite ki arive dan bann common areas bann Housing Estate.

Mersi Mr Deputy Speaker.

MINISTER CHRISTIAN LIONNET

Mr Deputy noukontinyen pe vwar fason pou amelyor nou bann plan devlopman ki nou met an plas.  E an se moman, nou fer li avek en kantite konsiltasyon.  Lotorite Distrik i enn nou partner kle.Wi, nou sey nou mye pou sey minimiz lenpak ki en devlopman o dansite i kapab annan lo propriyete prive.  Parfwa i pa posib.Me solman nou en Gouvernman ki a lekout – en Gouvernman ki kontan koze, dyaloge e nou la pou vwar solisyon.

So, si i annan okenn case, problenm spesifik ki monte, nou kapab asize ek sa propriyeter prive e vwar en solisyon pour problenm spesifik ki annan.

Mersi Mr Deputy.

MR DEPUTY SPEAKER

Onorab  Fideria.

HON EMMANUEL FIDERIA

Mersi Mr Deputy Speaker.

Mr Deputy Speaker, eski Minis i kapab enform sa Lasanble, ki Polisi Minister i annan vizavi PMC pou penn – ki dele letan zot donnen pou penn bann Blok flat?

Mersi.

MINISTER CHRISTIAN LIONNET

Mr Deputy, mon napa progranm egzakt lo diferan  bannHousing Estate.  Me solman sa nou kapab fer PMC provide sak Lotorite Distrik.  Parey mon’n dir en mannyer ki Lotorite Distrik, osi bann zabitan i konsyan, ki dele letan ki PMC pou vin antreprann en louvraz.

Mon repete, i enportan ki nou met sa kler devan dimoun, en mannyer ki dimoun osi i pran zot responsabilite e pa sali sa bann Blok flat, parey dan serten ka ou penn en semenn – lot semenn ou tournen, in fini retourn sal e ou krwar ou pa’n penn. So, mon krwar nou tou, nou bezwen pran nou responsabilite.  E PMC i bezwen tal son plan travay devan bann dimoun – en mannyer dimoun i konsyan e zot prezerv, si oule maintain bann louvraz ki PMC i ganny fer, en pli bon fason.

Mersi Mr Deputy.

MR DEPUTY SPEAKER

Kestyon limero 7, Onorab Vidot.

HON KEVIN VIDOT

Bonzour e mersi Mr Deputy Speaker e tou dimoun ki a lekout.

Mr Deputy Speaker, eski Minis i kapab dir ek sa Lasanble, kan ki son Minister pou komans prosedir desin plan e fer proze lakaz Union Vale?

Mersi.

MINISTER CHRISTIAN LIONNET

Mersi Mr Deputy.

Mr Deputy dan rezyon Union Vale, nou annan 2 morso teren ki’n ganny idantifye pou proze lakaz.

Premye morso teren, kot pour le moman i annan 2 Emergency younit, Parcel V18063, ki donn en siperfisit total 64 mil 60 met kare.  En bon porsyon sa teren, pa kapab ganny devlope, pour rezon topografi e osi akoz larivyer e sours delo.  Kot ranplasman aktyelEmergency younit, i annan posibilite ganny en douzyenm younit dan laform 2 Blok flat.

I osi annan lezot porsyon sa kare later, kot serten lanplasman i kapab ganny planifye par faz, me sa p pou demann bann evalyasyon pli detaye.

An sa ki konsern plan pou landrwa kot bann Emergency i ete, Minister i ekspekte komans konsevwar zot osito ki Seksyon Design dan Departman proze, i fini preparasyon serten proze ki’n deza progranmen lo PSIP 2016.  Nou ekspekte annan en plan preliminer, pou fer konsiltasyon avek Lotorite Distrik, pandan dezyenm kar 2016.

Mr Deputy, dezyenm morso teren, i teren kot nou refer koman sit Ex-Condominium Chateau Vallon. Sa i Parcel V18366 avek en siperfisi 27 mil 131 met kare.  Minister i deza annan en plan devlopman pour sa later, e sa se kontinyasyon proze Condominium Ex-ChateauVallon targete a nou Profesyonnel.

Dapre plan aktyel, dezyenm faz Condominium Chateau Vallon, i konpri konstriksyon 48 younit an term 8 Blok apartman.  Ziska prezan nou pa ankor sekir finansman pour nobou  enplimant sa proze.  E Minister pa ankor nobou priyoritiz re-lokasyon bann zabitan ki pe okip serten porsyon sa teren.  Fodre fer resorti ki desizyon ti ganny pran pou enplimant proze Perseverance,anba en veikil, PPP Public PrivatePartnership koman en proze pilot an vi kondisyon pli favorab sa teren, ler ou konpar li avek Chateau Vallon.

Malgre sa, proze i reste enn ki vreman enportan pour mon Minister e ansanm ek Minister Finans, nou pe rod veikil finansman apropriye pour nou kapab enplimant sa proze.

Mersi Mr Deputy.

MR DEPUTY SPEAKER

Kestyon siplemanter, Onorab?

HON KEVIN VIDOT

Mersi Mr Deputy Speaker.

Mr Deputy Speaker, anliny avek larepons Minis, eski Minis i kapab dir nou si i pou priyoritiz sa 12 Younit ki in koz lo la, zis pour zabitan La Rivière Anglaise anvi ki i annan en gran demann lakaz parey Minis i konnen dan distrik: e osi in koz lo evalyasyonki pou ganny fer, eski Minis i kapab donn nou en dele letan kan sa evalyasyon pou ganny antreprann e fini, ki nou kapab met sa issue deryer nou e bouz de lavan e provide en lozman pour nou bann dimoun dan distrik?

Mersi bokou.

MINISTER CHRISTIAN LIONNET

Mr Deputy, lenplimantasyon proze i pou tou depan lo finansman ki nou gannyen sorti kot Minister Finans.  Nou knsyan ki English River, i annan en demann lakaz ki ase eleve – aktyelman dapre mon statistik, i annan 216 dimoun ozordi ki annan en kont Home Savings Scheme e parmi sa 216, i annan 69 ka ki kalifye.  Byensir si Minister Finans i kapab ofer nou plis resours finansyel, i enn bann proze ki nou kapab konsidere pou enplimantasyon.  Me sa i pour tou depan kwa ki pei i kapab afford.

Mon oule osi donn lespwar bann dimoun La Rivière Anglaise, ki tre byento lafen sa lannen, nou ekspekte konplet enn nou bann proze rezyonal Mont Buxton, ki zabitan La Rivière Anglaise osi i kapab ganny loportinite, pour benefisye avek sa younit.

Kot i konsern evalyasyon lezot parti sa teren, mon ava diskite ek nou bann Teknisyen, nou ava vwar ki fason pli vit ki nou kapab konkretiz en plan, pour nou kapab enn fwa pour tou, deside kwa ki posib, kwa ki pa posib lo sa teren.

Mersi Mr Deputy.

MR DEPUTY SPEAKER

Onorab Valmont.

HON SYLVIANNE VALMONT

Mersi Mr Deputy.

Mr Deputy, Minis in koz lo 48 Blok pour Condominium, eski Minis i kapab dir nou etan donnen ki problenm Minister ki pli souvan problenm finansyel, eski zot pe konsider si oule, fer sa bann Blok dan konteks Public PrivatePartnership: e an menm tan, revwar lafason ki sa bann Condominium i ganny swa met a dispozisyon, oubyen vann avek bann Profesyonnel.

Mersi Mr Deputy.

