::

Friday 30th January, 2015

NATIONAL ASSEMBLY OF SEYCHELLES

Friday 30th January, 2015

The Assembly met at 9.00am

National Anthem

Moment of Reflection

Mr Speaker in the Chair

 

 

MR SPEAKER

Bonzour tou bann Manm Onorab, bonzour tou bann ki pe ekout nou dan lakour.  Ozordi nou pe rankontre dan sa meeting spesyal Pou nou raktifye nominasyon 4 Minis par Prezidan Larepiblik.  Parey Konstitiyon, Lartik 69(2) i egzize.  Nou konnen ki Lendi Prezidan ti’n nomin Msye Charles Robert Bastienne, Msye Etienne Didier Cesar Dogley, Msye Michael Michel Jean Benstrong e Msye Wallace Jude Keith Cosgrow koman Minis dan Gouvernman Sesel.  E pour zot kapab efektivman pran zot plas koman Minis e de facto vin en Minis fodre ki sa nominasyon i ganny aprouve par Lasanble Nasyonal.  E ozordi vwar la rezon akoz nou pe rankontre.

Parey i tradisyon, Mosyon pou aprouvasyon i ganny table par Leader of Government Business e ozordi sa pou ankor ennfwa leka e ozordi nou pou travay dan sa fason swivan.  Leader of Gouvernment Business pou propoz endividyelman Mosyon lo sak sa bann Minis.  I pou ganny segonde endividyelman.  Me nou pou annan deba zeneral lo sa 4 Minis e apre vot pou pran endividyelman lo sak Minis.  Mon krwar i kler pou nou tou ?

So mon ava envit Onorab Rose pou li fer son premye – propoz son premye Mosyon.  Onorab.

 

HON MARIE-ANTOINETTE ROSE

Mersi Mr Speaker, bonzour tou dimoun.  Mr Speaker, an akor avek Lartik 69(2) nou Konstitisyon, mon demande ki nou Lasanble i aprouv lapwentman Msye Wallace Jude Keith Cosgrow koman Minis dan Repiblik Sesel.  Mersi.

 

MR SPEAKER

Okenn ki segonde?

 

HON CHARLES DE COMMARMOND

Mosyon i ganny segonde Mr Speaker.

 

MR SPEAKER.

Ok, Onorab Rose.

 

HON MARIE-ANTOINETTE ROSE

An akor avek Lartik 69(2) nou Konstitisyon, mon demande ki nou Lasanble i aprouv Msye Etienne Didier Cesar Dogley koman Minis dan Repiblik Sesel.

 

MR SPEAKER

Okenn ki segonde?

 

HON CHARLES DE COMMARMOND

I second the Motion Mr Speaker.

 

MR SPEAKER.

Onorab Rose, trwazyenm.

 

HON MARIE-ANTOINETTE ROSE

An akor avek Lartik 69(2) nou Konstitisyon, mon demande ki nou Lasanble i aprouv apwentman Msye Michael Michel Jean Benstrong koman Minis dan Repiblik Sesel.

 

MR SPEAKER

Okenn ki segonde?

 

HON CHARLES DE COMMARMOND

Mon segonn sa Mosyon Mr Speaker.

 

MR SPEAKER.

Onorab Rose, dernyen.

 

HON MARIE-ANTOINETTE ROSE

An akor avek Lartik 69(2) nou Konstitisyon, mon demande ki nou Lasanble i aprouv apwentman Mr Charles Robert Bastienne koman Minis dan Repiblik Sesel.

 

MR SPEAKER

Okenn ki segonde?

 

HON CHARLES DE COMMARMOND

I second the Motion Mr Speaker, Sir.

 

MR SPEAKER.

Ok, deba i ouver lo le 4 Minis.  Parey nou pe dir, parey mon’n dir i pou en deba zeneral lo tou le 4.  Zot kapab koz anfaver, kont, depandan lo sa ki zot, zot krwar.  E apre sa nou a pran vot endividyelman.

So nou ava komans avek Onorab Edmond.  Sorry, Onorab De Commarmond ou’n segonde.  Ou ti le entervenir?  Plitar ou oule entervenir.  Onorab Edmond.

 

HON ROMA EDMOND

Mr Speaker, mersi.  Mr Speaker, tou Manm Onorab e tou dimoun alekout bonzour.  Mr Speaker, Mosyon pe demande ki Lasanble i aprouv lapwentman sa 4 nouvo Minis ki Prezidan in propoze pou form parti son Cabinet.  E mon lentervansyon i apropo Mr Wallace Cosgrow, koman Minis pour Lapes e Lagrikiltir.

Mon pou komans lo en baz personnel an dekrivan Msye Cosgrow koman en endividi ki ranpli avek lasazes.  I annan konpasyon dan sa ki i fer, touzour pare pou ede e en bon savwar viv.  Mon dir sa Mr Speaker, akoz mon’n grandi dan zalontour Msye Cosgrow.  Nou’n pas dan menm lanvironnman skoler Plaisance e partisip dan plizyer aktivite lo nivo skoler ensi ki dan kominote, kot mon’n ganny loportinite pou travay avek li lo diferan komite dan divers kapasite.  E tou dernyenman Mr Speaker, mon’n lyez lo en baz frekan avek li dan son kapasite koman Sef Egzekitiv pou Lazans Proteksyon Sosyal.  E in touzour pare pou ede kot i kapab akoz i annan sa konpasyon.

Wallace parey nou tou nou konn li i en zenn ki bokou nou dan kominote nou ti apersevwar ki en zour i pou ariv lwen dan son devlopman profesyonnel.  E sa ti akoz son komitman, son profesyonnalizm dan fason ki i antreprann keksoz.  Devosyon pou son kominote, i en zonm ensi ki en zenn ki konekte byen avek piblik.  E se sa bann kalite ki Prezidan Michel pe egzize dan nou bann Minis e koman nou vizyon ki nou ti apersevwar dan Mr Cosgrow, Prezidan Michel in konfye li en pozisyon nob dan son Gouvernman e afirm sa ki mon ti apersevwar dan li.

Koman en zenn Mr Speaker, e osi koman en Manm Parlman mon annan zis ladmirasyon e lapresyasyon pou son nouvo latas e a mon avi i merite.  Wi defi pou rankontre dan son semen.  Me avek bon gidans, ensi ki avek son bon karakter pare pou ekoute.  Avek son leksperyans e lentelizans mon swete ki i pou fer en bon travay.

Mr Speaker, malgre i annan ki pe dir Mr Cosgrow in ganny apwente dan sa pozisyon par son koneksyton familyal.  Mon pou dir zot realiz en pti pe pli lwen, regard son leksperyans, ensi ki devosyon apre zot a ziz pou zot menm.  Pou sa bann ki pa konn e pe kestyon son lakonplisman akademik premet mwan eklersi pou zot.  I en zenn ki’n grandi e Lekol Plaisance.  Apre i ti pas par NYS, swivi par Polytechnic avan pourswiv son letid liniversiter.  Msye Cosgrow an lannen 2000 ti fer son letid lo nivo Degre Langleter dan University of East London kot i ti graduate avek en B Honors dan economics.

Ler i ti retournen Mr Speaker, i ti ganny anploye dan Minister Lanplwa e Zafer Sosyal an 2003 e an 2005.  E 2005 a 2010 i ti fer 5an dan Minister Lanvironnman e Resours Natirel dan Seksyon Lazans pour lagrikiltir koman en Senior Economist pou lagrikiltir.  Mr Cosgrow in pandan sa 5an travay de pres avek nou bann fermye, kot in asiste zot dan plizyer proze ensi ki koman Economist fer resers lo soutenabilite ekonomik nou Sekter Lagrikiltir.  I pa nouvo Mr Speaker, avek bann Lorganizasyon enportan tel ki FAO, Food and Agricultural Organization e COMESA, akoz diran son peryod 5an in fer lesanz reseser e lenformasyon avek sa bann Lorganizasyon.

Msye Cosgrow in ganny loportinite partisip dan plizyer konferans relye avek devlopman lagrikiltir e Lendistri.  An 2010, Avril 2012 i ti transfer avek Minister Lanplwa e Devlopman Resours Imen dan kapasite koman Direkter relasyon endistriyel.  Swivi an Me 2012 i ti transfer dan lofis Prezidan kot i ti okip pozisyon Direkter Zeneral pour Zafer Piblik pou en peryod 7 mwan avan pran son pozisyon koman Sef Egzakitiv Lazans Proteksypon Sosyal ki i ankor pe okipe an se moman an atandan son pozisyon Minis.

E sa Mr Speaker, pou petet bokou nou ki pa ti okouran son parkour akademik, ensi ki lanplwayman a mon avi i demontre ki Mr Cosgrow in byen ganny ankadre pou son nouvo latas ki devan li.  Wi, lekspektasyon piblik, son Minister limenm, bann fermye e peser, ensi ki Gouvernman pou bann ki o.  I pou o Mr Speaker, akoz i 2 Sekter kle me osi sansiib.  Me mon swete ki avek bon gidans son bann teknisyen, son konesans e leksperyans pou limenm, Msye Cosgrow a kapab anmenn plis devlopman, linovasyon e loportinite pou benefis nou pep ensi ki pei.

San lobzeksyon ouswa rezervasyon, alors Mr Speaker, mon pou aport mon sipor Msye Cosgrow dan son nouvo lapwentman e swet li, son fanmiy, ensi ki son Minister bonou sikse e prosperite.

Lo sa not mon osi tir mon sapo avek Prezidan Michel akoz sa konfyans ki in fer nou bann zenn met dan li.  I en zonm ki gard son parol, loportinite i la.  Sa i parmi son fraz prefere ki i kontan dir nou bann zenn.  E wi, set a nou pou fer nou mye pou perfonmen e demontre nou abilite.  Nou Prezidan i annan konfyans dan nou e annou kontinnyen devoue pou devlopman e lepanouismnan nou pei.  Mersi Mr Speaker.

 

MR SPEAKER

Bon mersi, mon oule zis averti bann Manm ki dan nou deba nou bezwen mentenir decorum e ki ou bezwen kontinnyen, malgre ki sa bann dimoun in lekol ek nou, in grandi ek nou annan respe dan lafason ki nou adres zot.  E mon pou ensiste lo la.  Onorab Lebon.

 

HON LENNY LEBON

Mr Mr Speaker.  Bonzour Mr Speaker, tou koleg MNA e tou dimoun ki alekout.  Lo non zabitan distrik Grand Anse Mahe, mon oule felisit sa 4 nouvo Minis dan zot nouvo lapwentman.  Mon oule osi remersye Minis Laporte e Minis Sinon pou zot sipor ki zot in donn mon distrik.

Mr Speaker, vizyon ver nouvo Sesel i montre ki Gouvernman lepep i oule en Gouvernman ki proaktiv e alekout a son pep.  Lapwentman Msye Wallace Cosgrow koman Minis, Mr Speaker i montre ki Prezidan Michel i krwar senserman dan lazenes Seselwa.  I en sours lespwar pou lezot zenn Sesel ki tou i posib e se par travay dir ki ou reisir dan lavi.

Mr Speaker, parey mon koleg, Onorab Edmond in fer resorti.  Mon konn Msye Cosgrow e son parkour lavi.  In touzour reste sa dimoun senp me ki travay dir.  I bon fer resorti Mr Speaker, ki Msye Cosgrow i en zenn profesyonnel ki annan sa bagaz akademik pou fer reisir dan sa nouvo pos ki in ganny apwente koman Minis.  Msye Cosgrow in travay dan Servis Piblik pou 15an.  In travay 6an dan Departman Lagrikiltir ki plitar in vin Lazans Lagrikiltir.  I sa dimoun ki konn sa Sekter byen e i en zenn ki osi pratik lagrikiltir dan son letan lwazir kot son lakour.  I sa dimoun ki konn sa Sekter byen e son bann issues pertinan.

