::
Home » Verbatim » Verbatim - Second Term 2013 » Tuesday 9th July, 2013

Tuesday 9th July, 2013

NATIONAL ASSEMBLY OF SEYCHELLES

Tuesday 9th July, 2013

The Assembly met at 9 am

National Anthem

Moment of Reflection

Mr Speaker in the Chair

 

MR SPEAKER

Bonzour tou bann Manm Onorab.  Bonzour Minis ek son delegasyon.  Bonzour tou bann ki pe ekout nou dan lakour.  Ozordi koman premye biznes lo nou progranm nou annan plizyer kestyon par bann Manm pour Minis pour Zafer Sosyal, Devlopman Kominoter ek Sports, Mr Vincent Meriton.  E nou pou komans avek premye kestyon, kestyon 94.  Onorab Esther.

 

HON NATASHA ESTHER

Mersi Mr Speaker.  Bonzour Mr Speaker, bonzour Minis avek ou delegasyon.  Bonzour tou Manm Onorab e tou dimoun alekout.  Eski Minis i kapab enform sa Lasanble si son Minister i annan plan met lalimyer kot laplenn foutbol Baie Ste Anne, ki a ed bann tim foutbol ek volleyball pou practice ziska tar?  Mersi.

 

MINISTER VINCENT MERITON

Bonzour Mr Speaker.  Bonzour tou Manm Onorab.  Bonzour tou bann dimoun ki pe ekout radyo.  Mr Speaker, mersi.  Mr Speaker, wi.  Lenstalasyon lalimyer lo laplenn Baie Ste Anne pou ganny enkli lo nou plan 2014.  Mersi Mr Speaker.

 

MR SPEAKER

Okenn siplemanter Onorab Esther?

 

HON NATASHA ESTHER

Mersi Mr Speaker.  Eski Minis i kapab enform sa Lasanble si i kapab donn priyorite rekomandasyon ki Lotorite Distrik in soumet avek son Minister lo reparasyon laplenn kot Eve Island pou sa lannen menm, ki a permet bann lezot tim foutbol ganny en plas pou practice dan plas deplase pou al lo stad Amitie?  Mersi.

 

MINISTER VINCENT MERITON

Mersi Mr Speaker.  Mr Speaker, nou ava vwar ki bann posibilite ki annan me anmenmtan, mon krwar i annan laranzman ki’n ganny fer pou bann lekip ki normalman servi laplenn Baie Ste Anne pou zot kapab fer lantrennman e servi stad Amitie kan i fodre.  Mersi Mr Speaker.

 

MR SPEAKER

Onorab Fideria.

 

HON EMMANUEL FIDERIA

Mr Speaker, Mersi.  Tou dimoun alekout.  Tou kanmarad Onorab.  Mr Speaker, eski Minis i kapab dir nou dan lavenir, sirtou son larepons ki in donnen, kot i konsern lenstalasyon lalimyer lo bann fasilite sportif, si zot annan lide servi lenerzi renouvlab pou alim bann lalimyer?  Mersi.

 

MINISTER VINCENT MERITON

Mersi Mr Speaker.  Mr Speaker, toutafe.  Federasyon Foutbol in apros NSC avek Minister, pou nou kapab komans regard dan posibilite servi bann lenerzi renouvlab pou nou kapab alimant nou bann fasilite sportif e nou pe gete kimannyer nou kapab alimant nou bann stadium. Apre, si sa proze i marse, nou kapab tous tou lezot bann lenfrastriktir sportif e menm si i anplis, nou kapab vann lo grid Gouvernman.  Mersi Mr Speaker.

 

MR SPEAKER

Onorab Ghislain.

 

HON CHANTAL GHISLAIN

Mersi Mr Speaker.  Bonzour tou dimoun.  Bonzour Minis.  Eski Minis i kapab enform sa Lasanble ki bann kriter ki son Minister i servi pou zot swazir lekel bann laplenn ouswa bann court ki zot met lalimyer lo la an priyorite?  Mersi.

 

MINISTER VINCENT MERITON

Mersi Mr Speaker.  Mr Speaker, nou diskite avek Lotorite Distrik, nou get bann mwayen finansyel ki a nou dispozisyon.  Nou get osi bann kantite lekip ki servi fasilite e osi nou travay avek bann bayer de fon, bann sponsors, pou gete kimannyer nou kapab reponn bann bezwen ki distrik i annan, an prenan kont ki bezwen i annan en kantite e pa tou resours finansyel ki nou annan ki a nou dispozisyon, ki nou kapab reponn tou sa bann bezwen.  Mersi Mr Speaker.

 

MR SPEAKER

Onorab Pierre.

 

(Technical problem)

HON DAVID PIERRE

Mersi Mr Speaker.  Bonzour Minis ek son delegasyon.  Bonzour tou Manm Koleg Onorab e bonzour tou bann ki alekout.  Mr Speaker, dapre larepons Minis, eski Minis i kapab alors enform sa Lasanble konbyen ki sa proze i ekspekte koute e kan egzakteman ki i ekspekte konplete pour ki bann tim foutbol Baie Ste Anne i kapab konnen kan ki zot kapab komans servi sa fasilite pou zot train? Mersi Mr Speaker.

 

MINISTER VINCENT MERITON

Mersi Mr Speaker.  Mr Speaker, sa proze i pou kout nou anviron R600 mil.  Nou’n deza met li dan nou demann pou lannen prosenn.  Avek zot laprouvasyon zour Bidze i vini, apre komansman lannen prosenn nou a fer bann prosedir tender parey Lalwa i demande e o pli vit ki posib, si tou bann keksoz i marse, bann zenn Baie Ste Anne e lezot zenn osi i kapab servi sa fasilite.  Mersi Mr Speaker.

 

MR SPEAKER

Kestyon 95, Onorab Murielle Marie.

 

 

HON MURIELLE MARIE

Mersi Mr Speaker.  Bonzour Mr Speaker.  Bonzour Minis avek ou delegasyon e tou Manm Onorab.  Mr Speaker, eski Minis i kapab dir avek sa Lasanble kan ki bann prosedir pou finalize pou komans fer fonksyonnen sa Day Care dan distrik Au Cap?  Mersi.

 

MINISTER VINCENT MERITON

Mersi Mr Speaker.  Mr Speaker, konstriksyon Day Care Au Cap ti konplete an 2011.  Depi sa in annan negosyasyon avek en fermye ki son laferm i obor kot Day Care i ete, pou li sorti akoz rezon lasante lanvironnman.  Sa fermye in ganny ofer en bout later Grand Anse Mahe, in aksepte.  I responsabilite Gouvernman avek sa fermye pou kapab negosye bann kestyon konpansasyon, an vi depans ki in deza fer lo sa laferm.  I annan en serten sonm ki li in met devan, en serten sonm ki Gouvernman in met devan me i annan en gran lekar.  Negosyasyon i an kour e semenn pase ti annan serten diskisyon avek sa fermye, avek MLUH, avek Lazans pou Devlopman Lagrikiltir pou gete kimannyer nou kapab rakoursi sa lekar e ariv a en nivo akseptab pour toulede parti, pour nou kapab konklir en lagreman e permet ki bann zanfan Au Cap i kapab servi sa fasilite.

Mr Speaker, o pli vit ki posib ki nou kapab konklir sa negosyasyon, nou kapab met sa anmars.  Mersi.

 

MR SPEAKER

Onorab Marie.

 

HON MURIELLE MARIE

Mersi.  Mr Speaker, eski Minis i kapab enform sa Lasanble si i annan en lide konbyen larzan sa fermye pe demande dan term konpansasyon e konbyen Gouvernman pe ofer pou donn li dan sa negosyasyon.  E an vi sa Day Care i en demann mon zabitan dan en meeting konsiltativ avek Prezidan, ki garanti ou donn sa Lasanble ki pou napa change of use avek sa batiman Day Care? Mersi.

 

MINISTER VINCENT MERITON

Mersi Mr Speaker.  Mr Speaker, an vi negosyasyon i ankor an kour, i pa pou byen pou mwan devwal bann sif ki an diskisyon, me selman mon ti kapab donn garanti Lasanble ki pou napa okenn change of use. Nou’n depans apepre R1.3 milyon pou konstrir sa Day Care dan lespri donn en fasilite nou bann zanfan e nou oule rezourd problenm ki otour sa Day Care me pa sanz litilizasyon.  Mersi Mr Speaker.

 

MR SPEAKER

Onorab Souris.

 

HON MIRENA SOURIS

Mersi Mr Speaker.  Bonzour Mr Speaker.  Bonzour Minis ek tou ou delegasyon e tou Manm Koleg Onorab.  Mr Speaker, eski Minis i kapab dir avek sa Lasanble, baze lo son larepons, si tender pou ganny fer avek zis zabitan Au Cap, oubyen i pou ganny ouver pou nenport lezot dimoun ki enterese?  Mersi.

 

MINISTER VINCENT MERITON

Mersi Mr Speaker.  Mr Speaker, le moman ki nou finaliz sa bann negosyasyon, ansanm avek Lotorite Distrik Au Cap, nou pou ouver en tender pou bann dimoun ki oule fer marse sa fasilite e byensir tou dimoun i kapab partisipe.  Mersi Mr Speaker.

 

MR SPEAKER

Onorab Rose.

 

 

HON MARIE-ANTOINETTE ROSE

Mersi Mr Speaker.  Bonzour Minis, bonzour tou dimoun.  Minis, eski ou kapab dir avek sa Lasanble si sa later ki sa fermye i lo la i en lease from Government, oubyen si i en propriyete prive.  E si i en lease, alors ki kalite konpansasyon ki pe ganny negosye, si son bann bezwen ki lo sa later?  Mersi.

 

MINISTER VINCENT MERITON

Mersi Mr Speaker.  Mr speaker, mon napa lenformasyon lo si sa pou Gouvernman oubyen si i pou prive, me selman negosyasyon i an bonn fwa.  I annan serten pti detay ki pa ti pe ganny fer sorti, ki permet sa diskisyon fini.  Me parey mon’n dir, nou’n kapab eklersi serten pwen e nou ekspekte ki tre byento sa prosesis i ava konplete.

 

MR SPEAKER

Onorab Pierre.

 

HON DAVID PIERRE

Mersi Mr Speaker.  Mr Speaker, eski Minis i kapab donn detay sa Lasanble lo si ti annan en negosyasyon oubyen en diskisyon avek sa fermye, menm avan ki sa Day Care ti ganny konstrir, ki ti pou endik li poudir ti pou annan sa nesesite pou li sorti?  Mersi Mr Speaker.

 

MR SPEAKER

Minister?

 

MINISTER VINCENT MERITON

Mersi Mr Speaker.  Wi Mr Speaker.  In annan negosyasyon e nou ankor lo la, la.  Nou oule finalize e mon pa oule vin ankor dan Lasanble pou reponn menm kestyon.  So, mon pe annan tou konfyans ki nou ava fini avek sa tre byento.  Mersi Mr Speaker.

 

MR SPEAKER

Ok. Kestyon 96, Onorab Bristol.

 

HON ALDERIC BRISTOL

Mersi Mr Speaker.  Bonzour Mr Speaker, Minis ek ou delegasyon e tou dimoun.  Mr Speaker, eski Minis i kapab enform sa Lasanble ki’n arive avek plan e sa lalis priyoriter ki ti’n etablir pou konstriksyon bann Day Care dan bann distrik ki bezwen, tel parey dan distrik Takamaka?  Mersi.

 

MINISTER VINCENT MERITON

Mersi Mr Speaker.  Mr Speaker, konstriksyon Day Care i form parti progranm Early Childhood Care and Education, ECCE e i form parti progranm Renesans Sosyal ki nou pe enplimante dan pei.

An 2008 avan reform ekonomik, plan Gouvernman sete pou konstrir 3 Day Care par an, ant 2008 a 2013.  Distrik Takamaka ti lo la.  Sepandan, avek reform, sa progranm pa’n kapab ganny enplimante e Gouvernman ti vinabou konstrir selman 3 Day Care. Pointe Larue, Glacis avek Au Cap.  Pointe Larue avek Glacis pe fonksyonnen.  Au Cap parey mon fek dir, nou pe finaliz diskisyon pou permet ki i osi kapab marse.  Sa bann lezot Day Care ki reste, enkli pour Takamaka, ava ganny konstrir ofir e amezir ki nou ganny fon neseser anba Capital Expenditure.  Mersi Mr Speaker.