MINISTER CHRISTIAN LIONNET

Me Deputy, wi, kot proze Condominium i konsernen, nou santi ki veikil Public PrivatePartnership, i posib.  E nou’n deza komans en proze lo Ile Persévérance kot nou pe konstri 154 younit pa atraver finansman Gouvernman – atraver finansman Sekter Prive.  E i annan 100 younit ladan ki pou ganny dedye pour nou bann target group: savedir nou bann first time buyer – noubann zenn Profesyonnel ki pe esper en lozman.

So, nou konvenki senserman, ki Condominium i en posibilite pour nou kapab fer li atraver sa veikil.  Minister i ava vwar posibilite pour nou kapab fer en tel proze parey Chateau Vallon. Nou annanproze pilot ki pe marse lo Perseverance e nou’n osi deza annan konsiltasyon avek serten Labank – pe rod serten finansman – bann lentere ase ba pour nou kapab fer sa proze.

Me an plis ki sa, nou’n konstate baze lo feedback, ki nou’n gannyen sorti kot zabitan dan premye faz Condominium Chateau Vallon, ki i annan serten defayans lo Konsepsyon premye faz.  So, Minster pe travay lo serten amelyorasyon,in terms of floordesign. Par egzanp pou pli byen servi bann demann ozordi e osi vwar en pti pe sa issue akse, akoz i annan en serten konsern lo issue akse ChateauVallon, pou improve en pti pe sekirite lo bann Housing Estate.

Nou santi ki ver lafen lannen, avek bann realizasyon nou bann premye proze lo Perseverance, sa i ava anmenn en nouvo souf pour nou bann zenn Profesyonnel.

Mersi Mr Deputy.

MR DEPUTY SPEAKER

Onorab Fideria.

HON EMMANUEL FIDERIA

Mersi  Mr Deputy Speaker.

Mr Deputy Speaker, vi ki size Lakaz i en size en pti pe so, serye si oule dan nou pei – regardingCondominium pou bokou dimoun pe espere, eski Minis i kapab dir nou, bann ki pe espere – apepre konbyen pou koute enn sa bann Condominium?

Mersi.

MINISTER CHRISTIAN LIONNET

Mr Deputy, lo Perseverance – proze Perseverance pri ki’n ganny etabli pour en 3 lasanm, se R1.5 milyon e en 2 lasanm i R1.2 milyon.  I pou kout pli ser ki 1.5 ek 1.2 pou konstrir sa bann younit, se pour sa rezon ki dan sa proze i annan 54 younit ki pou ganny vann lo marse prive – en mannyer ki sa larzan ki nou anmase baze lo market value: savedir en younit pou kout dan R3/R4 milyon an montan.  I pou kapab sibvansyonn sa bann younit ki nou pe mazinen pour nou bann target group.

Mersi Mr Deputy.

MR DEPUTY SPEAKER

Kestyon limero 8, Onorab Vidot.

HON KEVIN VIDOT

Mersi Mr Deputy Speaker.

Mr Deputy Speaker, eski Minis i kapab enform sa Lasanble, e zabitan La Rivière Anglaise, ki zistans son Minister i ete avek sa proze devlopman Ex-Kan Gard La Rivière Anglaise?

Mersi bokou.

MINISTER CHRISTIAN LIONNET

Mr Deputy, sit kot Ex-Kan Gard English River lo Parcel V19221, e V19223 avek en total siperfisi 4800,48 met kare, in ganny dedye depi 2010, pou Housing FinanceCompany Limited devlop en batiman ki pou abrit son Headquarters e osi ofer loportinite bann lespas dedye a lofis pou lwe.  Plan preliminer i prevwar en batiman ground plus 3’, avek en siperfisi anviron 816 met kare par nivo, ki vedir en batiman omwen detrwa mil 200 met kare.

HFC ti’n planifye pou komans sa proze an 2014, me avek desizyon Gouvernman pou pa met tro bokou gran proze Kapital an mars an menm tan, akoz presyon ki sa i kapab mete lo deviz e lefe lo lekonomi, sa proze ti ganny met on hold.

Dat kan proze pou fizikman demare, pa ankor konfirmen pour sa rezon.  Malgre sa detay final, i aprezan pe ganny finalize.

Mersi Mr Deputy.

MR DEPUTY SPEAKER

Kestyon siplemanter, Onorab?

HON KEVIN VIDOT

Yes, Mr Deputy Speaker, mersi.

Mr Deputy Speaker, Minis in dir depi 2010 ki sa plot in ganny allocate avek HFC, eski Minis i kapab dir, nou akoz ki inisyalman ti napa bann konsiltasyon ki ganny fer  – ki vreman zot anvi fer lo sa bout later – ki I pa ti a parey nou vwar ozordi –  zis en landrwa ki vid e ou vwar bann gro, gro transpor lo la e kot i ete dan lizye dimoun, ki pa neseserman zoli pou zabitan e obor en Klinik osi tou, eski Minis i kapab dir nou dan lefitir, si i pran konsiderasyon – si HFC pa kapab fer sa building la, si i kapab antre an partnership avek Prive, pou kapab fer en keksoz pour zabitan, an term lozman.

Mersi.

MINISTER CHRISTIAN LIONNET

Mr Deputy, mon’n reponn sa Kestyon lo en baz zesyon later.  HFC parey ou konnen i tonm anba Minister Finans, so, mon ti a demann Onorab pou diriz son Kestyon Minister Finans.  Me solman sa ki mon’n dir – sa ki mon krwar lo zesyon later li menm, se ki konsiltasyon ti ganny fer avan ki nou’n allocate sa later avek HFC.  Nou santi ki sa propriyete being dan Lavil, i rann li ideal pou annan en devlopman komersyal ki a kapab deservi pa zis HFC osi, me ofer loportinite osi, lezot dimoun ki pe rod bann lanplasman pour lwe.

Mersi Mr Deputy.

MR DEPUTY SPEAKER

Onorab Valmont.

HON SYLVIANNE VALMONT

Mersi Mr Deputy, an vi ki Minis i dir sa morso later pe ganny dedye pou HFC, e HFC i si oule sa Lazans anba en konponan Minister MLUH,ki zer larzan, ki anmans finansman: eski i pa dan plan Minister pou HFC, take up sa landrwa e devlope dan en dele ase kourt, pour nou eparnye, parey Onorab Vidot in fer sorti, sa eyesore dan distrik La Rivière Anglaise.

Mersi Mr Deputy.

MINISTER CHRISTIAN LIONNET

Mr Deputy, mon’n deza dir ki sa later, in ganny allocate avek HFC pou fer en devlopman.  Lo kote eyesore, later in ganny allocate avek HFC, mon krwar i responsabilite HFC pou fer sir ki napa en eyesore lo la. So, mon Minister, i ava demann HFC, pou pran bann mezir neseser, pou kapab rann sa teren pli agreab.

Mersi Mr Deputy.

MR DEPUTY SPEAKER

Kestyon limero 9, Onorab Vidot.

HON KEVIN VIDOT

Thank youMr Deputy ankor enn fwa.

Mr Deputy Speaker, eski Minis i kapab donn en kontrandi, lo ki zistans son Minister i ete, pou rektifye bann problenm kot Condominium Union Vale?

Mersi bokou.

MINISTER CHRISTIAN LIONNET

Mr Deputy,proze Condominium Chateau Vallon faz (1) ti konplete e ganny donnen avek bann rezidan ki’n aste sa bann younit an 2010.  An prensip lefe ki bann rezidan ki propriyeter sa bann younit ki’n anrezistre anba Condominium Act, zot annan responsabilite fer mentenans lo zot prop younit e kolektivman, fer mentenans lo bann commonareas, sa bann batiman.

Malgre sa, depi ki sa proze ti ganny donnen, i annan plizyer rapor konsernan bann defayans ki bann rezidan ki’n aste, in fer pandan en peryod garanti e menm apre peryod garanti.