Mr Speaker, mon konn Msye Cosgrow koman en dimoun, parey Onorab Edmond in fer resorti, en dimoun ki kontan ekoute.  E sa kalite dan li i pou fer ki i pou travay byen avek bann dimoun dan sa Minister.

Kot Lazans Welfare, kot i ti CEO.  Son bann travayer i toultan dir ki i en dimoun ki kontan ekoute, ki konpran zot.  I fer letan pou zot.  E osi i antre dan soulye sa endividi.  I en zenn leader ki’n adopte kot i ti ete en lapros, en open door policy.

Mr Speaker, pour mwan lapwentan Msye Cosgrow koman Minis i montre ki Prezidan Michel i krwar dan kontinite e nouvo nide pou fer Sesel bouz pli devan ver sa vizyon nouvo Sesel.  Distrik Grand Anse Mahe pe ganny gete koman the bread basket of Seychelles.  Dan sa pos mon konvenki ki Msye Cosgrow pou anmenn plis sinerzi e ede lev Sekter Lagrikiltir e Lapes.  I en sours laspirasyon pou bann zenn Sesel.  Ozordi-zour Mr Speaker, zenn Seselwa i merit konen ki the sky is the limit.  Sa Gouvernman, Gouvernman Lepep in kree sa platform pou tou zenn Seselwa epanouir e vin sa ki zot anvi vini dan zot lavi.  Lakle sikse se travay dir.

Lapwentman Msye Cosgrow, Mr Speaker i montre ki Msye Cosgrow i pou fer byen dan sa Minister.  Akoz apard sa bann kalite ki i annan.  I osi annan bann valer lafanmiy.

Lo non zabitan Grand Anse Mahe mon oule felisit Msye Cosgrow e avek sa detrwa pti mon mon pou totalman siport lapwentan toule 4 Minis.  Mersi.

 

MR SPEAKER

Onorab Fideria.

 

HON EMMANUEL FIDERIA

Mr Speaker, mersi.  Mr Speaker, Mosyon table par Leader Gouvernman dan Lasanble Nasyonal pe solisid laprouvasyon lapwentaman Msye Charles Bastienne, Msye Wallace Cosgrow, Msye Michael Benstrong, Msye Didier Dogley koman Minis dan Cabinet Prezidan Michel.

Mr Speaker, ozordi i en moman spesyal, i osi en loportinite ekselan pou nou demar e partaz serten refleksyon avek lepep Seselwa.

Mr Speaker, si lazenes Seselwa i ankor pe dout legzisatans bokou lespas loportinite pou avanse dan Sesel, mon senserman krwar swivan lanons lapwentan plizyer zenn ki pou pran labar dan diferan pozisyon kle dan Gouvernman ki sa dout i ganny disparet.  Nou touzour koz lo loportinite ki la pou nou zenn zenerasyon e aksyon Prezidan Michel in konfirm sa.  Lesansyel nouvo Sesel se sa rekonesans ki zenerasyon adilt ozordi i bezwen prepar semen pou nou zenn zenerasyon pran responsabilite direksyon sosyete Seselwa.  Me alafwa ki zot ganny donnen loportinite pou ariv dan some frontyer nouvo Sesel i annan en sel keksoz ki fodre zanmen zot bliye.  E sa pa oubliy tou bann ki’n lite pou fer Sesel ariv kot i ete ozordi.  Akoz ozordi i plis zanmen nou bezwen pa oubliy sa pep ki nou drwa li en servi de kalite, en servis ki rapid, efektiv e efikas.

Mr Speaker, pti Sesel pe fer bokou sikse dan bokou domenn, nou bann zenn pe anmenn bon rezilta dan bann domenn.  Dan dernyen 10an Sesel in fer bokou progre dan plizyer domenn, lokalman, lo lasenn enternasyonal.  Nou’n kree sa kondisyon neseser pour ki lavwa Sesel i gany ekoute lo plizyer size ki reprezant en konsern enternasyonal tel ki sanzman klima, lekonomi ble, vilnerabilite bann pti leta zil eksetera.

I tre enportan note ki ozordi Sesel avek en popilasyon plis ki 90mil zabitan, lizyer pei bokou pi gran ki nou pe vin pran serten legzanp lo nou bann lakonplisman ekselan.  Ozordi nou fyer avek en lavwa for nou kapab dan nenport ki landrwa kot nou ete lev nou lanmen anler e kriy for ki nou fyer nou en Seselwa.

Mr Speaker, pou nou kontinnyen fer nou paviyon monte, pou nou kontinnyen anmenn sa devlopman pou tou nou pep benefisye.  Kot nou pep i santi ki son lavi pe amelyore, nou bezwen annan bann zonm, fanm ki dan o pozisyon ki partaz vizyon prezidan Michel e ki 500 poursan konvenki ki sikse i selman kapab kontinnyen vin vre osi lontan ki byennet zonm i reste toultan o sant tou devlopman e ki i pa en sef me ki i en serviter lepep.  I en travayer ki travy dir.  I pa taye ler lanmans pwalon i so.  Ki i reponn son telefonn ler son pep pe rod li.  Ki bann ki anba li i pa per pou koz ek li.

Mr Speaker, Seselwa i en pep ki pa kontan Leaders ki pares, ki pa montive, ki zis kritike e ki zanmen pare pou ofer en alternativ oubyen solisyon.  Seselwa pa kontan bann Leaders ki kapon, ki pa brav, ki pa pare pou pran responsabilite akoz lafreyer fer fot.  Lafreyer ganny kritike.  Seselwa pa kontan bann ki dormi lo file, ki tarde pou donn repons piblik.  Sepandan sa ki evidan se ki en gran mazorite nou pep i kontan e byen apresye travay dir ki’n kourann sikse Gouvernman Prezidan Michel.  Malgre tou bann gran defi ki reste pou nou sirmonte.

Mr Speaker, platform sa Parti ki ou’n anmenn mwan la ozordi dan sa Lasanble e elektora ki mon reprezante ozordi dan sa Lasanble i konsyan ki mon en zanfan ki’n ne e grandi Sesel.  Mon en prodwi oubyen en rezilta tou sa lenvestisman ki sa Gouvernman in fer dan sa pei.  Pa zis pour mwan, me pou nou tou.  Pou ou ki pe ekout mwan ozordi, pou ou zanfan ki’n benefisye antraver nou prensip ek Polisi vizavi ledikasyon tou Seselwa.  Menm sans, menm loportinite pe enport larises ou paran i annan.  Byensir pa tou pei dan lemonn ki pans parey nou, ki ofer sa loportinite egal tou son sitwayen.  Me sa ki osi nou vizyon dan Parti lepep ozordi, plizyer pei pli gran ki nou pe seryezman panse sa i en keksoz ki bon.

Mr Speaker, si nou ti baz donn loportinite zis bann ki annan mwayen pou avanse, ozordi ler mon get sa 4 Minis ki Prezidan in propoz avek Lasanble pou laprouvasyon, probableman nou ti ava annan en lot lalis.  Me sityasyon i diferan.  Sa 4 soumisyon i sorti dan bann fanmiy ordiner.  Bann fanmiy ki napa gran propriyete, ki pa bann fanmiy milyoner me bann zanfan, bann fanmiy ki’n travay tre dir dan lavi avek bokou disiplin e perseverans e sa ki’n lakle zot sikse.

Mon konnen Mr Speaker, i annan ki’n vreman pas dan dir menm.  I annan bann moman dan parkour lavi zot fanmiy kot in napa keksoz kot lakaz pou manze.  Par konsekans, lespwar fer sitan progre dan lavi ti zanmen en keksoz posib.  Zanmen zot in deza reve lo posibilite pou vin en Minis.

Mr Speaker, avek Parti Lepep opouvwar nou tou, nou devret viv avek gran lespwar dan lavenir.  Zisteman akoz Parti Lepep in prouve ki en sel Parti ki annan kapasite pou transform dezespwar en pep e kree lespwar.  E ozordi zot ki pe pran sa pozisyon.  Mon ekspekte ki zot tir dezespwar e anmenn lespwar pour sa pep ki zot in ganny demande pou deservi.

Mr Speaker, pou konklir mon oule ranforsi en mesaz santral dan mon lentervansyon e dir avek tou bann zenn ki la dan sosyete Seselwa, ki parti Lepep, Gouvernman Parti Lepep i sa sel Parti ki krwar dan donn loportinite egal tou son pep.  Pou nou bann zenn zenerasyon ki pe grandi, ki pe etidye, mon mesaz se etidye tre dir.  Reste senser, vin sa bon patriyot pour Sesel.  Dan tou sa ki ou fer fer li en pasyon pou rekolte lareisit.  Pa krwar dan failure.  Reste konvenki ki ou touzour annan kapasite pou ranport laviktwar lo tou ou bann defi.

Parey nou dir an Angle “the sky is the limit”.  Mon ti ava azoute ki dan Sesel avek Gouvernman Parti Lepep opouvwar opportunity is limitless.  Akoz Sesel is the land of opportunity.  E ou kapab vin sa ki ou anvi vini, osi lontan ki ou pran ou lavi serye.  E lo mon kote mon pare pou pledge tou mon sipor pou zot tou.  Akoz sa Parti mon reprezante isi i sa sel Parti ki krwar e i annan konfyans dan tou son pep.  Alor ansanm annou kontinnyen koste pou ki Sesel i avanse e fini tras ansanm sa larout ver sa nouvo fontyer akoz anplis i sel fason pou nou kapab reklanm laviktwar koman en pep.

Mr Speaker, avek sa 2 pti mo mon oule met lo rikord ki mon pou donn tou mon sipor sa Mosyon.  Mersi.

 

MR SPEAKER

Onorab Souris.

 

HON MIRENA SOURIS

Mersi Mr Speaker.  Bonzour Mr Speaker, bonzour tou Manm alekout.  Mr Speaker, Mosyon pe demande pou nou aprouv lapwentman sa 4 nouvo Minis.  Msye Wallace Cosgrow, Msye Didier Dogley, Msye Michael Benstrong e Msye Charles Bastienne.  Mr Speaker, mon pou koz 2 pti mo lo Msye Didier Dogley.

Mr Speaker, i pa zis en plezir me osi en loner pou mwan dir enn de mo lo Msye Didier Dogley.  Koman en zabitan Beau-Vallon sa i fer nou fyer.  Zabitan Beau-Vallon antraver mwan i profit sa lokazyon pou felisit Msye Dogley pou sa gran lakonplisman.

Mr Speaker, Mr Dogley ki mon dekrir koman en msye dinamik e kapab i non selman teknikman konpetan pou desarz sa responsabilite, me osi kalifye pou sa pozisyon.  Akoz i annan bagaz ek leksperyans neseser pou desarz sa responsabilite koman Minis Lanvironnman e Lenerzi.

Msye Dogley ti komans son karyer dan domenn lanvironnman a en tre zenn az.  E son lentere dan sa domenn in pous li pou fer plizyer letid ki annan pou fer ek lanvironnman.  In osi deservi plizyer pos dan domenn lanvironnman.  Sa i fer ki son konesans ek konpetans pou ed li pli byen desarz son responsabilite koman Minis efektivman.

Mr Speaker, Msye Dogley in osi devlop en gran sans limilite ki permet li reprezant Sesel enternasyonalman lo diferan Komite.  Tel parey sa pwen folkal pou Nasyon Ini lo Konvansyon desertifikasyon e osi Konvansyon lo bio-diversite.  Anplis ki sa i osi ankor sa pwen fokal pou fasilit lanvironnman global.

Mr Speaker, antraver son prezans lo sa bann tel Komite, Msye Dogley in anmenn bokou benefis pour pei Sesel.  E avek son nominasyon san dout Msye Dogley pou kontinnyen anmenn plis sipor e benefis pou nou pei e nou pep.  Msye Dogley in osi demontre sa bon leadership ler i ti lead delegasyon Sesel dan Rio plus 20 e some delegasyon pti leta zil ki ti fer an Samoa.