 

MR SPEAKER

Onorab Bristol.

 

HON ALDERIC BRISTOL

Mersi Mr Speaker.  Mr Speaker, eski Minis i annan en clear lendikasyon kan ki reelman Takamaka Day Care i pou komanse e konbyen ki enn sa bann Day Care normalman i koute?  Mersi.

 

MINISTER VINCENT MERITON

Mersi Mr Speaker.  Mr Speaker, mon met mwan dan soulye Onorab Bristol pou konpran lirzans e nesesite batir en Day Care pou bann zanfan distrik Takamaka, menm parey lezot distrik osi ki napa en Day Care i santi sa nesesite.  Mon pa kapab donn en langazman la me selman ki mon kapab dir, en Day Care i kout anviron R1.3 milyon e nou pe diskite avek bann diferan lazans pou gete kimannyer nou kapab osi konstrir Day Care dan bann distrik.  Mon napa en keksoz pli konkret ki mon kapab enform Lasanble la.  Mersi Mr Speaker.

 

MR SPEAKER

Onorab Murielle Marie.

 

HON MURIELLE MARIE

Mersi Mr Speaker.  Mr Speaker, baze lo repons Minis, eski Minis i kapab dir avek sa Lasanble, san an relasyon avek plan pou fer Day Care dan bann distrik, si son Minister in pran byen an konsiderasyon bann fakter lokasyon e lanvironnmantal, pou evite ki nou konstrir Day Care e apre konstriksyon, nou rankontre difikilte pou fer li operasyonnel akoz resers preliminer pa’n byen ganny fer?  Mersi.

 

MINISTER VINCENT MERITON

Mersi Mr Speaker.  Mersi Onorab pou ou konsern pou lezot distrik.  Nou’n aprann nou leson avek sa leksperyans Au Cap e nou pa anvi ki lezot distrik osi ki dan lavenir ler nou build en Day Care i soufer menm sor.  Mersi Mr Speaker.

 

MR SPEAKER

Onorab Meggy Marie.

 

HON MEGGY MARIE

Mersi Mr Speaker.  Bonzour Minis ek son delegasyon.  Eski Minis pe pran an konsiderasyon bann landrwa kot i deza annan bann batiman ki ti pe ganny servi koman Day Care tel ki parey Anse Aux Pins, dan plas en change of use, pou reservi li koman Day Care ankor?  Mersi Mr Speaker.

 

MINISTER VINCENT MERITON

Mersi Mr Speaker.  Mr Speaker, an kolaborasyon avek Lotorite Distrik, byensir nou oule fer tou ki posib pou nou kapab an diskisyon avek bann partener e propriyeter prive, kot en lenfrastriktir ti’n ganny batir pou en serten litilite e ki’n sanze.  Kot i posib, kot Lalwa i permet kot bann lezot kondisyon i permet ki i retourn pou sa litilite ki ti orizinalman ganny konstrir.  Nou osi bezwen pran an konsiderasyon ki sekter prive i kapab osi konstrir.  I deza annan serten Day Care ki lo en baz prive me Gouvernman an 2007, Prezidan ti fer sorti dan son diskour ki i annan en nesesite pou batir bann Day Care.  Se pour sa rezon ki nou ti’n anbark lo sa plan.  Me parey mon’n dir, nou pe gete, otan ki posib, kimannyer nou kapab ptitapti kontinnyen realiz sa plan, depandan lo finansman ki nou annan.  Mersi Mr Speaker.

 

MR SPEAKER

Onorab Volcere.

 

HON MARC VOLCERE

Mersi Mr Speaker.  Bonzour Minis.  Bonzour tou dimoun alekout.  Mr Speaker, mon ti a kontan demann Minis si son Minister pou pran an konsiderasyon bann distrik ler i pe fer son lalis priyorite pou fer Day Care dan bann distrik, bann distrik ki napa ditou Day Care, swa pou prive oubyen pou Gouvernman.  Legzanp Grand Anse Praslin i enn.  Mersi.

 

MINISTER VINCENT MERITON

Mersi Mr Speaker.  Wi.  Nou note e nou a pran li an konsiderasyon ofir e an mezir parey mon’n dir ki nou draw up lalis, an konsiltasyon avek Lotorite Distrik e osi an konsiltasyon avek lansanm bann distrik pou fer sir ki nou kapab partaz bann lenfrastriktir.

Avek resours finansyel ki limite, i bezwen annan en lapros par Gouvernman ki nou pa konstrir tou fasilite dan en sel distrik, me ki nou partaze pour ki lapopilasyon i santi ki malgre sitiasyon i kapab difisil me ki i osi pe ganny touse.  Si ou annan en lekol, ou pa kapab ganny en Day Care.  Si ou annan en Day Care, konmsi ki nou kapab partaze ki tou dimoun i santi ki son bezwen i ganny gete dan en serten fason.  Mersi Mr Speaker.

 

MR SPEAKER

Onorab Rose.

 

 

HON MARIE-ANTOINETTE ROSE

Mersi Mr Speaker.  Mr Speaker, eski Minis i kapab dir avek nou Lasanble ki bann travay preliminer ki ganny fer par son Minister, pou fer sir ki bann Day Care i annan standar, oubyen pou okip zanfan e menm avan zot award en tender, pou fer sir ki i byen fonksyonnen?  Mersi.

 

MINISTER VINCENT MERITON

Mersi Mr Speaker.  Mersi Onorab pou ou kestyon.  Mon krwar ou kestyon i vin a en moman kot nou bezwen met plis lanfaz lo proteksyon nou zanfan.  Me pa zis proteksyon me osi devlopman, ki sa ki ganny tender pou fer marse en Day Care i osi annan serten bagaz.  Serten standar ki ou’n dir, pou asire ki devlopman nou zanfan i en priyorite pou sa bann dimoun.  Ki manrmay pa zis ganny kite la bomaten e apre 3er oubyen 4er vin pran.  Ki i annan en serten nivo pedagozi malgre a en tre zenn az, en pedagozi ki adapte a zot laz.  Ki i annan serten nivo lizyenn, ki i annan serten nivo ki ganny etablir par bann lazans, Minister Ledikasyon, Minister Lasante e osi fodre dir ki nou pe travay lo nivo Gouvernman pou kapab met en lankadreman, mon krwar i permet mwan koz en pe lo la.  En lankadreman pou bann lezot fasilite ki pran ka avek zanfan, pou fer sir ki nou bann zanfan, zot danze, zot sekirite i pa an menas.  Mersi Mr Speaker.

 

MR SPEAKER

Kestyon 97, Onorab Fideria.

 

HON EMMANUEL FIDERIA

Mersi Mr Speaker.  Mr Speaker, eski Minis pour zafer Sosyal i kapab enform sa Lasanble si son Minister i annan progranm pou tir bann sitwayen ki dormi lo bor semen, oubyen dan bann building abandonnen?  Mersi Mr Speaker.

 

MINISTER VINCENT MERITON

Mersi Mr Speaker.  Mr Speaker, bann dimoun ki dormi obor semen oubyen dan bann building abandonnen i en konsern pour nou tou.  I enportan ki sa bann dimoun ki kestyon Onorab pe fer referans avek, annou note ki zot tou zot sorti dan en fanmiy e zot annan en fwaye e bann dimoun ki zot ti pe viv avek.  Pou en rezon oubyen en lot, in arive ki dan serten sitiasyon, zot in perdi kontrol e fonksyonnman sosyal akseptab.  E sa in fer ki zot konportman in vin pa akseptab e entolerab pou lezot manm fanmiy e i malere ki zot trouv zot dan sitiasyon ki zot ete ozordi.

Bokou sa bann dimoun ki trouv zot lo semen i viktim en malez sosyal e pour bokou zot, zot lasante emosyonnel, fizik, mantal pa permet zot rezonn parey i ganny aksepte, parey i ganny trouve normal.

Mr Speaker, nou vwar li vreman tris ki serten dimoun dan nou popilasyon in trouv zot dan sa sitiasyon e i demande ki nou adres sa size avek bokou latansyon, akoz i en size ki tre delika.  Mon Minister i entervenir dan bokou ka.  I annan bann sesyon counseling ki ganny fer e nou travay an partenarya avek diferan lazans pou donn tretman sa bann dimoun ki’n ganny afekte.

Nou osi travay ek bann fanmiy kot zot sorti.  Nou osi travay avek lezot fanmiy ki kapab donn zot serten plasman tanporer ziska ler ki zot kapab repran zot lavi an men.  Nou met tou sa bann opsyon devan sa bann dimoun e travay avek zot pou gete kimannyer zot kapab retrouv zot dignite e kontinnyen kontribye dan devlopman nou pei.

Mr Speaker, en proze i an mars pou donn serten soulazman sa bann dimoun ki pe dormi obor semen.  Sa proze i enn ki lo en baz tanporer, antretan ki sa bann dimoun i repran zot fonksyonnman sosyal dan en fason konplet.  Nou pe repar e reabilit en lenfrastriktir North East Point e sa travay pou pran 2 mwan.  Tender in finalize.  Kontra pe al ganny sinnyen lafen sa semenn e nou ekspekte dan 2 mwan ki sa travay in konplete.

Mr Speaker, a sa pwen i enportan pou fer sorti ki lenplimantasyon sa proze i pa responsabilite Gouvernman tousel.  Bokou sa bann dimoun ki annan en problenm lasante mantal, emosyonnel oubyen fizik i tre konpleks e nou pou bezwen led lezot partener.  Lasante, sipor sikyat, lanplwa, probasyon, pou ed zot, stabiliz zot e redonn zot, zot dignite.  E bann fanmiy i annan en rol kle pou zwe dan sa prosesis.  E nou pe travay avek zot pou ed zot kapab aksepte zot frer oubyen ser ki’n ganny afekte e osi travay avek bann dimoun ki’n tonm zot dan sitiasyon ozordi, pou kapab repran zot fonksyonnman sosyal normal pou zot kapab retournen, ki lavi i kontinnyen parey i ti ete avan.  Tou sa ki konsernen i devret vin devan e donn en koudmen sov enn nou frer ek ser ki’n tonbe pou zot reganny zot dignite.

Mr Speaker, parey nou’n tande, NGO “Nou La Pou Ou”, i pe deza travay avek nou e pe asiste sa bann dimoun avek bann repa, atraver kontribisyon lezot zot bann manm e lezot dimoun zenere.  Gouvernman i salye e remersi zot pou sa travay nob.  Se bann dimoun parey ki nou pe rode ozordi pou kapab ed nou ogmant nou bann larme volonter pou travay avek sa group dimoun e lezot group viktim ki nou pe travay avek dan sosyete.  Se sa bann dimoun ki pare e donn zot letan, zot lenerzi e parfwa en pti kas dan zot larzan pou kapab fer en diferans pou en lot.

Me fodre mon met a zot latansyon ki nou pe travay pa zis avek “Nou La Pou Ou”, me osi avek lezot lazans dan Gouvernman e non-Gouvernmantal e legliz, met en Komite anplas pou gete ki nou pou fer lemoman ki sa travay i fini.  I annan tout en gam servis ki nou bezwen ofer sa bann dimoun kot i konsern lizyenn, fonksyonnman sosyal, lasante eksetera ki nou bezwen pran an konsiderasyon.  So, i annan en travay ki’n deza konmanse e nou an bon kour lo la.

Mr Speaker, nou rekonnet ki sa travay i pa enn ki fasil, me atraver progranm ki nou’n met lo lipye, nou lobzektif lon term se ki sa bann dimoun ki ankor prodiktiv i reganny zot abilite pou travay, retourn dan zot fanmiy e kontinnyen kontribye dan devlopman nou pei.  Mersi Mr Speaker.

 

MR SPEAKER

Onorab Payet.  Non.  Onorab, mon’n request ou pou demann siplemanter.  Yeah, me nou bezwen fer li letan ou ganny demande pou ……..  Yes. Demann ou siplemanter.

 

HON EMMANUEL FIDERIA

Mr Speaker, mersi.  Eski Minis i kapab dir nou konbyen pe koute sa proze.  E ki kriter pou annan pou bann dimoun ganny akse ek sa fasilite?  Mersi.