Minister in angaz li pou rektifye bann problenm relye avek defo konstriksyon e ki pa tonm dan bann keksoz, ki ganny konsidere anba normal wear and tear.Bann travay rektifikasyon ki’n ganny antreprann e finanse par Minister, apre ki letan defectsliability ti’n fini pase, i enkli plizyer rektifikasyon avek sistenm plonbaz: reparasyon konkret pou adres sa problenm spoiling dan 4 Blok. Reparasyon lafnet, refer sistenm shower dan serten younit dan Blok B e resaman tretman karya kot Blok B (2).

Bann louvraz ki’n fer pandan sa peryod, ki ti dan 15 diferan lentervansyon, in kout Minister R533,594 mil.  Fodre fer sorti ki lo sa proze Minister, pa’n zanmen release porsyon larzan ki ganny retenir, an ka bann defo i manifeste: sa ki nou apel,retention money, an vi sa bann defayans dan kalite sa proze.

Problenm ki Minister i okouran e ki pa ankor ganny rezourd i comme swivan; problenm karya dan Blok B (2)ki fer ki striktir twa in gannykonpromi e bokou bann kabinet dan sa Blok in ganny afekte.  Minister in fini tender e in donn Kontra pou refer twatir sa Blok e ranplas bann lezot keksoz ki’n ganny afekte.  Sa proze pe al komanse tre byento.  Sa proze pou kour anviron R966 mil.

An vi sa problenm karya, Minster pe osi fer lenspeksyon lezot Blok pou evite ki menm lefe i reprodwir.  I annan louvraz drenaz kot parking pou Blok A (5) ki Minister pou osi antreprann pandan sa lannen.

E nou osi annan en demann pour en retaining wall devan Blok B (5) ki Minister pe travay lo en plan pour antreprann sa, pou protez kont lerozyon.

I osi annan serten nouvo landrwa kot problenm spoiling konkret in leve, e I pou bezwen ganny adrese plis spesifikman Blok A (4).

Minister i rekonnet ki i annan bokou defayans lokalite sa proze, e i pe kontinyen met resours pou rektifye sa bann defo.

Minister malgre sa, i oule fer rapel ki bann homeowners bezwen zot osi vin proaktif pou maintain zot younit e zot Blok apartman enkli lenspeksyon ek preventive maintenance.  Zot kapab deside antreprann zot prop amelyorasyon kot zot in idantifye, a zot prop linisyativ.

Bann homeowners bezwen konsyan ki zot bezwen zwenn regilyerman, koman en Management Corporation e planifye pour sa bann tel louvraz koman bann Condominium Act, i obliz zot fer.  Minister i pare pou donn konsey kot i neseser.

Mersi Mr Deputy.

MR DEPUTY SPEAKER

Kestyon siplemanter, Onorab.

HON KEVIN VIDOT

Yes, Mr Deputy Speaker, mersi.

Mr Deputy Speaker, eski Minis i kapab met en timeframe, anvi ki mon konn konsern sa bann zabitan ki kontinyelman vin kot mwan, koman MNA sa distrik, kan eski i pou kapab al rektifye sa issueKaryaas en priyorite e sa bann tenant dan sa bann Condominium, pou neseserman bezwen sorti ler pe repar sa bann twa e pe repar anndan ek karya – mon mazinen bezwen ganny flite – e si zot in met en plan kot pou relocate zot, pour sa lenstans,- sa letan.

Mersi.

MINISTER CHRISTIAN LIONNET

Mr Deputy, wi nou annan en plan byensir, nou pou bezwen relocate serten bann zabitan letan nou pou fer sa travay – sirtou travay twa.  E nou’n deza planifye dan proze Perseverance, pour nou annan 2 younit, ki pou ganny servi pou fasilit sa.

Lo kote, timing, mon mazinen ki disi 6 mwan petet, 6 mwan a 8 mwan parla, nou a’n kapab konplet sa louvraz.  Nou kapab retourn avek Lotorite Distrik avek en timeframe pli spesifik, Onorab.

Mersi Mr Deputy.

MR DEPUTY SPEAKER

Okenn kestyon?  Onorab De Commarmond?

HON CHARLES DE COMMARMOND

Mersi Mr Deputy Speaker.

Mr Deputy Speaker, eski Minis i kapab enform nou Lasanble, ki Minister pe fer pour redwir bann defayans ki tro bokou lo bann proze lakaz sirtou Condominium dan distrik La Rivère Anglaise e lezot- pou kapab fer ki dimoun i ganny en keksoz ki pli de valer e an menm tan ler ou gete pri lakaz e Condominium sirtoudan La Rivère Anglaise, i vreman ser e ki son Minister pe fer pou fer desann pri konstriksyon dan Sesel an zeneral.

Mersi.

MINISTER CHRISTIAN LIONNET

Mr Deputy, proze Condominium Chateau Vallon i en proze ki ti ganny konstri pandan bann letan kot nou ti annan en kantite problenm ekonomik.  In pran pros 7an pou konstri sa bann younit.  Parfwa ti annan bann issue– annou pa bliye, ki 10an pase, nou pei ti fer fas en ek en kantite kriz finansyel e Gouvernman in kapab step in ozordi – keksoz i pli byen.  Ou annan materyo konstriksyon available eksetera.  Me sa bann letan i Kontrakter ti pran bokou letan pour kapab sours bann materyo konstriksyon.  I en proze ki’n pran en ta letan pou konstri e son kalite i pa alaoter ki nou ti oule.

Mon bezwen admet sa premyerman, me solman mon bezwen dir ki Gouvernman i angaze, pou fer sir ki sa prodwi ki nou donn bann Profesyonnel, i enn ki en lenvestisman lonterm.  E nou kontinyen travay avek zot pou fer sir ki sa ki zot pe peye ,i pou en lavenir lonterm.

Chateau Vallon nou ti vann sa letan, akoz pri konstriksyon ti ankor ase ba.  Nou ti vann en younit mon krwar R500 mil – ki rezonnab a sa moman donnen.  Me solman i vre, Gouvernman pe rod en kantite lot fason pou kapab redwir pri konstriksyon. STC parey mon ti dir oparavan, in antre dan marse konstriksyon pou enn sa rezon.  Ozordi lo Perseverance, nou bann tender ki nou pe tender par egzanp, nou pe ganny R5009 mil par met kare – ki’n redwir konsiderableman from letan reform ekonomik ti antre an plas.  Pri konstriksyon ti’n mont par R12 mil par met kare e ozordi nou’n vwar ki keksoz in re stabiliz en pti pe, in ariv R5900 mil.  I ankor pli o ki avan ki reform ekonomik, byensir akoz nou Roupi in devalye.

Me mon krwar i annan kantite zefor pe ganny fer, pour nou kapab rod fason pour nou amelyor pri konstriksyon, e osi eksplor lezot modelalite konstriksyon.  Akoz ozordi en kantite dimoun prive, pe sey al dan konstriksyon prefab.Sa i en keksoz ki nou ankouraze.  Ziska prezan nou pa ankor, annan en bon leksperyans avek bann prefab ki Gouvernman in enplimante, me solman i en keksoz ki nou kapab kontinyen eksplore pour nou vwar meyer solisyon pour nou bann dimoun, kapab viv ladan.

Mersi Mr Deputy.

MR DEPUTY SPEAKER

Kestyon limero 10, Onorab Arnephy.

HON BERNARD ARNEPHY

Mersi Mr Deputy Speaker.

Mr Deputy Speaker, eski Minis i kapab donn detay nou Lasanble, lo okenn difikilte ki son Minister pe rankontre, si i annan, pou donn bann dimoun ki pe espere pou resevwar zot dokiman later e lakaz dan sa dele letan rezonnab parey ti ganny dir isi, dan sa Lasanble.