Mr Speaker, avek tou sa bann kalite e personalite mon napa okenn dout ki Msye Doley pou fer en bon travay dan sa Minister.  O non zabitan Beau Vallon nou swet li bokou sikse dan son parkour e osi son fanmiy.

Antretan zabitan i osi zwenn avek mwan pou remersi nou ansyen Minis Finans, Msye Pierre Laporte pou sa bon travay remarkab ki in fer dan Minister Finans.  Par kont mon oule osi remersi Minis Sinon pou son travay – pou sa bon devourman.

Mr Speaker, avek sa 2 pti mo, mon pou vot anfaver sa 4 nominasyon.  Mersi.

 

MR SPEAKER

Onorab Murielle Marie.

 

HON MURIELLE MARIE

Mersi Mr Speaker.  Mr Speaker, bonzour.  Mr Speaker Moyson devan sa Lasanble pe demann laprouvasyon sa 4 nouvo Minis.  Msye Didier Dogley, Msye Charles Bastienne, Msye Michael Benstrong e Msye Wallace Cosgrow apwente par Prezidan Michel Lendi le 26 Zanvye, 2015.

Mr Speaker, sa nouvo restriktirasyon dan Cabinet of Minister i demontre langazman nou Prezidan Msye Michel e nou Parti, Parti Lepep ki pe travay dir pou anmenn sa devlopman dan sa nouvo Sesel ki tou Seelwa pe antisipe pou vwar.

Sa restriktirasyon dan Cabinet of bann Minis i demontre bokou e mon konvenki ki sa pou anmenn plis devlopman dan nou pei Sesel e mon vwar ki Cabinet in agrandir e i annan plis Minis.

Mr Speaker, tenm pou sa lannen i patriyotik.  Parey lannen 2015 in ganny deklare koman, “Mon kontan mon pei”.  Dan en lot mo, “I love Seychelles”.  Wi mon fyer pou en tel tenm.  Akoz si napa lanmour pour nou pei, ou pa pou kapab delivre e pei pa pou progrese.  Dan sa menm lobtik, si Parti Lepep ti napa son pep a ker mon krwar pa si ti pou annan en tel devlopman.  Sa i gras a nou tarvay dir ki nou’n kapab sirmont bann defi lo nivo nasyonal, menm ki enternasyonal.  Lapwentman sa bann nouvo Minis i demontre langazman ki Prezidan Michel in fer pou anmenn sa kontinite dan devlopman nou pei.

Mr Speaker, mon oule profit sa lokazyon pou felisit sa bann nouvo Minis ki’n ganny apwente par Prezidan.  E mon konsantre mon deliberasyon lo Msye Didier Dogley ki’n ganny apwente pou deservi Portfolio Minis pou Lanvironnman, Lenerzi e Sanzman Klima.  Msye Dogley i en zonn onmble ki’n grandi dan en fanmiy senp.  I enn nou menm.  Msye Dogley in pourswiv son ledikasyon segonder kot Seychelles Collage, Mont Fleuri.  Kot in osi ganny sans fer son O Level ek son A Level.  Apre son letid isi Sesel, anba sa Gouvernman ki sistenm ledikasyon ti alaporte tou Seselwa san get ou kouler e ki fanmiy ou sorti Msye Dogley ti ganny sans pou kontinny son ledikasyon Germany dan Liniversite Effort kot i ti etidye landscape, architecture e plitar fer son Master Degree dan Landscape Management kot Liniversite Reading Langleter.  Tou son bann letid in ganny konplimante par en Diploma dan Management ki ti fer SIM an 1996 ou 1997.

Mr Speaker, apre ki Msye Dogley in ganny apwente koman nouvo Minis pour Lanvironnman mon’n ganny sans enterakte avek plizyer staff kot lanvironnman e menm en pti pe partou dan lakominote e dan pei anzeneral.  Konklizyon ki mon’n tire dan sa bann konversasyon se ki laplipar in dir ki Msye Dogley i merit sa promosyon.  E konmdir koze, oli problenm?  Lentere dan lanvironman pou Msye Dogley ti komanse ler i ti Kolez, ler i ti pe fer son part-time job dan vakans.  Kot i ti ganny enkli dan en survey pou lafore, e in ganny sans travay avek bann Natural Scientist.

Parey lemonn i dekrir nou pei Sesel koman en pti bizou dan Losen Endyen, wi mon senserman krwar ki a sa lepok kantmenm Msye Dogley pa ti ankor toutafe konpran sa konsenpt sa zenn garson ti’n pare pou met lanvironnman son pei premye e protez sa pti bizou a tou pri.  Koman en zonm patriyotik ki ti annan son pei a ker Msye Dogley konpare avek bokou nou bann zenn Seselwa ki zot osi ti’n al etidtye aletranze a sa letan, Msye Dogley ti prefere retourn dan son pei natal pou vin met an pratik sa ki i ti’n etidye e sa ti dan domenn lanvironnman.

Mr Speaker, mon ti a kontan fer resorti ki Msye Dogley ti komans son karyer anba e gradyelman persevere pou ariv kot in ganny apwente ozordi.  Mon pa krwar sa ti en latas ki ti’n fasil pour li.  Me son devouman, determinasyon e lanmour pou son pei ki’n kontinnyen persevere ki ozordi in resevwar son lakonplisman.

Mr Speaker, zis pou fer en pti revi lo Msye Dogley.  An 1989 i ti demar koman en Horticulturist dan Departman Lanvironnman e in kontinnyen grenp sa montanny dan lanvironnman kot in deservi diferan Portfolio. Tel ki Direkter, plitar Direkter Zeneral dan sa menm Minister, dan diferan Departman.  An 2007 i ti ganny apwente koman Sekreter Prensipal dan sa menm Minister e plitar i ti vin Adviser pour Minis dan sa menm Minister ziska la an 2015 in ganny apwente Minis dan sa menm Minister.  Kot tou ti komanse an Novanm 1989.

Mr Speaker, sa i klerman demontre ki ler ou annan lanmour e devosyon dan ou travay parey nou toultan dir the sky is the limit.  E pour sa mon oule felisit Prezidan Michel ki’n swiv tre pre son travay e annan sa konfyans pou apwent Msye Dogley koman sa Minis ideal pour lanvironnman.  Mon krwar apre sa 26an ki Msye Dogley i annan dan sa domenn i annan bokou ankor pou ofer pou met lanvironnman son pei alaoter e kontinnyen vin sa model dan lemonn.

Pandan son karyer dan lanvironnman Msye Dogley in antrepann bokou proze kot in form parti bokou Komite lo nivo nasyonal e osi enternasyonal.  Pandan son karyer in osi ganny sans form par sa group pou konplet dezyenm Environment Management Plan 2000-2010 e lansman Seychelles Sustainable Development Strategy lo nivo enternasyonal.  E parey Onorab Souris in mansyonnen Msye Dogley in ganny sans pou lead sa delegasyon kot Rio plus 20, Samoa Sid dan submit negotiation.

Mr Speaker, mon senserman krwar ki Msye Dogley i sa dimoun ideal pou servi sa Portfolio Minis pour Lanvironnman.  Vi i sa enn ki’n ne e grandi dan sa Minister e konn bokou dan sa domenn.

Mr Speaker, pou konklir mon pou donn tou mon sipor sa 4 Minis e lezot ankor ki’n reste koman Minis kantmenm zot Portfolio in sanze.  Parey nou Prezidan in dir e mon pe met lanfaz ankor nou bezwen reste konekte avek nou pep e pou delivre en bon servis pou benefisye tou Seselwa.  Sa i en moman pou nou fer keksoz arive e pou zot met zot langazman pou kontinnyen fer sir ki nou pei i bouz delavan.  Lo sa menm lalinny mon oule osi felisit tou bann Minis e rekonnet zot bann travay e zefor ki zot in fer.

Mr Speaker, mon oule osi profit sa lokazyon pou mon remersye Minis Peter Sinon ki en zabitan Au Cap pou son kontribisyon ki in anmennen dan devlopman nou pei e pou kontinnyen kontribye dan progresyon nou Parti koman en zenn profesyonnel.  E osi Minis Laporte pou tou son sipor.  E mon senserman krwar ki i annan bokou ankor pou ofer.  Ankor ennfwa mon seserman krwar ki sa nouvo Cabinet pou anmenn plis progre pou nou zoli pep Sesel.  Ki Bondye i a kontinnyen beni zot dan zot nouvo langazman.  Mersi.  Mon pou donn mon sipor.

 

MR SPEAKER

Onorab Dokter Payet.

 

HON DAVID PAYET

Mersi Mr Speaker, bonzour tou dimoun.  Mr Speaker, mon donn mon sipor total pou desizyon e linisyativ pran par Prezidan James Michel pou restriktir son Gouvernman avek bi redinamiz son aksyon.  I privilez e preogativ Prezidan Larepiblik pou nonm manm son konsey de Minis.  I responsabilite Prezidan pou egzers sa privilez e preogativ dan en fason ki reflekte dezir son pep.  Gouvernman Parti Lepep i en Gouvernman ki konekete avek laspirasyon e bezwen lepep Seselwa.  E alor Prezidan i bezwen annan en Gouvernman ki travay pou reste konekte avek lepep par tenir promes ki Prezidan in fer e delivre lo gran lekspektasyon ki nou pep i annan.

Mr Speaker, letan in fer remaniman Ministeryel, Prezidan Michel in ganny gide par sa bann gran prensip ki mon’n site pli o.  Son swa bann endividi pou vin manm son Gouvernman e desarz bann portfey spesifik ki’n atribye zot i demontre sa klerman.  Dan mon lentervansyon ozordi mon pou ilistre lasazes desizyon Prezidan par koz lo kalite personnel 2 dan sa 4 nouvo Minis ki form parti sa nouvo Ladministrasyon Prezidan Michel.

Mon partaz lazwa lafanmiy Benstrong e lafyerte zabitan mon distrik Glacis swivan lapwentan Msye Micheal Benstrong koman Minis.  Mon dir ki mon partaz lafanmiy Benstrong akoz Msye Benstrong i enn bann garson madanm Florence Benstrong.  Premye Direktris NYS.  Premye Manm Lasanble Nasyon pou distrik Mont Fleuri e premye Mer le sel Lavil e Kapital nou pei Vitoria.  Msye Benstrong pou anmenn dan Gouvernman bann kalite e bann valer ki’n fer li reisir dan son lavi profesyonnel.

Koman en Bankye Msye Benstrong in ganny formen dan sa ki nou apel risk management. In abitye sezi bann loportinite biznes tout an prenan kont zot bann risk.  Sa i en gran kalite ki pou azout valer avek travay Gouvernman akoz dan son Minister Msye Benstrong pou kapab met anplas bann Progranm ki pou ed bann pti antreprener Seselwa lans zot dan bann biznes e osi pou ed zot mezir zot bann risk ki zot fer fas avek.

Mr Speaker, mon napa okenn dout ki Msye Benstrong pou deservi lepep Seselwa avek menm lenerzi e lanmour ki in deservi bann kliyan Labank Savings ki’n transformen pou vin en gran Lentitisyon Banker Komersyal.  Mon napa okenn dout ki Msye Benstrong pou servi sa bann gran kalite koman en profesyonnel pou fer son Minister vin en Lenstitisyon ki konekte avek lepep Seselwa.

Mr Speaker, lapwentman Msye Benstrong in soulinny levolisyon ki pe arive dan konpozisyon Gouvernman.  Gouvernman pe sanze avek lapwentman plis profesyonnel e bann sitwayen ki sorti dan lasosyete sivil.  Dan limenm sa i en levolisyon pozitiv akoz i demontre lespri ouver Prezidan Michel.  Gouvernman i reprezant lepep an antye menm si Parti mazorite i reste son prensipal soutyen.  Mon siport sa louvertir politik akoz i konsolid nou zenn demokrasi.