 

MINISTER VINCENT MERITON

Mersi Mr Speaker.  Mr Speaker, nou’n fer en demann avek Minister Finans.  Nou’n ganny R712 mil.  Sa nou pe koz zis pou met sa landrwa, reabilit li.  Nou pou bezwen met en pe larzan pour lannen prosenn akoz i annan lezot servis ki pou ale avek sa e sa bann servis i koute.  Malgre ki nou pe demann soutyen e sipor avek sekter non-Gouvernmantal, nou pou bezwen met en larzan nou osi e bann kriter ki nou pou servi byensir i pou baze lo leta sa dimoun, lo sitiasyon ki i ladan.  Nou pou bezwen travay an etrwat kolaborasyon avek Minister Lasante.  Nou bezwen travay an etrwat kolaborasyon avek Minister Lanplwa e osi avek fanmiy akoz tousala i an jeux e nou bezwen fer sir ki nou bezwen pran sa an konsiderasyon.  Mersi Mr Speaker.

 

MR SPEAKER

Onorab Payet.

 

HON DAVID PAYET

Mersi Mr Speaker.  Bonzour tou dimoun.  Mr Speaker, eski Minis i kapab enform sa Lasanble ki lanpler sa problenm kot dimoun i dormi lo bor semen oubyen dan bann building abandonnen e dir nou konbyen sa bann dimoun ki son Minister in resanse, si sa sif pe ogmante e distribisyon sa problenm, an term konbyen ka i annan dan lavil e dan bann distrik?  Mersi Mr Speaker.

 

MINISTER VINCENT MERITON

Mersi Mr Speaker.  Mr Speaker, lanpler sa problenm i ki i montre ki nou bezwen ranforsi nou zefor dan lenplimantasyon progranm Renesans Sosyal.  Lanpler sa problenm in montre ki nou bezwen ranforsi lafanmiy.  Tou sa bann dimoun i sorti dan en fanmiy.  Pa i vre?  E napa dimoun ki homeless.  Si nou vin homeless set akoz nou prop – lefe ki nou’n tonm viktim en malez sosyal e pou en rezon oubyen en lot ki nou konportman pa’n ganny trouve akseptab.

I annan bann dimoun ki en pe pli zenn, i annan ki en pe pli vye.  Antou, mon’n trouv 83.  Me ladan, nou’n travay avek bann fanmiy, i annan 8 ki’n kapab retourn dan zot fanmiy.  I annan 2 ki’n al prizon, i annan 1 ki’n mor, i annan ki zis marse anvil, i annan apepre 6 zot e i annan en ventenn ki nou’n deza idantifye, ki pare pou vin devan pou nou kapab travay avek zot.

Pou osi reponn kestyon ki Onorab Fideria in mete.  Mon pa kapab fors tou dimoun.  Bezwen travay avek zot.  En travay persiasyon sa.  So, i annan en ventenn ki’n montre lefe ki zot pare pou vini pou nou travay e deza, ki zot fanmiy osi i pare pou travay avek nou, pou ganny zot pou retourn dan zot fanmiy.    Lenpakt ki i annan se ki i met tou sa zefor nasyonal ki pe ganny fer lo nivo sosyal an kestyon.  E i responsabilite tou fanmiy pou asire ki nou zet en koudey lo nou pros.  Kimannyer nou pros i fonksyonnen?  Kimannyer ki nou fanmiy pe fonksyonnen?  Kimannyer ki nou tou nou pe kominike avek kanmarad?  I paret ki zis en bomaten en dimoun in leve e nou trouve ki nou nepli kapab aksepte son konportman e alors nou’n fou li deor.

I bann lakrwa ki nou gran manman, nou gran papa ti anmennen pou kapab fer sir ki tou manm fanmiy, personn pa ganny perdi.  Konmsi sa dernyen brebi i ganny gete par sa manman, par sa papa.  Sa dernyen zanfan i fer sir ki personn pa perdi.  E mon krwar se sanmenm mesaz ki pe sorti ki nou tou nou devret get nou kanmarad akoz demen i kapab ariv avek nou osi.

Mon pa oule ki nou krwar ki sa i responsabilite Gouvernman tousel.  I responsabilite moral Gouvernman wi.  Nou bezwen dir mersi bann lorganizasyon non-Gouvernmantal ki pe donn zot letan, zot zefor pou kapab fer en aksyon saritab ki nob, me responsabilite i reste avek lafanmiy, ki nou reste sa linite sosyete.  E ki nou fonksyonn dan en fason sosyal ki stab, ki permet ki tou dimoun i kapab trouv son plas dan nou fanmiy e dan nou kominote.  Mersi Mr Speaker.

 

MR SPEAKER

Kestyon 98.  Onorab Murielle Marie.

 

HON MURIELLE MARIE

Mersi Mr Speaker.  Eski Minis i kapab enform sa Lasanble rezon pou retar dan lenstalasyon lalimyer lo laplenn foutbol Au Cap?  Mersi.

 

MINISTER VINCENT MERITON

Mersi Mr Speaker.  Mersi Onorab.  Mr Speaker, annefe lalimyer ti lo plan mon Minister pou ganny enstale, o menm moman ki laplenn Au Cap ti fini an 2012.  Me vi kontrent finansyel ki ti vin tar lafen lannen, nou pa ti kapab servi sa larzan akoz bann prosedir ki ti annan pou nou kapab ouver tender e ki bann dimoun ki enterese, ki ti bezwen rod bann pri sa bann difil bann kontrol e lezot keksoz aletranze e soumet en tender me letan ti pou’n fini.  Se pour sa rezon nou’n anvoy sa proze pou sa lannen.  A sa moman, proze i lo tender e nou anvizaze komanse, lemoman ki nou ganny en lof favorab pour sa travay.  Mersi Mr Speaker.

 

MR SPEAKER

Onorab Marie.

 

HON MURIELLE MARIE

Mr Speaker, baze lo repons Minis, mon ti a kontan demann Minis, ki sistenm tender, si i open, selektiv oubyen direct bidding ki’n ganny fer pou selekte kontrakter pou fer sa louvraz.  E ki garanti son Minister sa voyaz i donn bann zenn Au Cap ki sa lalimyer pou ganny enstale?  Mersi.

 

MINISTER VINCENT MERITON

Mersi Mr Speaker.  Mr Speaker, nou ti’n opt pou al direct bidding me pa ti marse e Tender Board in dakor ki nou fer selective tendering ki pe marse e avek menm langazman ki nou ti donn ou pou fer sa laplenn ki ti difisil Onorab.  Ou rapel tou le bomaten nou ti bezwen marse, vin gete, fer sir ki laplenn ni nivo.  Set avek menm langazman ki nou pe apros lenstalasyon sa lalimyer lo laplenn Au Cap.  Mersi Mr Speaker.

 

MR SPEAKER

Onorab Vangadasamy.

 

HON SHERYL VANGADASAMY

Mersi Mr Speaker.  Bonzour Minis.  Eski Minis i kapab dir ek sa Lasanble si son Minister i annan en plan lenstalasyon e maintenance en progranm regilyer pou bann lalimyer lo tou bann laplenn e osi lo bann court dan bann distrik?  Mersi Mr Speaker.

 

MINISTER VINCENT MERITON

Ok. Avan mon pas laparol avek Minis.  The Chair is addressed as Mr Speaker.  Ok.

 

HON SHERYL VANGADASAMY

Thank you sir.

 

 

MR SPEAKER

Minis.

MINISTER VINCENT MERITON

Mersi Mr Speaker.  Ekskize Mr Speaker.  Onorab, kot NSC nou annan nou nouvo CEO ki fek antre.  I annan en travay ki i pe fer pou kapab fer en resansman lo tou bann fasilite ki annan dan distrik e osi lo nivo rezyonnal e nasyonal, pou nou kapab gete kimannyer nou pli byen kapab servi nou bann lenfrastriktir sportif.

Annefe, dan Polisi spor ki Gouvernman fek aprouve, bann lenfrastriktir sportif i zwe en rol enportan dan lesans ki lenfrastriktir i kout larzan, me lot kote keksoz ki petet parler i ganny neglize se son mentnans ki osi kout larzan me i kout nou bokou pli ser si napa en progranm regilye.  E se sa loptik ki mon aksepte ou kestyn avek lebra ouver.  En travay ki pe ganny fer.  Annefe pe ganny entansifye ki nou konnen ki nou annan, ki leta sa bann fasilite i ete e kimannyer nou pou kapab servi zot byen.

E parey nou’n dir, si sa proze avek Federasyon Foutbol, kot nou servi lenerzi soler i marse, nou ava konsidere ki nou anmenn li dan lezot distrik osi kot i konsern lekleraz akoz i kout nou en bon pe larzan.  E ler par egzanp sa proze Au Cap i fini, mon pou donn distrik pour li peye.  So, nou bezwen gete kimannyer nou kapab anbelir zot pour ki i pa fouy en trou dan pos zot kannson me ki zot kapab ganny en fason, ganny en mwayen pou ganny resours finansyel pou kapab reponn sa bann bezwen.  Mersi Mr Speaker.

 

MR SPEAKER

Onorab Arnephy.

 

HON BERNARD ARNEPHY

Mersi Mr Speaker.  Bonzour Mr Speaker, bonzour tou dimoun.  Mr Speaker, eski Minis i kapab enform nou si dan provizyon ki ganny fer pou Au Cap pou tous zis Au Cap, ouswa i annan lezot distrik osi ki pou ganny touse anba menm provizyon?  Mersi.

 

MINISTER VINCENT MERITON

Parey mon’n dir Mr Speaker, i annan sa legzersis ki nou pe ganny fer, ki nou ava vin devan Lasanble pou vin avek en progranm konpreansiv me selman so far, travay ki nou’n fer i endike ki nou bezwen donn en soutyen distrik Cascade e osi distrik Anse Boileau dan kour term, apre ki nou’n tous larestan proze.  Mersi Mr Speaker.

 

MR SPEAKER

Kestyon 99, Onorab Marc Volcere.

 

HON MARC VOLCERE

Mersi Mr Speaker.  Mr Speaker, mon ti a kontan demann Mini si i dan plan son Minister pou revwar weights pou lasistans sosyal pou bann zabitan Praslin ek La Digue?  Mersi.

 

MINISTER VINCENT MERITON

Mersi Mr Speaker.  Mr Speaker, lobzektif Welfare se pou asiste bann lakour kot reveni bann manm ki travay pa sifizan pou zot kapab zwenn zot bann bezwen debaz.  Sistenm weights ki ganny servi par Lazans Proteksyon Sosyal, pou kalkil kalifikasyon en aplikan pou benefis sosyal i enn ki nasyonal e i aplik pour tou dimoun ki fer laplikasyon Byennet Sosyal.

I en sistenm ki’n ganny met anplas e i pran kont serten fakter nasyonal par egzanp serten sanzman dan pri komodite, servis litilite piblik e osi transportasyon piblik e lozman.  Tousala i ganny met ansanm e i form labaz minimonm ki en endividi oubyen en lakour i bezwen dan en peryod 1 mwan.  Fodre note ki sa i en sistenm otomatik ki servi baze lo en kote.  Lo lenformasyon ki aplikan i donnen, lo reveni ki antre kot lakour e lo lot kote, bann weights ki lazans in etablir pou donn en rezilta sa aplikan.

Bann lenformasyon ki ganny servi pou kalkil weights i bann lenformasyon nasyonal ki ganny pibliye par bann lorganizasyon par egzanp Biro Nasyonal pour Statistik e alors i toutafe normal ki sa i aplik lo nivo nasyonal e non pa lo baz zil.

Saler minimum i osi ganny pran an konsiderasyon.  I enportan pou note ki weights dapre Lalwa i devret ganny revwar toule 3 mwan dan lannen, depandan lo si in annan serten sanzman dan komodite, servis litilite piblik eksetera.  Lazans Proteksyon Sosyal fek fer en revizyon lo konmansman sa mwan, parey ti ganny eksplike.  Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER

Okenn siplemanter Onorab?

 

 

HON MARC VOLCERE

Mersi Mr Speaker.  Mr Speaker, apard bann komodite e servis debaz ki Lazans i pran an konsiderasyon ler i pe kalkil lasistans ki i donn bann zabitan Praslin oubyen La Digue, eski Lazans pe mazin pran an konsiderasyon pri kou lavi an zeneral lo Praslin ek La Digue ki resers in montre i bokou pli eleve ki lo Mahe.