Mersi.

MINISTER CHRISTIAN LIONNET

Mr Deputy, parey mon’n deza eksplike dan sa Lasanble oparavan, bann transfer i ganny kategorize dan 3 group.

Premyerman, i annan transfer bann kare later ki annan bann lakaz endividyel, oubyen bann lakaz semi-detached ouswa bann ki nou term bann town house. Dan sa kategori bann transfer pour bann dimoun ki’n fini peye, in preske fini konplete.  Dapre PMC bann dernyen batch 23 ti ganny anvoye kot biro Prokirer Zeneral ant Zanvye e Fevriye sa lannen.  Dan sa group, 19 in fini sinyen en pe pas dan prosedir anrezistreman.  I annan 4 ka ki bann demars pou sinyen pe ganny fer.

Bann ka kot i annan retar pour sa kategori, in konsern survey: par egzanp kot i annan ka kot bann dimoun pa’n agree lo demarkasyon balizaz ouswa, kot bann sistenm desarz pe servi plis ki en younit: ouswa  dan bann ka kot bann later pa annord e transfer sorti kot Gouvernman pou al kot PMC in tarde.

Dezyenm group transfer,i konpri bann younit dan bann Blok flat, ki transferanba Condominium Act.An Oktob 2014 mon ti eksplik sa Lasanble, lo prosesis diferan letap transfer sa bann younit e prezant en plan travay, pour nobou transfer sa 199 younit kot bann propriyeter ki’n fini peye dan sa 24 Estate.  Dapre sa plan travay, nou ti’n ekspekte konplet transfer sa bann younit avek sa bann propriyeter, pandan lannen 2015.

Mr Deputy, i regretab ki PMC e mon Minister, pa’n kapab delivre lo sa komitman.  Nou’n fer bokou progre lo premye letab sa prosesis ki prensipalman arpantaz bann kare later, kot sa bann Blok flat is sitye.  22 parmi sa 24 Estate in fini ganny arpante.

Dezyenm letap, se pour desin bann plan batiman e ganny laprouvasyonPlanning ki neseser anba Lalwa pou klerman definir sak batimane sak younit pou prosesis lanrezistreman.  Koman PMC napa kapasite in-house, pou antreprann sa, Minister ti etabli 4 tim – 3 Travayer MLUH – en Enzenyer e 2 Teknisyen dan sak tim pou re mezir batiman e fer plan dapre format ki Condominium Act, i bezwen.  Sa bann tim ti pe fer travay apre ler travay, prenon kont workload bann travayer dan Departman proze, e osi akoz zot bezwen akse bann younit pou mezire, dan bann ka kot napa plan.

Nou kapab konstate dapre progre, ki parmi sa 24 Estate, zis 6 ki plan in fini konplete e zis 3 ki tou dokiman Planning in fini pare.  I kler ki sa metod pou antreprann sa letap, pa pe donn rezilta ki nou ti’n progranmen, ler nou ti donn Lasanble Nasyonal lenformasyon lannen pase.

Trwasyenm letap, I konponan Legal pour anrezistre sa bann Condominium.  An vi retar lo dezyenm letap, i pa fasil pour nou evalye performans lo sa letap.  Pou prosesis lanrezistreman, ankor an vi PMC napa kapasite in-house,PMC in apwent en konseye Legal pou desarz sa konponan.

Katriyenm letap se kot PMC pou fer meeting avek bann zabitan, pou eksplik zot bann dokiman e kondisyon transfer e ganny zot Lagreman pour apwent PMC pou desarz fonksyon Manager lozot par.  An prensip sa letan i kapab komanse, menm si bann letap presedan pa akor fini.

Retar pou bouze avek sa letap, se akoz in pran letan pou ganny desizyon final lo pozisyon ki PMC pou pran an sa ki konsern service fee, enn fwa ki PMC pou ganny apwente pou pran responsabilite koman Manager Blok, lo lapar bann homeowners.

An 2015, Gouvernman ti donn direktiv PMC, ki pour lemoman pou napa okenn service fee ki pou ganny sarze.  Sa i ava permet bann homeowners pou prepar zot e adapte avek bann prosedir zesyon Blok flatanba Condominium Act. Sa peryod ia osi donn PMC letan pour etidye serten problenm ki’n egziste depi lontan.

Lot keksoz ki bezwen ganny finalize letan ki PMC i ava zwenn bann zabitan, se dokiman Lagreman ant bann homeowners avek PMC, pou PMC desarz responsabilite Manager lo zot par.  Sa Lagreman pe ganny prepare par menm konseye Legal, ki pe antreprann lanrezistreman e i ekspekte pare dan sa prosen 2 mwan.  Alor PMC i ekspekte komans bann meeting avek bannrezidan par Estate an Me 2016.  Ei ekspekte zwenn 8 Estate par mwan.  Nou ava kapab konplet sa bann meeting par Out 2016. Sinyatir bann transfer, i ava dernyen letap sa prosesis e i ava kapab komanse anmezir bann Estate respektiv in fini fer meeting avek PMC. Sa letap i ava kapab komanse an Me 2016 e ale zika Septanm 2016.

Mr Deputy, baze lo mon lesplikasyon ki mon’n fek donnen, mon oule premyerman prezant lo lapar PMC, ek mon Minister lekskiz lo a tou le 199 propriyeter dan sa 24 Estate, ki pe esper zot lavant e osi a sa Lasanble, pour lefe ki nou pa’n nobou respekte sa dele latan ki ti’n ganny spesifye.

Dezyenmman, mon oule reasir zot, ki tou bann mezir neseser, pou ganny met an plas, pour asire ki a partir lafen Septanm sa lannen, nou’n a kapab finaliz sa bann transfer.

Mersi.  Mon remersi zot pour zot konprenezon.

Mersi Mr Deputy.

MR DEPUTY SPEAKER

Kestyon siplemanter Onorab?

HON BERNARD ARNEPHY

Mersi Mr Deputy Speaker.

Mr Deputy Speaker, an vi ki sa issue i konsern en pti pe HFC avek PMC an menm tan e vi ki i annan serten reorganizasyon tou resaman dan Minister li menm, ki mwayen komikasyon ki annan ant HFC avek PMC pou asire ki zor fasilitet lavi bann kliyan ler bann kliyan i tourn ver sa 2 landrwa pou rod serten lenformasyon, akoz i annan serten konfizyon dan serten ka: e apard sa bann meeting ki Minis in mansyonnen, pou fer avek sa bann kliyan respektiv, ki bann lezot mwayen konminikasyon zot pe servi, pou reasir bann dimoun poudir sa dele letan malgre bann difikilte, i pou ganny adere avek dan en dele letan, pli rezonnab posib.

Mersi.

MINISTER CHRISTIAN LIONNET

Mr Deputy Speaker, mon’n mandat sa Komite ki pe vwar zesyon pou transfer sa bann younit lo zot bann aplikan, pour zot zwenn lo en baz tou le de semenn pou ensure ki sa timeframe ki mon’n dir ek Lasanble bomaten la, i ganny respekte.

So, sa Komite i enkli PS kot Departman Proze, i enkli CEO pou PMC, i enkli Direkter Survey, i enkli en dimoun kot Housing e osi sa Konseye Legal ki sa.

So, sa Komite pou zwenn tou le 2 semenn, pou annan en Project Report, en Progress Report lo la, pou fer ki nou delivre dapre komitman.  Mon’n deza fer komitman ki nou pa’n kapab kapab delivre e mon pa pare pou fer en dezyenm komitman dan Lasanble ki nou pa pou delivre.