Mr Speaker, mon dir ki mon partaz lazwa zabitan Glacis swivan lapwentman Msye Benstrong koman Minis akoz i en zabitan nou distrik pli presiszyeman rezyon North East Point.  Msye Benstrong i en vwazen egzanpler pou tou dimoun ki reste obor li.  E i en zabitan egzanpler nou distrik.  Mon demann avek tou zabitan Glasci pou donn Msye Benstrong zot sipor.  Avek son sikse i pou osi nou sikse.

Mr Speaker, Msye Wallace Cosgrow pou anmenn lenerzi lazenes e profesyonnalizm dan Gouvernman Prezidan Michel.  Sa bann kalite profesyonnel Msye Cosgrow pou bann fakter determinan pou fitir nou Sekter Lagrikiltir e Lendistri Lapes ki merit ganny redinamize.  Parkour Msye Cosgrow i osi son bagaz profesyonnel pou ed li dan son rol koman manm Gouvernman.  Koman ansyen Sef Egzekitiv Lazans Proteksyon Sosyal, Msye Cosgrow in ed bokou fanmiy Seselwa ki’n dan bezwen pou ganny lasistans sosyal.  Sa travay in fer li devlop en konsyans sosyal e en sansibilite anver bann ki mwen fortinen e vilnerab dan nou sosyete.  Sa kalite pou ed li bokou dan son Minister akoz i pou bezwen ekout bann peser e fermye e i pou bezwen rezourd zot problenm e konsern.

Son bagaz profesyonnel pou osi tre itil dan son nouvo pozisyon koman Minis akoz i pou bezwen trouv bann solisyon inovativ pou bann problenm ki nou bann fermye e peser i pas ladan.

Mr Speaker, lapwentan Msye Cosgrow i soulinny  en tandans ki’n entrodwir par Parti Lepep.  Sa tandans se pou apwent bann zenn koman Minis.  Sa tandans ti komans avek lapwentman Vis Prezidan Faure.  In kontinnyen avek lapwentman Minis Adam, Minis Alexander e Minis Lionnet.  Ozordi lapwentman Msye Cosgrow koman Minis i konfirm sa tandans.  Dan sa lespri lapwentman Msye Cosgrow i merit ganny enterprete koman en mesaz for ver lazenes Seselwa.  Antraver nominasyon Msye Cosgrow koman Minis, Parti Lepep e Prezidan Michel an partikilye pe dir avek lazenes Seselwa ki dan Sesel the sky is the limit.  Akoz zot kapab vin Minis tre zenn si zot travay vreman dir.

Mr Speaker, mon osi profit sa lokazyon pou remersye Msye Pierre Laport e Msye Peter Sinon ki nepli Minis me ki’n travay avek devosyon pandan zot letan dan Gouvernman.

Mr Speaker mon pou aporouv nominasyon le 4 nouvo Minis e mon remersi ou.  Mersi.

 

MR SPEAKER

Onorab Bresson.

 

HON GALEN BRESSON

Mersi Mr Speaker.  Bonzour tou dimoun.  Mr Speaker ce matin nou annan apwentman 4 nouvo Minis ki nou pe diskite dan Lasanble.  Personnelman mwan mon pou diskit lo en nouvo apwentman, me avan ki mon fer sa Mr Speaker, mon ti a kontan pran loportinite pou remersi Minis Laporte e Minis Sinon pou zot letan ki zot in dan Portfolio Ministeryal, dan Cabinet of Ministers pou tou sipor e pour tou sa ki zot in fer pour pei, pou distrik Bel Ombre e mon lofis ki nou’n travay ansanm.

Mr Speaker ce matin i en plezir pou mwan koz lo enn bann nouvo apwentman e i osi en nouvo Ministerial post ki ganny apwente, Msye Michael Benstrong, Minister for Investment, Enterpreneurship Development and Business Innovation.

Mr Speaker, ler mon vwar sa nouvo Minister, pour mwan mon ti a kontan felisit Prezidan pou ouver such a Ministry akoz i montre ki Prezidan i vwar lefitir ki inovasyon dan en pei pou zwe en gran, gran rol lo nou baz lekonomi.  Ozordi lekonomi Sesel i baze bokou lo prive, lo biznes prive kot nou vrwar trwakar nou popilasyon ozordi i ganny anploye an deor Gouvernman.

Mr Speaker ler mon vwar Msye Bentrong ki ganny apwente dan sa Minister mon ti a kontan tir serten mo dan son profile summary lo son CVExceptional professional with extensive background in Banking. Pocesses good inter-personal skills. Excel at interfacing with others.  Motivate staff.  Isi menm dan sa Lasanble bokou fwa nou’n dir e nou’n redir ki partou dan Gouvernman bann dimoun ki pe travay, zot travay avek piblik Seselwa zot bezwen koz byen ek piblik, eksplike, pran letan e fer sir ki sa bann manm piblik ki vin dan zot lofis i ganny byen servi.  Avek sa bagaz, sa detrwa pti pwen ki mwan mon’n vwar lo Msye Benstrong, mon krwar i annan sa bagaz pou gid en lekip e kit sa service delivery ki bokou nou i koz lo la dan Lasanble, ki kit sa profesyonnel alaoter e i pou kite ki dan biznes ozordi kot nou byen bezwen bann biznes dan nou lekonomi ki sa i reste vivan e relevan dan lefitir ki vini.

Ler nou koz lo lenvestiman, entrepreneurship development Mr Speaker, gidans, pasyans, loportinite.  Loportinite i la.  Tou bann zenn i grandi.  Ledikasyon pou narnyen e zot kapab ganny loportinite fer biznes.  Avek such a Ministry fotespere ki sa i vin vreman, vreman en realizasyon ki pli vit, pli abordab.  Pli abordab akoz ozordi enn bann defi okenn bann pti biznes se pou ganny en larzan pou komans biznes.

E avek ankor mon retourn lo sa de pti parol ki mon’n dir lo Msye Benstrong lo son CV, avek son background dan Banking i en landrwa ki isi dan Lasanble nou’n bokou fwa diskite, pa fasil ek bann Labank ozordi pour bann pti biznes ganny en pti loan.  Se Gouvernman limenm ki’n met devan bann loportinite e la avek tou sa bagaz ki Msye Benstrong i anmenn dan sa nouvo Minister, fotespere ki bann inovasyon i ganny realize, bann biznes ki anvi komanse i vwar en laklerte reel e mon krwar sa i pou en keksoz manifik.

Mr Speaker, Msye Benstrong i annan en CV ekstrememan impressive e en keksoz ki mon konnen personnel ek li se i en dimoun ki very humble e mon espere ki ozordi ler Lasanle i conclude e nou vot lo sa 4 nouvo Minis ki ganny apwente, Minis Benstrong i vin en Minis ki sa limilite ki i annan i pa perdi, i reste toultan parey, i toultan akeyant ek bann dimoun ki vin kot li, reponn telefonn en koleg in koz lo la.  I en keksoz ki personnel in fer toultan e mon koz lo la e hopefully ki sa pa sanze.

Avek sa de mo Mr Speaker mon ti a kontan swet sikse toule 4 Minis.  Bonn sans toule 4 Minis e fotespere toule 4 Minis i travay ek lekselans pour lefitir.  Mersi Mr Speaker.

 

MR SPEAKER

Onorab Jeannevol.  Onorab.

 

HON BEGITTA JEANNEVOL

Mersi Mr Speaker.  Bonzour.  Mr Speaker dan 3an selman Mont Fleuri i prodwi son dezyenm Minis.  Mwan koman en zenn Manm Lasanble i ozordi en plezir pou mwan dir 2 mo pou lapwentman Msye Michael Benstrong ki osi sorti Mont Fleuri malgre ki aktyelman i pe reste dan distrik Glacis.

Ne e grandi e osi fer son letid primer e segonder dan sa distrik, ozordi Msye Benstrong i vin koman en lenspirasyon pou tou nou bann zenn ki reve pou ariv pli lwen dan lavi.  Msye Benstrong i montre ki wi nou annan sa kapasite pou fer byen e ganny rekonnet pour nou zefor.  Mon zwenn ek zabitan Mont Fleuri pou felisit Msye Benstrong.

Apre son letid NYS in lekol Business Studies and Accounting kot Lekol Polytechnic Anse Royale me apre in kontinnyen pourswiv son letid dan Accounts kot sa moman ti apel Seychelles Institute of Management (SIM). An Zilyet 1988, i ti kit pei pou al Ostrali kot laba i ti graduate avek sikse e desann Sesel avek en Bachelors Degree dan Accounting and Finance.  Msye Benstrong pa ti aret la.  I ti detanzantan al training pou agrandi son konesans dan son field kot i ti pe travay.  In prouv son lekor deza dan diferan leadership position kot in Direkter Zeneral Sekirite Sosyal, in Direkter Seychelles Savings Bank e ozordi i Sef Ekzekitiv sa menm Labank.  Koman enn ki’n la dan Labank kot in vwar nesans serten biznes e ankouraz zot pou bouze avek en loan par egzanp.  Kot in siport sa enn pou sorti pti pou vin mwayen ou gro biznes, Msye Benstrong i sa Minis ideal pour sa Portfolio.  Avek en leker pour tou dimoun, pare pou ekoute i pou menm partaz son nide pou ed ou osi dan ou travay, en dimoun ki pa egois e ki mazin lezot e ki met li dan zot soulye pou ki i mye konpran zot, i konnen kimannyer pou konekte ek lepep.

Mr Speaker, travayer Msye Benstrong pandan sa dernyen 9an pou sirman mank son bann bon kalite koman en Leader ki ankouraz zot pou swiv li.  Me anmenmtan nasyon Seselwa an antye pou kapab benefisye ek servi Msye Benstrong koman en Minis.  Nou Prezidan dan son sazes pou swazir en zonm for ki anrasinen dan prensip Parti opouvwar e sa i ankre dan li.  Msye Benstrong i alors koman ekzakteman kote nou sorti e kot pou anmenn pei.

San dout koman en serviter lepep i pou travay pou enplimant Polisi e Prensip Parti Lepep.  Mon osi asire Mr Speaker ki Prezidan in fer en bon sa pour sa 4 nouvo apwentman e ki zot pa pou dezapwent lepep.  Mon swet zot tou sikse e kouraz dan zot travay.

Mr Speaker toule 4 in abitye ek travay dir.  Msye Bastienne par egzanp in abitye ek travay teren.  Mon oule osi senserman remersye nou 2 Minis sortan.  Pandan sa bann letan ki zot in deservi lepep, Msye Laporte e Msye Sinon zot in osi fer en zefor remarkab dan lekonomi e devlopman pei, pour sa, o non zabitan Mont Fleuri mon dir zot mersi e bonn sans dan sa ki zot anvizaze fer dan lefitir.

Mr Speaker avek sa mon pou siport apwentman sa 4 nouvo Minis.  Mersi Mr Speaker.

 

MR SPEAKER

Onorab Dugasse.

 

HON MELVAL DUGASSE

Mersi Mr Speaker.  Koleg MNA bonzour.  Mr Speaker set avek bokou lafyerte ki mon pou aport mon sipor pou sa 4 nouvo Minis ki pe ganny propoze ozordi.  Mr Speaker mon ti a kontan tou dabor felisit sa bann nouvo nomine pour pos Minis ki tre byento nou pe al vot lo la e mon asire ki sa desizyon ki Prezidan Michel in pran i en desizyon fonde, akoz Prezidan Michel i krwar dan kapasite e donn loportinite son bann dimoun.  E si ozordi sa bann dimoun pe al ganny mete dan sa bann pozisyon set akoz nou Prezidan i senserman krwar dan kapasite sa bann dimoun e osi byen ki sa bann dimoun i partaz menm konvisyon e vizyon avek li, e sa konviksyon se ansanm travay pou batir sa nouvo Sesel.  E pou nou kapab batir sa nouvo Sesel nou bezwen neseserman reste konekte avek lepep.  Se sanmenm sa mesaz for ki Prezidan in pas avek son bann nouvo Minis.