E dezyenmman, an vi larepons Minis, eski son Minister pe travay osi, ansanm avek bann lezot Minister oubyen lazans, pou kapab ede redwir kou lavi lo Praslin?  Mersi.

 

MINISTER VINCENT MERITON

Mersi Mr Speaker.  Wi Onorab, Gouvernman an zeneral, mon Minister avek lezot lazans pe travay pou gete kimannyer nou kapab fer desann kou lavi Praslin avek La Digue.  E mon krwar i annan serten lenformasyon ki’n deza donnen ki STC la tre byento pe al ouver son lespas Pension Fund Complex Grand Anse Praslin.         Demars pe osi ganny fer, menm keksoz pou ganny fer La Digue, me selman nou bezwen fer lenfrastriktir avan, kot sa 11 komodite debaz, kot son pri i kapab ganny anmare si oule, i kapab ganny anchor pou li pa vin diferan avek sa pri ki annan isi Mahe.  E lezot keksoz, lezot konsiderasyon pe ganny pran par Gouvernman pou gete kimannyer nou kapab mentenir kou lavi lo Praslin avek La Digue.  Mersi Mr Speaker.

 

MR SPEAKER

Onorab Ghislain.

 

HON CHANTAL GHISLAIN

Mersi Mr Speaker.  Mr Speaker, eski Minis i kapab enform sa Lasanble, lefet dan son larepons in dir ki bann weights ki servi i nasyonal e zot konsider manze, transportasyon piblik e lezot.  An prenan kont ki par egzanp bann dimoun Praslin/La Digue zot bezwen servi bato e dapre mon kalkilasyon, en pri bato omwen 1 fwa par mwan i ariv R540 ale retour pou sorti La Digue pou al Mae e laplipar sa bann dimoun annan deler zot bezwen a lakse sa bann servis piblik Mae.  Eski ou Minister pa pe kapab konsider omwen enkli omwen 1 pasaz bato dan 1 mwan pou sa bann aplikan?  Mersi.

 

MR SPEAKER

Dan weights?

 

MINISTER VINCENT MERITON

Mr Speaker, Onorab, mersi pou ou kestyon.  Nou pe otan ki posib gete kimannyer nou kapab anmenn servis La Digue, otan ki posib, pou nou kapab minimiz lo bann kou ki zabitan La Digue i bezwen sibir ler zot fer deplasman.  I annan lezot keksoz ankor ki ankor an staz resers, verifikasyon ki ofir e an mezir ki serten keksoz konkret i vini, nou kapab enformen.  Mersi Mr Speaker.

 

MR SPEAKER

Kestyon nimero 100, Onorab Arnephy.

 

HON BERNARD ARNEPHY

Mersi Mr Speaker.  Mr Speaker, kestyon pou demann Minis ki sistenm monitoring i annan anplas vizavi larzan pansyon retret bann dimoun aze e kot manm fanmiy ki tous sa benefis pa depans li dan lentere sa resipyan?  Mersi.

 

MINISTER VINCENT MERITON

Mersi Mr Speaker.  Mersi Manm Onorab.  Mr Speaker, Lazans Proteksyon Sosyal in ganny mandate pou fer peyman benefis Sekirite Sosyal.  Sistenm ki deza anplas i enn ki an relasyon avek peyman benefis pou bann dimoun ki kalifye e ki peyman i ganny fer a ler.  I annan bann resipyan ki pour en rezon oubyen en lot, zot pa kapab tous zot larzan zot menm e la zot demann en lot dimoun pou fer sa pour zot.  O moman ki en dimoun in donn son konsantman pou enn son manm fanmiy, oubyen en dimoun ki i konnen, konesans fer sa, i responsabilite sa dimoun ki tous sa larzan, fer depans e zer sa larzan dapre bezwen sa resipyan.

Se pour sa rezon ki i annan enpe letan ki Lazans pe ankouraz dimoun pou fer zot benefis pas atraver labank, kot zot ava annan plis kontrol lo la.  Lazans pe osi travay avek bann lezot partener pou get dan posibilite entrodwir bann nouvo metod peyman benefis kot larzan resipyan i pli an sekirite.  Nou pe demann bann reprezantan kominote pou idantifye bann tel problenm parey Onorab pe demande, ki a permet nou lo nivo Lazans Proteksyon Sosyal, lo nivo Servis Sosyal kapab donn serten lentervansyon.

Me Mr Speaker, i reste responsabilite ankor lafanmiy pou kapab fer sir ki si en dimoun pa kapab, i deleg sa avek en lot dimoun, ki sa dimoun i en dimoun serye, en dimoun responsab.  Ki pa pou vol li, ki pa pou abiz li.  Mersi Mr Speaker.

 

MR SPEAKER

Onorab Arnephy.

 

HON BERNARD ARNEPHY

Mersi Mr Speaker.  Mr Speaker, eski Minis i kapab dir nou si okenn letid preliminer in komans ganny fer pou idantifye konbyen sa bann resipyan ki zot larzan pe mal ganny zere, baze lo serten lenformasyon ki piblik i fourni e kwa ki bann servis, parey Servis Sosyal pe fer pou dan limedyat sey adres sa sitiasyon avanler ki nou trouv en solisyon lon term?  Mersi.

 

MINISTER VINCENT MERITON

Mersi Mr Speaker.  Mr Speaker, mon’n demann ASP pour zisteman kapab anmas bann lenformasyon ki nou annan atraver toule 25 distrik enkli Ile Perseverance e menm soz e pe marse avek Servis Sosyal, pou nou kapab tat pou e gete ki magnitid e ki lenpak, ki lanpler sa problenm i annan e gete ki bann mezir ki nou kapab pran.  La ankor, nou pe tir responsabilite lafanmiy nou pe anvoy lo Leta.  Mon pou bezwen anploy bokou plis Travayer Sosyal dan distrik pour mwan kapab rezourd bann problenm ki relye avek en servis ki Gouvernman i mete pou nou bann sitwayen.  E si nou pa kontrole, demen tou dimoun, lanmwatye popilasyon pou zis bezwen pe tay avek keksoz ki mon krwar lafanmiy i bezwen zwe en rol pou anpes arive.

Reisit progranm Renesans Sosyal i demande ki sak endividi i pran son responsabilite.  Petet parler i annan dimoun pa kontan ou dir sa.  Me i reste nou ki responsab pour nou aksyon vizavi nou zanfan, vizavi nou fanmiy, pou asire ki nou kominote i reste sa kominote stab ki i ete.  Gouvernman i bezwen donn en servis.  Me la ankor, i tir priyorite kot nou devret mete, i pe anvoy lo en lot.

So, nou bezwen kapab gete kimannyer nou balanse e se pour sa rezon ki dan progranm Renesans Sosyal, ek bann partener, nou pe atak bann diferan target groups.  I annan lekol ki enn ki nou pe travay avek, i annan bann group laik, bann legliz ki nou pe travay avek, i annan bann group distrik ki nou pe travay avek.  Pou sakenn de zot kapab ogmant sa larme volonter ki nou annan.  Prepar bann materyo ki nou bezwen pou kapab tous bann diferan target.  I annan de group ki nou bezwen target zot dan en fason kolektiv, i annan endividyel pou nou kapab 1, adres sa bann problenm kot deza dimoun pe ganny afekte lo en nivo curative, reactive.  Me osi anmenmtan e pli enportan, adres bann size lo nivo prevansyon ki demen pa pou fors nou annan en tel sitiasyon ki en pti zanfan pe abiz larzan son granmanman pou li al fer tou bann kalite demagozi.

So, Mr Speaker, i reste nou responsabilite me en responsabilite partaze.  E si i partaze, Gouvernman i fer en bout e lezot bann partener i bezwen fer zot bout osi.  Mersi Mr Speaker.

 

MR SPEAKER

Onorab Rose.

 

HON MARIE-ANTOINETTE ROSE

Mersi Mr Speaker.  Mr Speaker, an vi larepons Minis kot in koz lo rekritman bann Travayer Sosyal dan distrik pou met lanmen lo sa problenm, eski Minis i kapab konsider fer en letid serye an sa ki konsern bann Travayer Sosyal dan distrik, pou mezir zot efikasite e efektivite, pou donn en koudmen adres sa bann problenm?  Mersi.

 

MINISTER VINCENT MERITON

Mersi Mr Speaker.  Mersi Onorab.  Onorab, ler mon’n dir mon pou bezwen anploye, ti en metaphor.  Konmsi si mon pou kapab reponn tou sa bann bezwen parey bann legzizans pe ganny manifeste, mon pou bezwen annan pa 1, me petet 10 travayer Sosyal.  Me realite i oblize ki mon pa kapab annan plis ki 1.  Deza la nou Bidze i bezwen ganny kontrole akoz mazinen, nou ankor anba reform e nou bezwen gete kimannyer nou servi nou bann resours.

Wi Onorab, nou’n komanse an Mars sa lannen pou nou repozisyonn travay sosyal dan konteks realite ozordi.  Kimannyer nou kapab mezir efikasite nou bann travayer Sosyal.  Kimannyer nou kapab balans son work load. Kimannyer nou kapab permet ki i konekte avek lezot lazans.  E ozordi, lakle se konekte avek lezot lazans akoz en travayer Sosyal avek en work load 20 case. Pou nou bann ki konn en pe travay sosyal, i pa en keksoz ki personn de nou pa ti a swete.  Akoz le moman ou antre dan en problenm sosyal, ou bezwen antre antye ladan pou ou kapab konpran sa sitiasyon.  E ou bezwen kapab rod en solisyon.  E legzizans nou popilasyon i en nivo tre o e mon pa bezwen dir zot akoz zot osi annan en kontak direk avek lapopilasyon.  Dimoun ki annan en difikilte, i anvi ki ozordi, la deswit mon rod solisyon.  Me realite lavi i diferan.  Ki nou bezwen kapab gete kote sa problenm in sorti e kimannyer nou kapab deal avek sa.  Pa toultan ki larzan i solisyon.  Petet par ler ekout en dimoun i enportan.  Petet kapab konekte avek en lot manm fanmiy.  Konekte avek en lazans.  So, wi.

E mon welcome okenn sizesyon ki Lasanble, bann Onorab i kapab donn nou pou nou kapab anbelir e amelyor nou servis ki nou donnen, tout an prenan kont ki nou osi advocate en kolaborasyon etrwat lo nivo lokal, pou gete kimannyer nou kapab adres sa bann defi sosyal ki nou fer fas avek.  Mersi Mr Speaker.

 

MR SPEAKER

Onorab Vel.

 

HON JENIFFER VEL

Mersi Mr Speaker.  Bonzour Mr Speaker e tou dimoun.  Mr Speaker, an vi ki nou Gouvernman Parti Lepep nou’n toultan met nou dimoun o sant devlopman e valer e dignite ki nou donn nou dimoun aze, eski Minis i kapab dir nou ki rekour ki son Minister, sirtou Departman Sosyal i annan, rekour final dan bann lenstans kot lafanmiy i retir son responsabilite total e nou vwar sa bann dimoun aze i vwar zot dan bann sitiasyon difisil, sirtou kot zot annan bann serten byen finansyel e materyel ki serten manm fanmiy in fini posede dan son posesyon?  Mersi.

 

MINISTER VINCENT MERITON

Mersi Mr Speaker.  En kestyon byen konpleks Onorab.  Zour tou keksoz pa marse, nou kapab finalman rod rekour avek Lalwa.  Nou annan Children’s Act ki operate Family Tribunal kot en paran ki pa pe pran ka ek son zanfan i kapab ganny met devan Lakour e i pran responsabilite.  Oubyen en zanfan ki pa pe pran ka ek son paran i kapab ganny met Ankour pou li pran ka avek son responsabilite.

Me sa i devret vin en dernyen mwayen ki nou servi.  E pa dan en Gouvernman ki parey ou dir nou met dimoun o sant nou responsabilite.  Lefe ki Gouvernman i met dimoun o sant devlopman, i osi met responsabilite lo sa bann dimoun, pou li osi met son frer ek son piti, son fanm, son mari o sant devlopman.  Konmsi i mars 2 kote sa zafer la.  Ou pa kapab zis nek pe demande e pa ekspekte donnen.  Lavi pa mars koumsa.  Konmsi nou pa leve bomaten zis nou ne, grandir, viv, mor.