So, nou mandat sa bann dimoun, pou fer sir ki sa by Septanm sa lannen tou sa 199 ka, i kapab annan zot lavant e klerman propriyeter Legalman zot prop lakaz.

Lo kote kominikasyon, mon advice se ki tou kominikasyon, i devret ganny direkte avek PMC, akoz PMC akoz PMC ki la pou manage bann Estate. Parfwa si ou kominikasyon pe al left right and center, i annan serten konfizyon, me channel tou kominikasyon antraver PMC e PMC li i a fer sa rol zesyon, sa rol si oule, pou kordin lezot Lazans ki konsernen parey HFC e mon Minister.

Mersi Mr Deputy.

MR DEPUTY SPEAKER

Onorab Fideria.

HON EMMANUEL FIDERIA

Mersi Mr Deputy Speaker.

Minis swivan ou larepons, swivan sa zafer dokiman Legal ki’n trenn en bon pe letan, eski Minis i kapab enform sa Lasanble, si dan lavenir apre ki en dimoun in peye son lakaz, ouswa son propriyete ki PMC i fer sa tre byen – zis koman ou fini i anvoy ou en zoli let, si zot pou met en dele letan pour sa dimoun kapab fini ganny tou son bann dokiman Legal.

Mersi.

MINISTER CHRISTIAN LIONNET

Mr Deputy, mon konvenki ki a lavenir keksoz pou ganny amelyore akoz bann serten travay ki nou pe fer ozordi, i pou osi reflekte pour bann dimoun ki pa ankor fini peye.  Par egzanp bann survey ki nou pe fer lo bann Blok flat.  I annan dimoun dan Blok flat ki’n fini peye pe esper zot lavant.  Me i annan ki pa ankor fini peye.  So, once ki zot fini peye, travay ki neseser pour nou kapab anrezistre sa proze anba Condominuim Act, i a’n fini ganny konplete as part of sa Blok, ki i ladan.

So, mon annan tou lespwar ki a lavenir, en dimoun ki’n fini fer son repeyman lakaz, i kapab vin 2 ou 3 mwan, tenir son dokiman tranfer.  Sa osi i aplik pour bann lakaz ki semi-detached, town house oubyen bann lakaz endividyel akoz legzersis ki Survey in fer pandan sa dernyen 2an, i pa’n zis anmas bann ki dimoun in fini peye, me tou bann lakaz ki anba zesyon PMC.

So, mon konvenki ki a lavenir avek bann travay ki nou’n fer pandan sa dernyen 2an, ki keksoz i amelyore.  Annou pa bliye ki Gouvernman Prezidan Michel, dan son Ladres Leta Lanasyon, in fer en komitman, in anonse ki Gouvernman pe sonn 25 poursan discount lo bann pri lakaz e i annan en bon kantite dimoun, ki avek sa lentrodiksyon i pou vin otomatikman propriyeter son prop lakaz.

So, nou, nou pe angaz nou – nou pe prepar nou pou fer sir ki nou kapab delivre zot, zot lavant dan en dele letan ki respektab, ki rezonnab.

Mersi Mr Deputy.

MR DEPUTY SPEAKER

Onorab Lebon.

Withdraw?

HON LENNY LEBON

Yes.

MR DEPUTY SPEAKER

Onorab Bresson.

MR DEPUTY SPEAKER

Bon sa 2 Manm i withdraw, napa lezot Manm ki anvi demann kestyon?

(Intervention)

MR DEPUTY SPEAKER

Onorab Pillay, lev ou lanmen anler.

HON SEBASTIEN PILLAY

Mersi Mr Deputy Speaker.

Prenon an kont bann landrwa kot bann Housing Estate i annan bann serten defayans striktirel e ki bann dimoun i ankor pe peye, eski son Minister i osi donn son langazman bann dimoun ki pe antreprann peyman zot bann flat, pour ki zot konplet sa bann travay osi dan bann letan ki sa bann prosedir pe ganny fer, pour zot ganny zot lavant zisteman.

Mersi.

MINISTER CHRISTIAN LIONNET

Mr Deputy, mon repete, mon repete e mon repete ki si i annan okenn problenm striktirel ki relye avek defo konstriksyon, mon  Minister pou la akote sa dimoun, pou fer sir ki son lakaz i en lenvestisman lonterm.

Mersi Mr Deputy.

MR DEPUTY SPEAKER

Bon, avek sa nou’n ariv a lafen Question Time.  Mon a remersye Minis ek son delegasyon e nou ava ekskiz zot parmi nou.

THE MINISTER AND HIS DELEGATION WAS EXCUSED FROM THE HOUSE

MR DEPUTY SPEAKER

Bon, nou annan 2 First Reading e mon ava envit Clerk pou fer li.

MADAM CLERK

This Act may be cited as the Prevention of Terrorism (Amendment) Act, 2015.

This Act may be cited as the International Business Companies Act, 2016.

MR DEPUTY SPEAKER

Bon, avek sa Lasanble a pran en Break e nou a rezwenn 11er.

(BREAK)

MR DEPUTY SPEAKER

Bon, nou ava kontinyen avek nou Order Paper e nou a pran Motions, e mon a envit Onorab Fideria pou prezant son Mosyon.

HON EMMANUEL FIDERIA

Sa bann Lorganizasyon pe fer demann sipor finansyel avek Gouvernman, avek bi pou avans zot azanda.  E dan sa konteks i normal, ki nou isi dan sa Lasanble, nou anvoy en mesaz kot tou bann NGO i demande ki zot bezwen fer koman zot responsabilite pou demontre konkretman ki efektivman, i annan accountability, transparans e osi bon performans.

Mr Deputy Speaker, Prezidan Michel dan son Ladres Leta La Nasyon in koz lo grant pou bann Sosyete Sivil.  I enportan note ki Gouvernman, i atas lenportans enkontestab vizavi zistans e rol Sosyete Sivil dan Sesel.  Dan sa konteks nou Prezidan, in donn responsabilite Vis Prezidan Sesel, pou zet en regar spesyal lo tou bann Sosyete Sivil.

Mr Deputy Speaker, Prezidan in osi koz lo bann maladi transmisib, ki pe kontinyen ronz nou sosyete: e in fer kler ki sa lager kont HIV/SIDA, i pa zis en batay Gouvernman, me i en responsabilite ki nou tou, nou bezwen angaz nou ladan.  I enportan note a sa pwen, ki isi dan Sesel, i annan en NGO HASO, ki son lobzektif;

1.  Edik popilasyon lo danze, HIV/SIDA e lezot maladi transmisib.

2.  Asiste bann dimoun ek zot fanmir ki’n ganny enfekte ek sa bann viris.

3.  Inisye e promot: promot e ankouraz prevansyon HIV/SIDA ek lezot maladi ki asosye avek HIV.

4.  Ankouraz distribisyon lenformasyon, kot i konsern HIV/SIDA ek lezot maladi ki asosye avek HIV/SIDA.

Mr Deputy Speaker, i mon konsiderasyon ki HASO, i devret ganny get en pe plis ki sa ki i pe gannyen aktyelman, koman sipor avek Gouvernman.  Mon les konpran ki ozordi zot pe resevwar R100 mil.  R93 mil ladan sa sipor, i al pou pey biro ki zot lwe.  Vi ki Sesel i ganny konsidere koman en high income country, i pa fasil pou HASO ganny sipor finansyel, lo nivo enternasyonal.  Mon konpran ki parfwa zot benefisye avek ARASA, Aid and Right Alliance of Southern Africa ki zot kontribye pou donn training bann volonter.  Resers in prouve e nou bezwen note, ki ozordi, en gran poursantaz transmisyon HIV/SIDA, i arive an servan pikir sal dan lavenn.