Mr Speaker, mon ti a kontan dir detrwa mo spesyal pou aport mon sipor pour Msye Charles Bastienne ki pe ganny propoze pou vin Minis Zafer Entern.  Mr Speaker pour mwan Msye Charles Bastienne i en legzanp travay dir, en senbol disiplin for dan travay.  Personnelman mon’n ganny sa sans travay anba direksyon Msye Bastienne.  Mon kpaab dekrir li koman en zonm avek bokou konesans tre inovativ e displinen.  I osi en zonm ki son lespri, son lentelizans, son lasazes i reste ouver pou ekout konsern sak dimoun.  Parey nou dir i en people person.  I en dimoun ki solution oriented.  Sa i vedir ki i pa focus zis lo problenm, me i met son lenerzi pou rod meyer solisyon pou rezourd sa problenm.  Sa pour mwan i en kalite esansyel ki pou bezwen dan nou bann dirizan ozordi.

Dan son parkour profesyonnel in osi tenir bann diferan pozisyon kle dan Gouvernman.  Sa i osi permet li anmas bokou bagaz lo nivo nasyonal osi byen ki enternasyonal e osi pou son prop devlopman personnel ki pou vreman itil dan son nouvo pos.

Mwan ki’n ganny sa sans pou travay avek li pou detrwa lannen, mon’n vwar dan li sa determinasyon e kouraz e disiplin ki souvandfwa manke dan nou bann Leaders.  Pour mwan Msye Bastienne i en vre role model, i en vre patriyot ki devret vin koman en sours laspirasyon pou bokou nou bann zenn Seselwa.

Lo kote lorganizasyon Msye Bastienne i tre efikas.  I toultan annan en plan e son stratezi i ferm dan lenplimantasyon e monitoring.  I pa pou arete ziska ki i ariv lo son target.  Me i osi konnen ki kan pou sanz direksyon e abandonn sa enn ki pe fer li fail.  Wi Mr Speaker se sa bann kalite ki mon dekrir koman en vre Leader.  Mon napa okenn dout lo son bann kalite e abilite.  Mon asire ki i pou desarz son rol Minis avek sa menm lantouzyas e devosyon malgre bann defi ki i pou bezwen sirmonte.  Alors Mr Speaker avek sa akimilasyon konesans e leksperyans ki Minister Bastienne in anmase, mon asire i pou ed son Minister fer bokou plis ankor.  Msye Bastienne pou ede realiz laspirasyon nou pep.

Mr Speaker lapwentman Msye Charles Bastienne koman Minis i osi en gran lakonplisman pour nou distrik Anse Etoile.  Lo non zabitan Anse Etoile nou oule felisit Msye Bastienne e sa 3 nouvo Minis ki’n ganny nominen.  Zabitan Anse Etoile i dir zot travay dir pou nou pti Sesel kontinnyen prospere.

Mr Speaker i osi tre enportan pou note ki restriktirasyon i en prosesis enportan pou mentenir kontinite pou asir progresyon nou pei.  Alors sa sanzman ki Prezidan Michel in fer i pe donn lespwar ki nou lo en bon semen progre.  Tou dimoun de bonne foi pe ganny loportinite pou kontribye pou batir sa nouvo Sesel.  I osi montre nou pei ki i pe kontinnyen prodwi bann fanm, zonm konpetan, kapab e kosto zis parey nou Prezidan.

Mr Speaker pou terminen mon oule senserman remersi nou 2 Minis sortan pou zot travay remarkab ki zot in fer pou pei ziska aprezan.  Mon swet zot bonn sans, bon kouraz dan zot prosen parkour responsabilite.

Avek sa detrwa mo mon pou donn full sipor nou nominasyon.  Mersi Mr Speaker.

 

MR SPEAKER

Onorab Bristol.

 

HON ALDERIC BRISTOL

Mersi Mr Speaker.  Mr Speaker, Koleg Onorab bonzour.  Enn parmi sa kantite bon keksoz, bon prensip ki nou Parti Parti Lepep i annan e i fer tre byen se kree loportinite e donn loportinite nou dimoun, nou Seselwa pou avanse dan zot karyer.  Se pou donn loportinite nou dimoun ki’n prouv zot lekor.  Ki prouve ki zot kapab delivre e donn lanmen fer avanse sa pti pei, nou pti pei Sesel.  Pour mwan sa i en laspe ki vreman enportan e ankourazan akoz dan sa pei antraver sa sistenm ki egziste i donn loportinite e kree bann kondisyon ki ankouraz e permet lavansman personnel en et imen.  Menm si an premye lye ou pa vwar sikse me i touzour annan dezyenm sans pou ou prouv ou lekor e alor kree bann loportinite pou ou al pli devan e ede pou fer avanse sa pei lo semen progre pe enport ki ou laz e ki ou stati sosyal.

Mr Speaker en legzanp tipik.  En zonm ki’n travay for e ki ankor pe donn bokou pour sa pei se Msye Charles Bastienne e tre byento Minis Bastienne.  Msye Bastienne i en zonm 47an byento ki’n prouv son lekor antraver son travay e fon devouman pou ede fer bouze sa pei.  I en zonm ki atraver son profesyonnalizm in donn konfyans nou dirizan ki i vreman kapab delivre pour Sesel.  Nominasyon Msye Bastienne pa’n zis vin koumsa dan ler par azar me i en long parkour ki anmenn li ziska pozisyon Minis ozordi.  En parkour travay ki’n komans depi plis ki 24an pase.

Mr Speaker avek en Degre dan Business Management and Accounting dan Liniversite Lanmerik e plitar en Masters in Business Administration dan Liniversite Ostrali, sa Msye in prouv avek nou ki antraver sakrifis, devosyon e bann loportinite ki dayer i a dispozisyon nou tou in sezi sa bann sans e sorti tre byen dan son bann letid.

Mr Speaker, Msye Bastienne i annan en career path ki long e enteresan kot in komans lo en nivo Accounting depi 1991 ziska PS dan Departman Imigarasyon and Civil Status ozordi.  In en lavansman karye profesyonnel ki’n gradyel e ki’n vin antraver proof ki i kapab delivre.

Mr Speaker mon konn Msye Bastienne, en msye marye avek 2 zanfan ki reste Anse Etoile koman en zonm ki annan en karakter kalm me tre asertiv.  En zonm ki pa bezwen kriy avek ou pou pas son mesaz.  Okontrer mon santi ki i analiz tre byen bann sityasyon ki vin devan li avan ler ki i pran en desizyon final.  Mon’n rekonnet sa tre for sirtou letan i ti Managing Director HFC e plitar PS pou Imigasyon e Civil Status e parey nou konnen sa 2 landrwa travay i demande, i egzize ki ou en dimoun ki kalm me firm, ki vreman ou konnen ki ou pe fer, kimannyer pou apros keksoz akoz ou reelman pe deal avek piblik dan tou son lapse e nou konn tre byen ki sak endividi i inik avek son prop karakter, manni e fason vwar keksoz diferaman.

Bokou nou sitwayen i a rekonnet e apresye lo kimannyer zot in ganny ede e asiste par Msye Bastienne letan ki i ti kot SHDC, PMC, HFC e plitar dan son nouvo pos ki i ti pe okipe koman PS.  Bokou antraver lentervansyon Msye Bastienne zot in nobou vwar zot loan ganny aprouve e ozordi zot pe zourir zot zoli lakaz e sa i travay en zonm ki for e profesyonnel.

Sa i fer ki bann fonksyon sa msye sa dernyen 15an ziska aprezan in direkteman tous lavi dimoun personnelman e sirtou dan rod fason pou anmenn solisyon e fer zot lavi pli fasil.  Se sa devosyon e rezilta ki’n prouv pou limenm, ki’n met Msye Bastienne dan sa pozisyon Ministeryel ozordi.

Mr Speaker napa narnyen ki fasil dan lavi e napa narnyen dan konteks bann size ki nou pe touse ozordi ki vin par laverti e Msye Bastienne e nou osi nou konn sa tre byen.  Si Prezidan Larepiblik, Prezidan Michel in rekonnet travay Msye Bastienne e in nomin li koman Minis i vedir ki i annan konfyans ki sa msye pou kapab delivre.  Fodre nou rekonnet ki portfolio sa Minister i enn ki ase konpleks e ki i oriyante ver e tous dimoun en kantite.  I en fonksyon ki demann bokou e bokou menm.  Wi i en louvraz kot ou bezwen vreman konnen ki ou pe fer e adres bann diferan sityasyon ki devan ou avek en lespri ouver e enpersyel pou permet ou ganny konfyans non selman ou dirizan me osi sa pep ki ou pe deservi.

Mon kapab dir Msye Bastienne i posed en kantite sa bann bon kalite e mon konnen i annan en kantite Seselwa ki’n ganny touse pozitivman direk ou endirekteman antraver bann travay ki in fer ziska ozordi.  Mon personnelman krwar ki nou Prezidan in fer en bon swa pou met nou Zafer Entern dan lanmen en dimoun profesyonnel ki pozitiv e en dimoun ki pou kapab adres sityasyon e bezwen lepep e fer lavi nou dimoun pli fasil.

Mr Speaker mon swete ki sirtou nou bann zenn i konpran ki napa narnyen ki vin fasil dan lavi.  Nou bezwen sakrifis, devosyon e en sense of purpose si nou anvi al lwen, pli lwen posib ki nou kapab i permet nou dan lavi.  Mon dir sa avek bokou senserite akoz mon konnen ki i annan bokou Seselwa ki posed bann kalite fantastik me ki domaz along the way serten i perdi direksyon.  Les sikse Msye Bastienne pas koman en legzanp e chapeau pour bann ki pe vreman prouv zot lekor e pe anmenn sikse personnel pour zot menm, zot fanmiy e pou pei an zeneral.  Fodre nou toultan mazinen, lepep o sant nou devlopman.  Se koumsa ki Parti Lepep i fonksyonnen.

Mr Speaker i reste pour mwan felisit e swet Msye Bastienne ensi ki sa 3 lezot nouvo Minis sikse dan zot travay e pa oubliye ki nou sipoze en lekip ki pe travay ansanm avek menm bi e sa se pou anmenn pli devlopman pour lepanouisman nou pep e pour nou pei Sesel.  Mon osi demann tou travayer dan Minister Home Affairs pou donn Msye Bastienne tou sipor neseser pou ansanm zot a kapab anmenn sa Minister pli devan.  Welcome onboard Mr Minister e ki travay i komanse.

Avek sa de mo sipor mon remersye ou Mr Speaker.

 

MR SPEAKER

Onorab Jeovana Charles.  Request Onorab.

 

HON JEOVANA CHARLES

Mersi Mr Speaker.  Mr Speaker, Koleg Manm Lasanble, tou dimoun alekout bonzour.  Mr Speaker Prezidan Michel in komans lannen 2015 avek en nouvo Gouvernman e fer kler ki sa lannen i osi en lannen travay dir.  Mon oule pran laparol ozordi alor pou siport sa lanons restriktirasyon ki Prezidan Michel ti fer Lendi swar.  Prezidan in anons lapwentman 4 Minis e plizyer lezot nouvo lapwentman lo nivo Sekreter Prensipal, Sef Egzekitiv e Konseye Minis.

Mr Speaker Gouvernman Sesel parey nenport ki Gouvernman dan lemonn i fer restriktirasyon ler i santi i annan sa nesesite dan lentere piblik e dan lentere pei, avek bi pou amelyor sityasyon avek efikasite.  Restriktirasyon i enportan pou montre kontinite, pou asire ki i annan amelyorasyon e progresyon dan pei.

Mr Speaker mon oule pran sa lokazyon alor pou felisit tou bann Minis sirtou sa 4 nouvo lapwentman, tou bann Sekreter Prensipal, tou bann Sef Egzekitif, tou bann Konseye Minis sirtou bann ki fek ganny apwente.  Mon oule swet zot bonn sans, bon kouraz.  Mon konnen ki sa bann travay pa bann responsabilite i dir e i anmenn bokou defi.  Anmenmtan sa bann travay i enn bann travay tre nob.