I annan en kantite lakrwa ki nou bezwen met lo nou zepol, ki vin konsekans bann desizyon ki nou bezwen kapab deal avek.  E sa se lakle Renesans Sosyal.  Si sakenn pou krwar, i krwar i elwanye avek sa, i pa pou afekte mwan, sorry. Akoz to-ou-tar, sa bann dimoun ki nou vwar obor semen ki annan 83 la, pou miltipliye.  E mon pa’n dir dan distrik konbyen i annan, mon pe rod bann statistik.

Sa bann problenm ki nou annan ki bann zenn i abiz lo zot granmanman, eski konmsi nou fyer?  E nou en Gouvernman ki depans lo dimoun zot.  I ti kapab lotreman.  Nou ti kapab pa depans lasante sa kantite ki nou depanse.  Nou ti kapab dan ledikasyon pran en lot pozisyon.  Me nou depans lo dimoun.  Be selman ki nou santi nou bezwen, ganny plis retonbe, rannman avek sa ta zefor, resours, larzan ki nou mete lo dimoun.  Nou bezwen vin responsab zot.  Zot latet i fermal mon asire dan Merkredi, dan Mardi oubyen dan lot zour ler zot vwar dimoun, kimannyer dimoun pa oule pran son responsabilite.  I vin kot ou, i devid tou lo ou latab, i ekspekte solisyon.  Be zot!  Napa en lot pei parey nou ki fer koumsa.  E mon krwar i annan en letan pou nou kapab fer sa.

 

(Applause)

MINISTER VINCENT MERITON

Konmsi i tough sa.  I tough ler ou vwar en dimoun i ganny afekte.  Me i en viktim.  Ou pa kapab dir li sa ki mon pe dir la ozordi.  I en viktim e ou bezwen sey ed li.  Me anmenmtan, zot kapab sey montre li semen.  E se pour sa rezon nou bezwen get nou bann pti fiy, nou bann pti garson, pou fer sir nou edik zot byen.  E i retourn kot sa bann paran.  E ozordi petet parler serten paran i tro zenn pou zot vin paran zot menm.  Konmsi, i annan bann defi ki nou bezwen fer fas avek ozordi e i depan sakenn de nou konmsi, annou bros sa bann manrmay e annou koz ek zot.

Initil nou shy away from nou responsabilite, pa koz ek manrmay an krwayan par laverti mon tabatyer oubyen baton mazik, manrmay pou grandir byen.  Pa vin koumsa.  Manrmay i rezilta lanvironnman lafanmiy.  Nou tou isi nou konnen.  Pa i vre?  Si nou kapab ozordi pran sa rol ki nou ladan ozordi, i akoz sa.  I annan ki pa dakor, me selman, ki ou a fer?  Lavi i koumsa.

So, Mr Speaker, en defi pou nou, nou kontinnyen.  Gouvernman pa pe sorti, pa pe ganny dereye avek son Polisi met dimoun o sant devlopman, me selman nou bezwen kontinnyen met plis zefor ki dimoun i pran zot responsabilite pou fer marse son fanmiy, son lavi e ki nou annan mwens sa bann ka parey.  Me kot en trwazyenm az in ganny bat latet e in transfer propriyete lo en lot dimoun, ou pou vreman bezwen al lager pou ou kapab demontre poudir sa dimoun in fer sa anba en lenfliyans e i pa’n fer li avek son prop gre.  So, i bann keksoz detay teknik ki bezwen antre ladan dan Lalwa e ki nou, nou krwar ki i pli bon prevenir ki gerir.  Mersi Mr Speaker.

 

MR SPEAKER

Onorab Nichole Barbe, kestyon nimero 101.

 

HON NICHOLE BARBE

Mersi Mr Speaker.  Bonzour tou dimoun.  Mr Speaker, eski Minis i kapab enform sa Lasanble ki status sa proze konstriksyon Maison Du Troisieme Age? Mersi Mr Speaker.

 

MINISTER VINCENT MERITON

Mr Speaker, proze konstriksyon Maison Du Troisieme Age, malgre bokou difikilte, i ankor lo nou plan e i ankor lo nou azanda.  Parey zot kapab okouran, premye pyer ti ganny depoze Providence.  Me apre plizyer konsiltasyon e difikilte, nou ti’n ganny nou en gro bayer de fon ki ti’n dakor pou li fer tou proze e nou tou nou ti pe espere pou nou kapab enplimante.  Me apre in annan difikilte ki nou’n gannyen e sa msye in bezwen ale e la nou trouv nou pe kontinnyen bann diskisyon.

E apre bann lezot devlopman, nou’n vwar ki zone Providence i pa en landrwa ki nou pou kapab met en Maison Troisieme Age akoz son natir endistriyel e nou’n diskite e nou’n vwar ki i pa apropriye pou met sa devlopman laba.  E lefe ki i annan serten laspe rezidansyel e kot i pou nesesit serten trankilite, nou’n vwar ki i pa normal ki nou met li laba e nou’n diskite avek MLUH e konsekaman, en nouvo bout later in ganny trouve lo Zil Perseverance e nou’n vwar sa i pli apropriye pou en tel kalite devlopman.  En vizit in deza ganny fer par zofisye MLUH e Komite Egzekitiv Trwazyenm Az e bann dimoun mon Minister pou al vwar sa landrwa.  Nou pe esper bann detay teknik avek MLUH, pou vwar si fodre fer serten sanzman avek plan ki pou adapte lo Zil Perseverance.  Mersi Mr Speaker.

 

MR SPEAKER

Onorab Barbe, okenn siplemanter?

 

HON NICHOLE BARBE

Mersi Mr Speaker.  Mr Speaker, prenan kont an 2008 ti annan plizyer aktivite ki ti ganny fer pou raise fund pou sa building ki ti pou kout anviron R5.5 milyon.  Eski Minis i kapab enform sa Lasanble konbyen larzan in ganny anmase so far e konbyen sa proze i ekspekte koute aprezan e kan eski sa proze i ekspekte konplete?  Mersi Mr Speaker.

 

MINISTER VINCENT MERITON

Mersi Mr Speaker.  Mr Speaker, Onorab pe demann mwan en kantite kestyon pou mwan donn lasirans.  Mr Speaker, wi.  Fundraising ti pran plas e ti annan bann dinner dance e bann donasyon, bann kontribisyon sorti kot bann Klib Trwazyenm Az dan bann distrik, me larzan pa en kantite.  Ti R14,230.

Wi, plan orizinal ti pou R5.5 milyon me apre in sanze e ozordi si nou fer en estimasyon i pou bokou plis.  Me nou pe esper bann detay teknik sorti kot MLUH pou nou kapab vwar konbyen vreman pou ariv nou, apre al lo tender pou envit sekter prive, pou gete lekel ki enterese pou kontribye avek sa, avek serten laranzman, pour nou kapab bouze avek sa proze.  Mersi Mr Speaker.

 

MR SPEAKER

Kestyon 102, Onorab Mirena Souris.

HON MIRENA SOURIS

Mersi Mr Speaker.  Mr Speaker, swivan lanons pou siport fasilite sport dan Beau Bel, eski Minis responsab pour Zafer Sosyal, Devlopman Kominoter ek Spor, i kapab dir ek sa Lasanble dan ki dele letan sa proze pou ganny enplimante?  Mersi Mr Speaker.

 

MINISTER VINCENT MERITON

Mersi Mr Speaker.  Mersi Manm Onorab pou annan pasyans.

Mr Speaker, baz sa nouvo laplenn in konplete e nou’n fini fer tender pou plant zerb.  Laplenn pou pare pou konmans servi dan 4 a 5 mwan, apre ki zerb a’n fini ganny plante.

Mr Speaker, mon oule servi sa lokazyon pou mwan kapab demann piblik, sirtou bann zanfan lekol pou pa pas atraver laplenn ler zerb in ganny plante, akoz otreman, i pou retard preparasyon e osi nou laplenn pa pou lo standar parey nou ava anvi.  Mersi Mr Speaker.

 

MR SPEAKER

Onorab.

 

 

HON MIRENA SOURIS

Mersi Mr Speaker.  Mr Speaker, eski Minis i kapab enform sa Lasanble ki lezot lenfrastriktir ki pou ganny met a dispozisyon bann zenn tel parey en changing room ek son twalet, menm lalimyer lo sa laplenn?  Mersi.

 

MINISTER VINCENT MERITON

Mersi Mr Speaker.  Mr Speaker, nou pe komans ptitapti, pazapa.  Nou oule le moman ki nou fini avek sa premye faz, konsider met en changing room parey ou pe dir avek twalet, apre fence li pou en premye tan, apre ofir e an mezir, dan program zeneral lo NSC avek distrik pe fer pou gete kimannyer nou kapab anbelir li ek letan.  Mersi Mr Speaker.

 

MR SPEAKER

Onorab Bresson.

 

HON GALEN BRESSON

Mersi Mr Speaker.  Bonzour tou dimoun.  Prenan kont ki Minis in dir ki dan 5 mwan, 6 mwan dela ki laplenn pou pare Beau Bel, eski Minis i kapab dir ek sa Lasanble lekel ki pou pran responsabilite sa laplenn, akoz toulede lekol ek kominote pou servi sa laplenn apre ki laplenn i ganny commission.  Mersi Mr Speaker.

 

MINISTER VINCENT MERITON

Mersi Mr Speaker.  Enn bann lakle lareisit Renesans Sosyal se nou abilite pou nou kapab network, pou nou kapab kolabore lo nivo kominote.  Sakenn de nou i annan en rol pou zwe e sakenn de nou i annan lespas pou nou kapab servi bann fasilite ki annan dan distrik.  I pou responsabilite Lotorite Distrik an kolaborasyon avek lekol e zesyon management bann klib ki pou servi pou fer sir ki nou kapab partaze.  I en kestyon zesyon avek lapartaz pou fer sir ki nou tou nou kapab benefisye avek sa fasilite.  Mersi Mr Speaker.

 

MR SPEAKER

Onorab Rose.

 

HON MARIE-ANTOINETTE ROSE

Mersi Mr Speaker.  Mr Speaker, etan donnen ki Beau Vallon pe fer tre byen dan sport e ki sa laplenn pou pli gran laplenn dan sa rezyon, eski ou Minister i kapab konsider kontinnyen travay an partenarya avek sekter prive pou nou annan en bon progranm mentenans pou mentenir sa laplenn, tout an prenan kont ki i pa neseserman sorti dan pos Gouvernman e Lotorite Distrik?  Mersi.

 

MINISTER VINCENT MERITON

Mersi Mr Speaker.  Mersi Onorab.  Mon krwar en bon pwen ki’n leve e ler mon tann ou kestyon, i fer mwan mazin bann moman ler sa proze ti pe al antreprann anba, kimannyer nou ti al diskite.  Ti difisil.  Proze in mor enpe.  La in repran e mon kontan ki ler nou’n ganny enformen par reprezantan lokal ki proze pe al repran, nou’n deswit konmans diskisyon e se zot ki’n enplimant sa kestyon baz.  So, nou, nou’n pey pou sa plant zerb ki’n ariv nou R250 mil so fir e an mezir ki keksoz i devlope wi, nou pou al travay avek zot akoz i zot proze si oule e mon krwar ki zot, zot pou fyer kapab kontribye dan en proze ki anmenn bokou zenn ansanm.  So, mersi Onorab.

 

MR SPEAKER

Kestyon 103, Onorab Vidot.

 

HON KEVIN VIDOT

Mersi, bonzour Mr Speaker.  Bonzour Minis, tou dimoun alekout.  Mr Speaker, eski Minis i kapab enform sa Lasanble lekel ki responsab pou rod en ranplasan pou en carer ler i pran son konze anyel e lekel ki pey sa ranplasan?  Mersi.

 

MINISTER VINCENT MERITON

Mersi Mr Speaker.  Onorab, mersi pou ou kestyon.  Se sa fanmiy, sa resipyan.  Son fanmiy ki responsab an premye tan pou idantifye en carer, ki Lazans i a peye, me si serten resipyan pa kapab pou diferan rezon, then Lazans Proteksyon Sosyal i annan en lalis dekote ki i fer pou al travay avek sa dimoun, antretan ki sa carer aplentan i pran son konze e se Lazans Proteksyon Sosyal.  Napa okenn resipyan ki bezwen peye.  Personn pa bezwen pey carer, amwen ki en laranzman lo komansman ki ti ganny etablir, me bann carer ki pe ganny peye par Lazans Proteksyon Sosyal, zour sa carer i al konze, se Lazans Proteksyon Sosyal ki met en carer ranplasan e ki pey sa carer ranplasan.  Mersi Mr Speaker. .