Mr Deputy Speaker, i enportan note, ki an 2015, 19 dimoun ti mor avek maladi HIV/SIDA.  Parey nou ti pe fer dan prevansyon Ebola, kot Gouvernman ti met finansman ase sibstansyel, sa ti en nesesite a sa letan.  Egalman mon konvenki ki nesesite ozordi, se revwar bann NGO, ki zot misyon i pou kree en lenpak tre pozitiv dan nou sosyete.  Ki zot ganny sa sipor finansyel minimonm, ki permet zot akonplir zot misyon.

Mr Deputy Speaker, mon note an pasan, ki dan serten sirkonstans Gouvernman pe donn sibvansyon, plizyer milyon Roupi.  Me i regretan pour note, ki ou pa trouv laprev kot bann larzan pa pe ganny servi pou devlop e enplimant progranm, ki tous popilasyon direkteman e konsekaman fer en diferans.  Mon panse ki moman in osi arive, pour Sesel i annan en ankadreman spesifik, pou ankadre formasyon legzistans ek loperasyon tou bann NGO avek en karakter lokal, rezyonal osi byen ki enternasyonal.

Alafwa ki nou pe siport zefor linisyativ NGO lokalman, nou bezwen asire ki nou minimiz diplikasyon (1),

(2) Evit gaspiyaz resours imen finansyel, eksetera.

(3) Evit labi ek koripsyon lo bann nivo NGO

(4) Anpes bann labi pouvwar lo nivo bann NGO

(5) ki serten NGO an plas i reste focalize lo son rezon det sosyal: i pa ganny dirize pou angaze dan zafer politik pe,i ki esansyelman byen lwen avek son lakoz son lakoz: son legzistans.

Mr Deputy Speaker,

donnen konteni mon Mosyon, mon panse i apropriye pou fer serten rekomandasyon dan sa direksyon swivan.

1.  Formasyon, legzistans ek loperasyon NGO dan Sesel pe pran en form e en konteni pli-z-an-pli konpleks.

Alor mon konklizyon se ki koman en Gouvernman responsab, nou bezwen asire :

1.  Nou redefinir bann Polisi ek la kadreman Legal, pou promot formasyon ek lopomasyon swa NGO lokal oubyen bann NGO enternasyonal ki egziste isi dan Sesel.

2.  Nou lankadreman Legal i fer provizyon pou definir standar minimonm, pou nenport ki NGO e dan sa fason asir latransparans avek bon gouvernans, oubyen ki’n etablir sanksyon dan sirkonstans kot bann standar pa pe ganny respekte.  Transparans dan sa konteks i ava fer pou fer, avek kapasite sak NGO pou akonplir son misyon ki’n ganny byen definir.

3.  Kapasite pou adres bezwen lakominote: etabli oubyen devlop sinerzi neseser dan en fason efektiv avek Gouvernman.

Demontre klerman

ki mannyer …NGO oubyen donasyon grant in ganny donnen, pe ganny depanse.  Montre klerman ki mannyer tou bann asset sa bann NGO pe ganny garde, eksetera.  Konsider kreasyon en board Nasyonal pour tou bann NGO, CSO i ava annan koman manda sa bann rol swivan;

Asire ki tou NGO, ki ganny larzan dan fon piblik, pe ganny respekte nesesite pou soumet rapor ki zot kont pe ganny odite, anliny avek bann standar ki’n ganny etabli.

(2) Klarifye e etablir bann Drwa e devwar sak bann Zofisye NGO: e kree posibilite pou zot ganny prosekite, oubyen ganny sanksyonnen dan sirkonstans kot bann vyolasyon neglizans grav in ganny anrezistre.

Definir bann paramed pou evite ki i annan okenn konfli lentere ant bann konteni travay, biznes prive bann Zofisye NGO e ki i annan en konprenezon serye lo rezon det NGO.

Asir koman gardyen lentere sitwayen, dan sirkonstans kot Lalwa pa pe ganny respekte: pratik an anrisisman personnel, labi pouvwar, eksetera.

Asire ki lenspeksyon Gouvernman pe ganny fer anliny avek bann provizyon Legal, Konstitisyonnel e fiskal.

Definir e monitor tou bann paramet fiskal pour ki bann NGO, enkli fon ki Gouvernman pe donn NGO, egzanpsyon Tax, Vat, fon donasyon par manm piblik, eksetera.

Ranforsi lotonomi tou bann NGO e asire ki zot reste soutenab, dan lakonplisman zot misyon vizavi byennet sosyete.

Mr Deputy Speaker, i enportan note a sa pwen, ki sa i pa en nouvo keksoz ki nou pe anmennen, me i en pratik enternasyonal sirtou Linyon Eropeen ki fer bann donasyon vizavi bann NGO.

Mr Deputy, mon pou termin mon prezantasyon par demann tou Manm Lasanble, pou aport zot kontribisyon e vot an faver sa Mosyon.

Mersi.

MR DEPUTY SPEAKER

Okenn Manm ki oule segonn sa Mosyon?

Onorab Valmont.

HON SYLVIANNE VALMONT

Mersi Mr Deputy Speaker.

Mr Deputy Speaker, pour mwan i en plezir pou segonn sa Mosyon Onorab Fideria; ki donn mwan osi sa loportinite, pou koz lo en size ki enteres mwan bokou.

NGO parey nou konnen, i ekivalan avek Non-Governmental Organization e ki Gouvernman i plizoumwen napa kontrol lo la.  Parkont bann tel Lorganizasyon, i bezwen annan zot prop Konstitisyon e anrezistre avek Biro Lanrezistreman, anliny avek Association Act: ki aparaman i neseser ganny revize ou modernize, pou vin pli azour avek bann devlopman ki pe arive dan sa Sekter isi Sesel.  I evidan parey promoter sa Mosyon in fer resorti, ki isi an se moman i annan bann diferan NGO’s: bann Konsey ek lezot Lasosyasyon tel ki: Committee Based Organization, ki nou dir CBO’S, Faith Based Organization FBO’s, ki form par Lasosyete Sivil.  Parmi zot serten parey bann Council, zot menm ganny sipor finansyel avek Gouvernman parey in ganny fer resorti tel ki NCC, CARE, NATCOF, Council pou Nurse, eksetera.  Plizyer lezot Lasosyasyon, non Gouvernmantal, i ganny larzan par lentermedyer LUNGOS ki’n sanze pou vin CEPS an soumetan laplikasyon pou proze.

Mr Deputy Speaker, dapre lenformasyon ek performans ki nou’n vwar, bokou sa bann Lorganizasyon zot ti Manm LUNGOS ki ti an egzistans pour sa dernyen 25an: savedir ziska Novanm 2014.  I evidan ki rol fonksyon LUNGOS, ki ti formen depi 1989 ti santre plis lo travay bann NGO’s, donn sipor, ede promot zot travay, donn training, lobby Gouvernman e vin sa pon ant Gouvernman e sa bann NGO’s ki anrezistre avek sa Liaison Unit.  Alor apre 25an legzistans, Board LUNGOS avek son Lasanble zeneral, ti vwar li neseser anliny avek devlopman Lasosyete Sivil, lo baz rezyonal e enternasyonal, pour li restriktir son lekor e fer li vin en platform Nasyonal pou Lasosyete Sivil an zeneral.  Sa ti avek bi, donn sans tou lezot Lorganizasyon ki pa NGO, pou kapab anrezistre koman manm.

Mr Deputy Speaker, dapre kriter CEPS ki’n ranplas LUNGOS, dan son nouvo Konstitisyon i annan 3 kalite kategori manm.

Premyerman, manm ordiner ki zwenn kriter Konstitisyon: sa bann manm zot kapab elekte zot Board e menm ganny elekte lo Board lezot Komite.  Bokou bann groupman volonter, i tonm osi dan sa kategori.