Mr Speaker mon anvi dir zot tou ozordi ki mon pe met mon konfyans dan zot.  Mon krwar ki zot kapab fer byen e mon swete ki zot desarz zot responsabilite an faver lepep Seselwa.

Antraver mwan Mr Speaker zabitan Roche Caiman i dir zot tou zot annan kapabilite, zot annan konesans, zot annan leksperyans ki zot in gannyen kot zot in sorti, alor pa dezapwent zot.  Fer tou sa ki zot kapab pou donn sa pep, ofer e donn sa pep en bon servis avek respe e profesyonnalizm.  Sa pep la zot kontan Sesel.  Pa dezapwent zot, reste konekte avek zot.  Ankor ennfwa mon dir zot felisitasyon e bonn sans.

Mr Speaker mon ti a kontan a sa moman pou osi pran sa loportinite pou remersye sa 2 Minis sortan pou zot travay dir e remarkab ki zot in fer.  Zot kontribisyon vreman serye in aport bokou sikse pour Sesel.

Mr Speaker, Msye Wallace Cosgrow en zanfan ne, edike e grandi dan distrik Plaisance.  Enn bann zenn ki mon’n swiv son karye de pres.  Alor i fer mwan en gran plezir pou siport son lapwentman.  Msye Cosgrow en zenn ranpli avek motivasyon e dinamizm, ki konnen ki dan lavi si ou travay dir ou pou ariv kot ou anvi arive.  Se pour sa rezon ki Msye Cosgrow in travay ekstrememan dir e son travay dir in ganny rekonpanse.  In akimil bon leksperyans, i posed sa skill neseser dan sa domenn kot i pe ale e mwan ozordi mon anvi dir Msye Cosgrow, felisitasyon !

Mr Speaker ozordi dan sa monn ranpli avek defi kot en bann size pli enportan ki pe preokip lemonn plis ki zanmen se bann size lanvironnman, lenerzi, sanzman klima.  Nou isi Sesel nou sanze ki nou annan en dimoun kalifye dan sa domenn, en zonm kapab e en role model pour nou sosyete.  Msye Dogley in pas bokou son karyer pou promot proteksyon nou lanvironnman e parey nou konnen ozordi bokou pe ganny diskite lo trouv pli bon fason pou promot lenerzi renouvlab  dan pei.  Mon panse ki i pou fer en bon travay e anmenn bann gran posibilite pozitiv pour lepep.  Alor mwan set avek plezir ki mon siport son lapwentman.

Mr Speaker mon ti a kontan dir de mo spesyal pou aport mon sipor pour Msye Bastienne.  Mr Speaker dan parkour mon lavi an desarzan mon responsabilite mon’n zwenn e enterakte avek Msye Bastienne a diferan lokazyon.  Mon’n konn son abilite, son matirite, son kapasite e avek tou son konesans ek leksperyans.  Mon napa okenn dout ki Msye Bastienne pou kontinnyen travay dir pour Sesel.  Koman en Seselwa devoue ki kontan son pei e anvi vwar progresyon e devlopman mon ti a kontan aport li tou mon sipor.

Mr Speaker les mwan termin mon lentervansyon par felisit Msye Benstrong dan son apwentman koman Minis.  Mon annan tou konfyans dan son abilite pou desarz son fonksyonnman avek efikasite.  I en dimoun ki annan sa konpetans e kapasite pou pous sa Minister devan e fer en kontribisyon pozitiv dan lafason ki sa Minister i ganny zere.  Msye Benstrong in en dimoun ki mon’n konn byen, ki’n travay pour lepep, ki’n enspir bokou konfyans dan dimoun antraver bann diferan pozisyon ki in servi.  Mon napa okenn dout ki i pou dedye son letan avek son kouraz, son motivasyon pou fer bouze sa Lendistri pourki Sesel i avans ankor pli devan.  Mon napa okenn dout ki Msye Benstrong pou fer en travay formidab.

Mr Speaker an konklizyon mon ti a kontan dir sa, Sesel i nou pei e nou kontan li.  Mon demann toule 4 Minis ki’n ganny konfye pou desarz sa responsabilite pou administre fonksyonnman nou pei pou fer li byen avek bi pou fer nou pei avans pli devan e an benefis tou Seselwa.  Si nou la ozordi se lepep ki’n met nou la.  Mon swete alor ki nou tou nou travay ansanm koman en team pou donn sa pep en bon servis.

Ankor ennfwa mon swet zot tou bonn sans.  E aport mon sipor pou zot tou.  Mersi Mr Speaker.

 

MR SPEAKER

Onorab Pierre.

HON DAVID PIERRE

Mersi Mr Speaker.  Bonzour tou Manm Koleg Onorab e bonzour tou bann ki alekout.  Mr Speaker nou’n ganny demande ozordi bomaten pou rankontre dan Lasanble Nasyonal pou aprouv lapwenmtan 4 nouvo Minis dan Gouvernman Parti Lepep, Gouvernman ki pe lead Sesel ozordi.

Mr Speaker menm si mon rekonnet ki sa 4 nouvo Minis pou pe travay dan Gouvernman formen par Parti Lepep mon egalman rekonnet ki zot pou pe travay pour Sesel, zot pou dan bann pozisyon kot zot pou ganny demande pou pran bann gran desizyon enportan pour sa pei.  Bann desizyon ki pa pou zis afekte Parti Lepep oubyen siporter Parti Lepep me bann desizyon ki pou enpakte e afekte lepep Seselwa e Sesel koman en pei.  Alor i pou enportan a mon avi pou zt deservi zot responsabilite dan en fason ki pou zis, ki pou fair kot dan zot desizyon bann gran prensip nou Konstitisyon ki reflekte bann gran prensip demogratik i ganny respekte.

Annefe Mr Speaker mon’n dir sa de pti mo akoz apre ki mon’n antann sa lanons, mon’n fer li mon responsabilite pour mwan kominik avek plizyer Seselwa.  Mon’n kominik avek bokou dimoun dan lopozisyon e se sa mesaz ki lopozisyon i anvi anvoy avek Gouvernman e anvoy avek sa 4 nouvo Minis.  Dan zot responsabilite zot bezwen fer li dan en fason kot i annan accountability, kot i annou latransparans, kot bann gran prensip fondamantal, bann gran dwa fondamantal lepep Seselwa ki ganny donnen par Konstitisyon i ganny respekte.  Savedir zot bezwen travay dan en fason ki zot respekte tou Seselwa.  Zot fer sir ki kalite servis ki zot pou donnen i bann servis ki alaoter e ki reflekte sa pozisyon ki zot in ganny donnen.  Lepep Seselwa i ekspekte nothing but travay ki alaoter e travay kot zot Seselwa zot ganny mete dan milye e kot zot dwa i ganny respekte.

Mr Speaker mon pa la pou mwan swazir Minis pou Gouvernman Parti Lepep me mon la pou demande e egzize ki ler zot ganny zot pozisyon zot fer li byen e zot fer li pour Sesel e pour tou Seselwa.

Mr Speaker lo en baz personnel mon ti oule zis dir en pti parol lo Msye Benstrong.  Msye Benstrong i en dimoun ki – i en zanmi personnel.  Mon konn li depi tre byen lontan, annefe letan mon ti pe fer mon letid an Ostrali dan Edith Cowan University mon ti ganny sans rankontre li e sete la annefe ki nou ti vin zanmi e depi sa malgre nou diferans politik letan mon’n retourn Sesel, letan nou’n retourn Sesel nou’n kit kominikasyon pandan tou sa letan e nou’n reste zanmi.  Mon konn li koman en dimoun respektab e mon ekspekte ki i pou fer en travay parey mon’n dir pour Sesel e pour tou Seselwa.  E dan sa konteks mon pou swet li bonn sans dan son nouvo pozisyon.  Me sa pa osi e egalman anpes mwan swet bonn sans bann lezot, sa 3 lezot endividi ki pe a mon avi al ganny apwente koman Minis antan ki mon krwar ki bann Manm Parti Lepep pou siport sa 4 Mosyon ki devan nou ozordi.  Alors mon profite pou mwan swet zot tou bonn sans e kouraz dan zot nouvo pozisyon me selman parey mon’n dir mon ekspekte ki zot travay avek entegrite e zot donn respe nou Konstitisyon e zot donn respe bann dwa fondamantal nou Konstitisyon, bann dwa ki bann Sesel parey mwan avek zot i annan.

Mr Speaker avek sa de pti mo mon ava termin mon lentervansyon lanmenm.  Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER

Onorab De Commarmond.  In ariv en problenm ?  Non?

 

HON CHARLES DE COMMARMOND

Mersi Mr Speaker.

 

MR SPEAKER

En moman Onorab.  Cameraman i ok?  Zot vwar li byen?  Ok. Ok kontinnyen.  Zot vwar ou byen malgre dan fernwarn.  Malgre dan fernwarn zot vwar ou byen.

 

(Laughter)

 

MR SPEAKER

Kontinnyen Onorab.

 

HON CHARLES DE COMMARMOND

Mersi Mr Speaker.  Mr Speaker set avek plezir ki mon kontan pou entervenir ozordi lo lapwentman ki devan nou, sa 4 Minis.

Mon oule fer resorti Mr Speaker ki isi dan Sesel nou sistenm kimannyer i été, nou vot pour Prezidan ek Vis Prezidan ansanm dan Eleksyon Prezidansyel.  Ler nou vot pour Prezidan, nou’n elekte li, i gannyen prezan se son preogativ, i dan Konstitisyon sa.  Konstitisyon i dir li aprezan ki i swazir parmi popilasyon Seselwa serten kantite dimoun ki anvi fer vin Minis pou li kpaab travay avek pou li kapab ekzekit son louvraz e fer marse nou pei.  Se dan sa lobtik ki nou vwar ki a diferan moman prezan Prezidan i annan dwa, Lalwa i permet li, Konstitisyon i permet li pou li sanz bann Minis de-tanza-ot, ouswa si en Minis i deside pou resign, ki li i bezwen apwent lezot, oubyen parfwa i bezwen – i travay avek serten Minis, i vwar lakantite i bezwen ogmante, i annan en limit, en kantite ki i kapab alor met devan.

Aprezan letan in swazir son bann dimoun, bann Minis pou travay avek li, avan ki i ofisyelman i travay avek li, i vin Minis, li i propoz sa e i anmenn, anvoy sa dan Lasanble, se sa ozordi sa travay ki nou pe fer, sa legzersis pou nou formaliz sa bann lapwentman.  Nou annan dwa dir non, nou annan dwa dir wi e ordinerman nou lo nou kote mazorite la, vi ki se nou Prezidan, sorti dan nou Parti ki pe swazir son bann Minis e nou nou krwar ki son swa ki i pe fer i en bon swa e taler nou ava aprouve.  Akoz mon krwar mwan personnelman ki set en bon team ki Prezidan in swazir.

Mon dir en bon team akoz mon vwar pou dir dan kalifikasyon sa bann dimoun ki devan nou ki pe ganny propoze, mon vwar ki i annan 3 avek bagaz finansyel, ekonomik, accounting, business.  Sa i bon.  I bon akoz dan sa moman kot nou été dan Sesel en ta challenge.  Nou annan lenvestisman ki bezwen antre dan pei.  Nou annan petrol nou tande i annan, pe gete.  Nou annan kwasans ekonomik ki en challenge pour nou pei.  Nou’n vwar dan Bidze ki’n fek pase nou’n met en bon pe tax, nou pa kontan, nou dir ki nou ti ava kontan vwar kwasans ekonomik.  E pou kwasans ekonomik nou bezwen dimoun avek bagaz ekonomik ki kapab vwar e donn koudmen Prezidan pou ede anmenn sa pei dan kwasans.  Sa i en nesesite.

Nou koz lo blue economy, sa nouvo konsept inisyale par Sesel e ki ozordi pe vin en konsept global i neseser pou li ganny avanse devan e i neseser dan sa parkour pou ganny dimoun ki konpran sa keksoz la.