 

MR SPEAKER

Onorab.

 

HON KEVIN VIDOT

Mersi Mr Speaker.  Mr Speaker, anlinny avek sa ki Minis in dir, eski Minis i kapab dir nou konbyen apepre sa ranplasan carer i gannyen e si Minis pa pe kapab konsider pou etablir en lalis bann nurse ki’n retire pou vin lo sa lalis, ki kekfwa ler bann carer pe al pran zot annyel i kapab ganny call pou zot vini e pou donn sa servis?  Mersi.

 

MINISTER VINCENT MERITON

Mersi Mr Speaker.  Carer ranplasan i ganny parey carer.  Savedir full day 3,292 e half day 1,971.

Wi, i annan en travay ki nou pe fer pou kapab rekrit bann carer la, bann dimoun ki anvi, ki’n retire parey ou’n dir pou ed bann carer ler sa carer a plentan i al lo konze, me anmenmtan nou pe diskite osi avek NIHSS pou nou kapab donn training bann carer ki la lo zot bann rol e responsabilite akoz i pa zis pas en koud balye, kwi en pe manze, i plis ki sa.  So, sa i an kour avek NIHSS, le moman ki nou fer li, nou pou train sa bann carer ki anplas e osi lezot dimoun ki annan lentansyon donn en koudmen e evantyelman nou kapab pran zot ler bann carer i al lo konze.  Mersi Mr Speaker.

 

MR SPEAKER

Onorab De Commarmond.

 

HON CHARLES DE COMMARMOND

Mersi Mr Speaker.  Mr Speaker, eski Minis i kapab eksplik nou Lasanble akoz ki en pansyonner ki ankor zenn e for e ki pe travay koman en bon carer, li i pa ganny konze anyel parey tou lezot travayer e eski sa pa en labi son drwa?  Mersi.

 

MINISTER VINCENT MERITON

Mersi Mr Speaker.  Mersi Onorab.  Sa ti arive anba Family Support me la toulede in merge ansanm.  Okenn carer ki travay, i donn en servis i benefisye avek son konze.  Mersi Mr Speaker.  Wi.  Le moman ou antre dan sistenm ou bezwen benefisye avek sa ki al avek.  Pa kapab annan de pwa, de mezir.  Mersi Mr Speaker.

 

MR SPEAKER

Onorab Leader Lopozisyon.

 

HON DAVID PIERRE

Mersi Mr Speaker.  Mr Speaker, eski Minis i kapab dir avek sa Lasanble si en carer ki lo training, ki anmenmtan en manm fanmiy sa dimoun aze pour ki i pe care, eski sa carer pou ganny konsidere pou ganny menm kalite saler avek bann lezot carer? Mersi Mr Speaker.

 

MINISTER VINCENT MERITON

Mersi Mr Speaker.  Mr Speaker, training pankor konmanse.  Mon dir ou nou pe finalize avek NIHSS, me wi, en manm fanmiy i kapab ganny menm kondisyon ki en dimoun ayer.  Wi.

 

MR SPEAKER

Onorab Payet.

 

HON DAVID PAYET

Mersi Mr Speaker.  Mr Speaker, eski Minis i kapab enform sa Lasanble si dan en ka kot en dimoun i tro depan lo son carer e kot labsans sa carer pandan konze i koz en risk pou lasante sa dimoun, eski son Minister pou konsider ofer sa carer ofer en minimum service sa dimoun e resevwar en allowance an plis pou lenkonvenyans ki sa i kapab koze akoz i pe travay pandan son konze?  Mersi Mr Speaker.

 

MINISTER VINCENT MERITON

Onorab, swa ou apply pou vann ou konze, oubyen ou al konze.  Si ou al konze, ou pa kapab la apre pa la anmenmtan.  Ou osi ou bezwen poze.  Now, si sa dimoun ki ranplas ou i bezwen ganny sa training, mon’n dir nou pe al training. Ki wi, nou konnen serten bann resipyan i depan lo zot carer, nou a fer sir ki sa ranplasan i vini i osi, i kapab donn sa enn nivo servis ki i donnen.  Mon pa vwar kimannyer allowance pou antre.  Ekskiz mwan Mr Speaker.

 

MR SPEAKER

Bon, kestyon 104, Onorab Aglae.  Mon pa’n vwar Onorab Aglae non, i pa la.  Me Onorab Vidot pe demann dan son plas mon konpran.  Yes.  Request.

 

HON KEVIN VIDOT

Mersi Mr Speaker.  Mr Speaker, kestyon Onorab.  Etan donnen bann akt vandalizm, mank respe e endesan dan Simityer Mont Fleuri, eski Minis i kapab enform sa Lasanble si son Minister i annan plan fini met fencing kot pa ankor konplete?  Mersi.

 

MINISTER VINCENT MERITON

Mersi Mr Speaker.  Mr Speaker, Simityer en landrwa sakre zot.  I dernyen landrwa ki nou oule fer bann kalite zafer endesan.  Neamwen Mr Speaker, plan Gouvernman pou met fencing toultour Simityer Mont Fleuri i enn ki bezwen ganny fer par faz.  Nou pe pran an kont siperfisi Simityer Mont Fleuri, teren, kou finansyel e lefe ki dan serten landrwa sirtou Belvedere avek Plaisance i annan serten propriyete prive ki bord ek Simityer.

Dan bokou landrwa i nesesit fer en miray apre ou met fencing lo la.  Plan Gouvernman alor pou Simityer Mont Fleuri i enn ki enkorpor amelyorasyon lenfrastriktir dan Simityer pour bann travayer e byensir sekiriz sa landrwa, ki napa okenn sa bann akt ki arive.  I enportan pou note ki toulezan, i annan bann travay mentenans ki ganny fer toudilon miray.  E ofir ki mwayen finansyel i permet nou, nou ava kontinny sa travay.  Mersi Mr Speaker.

 

MR SPEAKER

Onorab.

 

 

HON KEVIN VIDOT

Mersi Mr Speaker.  Mr Speaker, eski Minis i kapab enform sa Lasanble konbyen pou kout Gouvernman an antye pou fence sa landrwa an antye e osi si i pe mazin antre an partnership avek bann endividi kekfwa ki anvi protez zot bann mor kot in antere, pou zot osi kontribye ver sa demars?  Mersi.

 

MINISTER VINCENT MERITON

Mr Speaker, malerezman mon napa lenformasyon lo kou konplet pou fencing me mon a fer ASP fer en travay lo la, apre nou ava provide ou biro.

Apre dezyenm bout kestyon lekel silvouple?

 

MR SPEAKER

Pou antre an korperasyon avek fanmiy lemor.

 

(Laughter)

 

MR SPEAKER

Pou fer sa fence.

 

MINISTER VINCENT MERITON

Mr Speaker, malgre tou volonte, wi nou’n dir partenarya i enportan.  Gete, i annan serten bann groupman ki apros Gouvernman, i fer en kontribisyon finansyel pou mentenans zot latonm, i annan Commonwealth, i annan bann Zoroastrian. Konmsi i annan ki pran sarz zot menm, i annan ki donn en kontribisyon avek nou servis ler nou netwaye, me i en keksoz ki nou ava etidye ofir e an mezir keksoz i ete, me selman vwala kimannyer nou plan i ete.  Nou bezwen fer li ptitapti, gete kimannyer resours i annan, me si zanmen i annan bann group, bann lasosiasyon ki anvi fer en kontribisyon, nou servi pou kapab anbelir nou landrwa.  Mersi Mr Speaker.

 

MR SPEAKER

Onorab Fideria.

 

HON EMMANUEL FIDERIA

Mersi Mr Speaker.  Mr Speaker, sa siplemanter osi i pou Onorab Aglae ki pa kapab ek nou, ki pe demande si pandan sa lannen, si Minister in met serten larzan dan Bidze pou sa proze e si Minister osi pe pran an konsiderasyon pou fence bann lezot Simityer dan bann lezot distrik ki tonm anba son responsabilite?  Mersi.

 

 

 

MINISTER VINCENT MERITON

Mr Speaker, sa lannen ASP in met R52 mil pou mentenans e pa pou fer baraz parey ou pe dir.  I en keksoz ki nou pou bezwen parey mon’n dir konsidere.  Me selman pou al fence tou Simityer dan distrik.  Mon krwar Simityer i en landrwa kot dimoun i vini, i apresye, so, pou al fence li i en keksoz en pti pe delika.

So, annou gete kimannyer keksoz i ete avanler nou pran sa bann pa.  Konmsi finalman nou pou fence tou keksoz finalman dan pei.  Mersi Mr Speaker.

 

MR SPEAKER

Kestyon 105, Onorab David Pierre.

 

HON DAVID PIERRE

Mersi Mr Speaker.  Mr Speaker, eski Minis i kapab dir avek sa Lasanble si i annan okenn plan pou repar court Union Vale dan distrik La Riviere Anglaise, pour ki bann zenn dan sa rezyon i kapab servi sa court?  Mersi Mr Speaker.

 

MINISTER VINCENT MERITON

Mersi Mr Speaker.  Mr Speaker, napa en court Union Vale.  I annan en car park ki bann zenn in adopte e zot servi konman en pti court.  Lotorite Distrik in negosye avek zabitan pou zot kapab servi en bout sa car park konman en court pou zot kapab detann.  I annan serten provizyon ki’n ganny fer anba pti proze sa lannen pou kapab repar sa landrwa e sa pti laplenn obor, kot nou pou kapab met bann pti fasilite, ki a permet bann zenn kapab detann zot osi, me avek latansyon, avek prekosyon.  Mersi Mr Speaker.

 

MR SPEAKER

Onorab.

 

HON DAVID PIERRE

Baze lo larepons Minis Mr Speaker e baze lo demann ki annan dan sa rezyon sa distrik, eski ou Minister i annan okenn plan pou fer en proper court pou bann zabitan, oubyen bann zenn dan sa rezyon?  Mersi Mr Speaker.

 

MINISTER VINCENT MERITON

Mersi Mr Speaker.  Mr Speaker, ou menm ou’n dan distrik La Riviere Anglaise, ou konnen kimannyer teren i difisil.  Me neamwen, nou’n demann Lotorite Distrik pou idantifye bann diferan sit, malgre i difisil pou nou kapab enplimant bann court lo la.  Mersi Mr Speaker.

 

MR SPEAKER

Bon, Onorab Kevin Vidot.

 

HON KEVIN VIDOT

Mersi Mr Speaker.  Mr Speaker, an vi larepons Minis, eski Minis i kapab dir nou si pou annan konsiderasyon swa en revivman sa ansyen proze pou fer en multi-purpose court la Ma Joie anler dan trou ki balizaz avek Union Vale, ki bann zenn toulede rezyon i kapab zwenn dan en landrwa ase pros, zot kapab kontinnyen sosyalize, kapab zwe.  E si Minis osi i kapab anvoy en mesaz kekfwa pou nou bann zenn La Riviere Anglaise, si i annan bann lezot landrwa dan zanmerant ou dan rezyon zot kapab servi, en legzanp court La Riviere Anglaise obor semen?  Mersi.

 

MINISTER VINCENT MERITON

Mersi Mr Speaker.  Mr Speaker, nou pou bezwen met sa lo proze pou nou revwar kimannyer i ete, depandan lo resours finansyel ki nou annan, nou ava diskite avek Lotorite Distrik La Riviere Anglaise, ki modalite finansman ki nou pou fer, epi nou ava kapab vreman gete ki nou kapab enplimante.

E wi, mon krwar bann dimoun i devret servi.  Nou fer fasilite pou dimoun servi.  La Riviere Anglaise e lezot distrik osi, me selman ankor i reste kestyon kimannyer nou servi, servi li byen pour ki nou pa bezwen retourn depans en kantite larzan pou reabilit li, me bouz dan en lot distrik, fer en fasilite ki lezot zenn sa distrik i kapab servi.  Mersi Mr Speaker.

 

MR SPEAKER

Onorab Vangadasamy.