Dezyenmman, manm afilye; sa bann pa zwenn tou kriter Lorganizasyon volonter.  Se sa bann manm ki ganny finansman avek Gouvernman tel ki: parey NACTCOF, CARE ki nou’n mansyonnen deza.

Trwazyenmman, Corporate Membership: se sa bann Lorganizasyon ki endepandan ek Gouvernman me ki atraver zot fonksyon, zot generate income tel ki: Seychelles Credit Union.

Me pou mansyonnen Mr Deputy Speaker, pour le moman CEPS pa ankor anrezistre okenn manm sa tel kategori.  Parkont CEPS depi ki in etablir, in anrezistre 57 manm an tou malgre, sa kantite Lasosyasyon ki annan dan pei ozordi.

Mr Deputy Speaker, Mosyon pe demann Gouvernman, pou revwar lafason ki bann Lasosyasyon ki resevwar larzan ek Gouvernman, non selman pou vin pli accountable e transparan, me osi pou vin performan: in a nutshell, pratik bon gouvernans.

Mr Deputy Speaker, normalman bann manm sa bann NGO’s, CBO’s e FBO’s, zot pirman parfwa bann volonter ki’n avans devan pou donn zot letan e zot skills volonterman, pou travay pour byennet lezot dimoun dan kominote e osi dan sosyete an zeneral.  Promoter Mosyon in koz bokou lo bann fe ki pase dan lemonn e tous en pe lo bann keksoz ki bann manm, oubyen bann volonter, dan diferan Lorganizasyon ou Lasosyasyon ou NGO, i fer pou rann lavi bann dimoun pli eze.

Mr Deputy Speaker, lefe ki zot pe travay volonter, laplipar zot napa ase finansman, sirtou sa bann pti Lorganizasyon, pou realiz zot proze ek progranm. Me zot esey tou fason pou arive ed bann ki dan bezwen; e sa parey nou’n dir taler, e sa i kouver rezon det akoz bann Lorganizasyon parey HASO ki focus lo HIV/AIDS, i diferan konpare avek en lot Lorganizasyon ou NGO tel ki CARE, ki adres plis problenm Drog e Lalkol.  Me an menm tan, rol tou le 2 i tre kler e zot travay pou pei, i tre enportan.

Mr Deputy Speaker, nou konnen osi ki bann NGO’s i annan posibilite e lib pou rod bann sipor finansyel avek bann Lorganizasyon enternasyonal ki ofer pou ed zot avek bann proze ki zot soumet e ganny aprouve.  Bann NGO’s i bezwen respekte bann kondisyon ki sa bann donors ou sponsors i demande.  Plizyer NGO’s, CSO’s eksetera, i ganny led osi isi Sesel, avek plizyer sponsors lokal e enternasyonal.  E bokou zot travay in ganny akonplir dan sa konteks.  Promoter Mosyon, in koz lo bokou legzanp travay, fer par sa bann Lasosyasyon e i evidan ki i annan Lasosyasyon ki fer bokou; bokou plis travay ki lezot e ki kree en lenpak pozitiv lo pei an zeneral.

Mr Deputy Speaker, dan son Diskour Leta La Nasyon, Prezidan in propoze pou entrodwir en Civil Society Small Grant Programme pour ki bann Lasosyasyon non gouvernmantal, i kapab enplimant bann pti proze ki pou benefisye manm piblik.  Sa i en lot lavantaz pour bann Lorganizasyon, pour zot enplimant zot progranm, oubyen proze ki nou ekspekte, anmenn plis dibyen dan nou lakominote.  Dan sa konteks osi i pou neseser, ki sa bann proze i relevan, i ganny byen kordinen e byen zere e ki i anmenn vre benefis pour bann ki partisipe.

Mr Deputy Speaker, parey mansyonnen oparavan, si en proze kominoter i a bezwen benefisye bann dimoun dan sa kominote; me pa zis sa pti group ki pe zer sa proze kot parfwa ou pa konnen ki arive avek bann larzan ki zot gannyen.  An menm tan sa NGO i ganny ki ganny sa grant, i merit rod fason pou raport lo sa progranm koman en bon pratik e servi medya pour vizibilite e transparans.  Dan sa fason osi, en tel prosesis pou ede redwir bann duplication kot plizyer Lorganizasyon ou NGO’s, pe fer menm progranm.  E ankouraz plis kolaborasyon ou partnership.  Nou toultan krwar kot i annan sinerzi, kot detrwa groupman ki met zot ansanm pou fer bann aktivite ki annan lefe lo nou dimoun, lo nou lasosyete; bann keksoz, bann lavantaz i vin pli bokou e napa gaspiyaz resours.

Mr Deputy Speaker, etandonnen ki i annan bokou NGO ki pe fer menm travay, petet ti ava byen ki zot network: met resours ansanm pou enplimant en bon proze ou progranm nasyonal.  Promoter Mosyon, in propoz plizyer rekomandasyon dan son lentervansyon. I kantmenm evidan ki serten NGO’s, pe fer en kantite travay e pe konplimant bann travay ki Gouvernman, pa pe kapab fer li tousel.  I annan bann tel Lorganizasyon, ki’n byen etablir zot avek zot prop Sekretarya e pe travay akote oubyen an partnership avek Gouvernman e lezot Lazans prive kot plizyer progranm e aktivite pe ganny fer.  Mon krwar sa bann NGO’s, i merit kontinyen ganny rekonnet pour travay ki zot fer e osi ganny sipor kontinyel, Gouvernman.

Mr Deputy Speaker, transformasyon LUNGOS pou vin CEPS koman en platform Sosyete Sivil pou pei, i montre klerman ki Sesel osi pe bouze dan sa monn globalize.  E nou swete ki travay CEPS i ava dan lentere son bann manm e i ava anliny avek Konstitisyon pei.  Avek sa kantite e varyete groupman ki’n ganny etablir, CEPS osi koman en platform Nasyonal, pou bezwen anmenn sa lasistans e sipor neseser ki bann manm pou bezwen.

An konklizyon Mr Deputy Speaker, mon siport bann rekomandasyon ki promoter Mosyon, Onorab Fideria in fer sorti dan son lentervansyon e mon pou anmenn sipor pour sa Mosyon.

Mersi Mr Deputy Speaker.

MR DEPUTY SPEAKER

Onorab Souris.

HON MIRENA SOURIS

Mersi Mr Deputy.

Mr Deputy, Mosyon table par Onorab Fideria i enn ki’n vin a en moman apropriye apre lanons fer par Prezidan Michel dan SONA Mardi le 16 Fevriye 2016.  Mon site; ‘Gouvernman pe entrodwir en Civil Society Small Grant, avek lobzektif asiste Lorganizasyon Sosyete Sivil, pou enplimant bann pti proze ki benefisye piblik.’ Fen Sitasyon.  Sa i demontre lenportans, valer e konfyans ki Gouvernman, i met dan Sosyete Sivil.  Ozordi plis ki zanmen ki NGO, i annan en gran rol pou zwe dan promouvwar lasante, ledikasyon, politik, lanvironnman, kiltir, drwa imen e menm redwir lapovrete.  Ozordi dan Sesel nou annan diferan NGO, avek diferan komikman: dan zot grander, zot responsabilite menm malgre i annan ki pti, me zot kapasite i sitan enorm.  En NGO i en groupman endepandan ki zot pa ganny kontrole par Gouvernman; tandis ki CEPS, sa platform ki bann NGO i groupe, an dot mo, i sa parasol ki an global tou bann NGOCitizen Engagement Platform, pou Sesel ti vin an fors an Novanm 2014 pou ranplas LUNGOS.  Rol CEPS, se pou angaze ek Gouvernman, atraver bann Minister, pou kapab delivre o maksimonm. E pandan legzistans LUNGOS, sa Lorganizasyon in fer bokou, ki ozordi bokou NGO in trouv zot plas dan sosyete.  Sa bann NGO in groupe pou kouver en varyete Sekter ki konpri plizyer tel ki: i annan NGO ki pou fer avek ledikasyon parey Lasosyasyon Cancer Concern, ki kree konnesans lo Kanser e osi menm parfwa fer serten dimoun ki pe soufer ek sa maladi, fer zot akonpli zot rev avan zot kit sa later.