Anmenmtan ou vwar sa challenge i bokou devan nou e ou bezwen dimoun performan osi.  E mon vwar dan sa team i annan dimoun ki pou kapab.

En lot pwen ki mon oule fer resorti se ki, ou vwar Mr Speaker ler bann dimoun i vin Minis fodre pa ki nou perdi focus.  E mon swete ki sa 4 dimoun la ki pe vin Minis i reste lo focus.  Konmsi i pa perdi focus e i konnen poudir i vin Minis dan en Gouvernman Parti Lepep.  Ozordi dan Sesel se Gouvernman Parti Lepep.  Nou Parti ki’n ganny Eleksyon.  Demen si i sanze i en lot zafer sa.  Mon pe koz ozordi mwan.  Aprezan sa bann Minis ki vini i bezwen konpran Progranm Parti Lepep.  Si i pa konnen i bezwen al rode ki son Progranm.  Ki i dir Parti Lepep li dan son manifesto, dan son bann lobzektif, dan son Progranm.  Ki sa ki i bezwen anmenn devan.  Byen konpran sa pou li kapab ekzekit li e donn lanmen Prezidan pou ekzekit sa.  Sa i lesansyel sa.

Dan parkour sa bann dimoun la alors, sa bann zonm, mon dir zonm akoz mon’n note se 4 msye ki pe vin Minis.  Dan sa konteks mon note ki reprezantasyon madanm dan Cabinet i pou desann pou sorti 30 poursan pou vin 25 poursan.  Mon ti a swete, mon ti a’n voudre vwar en madanm.  Mon note ki napa madanm dan sa 4 dimoun.  Anyway i swa Prezidan.  Petet plitar i a reget ladan.

E la nou vwar poudir sa bann dimoun ki la, mon note par egzanp ki Minis Dogley be ou vwar letan mwan mon Magdeburg, Lalmany Les, an 1985, Msye Dogley i vini, i vin en – pou komans fer son letid.  Mon rapel sa byen, byen, byen konmsi ti yer e mon konnen mwan ki Msye Dogley dan son kalifikasyon lanvironnman i pa zis en kestyon kalifikasyon pour li me set en pasyon.  E mon konnen poudir i pou ganny sipor son lantouraz, son pros dan legzekisyon son travay nob.  It’s a big challenge sa lanvironnman akoz i annan rikord pour Minis Dogley garde.  Sesel i en sanpyon lanvironnman pa zis dan nou pti pei me mondyal.  I en leader, i en sanpyon lanvironnman mondyal e dan lemonn antye e sa i bezwen ganny garde e si fodre menm al pli devan.  E it’s a big challenge e nou demande ki dan en fason tre byen nou donn koudmen nou tou, popilasyon antye Msye Dogley ensi ki lezot Minis dan lekzekisyon zot travay.  Akoz nou pa ekspekte en Minis i vin la e aprezan nou tou nou kwaz lebra e nou les li litousel.  Mon krwar i en kestyon kolektiv dan nou pei, nou’n dir i annan Konsey lotozour la Prezidan in swazir bann dimoun pou travay pros avek li lo kestyon lanvironnman.  Ou vwar i dan lobtik, dan sa lespri ki nou bezwen nou akey sa ki Prezidan pe met devan nou pou nou kapab anmenn nou pei prezan lo en lot letap.  Savedir sa bann dimoun pa kapab les zot zot tousel, nou tou nou bezwen donn koudmen.  An fezan sa, zot osi sa bann Minis bezwen rekonnet pou dir i annan en devwar vizavi lepep pou zot fer.  Savedir zot bezwen deliver zot osi.

Mon note Msye Bastienne en dimoun ki mon’n konn li en kantite pandan preske 20an dan lasirans, mon’n zwenn li, konn kanmarad kot SACOS, in travay en bon pe lannen e osi dan Housing nou’n come accross eachother e mon’n konn li bokou dan sa bann domenn travay.  En garson avek tre bon kapasite, abilite e devosyon dan sa ki i fer e napa dout ki Msye Bastienne pou donn nou en bon deal.

Nou annan bokou konfyans dan sa team la.  Sanmenm sa mon dir set en bon team ki Prezidan in met devan.  E ou vwar Mr Speaker zot bezwen sa team la osi konmsi osi vwar poudir Sesel la, la kot nou pe ale e aprezan nou bezwen, zot bezwen pa reste dan lopilans.  Konmsi pa bliye osi kot zot sorti, sa team.  Bezwen fer sir ki – e ou vwar nou Lasanble ki in fer, lotozour mon rapel byen nou’n fer en bon package pour Minis.  En bmon package e en bon pansyon tou.  I normal sa, i byen  Pep Seselwa i bezwen konpran poudir sa i ganny fer ekspre pou ki sa Minis letan i vin – sa dimoun letan i vin Minis i annan li sa koman son rekonpans e pou li pa letan i fini son letan Minis ouswa pandan sa letan nou vwar en gran lalis en bann keksoz ki pa ti devret annan ki in annan.  Ou pa kapab pandan son letan Minis in ganny li 15, 16, 20 bout later ek Gouvernman, dan Gouvernman menm.  Ki kont Sistenm konmsi, kont protokol larealite.  Sa bann keksoz i pa kapab egziste.  Se sa rezon nou donn li en bon package.  Mon pe demande la mwan ki bann Minis pa zis sa bann nouvo ki nou pe al apwente la, the whole Cabinet i take note sa bann keksoz e ki zot pa abiz zot pourvwar dan okenn sans dan sa bann direksyon.  Ki fer ki lepep i ava annan e kontinnyen annan konfyans avek zot e ki zot donn koudmen dan en fason senser e byen a Prezidan, a Gouvernman Sesel.  Mon dir sa san okenn lafreyer Mr Speaker e mon demande ki nou bann nouvo Minis la ki nou pe al apwente letan i ariv dan Cabinet i koze, i koze i pa reste trankil.  I koze pou donn koudmen Prezidan.  I koze pou dir avek Prezidan sa ki larealite i ete lo teren.  Pou dir avek Prezidan sa ki vre.  Pou dir avek Prezidan pa sa ki Prezidan i konnen me sa ki Prezidan pa konnen.  Vin dir li sa ki i pa konnen pou li kapab konnen, pou li anmenn nou pli byen.  So sa bann mesaz ki mon anvi mwan pase ozordi a sa lokazyon pou ki konmsi nou pep i ganny en bon deal dan sa ki nou pe fer.

Taler mon’n koz lo challenge, wi i annan en kantite challenge.  E se sa rezon ki i annan serten keksoz ki mon a demande ki sa bann nouvo Minis avek sa bagaz ki zot annan i ale al gete devan si i pa posib pou nou aranz serten keksoz.  La ki nou pe koze Mr Speaker, nou ankor lo Reform nou ek IMF.  Nou bezwen al gete ek IMF si tou zafer i ok.  Si pa ok nou bezwen asize pou nou gete kimannyer pou nou fer li byen.  Annou fer keksoz konmsi ki pa donn Prezidan latet fermal, ki fer ki Prezidan i ganny sans pou li byen think, byen reflesir kimannyer pou anmenn nou pei ankor pli devan.  Annou donn li sa bon koudmen.

Mr Speaker an pasan mon oule osi remersye bann Minis ki pe ale, ki pe kit nou.  Mon’n note ki nou Lasanble sirtou FPAC nou’n fer en tre bon travay, en tre bon parkour travay avek Minis Finans.  Se pandan sa letan ki FPAC in vwar pli bon korperasyon avek Minis Finans ki’n zanmen annan.  Minis Finans pandan sa bann letan la in ekout plizyer rekomandasyon ki FPAC in fer e en kantite sanzman ki’n arive dan Minister Finans, sanzman pozitiv in ganny fer an relasyon travay kolaborasyon ki nou’n fer FPAC ek Minister Finans.  Ki ou pou vwar ozordi i annan pli bon lodit dan serten kote dan Gouvernman.  Nou a demande ki sa travay ki ti’n komanse i kontinnyen avek bann Minis ki vini la sirtou Minister Finans, i annan sanzman laba e nou demande ki sa relasyon travay i ogmante.  I al ankor pli byen e pli devan.

Nou demande alor ki Bondye i gid sa bann Minis, nouvo Minis la ki nou pe al aprouve e ki zot travay byen.  Nou demande ki – swet zot bonn sans, dir ki zot devret travay byen e travay onnet e senser pour nou pei Sesel pou anmenn nou ansanm pli devan.

Avek sa Mr Speaker mon swet zot tou debon e mon demann zot pou travay byen ek nou Lasanble isi, travay byen avek nou pep.  Mazin byen lo ki baz ki zot pe vin lo sa pozisyon tre o, tre onorab, tre dirny dan nou pei, dan listwar nou pei ozordi.  Mersi.

 

MR SPEAKER

Onorab Rose, reply.

 

HON MARIE-ANTOINETTE ROSE

Mersi Mr Speaker.  Mr Speaker mon ti a kontan remersye tou dimoun ki’n annan kontribisyon pozitiv pou fer lo sa 4 Mosyon ki mon’n soumet devan Lasanble e sa i apwentman parey nou tou nou konnen 4 nouvo Minis lo Cabinet dan Repiblik Sesel.

Mr Speaker mon krwar tou bann Manm ki’n koze in koz en pti pe lo package, lo bagaz sa bann Minis, ki zot annan bon bagaz akademik.  Zis an partikilye mon pou koz brefman lo Msye Bastienne akoz in en koleg Liniversite.  Mon konn li tre byen e mon napa okenn dout lo son konpetans.  Mon konnen i en dimoun ki travay tre, tre dir.  I aplik son lekor, i focus.  E pandan ki nou’n Liniversite ansanm se sa ki in fer, se sa ki in demontre.

Mon osi konn Msye Cosgrow akoz nou’n koleg dan lazenes Lepep.  In komans tre zenn dan lazenes Lepep.  In en koleg ki mon konn li tre byen e pandan letan ki in travay kot Welfare Agency in fer bokou travay, bokou sanzman ki ti neseser kot Welfare Agency e sis a Agency ozordi I bokou pli efektiv se ki akoz Msye Cosgrow in travay pa zis lo papye me in travay avek en leker.

Mon egalman felisit Msye Benstrong ek Msye Dogley ki mon konnen ki zot 2 prodwi direk Gouvernman Parti Lepep.

Mr Speaker i fer mwan tre fyer par egzanp ler mon dir Minis Dogley.  Mon kontan pou dir Minis Dogley sorti Beau-Vallon, i sorti dan roots Beau-Vallon e i sorti dan roots bann dimoun ki ti pov dan sa pei an 1964.  Ti napa narnyen pou viv avek.  Fanmiy ti struggle, fanmiy ti mizer.  E mon mazinen le menm pou le 4 nouvo Minis e le menm pour en kantite nou dan sa pei.  Pa zis dan Gouvernman Mr Speaker, dan sa pei.  E ozordi bomaten nou bezwen remind lepep Seselwa kote Parti Lepep pe anmenn nou ?  Kote Parti Lepep, Gouvernman, Parti Lepep son Gouvernman, son Cabinet of Ministers, son bann dimoun ki travay avek li, ki direksyon nou anvi pei i ale ?  Pour mwan sa it’s a sign of progress.  And when I see progress, individual progress, collective progress, national progress i rezon – e ozordi mon bezwen dir Mr Speaker i rezon.  Si i annan en rezon pou nou kontinnyen travay pou ki sa Parti i kontinnyen reste opouvwar e kontinnyen travay pour lepep, it’s progress. Tou bann signs of progress ki nou vwar dan sa pei, nou bezwen dir, mon krwar moman i la pou nou dir ennler nou pa dir ase, pou nou dir e pou nou remind lepep Seselwa.