 

HON SHERYL VANGADASAMY

Mersi Mr Speaker.  Mr Speaker, eski Minis i kapab dir ek sa Lasanble, prenan kont ki court La Rosiere e court Grenis i baliz ek La Riviere Anglaise ki dan Mont Buxton e ki zenn La Riviere Anglaise i servi toulede court anmenmtan ek zabitan Mont Buxton, eski Minis i kapab dir ek sa Lasanble si i annan plan osi pou repar sa 2 court ki a servi sa 2 distrik anmenmtan?  Mersi.

 

 

 

MINISTER VINCENT MERITON

Mr Speaker, permet mwan rod en pti klarifikasyon silvouple, sir.

 

MR SPEAKER

Yes.

MINISTER VINCENT MERITON

Onorab, ou pe dir sa court kot bis ti vire anler kot lakaz Malezyen la ou?

 

HON SHERYL VANGADASAMY

Minis, sa court ki obor Madanm Lydia Francois, ki baliz avek La Riviere Anglaise zis par lao Mr Speaker.  Mersi.

 

MINISTER VINCENT MERITON

Mr Speaker, sorry nou servi ou konman referans la.  Wi.  I menm court ki nou pe koz lo la.  Wi.  I dan plan pou nou kapab touse pou nou kapab fer sir zenn toulede distrik i servi, an prenan kont ki ou desann.  Bannla i kapab grenpe, vini e toulede manrmay Mont Buxton, La Riviere Anglaise i kapab servi.  Mersi Mr Speaker.

 

 

 

MR SPEAKER

En bon pti pe zistans ek mwan en.  I pa tro baliz ek mwan.  Kestyon 106, Onorab David Pierre.

 

HON DAVID PIERRE

Mersi Mr Speaker.  Mr Speaker, eski Minis i kapab dir avek sa Lasanble si zot annan okenn plan pou zot repar sant sosyal La Riviere Anglaise?  Mersi Mr Speaker.

 

MINISTER VINCENT MERITON

Mersi Mr Speaker.  Mr Speaker, pour lemoman, i pa dan plan Departman Devlopman Kominoter pou fer renovasyon lo sa batiman.  Mersi Mr Speaker.

 

MR SPEAKER

Okenn siplemanter?

 

HON DAVID PIERRE

Mersi Mr Speaker.  Mr Speaker, an tan kondisyon sa batiman e an tan ki bokou dimoun i servi sa batiman koman en fasilite lwazir, eski Minis pa santi li neseser pou fer serten reparasyon akoz nivo safety pou bann dimoun ki servi sa, si non, eski zot annan plan ofer bann zabitan La Riviere Anglaise en landrwa alternativ kot zot kapab lwazir, dan plas sa landrwa ki pa an sekirite?  Mersi Mr Speaker.

 

MINISTER VINCENT MERITON

Mersi Mr Speaker.  Mr Speaker, dernyen fwa nou ti fer renovasyon ti an 2010 e i pa’n ganny porte a mon latansyon poudir serten laspe Sant i an menas pou sekirite bann dimoun ki vin servi.  Nou pou bezwen vwar e apre deside ki sa ki nou pou fer.  Mersi Mr Speaker.

 

MR SPEAKER

Onorab Vangadasamy.

 

HON SHERYL VANGADASAMY

Mersi Mr Speaker.  Eski Minis i kapab dir ek sa Lasanble si son Minister i annan en plan konpreansif e priyorite lo reparasyon bann sant sosyal dan bann lezot distrik?  Mersi Mr Speaker.

 

MR SPEAKER

Out of Order.  Meeting i adjourn ziska 11er.

 

(BREAK)

MR SPEAKER

Bon lot pwen lo nou Order Paper ozordi se en kestyon Dirzans par Leader Lopozisyon lo pri gas, pour Minis Finans.  Mon ava envit Leader Lopozisyon pou demann son kestyon.

 

HON DAVID PIERRE

Mersi Mr Speaker.  Bonzour Minis.  Mr Speaker, eski Minis i kapab donn en leksplikasyon sa Lasanble e lepep Seselwa lo rezon par deryer sa gran logmantasyon lo pri gas.

E dezyenmman, eski zot in fer en letid pou vwar si sa bann tel gran logmantasyon dan bann komodite debaz pa pou zis senpleman nitraliz okenn benefis ki travayer in sipoze gannyen atraver sa logmantasyon saler ki’n fek ganny donnen pou swadizan soulaz soufrans lamazorite Seselwa.  Mersi Mr Speaker.

 

MINISTER PIERRE LAPORTE

Mr Speaker, Lider Zafer Gouvernman dan Lasanble Nasyonal, Leader Lopozisyon, Onorab Manm Lasanble Nasyonal, tou dimoun alekout kot lakour, bonzour.

Mr Speaker, i annan 2 rezon prensipal pou sa logmantasyon dan pri gas.  Premyerman, sa i senpleman en lot letap dan demars Gouvernman pou elimin sibvansyon iniversel lo bann servis ki Gouvernman atraver son bann lenstitisyon paraetatik i donnen.

Dezyenmman, se pou elimin pert finansyer ki Seychelles Petroleum Company, SEPEC ti pe fer lo lavant LP gas ki servi prensipalman pou kwi manze akoz i ti pe vann gas a en pri pli ba ki kout li pou anmenn sa prodwi lo marse.

Nou ava rapel ki premye letap sa legzersis pou elimin sibvansyon ti ganny fer an Zen 2012 ler nou ti elimin sibvansyon lo lavant LPG ek bann biznes.

Mr Speaker mon ti a kontan fer remarke ki se sa menm Lasanble ki an 2012 ti aprouv eliminasyon sibvansyon lo LPG koman parti bann mezir bidzeter pour lannen 2013.  Ler mon ti met sa propozisyon devan Lasanble Nasyonal, mon ti fer rapel stratezi Gouvernman se pou abandon sistenm kot sibvansyon i ganny donnen dan en fason zeneral me plito ki sibvansyon i devret ganny byen targete ver bann ki vreman bezwen.

Mr Speaker, en kestyon ki mon’n deza demande isi menm dan sa Lasanble, mon repet ankor, akoz ki Gouvernman i devret sibvansyonn mwan koman en Minis lo gas ki mon servi kot mon lakour?  Ki zistifikasyon ki okenn dimoun i kapab donnen pou Gouvernman sibvansyonn gas pou leres mon frer Seselwa ki ganny byen peye swa dan Gouvernman ouswa dan sekter prive ou bann businessman ki byen kapab afford pou pey zot gas.  Mon asire ki zot ava dakor avek mwan ki napa en bon zistifikasyon, en bon rezon pou zistifye sa.

Gouvernman i krwar ki i mye ki sa larzan ki SEPEC i perdi atraver sibvansyon, a ganny kolekte atraver profi ki SEPEC ava fer dan lavenir e sa a ganny peye dan Bidze Leta e a son tour, Gouvernman i ava servi sa larzan pou donn bann dimoun ki mwen fortinen e pli vilnerab dan lasosyete swa atraver depans sosyal ou atraver Welfare.

Mr Speaker, konsernan remark ki sa i en gro logmantasyon.  Mon pou rapel Lasanble Nasyonal ensi ki piblik an zeneral ki ler bann mezir Bidze pour lannen 2013 ti ganny aprouve swivan rekomandasyon mwan menm koman Minis Finans, baze lo pri ki SEPEC sa letan ti pe peye, Lasanble ti aprouv en logmantasyon gas pou R7.50 par kilo an Zilyet 2013 e ankor en logmantasyon apepre sa menm nivo an Zanvye 2014.  Sa ti pou ekivalan en logmantasyon anviron R15 par kilo pou totalman elimin sa sibvansyon.  A sa nivo, sa ti pou ekivalan a en logmantasyon anviron 100 poursan pri gas.  Me ki nou’n vwar?  Atraver serten mezir desisif lo lapar Gouvernman e Labank Santral, bann kondisyon nou lekonomi in amelyore dan en fason enportan dan premye parti 2013 e parmi lezot benefis nou’n vwar en rediksyon dan pri karbiran e pri gas.

Pri gas ki SEPEC i anmenn lo marse, in sorti R28 par kilo an Novanm 2012 pou vin R20.35 par kilo ozordi.  Akoz sa devlopman pozitiv, olye en logmantasyon R7.50 par kilo an Zilyet 2013 parey nou ti ekspekte, nou’n vwar en logmantasyon zis R5 par kilo.  San dout, en benefis enportan pour nou pep.

Anplis, si pri gas lo marse i reste parey pou napa logmantasyon adisyonnel an Zanvye 2014 parey nou ti’n prevwar.  Alor olye en logmantasyon anviron R15 par kilo pou elimin sibvansyon, nou pou’n ogmant li par zis R5, sa Mr Speaker i klerman demontre ki aktyelman, sa logmantasyon pa ditou en gro logmantasyon me ki okontrer pep Seselwa i vwar li dan en meyer sitiasyon ki i ti ekspekte an sa ki konsern logmantasyon pri gas.

Mr Speaker, pou kestyon ki si Gouvernman in fer en letid pou vwar si sa logmantasyon pa pou nitraliz logmantasyon saler, ankor mon pou donn enn de bann sif pou demontre klerman ki sa i pa pou leka.  Dabor, si nou pran legzanp en fanmiy ki an mwayenn i servi en boutey gas 9 kilo par mwan, ozordi sa i kout R135 e avek logmantasyon R5 par kilo zot a pey en boutey gas R183.50.  Sa i reprezant en logmantasyon R48.50 par mwan pour sa fanmiy.

Si nou konsider senaryo pli pir kot zis enn sa manm fanmiy ki travay e i lo saler minimonm, avek logmantasyon dan saler minimonm an Zilyet 2013, en dimoun ki travay 40 erdtan par semenn son saler pe ogmant sorti R3640 par mwan pou ariv R3857 par mwan, ki reprezant en logmantasyon R217 par mwan.  Sa san prenan kont okenn lasistans ekstra ki i kapab gannyen atraver lazans byennet sosyal.  Me an plis, annou pa obliye ki osi sa mwan PUC in anons en rediksyon dan tarif elektrisite pou tou Seselwa.

Ankor, si nou pran legzanp sa fanmiy mwayenn i servi 300 inite elektrisite par mwan, son bill elektrisite pou sorti R511.28 pou vin R436.28 ki en benefis R75 par mwan pour sa fanmiy.  Alor, si nou azout sa logmantasyon R217 dan son saler, sa dimoun pe ganny en logmantasyon total R291 kont en logmantasyon zis R48 par mwan lo son LPG.  Lo en baz net alors, sa fanmiy i benefisye R243 par mwan.  Sa Mr Speaker, i senaryo pli pir ki posib alor okenn dimoun par lao saler minimonm pou zis benefisye senpleman en logmantasyon adisyonnel.

Piblik i devret osi benefisye ankor dan en fason endirek akoz rediksyon ki’n ganny anonse lo pri gas pour bann biznes.  Parey SEPEC in anonse aparti Out sa lannen pri gas pour biznes pou osi sorti R28 par kilo pou ariv R20.35 par kilo.  Alor si kominote biznes i senser e pas omwen en parti sa benefis avek piblik, sirtou bann biznes parey restoran ek take away sa i ava en soulazman         adisyonnel pour lepep.

Mr Speaker pou konklir, ser Manm Onorab, atraver sa bann sif ki mon’n donnen i totalman e kategorikman kler ki logmantasyon saler e rediksyon dan pri elektrisite ki nou’n obzerve sa mwan, i plis ki kouver sa logmantasyon dan pri LPG anba nenport senaryo, e alor Onorab Pierre pou reponn ou kestyon, larespons i non.  Sa logmantasyon dan pri gas pa pou nitraliz benefis logmantasyon saler, okontrer logmantasyon saler e rediksyon pri elektrisite pou definitivman soulaz sitiasyon tou Seselwa san leksepsyon.  Mersi Mr Speaker.

 

MR SPEAKER

Onorab.

 

HON DAVID PIERRE

Mersi Mr Speaker.  Mr Speaker, pou benefis tou bann ki alekout, eski Minis i kapab donn en leksplikasyon kler e detaye lo lafason ki pri gas ti ganny kalkile oparavan konpare avek lafason ki pri gas i ganny kalkile maintenant la ki Minis in dir ek nou koumsa poudir sibvansyon in ganny parsyelman tire.  Premye kestyon.