Lasosyasyon sipor pou HIV/SIDA, ki ede osi pou kree konnesans lo HIV/SIDA e travay pre ek Minister Lasante:  National Consumers Forum NATCOF, zis pou nonm enn de.

Mr Deputy, Mosyon devan nou Lasanble, pe demande ki Gouvernman i revwar lafason ki bann NGO i resevwar larzan ek Gouvernman, dan lespri accountability, transparans e osi lo performans.  Parmi sa bann NGO ki egziste e ki pe resevwar larzan ek Gouvernman, i annan ki pe byen zwe zot rol NGO dan sosyete.

Mr Deputy, permet mwan pou sit 2 NGO, ki mon pou fer mon referans lo la.  Ler ou pran en NGO parey HASO HIV, AIDS Organization; in zwe sa rol dan ledikasyon, lasante, sipor e tou resaman in enplike dan promouvwar dan deteksyon VIH/SIDA parmi nou popilasyon.  Nou’n vwar zot pe fer bokou aktivite outreach ki annan pou fer deteksyon dan distrik parey Roche Caiman e menm Perseverance.  Osi avek nou bann Manm Parlman, HASO ti vin konsyantiz nou lo HIV/SIDA.  A mon avi, parfwa performans i plis ki larzan e se egzakteman ki pe arive avek HASO.

Mr Deputy, parey loter Mosyon in fer mansyon ki finansman ki HASO i gannyen avek Gouvernman, pour en lannen e avek logmantasyon dan kou lofis, sa dan li menm i demontre ki finansman pa ni menm ase, pou kouver lezot depans parey elektrik, delo, eksetera.  Mon soulaze ki avek lanons dan SONA Mardi le 16 Fevriye, HASO pou kapab tonm anba sa kategori an vi son komikman dan lalit kont SIDA.  Merit sa Mosyon i kler, an vi ki bann aktivite ki sa Lorganizasyon i fer, Gouvernman i bezwen revwar larzan ki i met avek serten NGO, ki pli performen.

Mr Deputy, la avek lanons lo lentrodiksyon sa stratezi lo Harm Reduction dan tou son lanpler e dan plan kour term, ki Prezidan in fer mansyon konsernan en progranm ‘sereng prop’ pour bann adikt anba sipervizyon,  a mon avi apre ki Minister Lasante pou’n fini fer son bann prosedir e an vi kapasite sa Lorganizasyon, mon panse ki se zot, ki pou kapab antre dan sa rol dan ‘sanzman sereng’ an vi ki HASO i annan sa kapasite.

En lot Lorganizasyon ki mon pou koz lo la se National Consumers Forum: NATCOF, ki’n egziste depi plis ki 20an.  Son lobzektif mazer se pou protez e promouvwar lentere konsonmater dan laspe ekonomik e sosyal.  Pandan son ventenn lannen egzistans, sa Lorganizasyon in fer bokou, pou konsyantiz konsonmater lo zot drwa e zot devwar.  Zot fer bokou ledikasyon e progranm, menm pour bann zanfan lekol.  Dan lalit pou konbat pri lavi, NATCOF, pe kontinyen fer bokou lo kote Ledikasyon.  Statistik pandan sa dernyen 3an i demontre ki zot in resevwar en alokasyon Bidzeter comme swivan; 2004 zot ti ganny R1 milyon:-2014 zot ti ganny R1 milyon, 2015 R1.5 milyon, 2016 R1.5 milyon.

Mr Deputy, avek en tel alokasyon, en porsyon sa larzan i al pou personal emolument progranm e lezot keksoz ki lofis i bezwen.  I byen pou note ki ozordi avek devlopman teknolozi e sanzman dan lafason ki trade i fer, NATCOF i bezwen kontinyen moderniz sa Lorganizasyon par egzanp, dan domenn teknolozi.

Mr Deputy, menm nou Komite Madanm dan Lasanble, nou’n ganny sans travay etrwatman avek NATCOF, kot nou’n fer sesyon ek group madanm Praslin/La Digue.  Dapre NATCOF tou le z-an zot kont i ganny odit par en Oditer prive e ansanm avek zot cash flow.  Rapor i ganny anvoye kot Minister Finans.  Tandis ki HASO rapor anyel e osi atas zot bank account e donn Minister Finans a lafen lannen.  Sa i demontre ki sa 2 Lorganizasyon NGO, pe byen account pou sa larzan ki zot resevwar.

Mr Deputy, Mosyon pe demande ki Gouvernman, i revwar lafason ki bann NGO i resevwar larzan ek Gouvernman dan lespri accountability, transparans e osi lo performans.  Alor mon lapel, se ki bann NGO pa zis account pou larzan, me osi en lodit i ganny fer lo zot bann aktivite: akoz souvandfwa nou kapab fer en zoli progranm, me eski i ganny met an aplikasyon, an aksyon ouswa egzekite?

Mr Deputy, ozordi dan Sesel, nou annan en leksplozyon dan fleo sosyal e ler ou regarde, Lorganizasyon Relizyez zot ganny alokasyon R1.5 milyon par lannen, me ler ou konstate ki Legliz in vin sa dezyenm Dokter pou nenport bann problenm.  A mon avi, sa plizyer groupman dan Legliz mon swete ki zot alokasyon i ganny revwar.

Mr Deputy, mon profite pou remersye tou sa bann NGO, ki pe fer sa bann bon travay: e dan sa menm lespri, mon demande ki Gouvernman, i revwar distribisyon finansman parmi bann NGO ki anmenn rezilta lo baz performan.  De lot kote mon rekomande ki Gouvernman, i konsider met en mekanizm an plas, pou monitor performans e accountability bann NGO, pour ki zot vin pli transparan.

Avek sa 2 pti mo Mr Deputy, mon pou siport sa Mosyon.

Mersi.

MR DEPUTY SPEAKER

Hon Fideria, Right of Reply.

HON EMMANUEL FIDERIA

Mr Speaker, mon’n apresye kontribisyon pozitiv ki sak Manm bann entervenan in kontribye vizavi sa Mosyon.  En keksoz ki’n sorti tre kler, se nesesite annan en fason kler ki montre ki Seselwa i matir lo kestyon zesyon NGO.  Anfen mon napa okenn dout ki Sesel i annan potansyel, pou anmenn ekselans e kontribye lo bann bon mannyer fer avek lemonn, alafwa ki nou kontinyen aprann avek bann pei ki pli avanse ki nou, lo size zesyon NGO.  Egalman, mwan napa okenn dout ki si serten bann bon lide ki’n fer resorti ozordi lo konteni Mosyon i ganny met an aplikasyon, ki Sesel pou fer en pa pli devan lo kestyon, zesyon e performans tou bann NGO.

Mr. Speaker, mon remersi ou e ankor enn fwa mon demann tou Manm pou vot an faver sa Mosyon.

Mersi.

MR DEPUTY SPEAKER

Bon, lo sa Mosyon, nou pran en vot.

Tou Manm ki an faver lev zot lanmen?  Inanim. Mosyon in ganny aprouve.

E Lasanble pou adjourn pou rezwenn Mardi prosen.

(ADJOURNMENT)