Alors ler mon vwar bann prodwir Gouvernman Parti Lepep ki’n monte e ki pe kontinnyelman monte, ki’n al Liniversite, ki’n al en premye Degre, ki’n al en dezyenm Degre, ki’n al en Masters Degree e ki pe kontinnyen epanouir sa i pa refleksyon lakonplisman 4 Minis Mr Speaker.  I refleksyon lakonplisman en zenerasyon, mon zenerasyon, prosen zenerasyon e zenerasyon avan mwan ki’n progrese.  Sa tou zenn ki pe pas dan sa parkour, ki annan lentansyon pas dan sa parkour i devret santi li fyer ozordi zistans ki nou’n arive dan sa pei.  Mr Speaker mon koz koumsa akoz i annan dimoun ki pa krwar ladan, dan sa pei.  Pa krwar dan Minis Dogley.  I annan dimoun ki ankor pa krwar ki ler ou sorti dan roots, ler ou’n pov ou devret progrese dan lavi.  Parti Lepep i krwar ladan e mon krwar tou zenn ki pe ekoute ozordi i bezwen rekonnet sa.

Mr Speaker mon pa pou dir ki sa bann Minis pe al fer en bon travay.  Mon pa konnen ki zot pe al fer.  Mon pou dir ki zot annan kapasite pou fer en bon travay.  Zot annan bagaz, zot annan sipor, zot annan sipor Lasanble, zot annan sipor Gouvernman, zot annan sipor en kantite dimoun ki krwar dan progre sa pei, zot annan tou bagaz e tou kapasite pou al fer en bon travay alors mon demande pou nou siport zot e mon demann zot pou al fer en bon travay.

Mr Speaker Onorab De Commarmond in koz lo package bann Minis.  Mon osi mon oule koz lo package bann Minis me package ki nou pa koz lo la.  Package ki pep Seselwa pa konnen sa.  E mon krwar 2015 nou bezwen koz fran, nou bezwen koz onnet, nou bezwen napa narnyen ki nou bezwen gard anndan.  Mon krwar nou pep i en pep ki matir e i merit konpran, si i pa ankor matir mon krwar in ler pou li matir.  Ki package en Minis ki nou pa koz lo la ?  Oubyen ki package en O Zofisye dan Gouvernman ki nou pa koz lo la ?  E sa se long hours of work.  8er, 9er, 10er diswar sorti dan lofis. Very long hours of work.  Sakrifis.  Bokou sakrifis personnel.  Bokou sakrifis fanmiy.  Bokou dimoun i dir ou i bezwen negliz son zanfan, negliz son fanmiy, ale kit pei, retournen, travay dan biro.  Set en travay pasyans Mr Speaker, travay pasyans akoz ou fek ariv kot ou, ou fatige, koman ou met ou sak ater dimoun i call ou e ou bezwen ekout li.  Ou bezwen donn li letan pou ekout li akoz nou en pei, nou en Gouvernman isi kot nenport ki lendividi i kapab pran son telefonn e call en Minis.  Napa hierrachy parey lezot pei.  E ou bezwen pran letan asize ekout li.  Menm ler ou’n rezourd son problenm i annan en lot problenm ki i vin avek.  Ou rezourd en lot problenm, i vin avek en lot.  Se lafason ki nou fonksyonnen koman en pei.  E petet sa bann Minis pa ankor konn sa oubyen zot konnen deza me se sa ki zot pe al antre ladan.  Se sa soulye ki zot pe al mete.

Mr Speaker napa ler dormi e napa ler pa pran telefonn dan bann pozisyon koumsa.  Dezas i deklare, mon asire Minis Dogley pou bezwen sorti kot li anler dan Le Niol desann al gete ki pe arive, ler i annan leta dirzans, ler i annan bann moman ki dan pei kot – napa ler dormi, i annan ler travay e travay e travay e donn tou e napa bokou remersiman dan sa travay.  Pa ekspekte ki ozordi ler nou pe koz lo bann bon keksoz lo sa bann dimoun ki zot pou ganny bokou remersye.  I en travay, en thankless job.  E sa i form parti zot package sa.  Mon krwar i enportan pou dimoun konnen.

Mr Speaker ler ou vin en Minis you are politically exposed.  En kantite dimoun, you are politically exposed.  Ou napa lwazir asiz an deor Gouvernman e fer kritik.  I pa en lwazir ki en Minis i annan sa.  Son lwazir ki i annan se travay e kontinnyen travay e fer sir ki i fer byen.  I napa lwazir pa fer narnyen.  I annan dimoun dan sa pei ki pa fout-rien, ki pa fer narnyen e son sel louvraz se kritike.  Sa i son louvraz, petet i ganny peye pou fer sa.  Napa problenm.  Me ler ou en Minis ou napa sa lwazir pa fer narnyen.  Si ou pa fer narnyen ou dan problenm.  E son lwazir se travay e travay e travay.  Napa lwazir pa fer fot li.  E parfwa – e i napa lwazir fer nenport kwa e dir nenport kwa.  I pa bann lwazir ki bann Minis i annan ki lezot endividi i annan dan sa pei e fodre ki pep Seselwa i konpran sa tre byen.

Mr Speaker ler ou politically exposed, ler ou en Politisyen, en Minis i en Political Appointee fodre zanmen nou per kritik, fodre zanmen nou per kritik pozitiv ki pou fer nou progrese e kritik negativ ki pou trenn nou dan labou.  Fodre pa zanmen nou per kritik.  Kritik i la e i lafason ki politik i ete me sa kritik la i form parti sa package ki ou gannyen ki dimoun pa koz lo la ler ou zwenn politik.  It’s part of the purges nou apel.  It’s part of the package.  Me nou dan Gouvernman e bann Minis pe ganny apwente ozordi nou annan en responsabilite.  E responsabilite nou napa sa bann lwazir parey lezot dimoun i annan.  Sa responsabilite se anmenn sa Gouvernman.  I lo nou ledo sa, nou pa kapab kit li ater e dir ah mon’n ganny ase or whatever.  I lo nou ledo, i responsabilite gouvernans i en gro responsabilite Mr Speaker.  Ok.  E sa fodre nou reste focus lo la.  Fodre nou konnen ki nou annan en responsabilite gouvernnans.  Annan responsabilite soutenir sa lekonomi.  Okenn pti keksoz ki savir sa lekonomi, i savir sa pei e i savir sa pep.  So nou bezwen reste focus lo la.  Mon krwar Onorab De Commarmond in koz lo la.  Nou bezwen focus on the economy.  Nou bezwen focus lo tyonbo lanmen sa pep e mon kontan ki sa bann Minis they come from very humble beginnings.  Ler nou a koz ek zot zot a konpran, ler nou a koz ek zot lo fanmiy vilnerab zot a konpran.  Ler nou a koz ek zot lo siport nou pep zot ava konpran.  Nou ekspekte zot a konpran.  Ler nou koz ek zot lo dimoun an deor la, pe dir nou sa, pe dir nou sa, pe dir nou sa akoz nou lo teren nou konnen ki pe ganny dir zot ava konpran.  Sa responsabilite pou nou vizit nou dimoun, pou nou rod letan pou koz avek zot e rod fason pou reponn a zot laspirasyon.  It is our responsibility Mr Speaker.  E nou napa lwazir ganny distrer par narnyen e nou pa pou les nou ganny distrer par nanryen.

Mr Speaker dernyen pwen mon anvi fer se prensip Parti Lepep.  Mon krwar Onorab De Commarmond in koz lo la.  Prezidan in ganny elekte baze lo manifesto e lo son prensip e lo son plan ki i ti met devan lepep.  Lepep ti dir, mon pli kontan sa plan pou ki nenport ki, i en pli bon plan.  Mon pli kontan sa dimoun, mon pli kontan sa Prezidan, mon pli kontan sa Parti e mon ti elekte li avek en gran mazorite dan en demokrasi modern.  I swazir son Cabinet of Ministers pou li enplimant son plan politik ki deservi pep Seselwa an antye e tou dimoun.  E en Minis i annan en responsabilite pou konpran sa prensip, pou krwar dan sa prensip e pou enplimant sa prensip.  E i enportan ozordi ki pep Seselwa i konn sa tre byen.  Sa bann Minis pa pou toultan dir nou wi.  Zot pa la pou vin dir nou wi.  E parfwa Mr Speaker se nou prop dimoun, nou prop pep ki koman en Minis pou fer keksoz nou pou touy li.  Annou donn sa bann Minis sans pou travay, annan letan travay, annan letan deservi nou pep e annou donn zot sa sipor ki zot merite pou fer sa travay ki  mon konnen i tre, tre difisil.

So Mr Speaker, nou dan Parti Lepep nou annan en travay pou nou fer, nou annan bann Policy pou enplimante, nou annan Lalwa pou sanze, nou annan en kantite travay devan nou pou fer pour pep Seselwa e mon siport lapwentman toule 4 Minis.  Mon personnelman siport lapwentman toule 4 Minis akoz mon krwar i al dan sa direksyon ki nou’n ganny mandate pou fer.

Mr Speaker mon osi mon ti a kontan remersye Minis Laporte.  Minis Laporte i en Minis ki’n travay etrwatman avek mon lofis.  Nou’n travay tre pros sirtou dan letan Bidze kot i annan en kantite diskisyon ki pran plas dan letan Bidze e mon ti a kontan remersye li.  I en zanfan Beau-Vallon e mon osi mon zwenn Manm Lasanble pour Beau-Vallon pou remersye li pou travay, sipor ki i donn sa distrik.

Mon ti a osi kontan remersye Minis Sinon ki li osi i en Minis ki’n touzour met li o servis nou dimoun.  Nou dimoun sirtou nou grassroots ki i konpran sa tre byen.  E mon swet zot toulede tou de bon dan zot lavenir, dan keksoz ki zot annan pou zot fer.

Nou dernyen parol Mr Speaker, nou ekspekte ki sa 4 nouvo Minis parey tou lezot Minis i met zot a dispozisyon bann Manm Lasanble, i met zot a dispozisyon Lasanble.  I mazin nou dan travay ki zot in ganny mandate pou fer e travay etrwatman avek brans Lezislativ dan sa travay enportan ki zot in gannyen pou fer.  Mon konnen ki ansanm avek nou bann Manm Lasanble avek sa nouvo Cabinet of Ministers nou pou travay Mr Speaker anver en lot gran laviktwar dan prosen Eleksyon.  Mersi.

 

(Applause)

 

MR SPEAKER

Bon aprezan i reste nou pou aprouv sa bann Mosyon anlinny avek Lartik 69(2) nou Konstitisyon pou ki sa bann apwentman i ava vin de facto bann Minis e i ava reste zot oath pou zot pran.  Parey mon ti’n dir zot lo komansman nou pou pran enn par enn.  So mon pou komans avek Msye Wallace Jude Keith Cosgrow ki i vin en Minis Larepiblik Sesel.  Tou bann ki anfaver?  Okenn ki kont?  Mosyon in pase.

Ki Msye Etienne Didier Cesar Dogley i vin en Minis Larepiblik Sesel.  Tou bann ki anfaver?  Okenn ki kont?

Ki Msye Michael Michel Jean Benstrong i vin en Minis Larepiblik Sesel.  Tou bann ki anfaver?  Okenn ki kont?

Ki Msye Charles Robert Bastienne i vin en Minis Larepiblik Sesel.  Tou bann ki anfaver?  Okenn ki kont?  Donk ki fer ki Msye Charles Robert Bastienne, Msye Etienne Cesar Dogley, Msye Michael Michel Jean Benstrong, Msye Wallace Jude Keith Cosgrow zot apwentman koman Minis par Prezidan Larepiblik in ganny ratifye ozordi bomaten.

I reste mwan aprezan pou felisit toule 4 e swet zot bonn sans dan zot nouvo travay.  E mon a osi profit sa lokazyon pou remersye le 2 Minis sortan, Msye Pierre Laporte e Msye Peter Sinon ki’n travay en kantite avek nou e swet zot bonn sans dan zot demars.

Avek sa nou pou adjourn sine die.

 

(ADJOURNMENT)