Dezyenm kestyon.  Minis in koz lo sipor pou bann dimoun ki mwen fortinen dan sosyete.  Eski Minis i kapab dir ek sa Lasanble alors si zot pare pou entrodwir en scheme kot bann dimoun ki mwen fortinen a kapab ganny direkteman sibvansyonnen pou zot gas pour ki zot pa santi sa douler ki zot pe santi la. E eski Minis pa krwar alors ki i moralman mal pou nou donn en logmantasyon lo en kote e repran sa logmantasyon menm si pa tou me parsyelman lo en lot kote.  Mersi Mr Speaker.

 

MINISTER PIERRE LAPORTE

Mersi Onorab Pierre.  Mr Speaker, fason ki pri i ganny set avan Zen 2012 ki ti arive, se ki, SEPEC ler i ti enport gas i ti met son margin lo la, son pti benefis apre i anmenn sa lo marse.  Me ki nou ti vwar par egzanp, en legzanp aparti Novanm/Desanm 2012, pri ki ti kout SEPEC pou anmenn sa gas lo marse ti ariv li R28 par kilo.  Me akoz sa lepok Gouvernman ti’n pran en desizyon plizyer lannen pase pou sibvansyonn gas, SEPEC ti fikse pri a R15 par kilo ki swa son pri marse ti pli o par R5, par R20, par R100.  Setadir irrespective of ki pri marse ti ete SEPEC ti fikse li a R15 par kilo.

Parey mon’n ekspekte nou ti pran en desizyon parey nou’n fer avek tou lezot keksoz dan konteks nou reform ekonomik e modernizasyon nou lekonomi, nou’n dir pou dir aparti dan nouvo sistenm ki nou ladan, ki pou arive, pri ki kout okenn paraetatik pou rann en servis nou bezwen ki piblik i pey sa pri ki neseser pou asir viabilite finansyer sa lensitisyon.  Akoz Mr Speaker si nou pa fer sa, ki pou arive demen, SEPEC ler i pou kontinnyen perdi larzan nou pou bezwen pran larzan dan bidze ki nou bezwen pou donn lepep son byennet servis sosyal pou nou remet a bann paraetatik.

Nou tou nou’n dakor ki dan konteks reform ekonomik, dan konteks en modernizasyon en lekonomi ki nou ladan, nou bezwen move away from sa sibvansyon iniversel kot bann dimoun ki pa merite parey mwan pou ganny sibvansyonnen son gas me omwen pran sa larzan pas ek benefis bann dimoun ki bezwen la deor.

So, Onorab Pierre ki nou’n dir, se aparti ozordi toule 6 mwan SEPEC pou set son pri dapre son dernyen kargezon lo son pri ki i gannyen enternasyonalman ek son margin e piblik ava pey sa pri ki i kout SEPEC.  E ler SEPEC i ava fer son profi parey mon’n eksplike, Bidze i ava ganny dividend e nou ava redistribye sa avek bann dimoun ki bezwen.

Pou ou dezyenm kestyon, sipor mwen fortinen.  Mr Speaker, ozordi nou annan Welfare Agency, Lazans Byennet Sosyal ki zwe sa rol pou anmenn sa soutyen pou bann ki zot saler pa permet totalman ouswa bann ki pa pe travay pou en serten rezon ki zistifye.  Menm si nou rekonnet ki i annan serten defi dan Welfare Agency ki pe ganny adrese pti-tap-pti sa Agency in ganny mete la pou zwe sa rol e mon pa krwar Gouvernman, mon pa krwar i apopriye pou nou komans redonn sibvansyon, al kot SEPEC donn li sibvansyon, demen ou ava dir donn sibvansyon kot STC avek en pti koupon.  Nou pa en pei ki pou viv lo koupon partou kot dimoun i bezwen servis.    Nou en pei modern, e nou annan en striktir modern dan Welfare Agency kot nou anmas larzan dan Bidze e nou annan en sistenm Means Testing ki efikas kot bann dimoun ki  bezwen i ava ganny asiste.  Si nou komans met tou kalite mekanizm pou donn sibvansyon left, right and centre mon krwar sa i pou ran nou lekonomi inefikas e mon krwar si i annan amelyorasyon pou fer dan Welfare Agency nou fer li e nou gard sa sibvansyon dan en mannyer efikas, targete e rapid.  Mersi Mr Speaker.

 

MR SPEAKER

Bon, mon pa vwar okenn lezot kestyon siplemanter.  Nou ava pran lot pwen lo nou Order Paper e sa se second reading Insolvency Bill 2013.  Mon a ganny en Mosyon for second reading.

HON MARIE-ANTOINETTE ROSE

Mr Speaker anba Order 64(2) mon move ki sa Bill i ganny lir en dezyenm fwa.

 

MR SPEAKER

Okenn ki segonde?

 

HON CHARLES DE COMMARMOND

Mr Speaker, the Motion is seconded.

 

MR SPEAKER

Bon, mon ava envit Minis pou entrodwir son Bill.

 

MINISTER PIERRE LAPORTE

Mr Speaker, Leader of Government Business, Leader Lopozisyon, Onorab Manm Lasanble, ser, frer Seselwa ankor enn fwa, mon isi ozordi pou prezant Lasanble Nasyonal avek Insolvency Bill 2013 e osi Companies Act (Amendment) Bill 2013.  Parey zot pou konstate pandan, mon prezantasyon ozordi, sa 2 Bill i konplemant kanmarad dan en fason enportan.

Mr Speaker Insolvency Bill 2013, i annan lobzektif pou ranplas Lalwa Bankruptcy e Insolvency Act Cap 13.

 

MR SPEAKER

Minister sorry pou enteronp ou.  Me nou pe ganny lenpresyon ki ou pe pran sa 2 Bill ansanm?  Ouswa mon’n mal konpran ou?

 

MINISTER PIERRE LAPORTE

Mon pou propoz sa 2 Bill separe me zis ki annan serten provizyon ki sorti dan Companies Act ki pou vin dan Insolvency Bill alors mon pou fer sa relasyon ant sa de.

 

MR SPEAKER

Me petet vitman, ki zot konseye nou pran – sa 2 Bill ansanm ouswa separeman?

 

MINISTER PIERRE LAPORTE

Separe sa 2 Bill, Mr Speaker.

 

MR SPEAKER

Mon vwar AG i donn en lot lopinyon.  Non ou konnen petet AG vin obor li, vin advise li en kou.  Non, apre ou annan kestyon anticipation, ou konnen, petet i pou pli apropriye pou pran toulede ansanm.  Mon pa konnen.  Let them decide and then we will proceed.  Minister sorry.

 

MINISTER PIERRE LAPORTE

Mon a klarifye silvouple.  Sa i 2 Bill separe, me selman i annan parey mon’n dir en gran laspe sa Insolvency Act ki pe pran bann eleman dan Companies Act ki pe anmenn ladan.  So, menm si…

 

MR SPEAKER

Ou le pran li separeman Insolvency Bill.

 

MINISTER PIERRE LAPORTE

Ok, nou pran Insolvency Bill.

 

MR SPEAKER

Alright, ok proceed.

 

MINISTER PIERRE LAPORTE

Ok Mr Speaker.

 

MR SPEAKER

Sorry for

 

MINISTER PIERRE LAPORTE

Napa problenm mersi.  Mr Speaker Insolvency Bill 2013 i annan lobzektif pou ranplas Lalwa Bankruptcy e Insolvency Cap 13 e anmenn en kadraz legal pli modern pou sa kestyon fait e konsolid bann Lalwa ki relye avek sa kestyon fait pour bann endividyel e prosedir pou ferm lakonpannyen ki’n fer fas sitiasyon fait i bezwen fermen.

I osi fer provizyon pou etablir bann mekanizm ki kapab ede sov sa lakonpannyen ki kapab vwar zot pe antre dan bann sitiasyon parey.  Lalwa Bankruptcy e Insolvency Act i date depli lannen 1853, setadir plis ki 165an pase e prenan kont bann devlopman nou lekonomi depi sa letan, striktir sa Lalwa pa permet nou adres bann bezwen an se ki konsern size bann lenstitisyon pou en endividi an se ki konsern fait.

Bann provizyon klotir bann biznes ki dan sizyenm parti Companies Act 1972, avek bann laspe modernizasyon e bann nouvo provizyon lo regilasyon bann lakonpannyen in ganny enkorpore dan sa Bill pou fasilit lanvironnman fer biznes Sesel.  Se pourkwa ki nou’n osi fer serten lamannman dan Companies Act 1972.

Sa Bill i ganny divize dan 11 parti.  Premye parti i adres sa bann laspe priliminer e dezyenm parti i konsern bann laspe fait.  I fer provizyon pou en deklarasyon fait par en Lakour e demars pou sorti dan fait apre en peryod 3an.  Me an dizan sa, provizyon i osi ganny fer pou desarz en ka fait apre selman 2an dan ka kot Lakour i donn en sertifika ki ladminitrasyon popriyete sa fait i ganny fer o pli vit.

Trwazyenm parti i fer provizyon pou en metod alternativ pou fait.  Sa i dan bann ka kot en lenstitisyon ouswa en endividi ki pa’n ganny formelman deklare ki i dan fait, i kapab fer en lof pou pey son bann det.

Katriyenm parti i adres kestyon klotir e lakonpannyen par Lakour oubyen par rezolisyon bann anver ki sa endividi ou konpannyen i annan det ouswa bann aksyoner sa lakonpannyen.  I entrodwir bann kondisyon siplemanter ki Lakour i kapab entrodwir pou dizourd en lakonpannyen e bann sirkonstans kot bann ki ganny dwa larzan i kapab pas en rezolisyon pou dizourd en lakonpannyen volonterman.

I osi fer provizyon pou bann prosedir detaye ki aplikab dan diferan sirkonstans pou dizourd en lakonpannyen.

Mr Speaker senkyenm parti, i adres sa ki nou apel an Angle receivers e managers.  An dot mo, bann administrater ki pou ansarz prose pou vann bann byen e konpannyen ou endividi ki’n fait.  I konplemant bann provizyon an relasyon sa bann dimoun ki ganny apwente pou fer sa louvraz anba bann regilasyon ki’n ganny definir anba Companies Act 1972.  I osi kouver lapwentman bann pouvwar e bann lobligasyon, fason pou aplik zot bann responsabilite e bann det ki zot annan anver bann propriyete ki zot in ganny apwente pou dispoze.

Sizyenm parti i fer provizyon pou kre loportinite pou en lakonpannyen otan ki posib pou kontinnyen aktivite son biznes menm si i trouv li dan en sitiasyon difisil dan leka ki i ganny konsidere ki rannman menm dan sa sitiasyon difisil pou plis ki si sa lakonpannyen i ganny dizourd imedyatman.

Setyenm parti i fer provizyon ki pou aplikab dan bann ka kot en lakonpannyen ou endividi i deklar fait ou dan ka kot sa lakonpannyen i bezwen ganny dizourd.

Wityenm parti Mr Speaker sa Bill, i fer provizyon pour ki sa Lalwa i rekonnet bann prosedir enternasyonal lye ek kestyon insolvency e pou laplikasyon Lalwa standar an se ki konsern bann fait e dizolisyon atraver bann lafrontyer diferan pei ki’n ganny adopte par komisyon Nasyon Ini pou Lalwa enternasyonal lo komers ki ti ganny adopte le 30 Me 1997 e aprouve par Lasanble Zeneral Nasyon Ini le 15 Desanm sa menm lannen.

Nevyenm parti i fer provizyon pou bann lapwentman ki Sef Ziz i ofer lo bann term e kondisyon ki kapab determinen.  Bann zofisye responsab pou enplimant sa bann provizyon sa Proze de Lwa.  Sa bann zofisye pou travay anba zirisdiksyon Lakour.

Dizyenm parti i kouver bann lofans an relasyon avek bann ka fait, dizolisyon, ladministrasyon e i osi fer provizyon pou lezot lofans.  Anplis, i adres bann penalite pour sa bann lofans.

Parti nimero onz, finalman Mr Speaker, i enkli bann provizyon diver lo pouvwar Lakour pou donn pouvwar Minis pou fer regilasyon me ki bann provizyon sa Bill i pa kontravenir Companies Act 1972 e lezot tel ki bann provizyon tranzitwar.

Parti schedule i sit bann lareg ek prosedir ki aplikab pour bann prosedir fait atraver lafrontyer diferan pei swa cross border insolvency.

An konklizyon Mr Speaker parey mon ti’n eksplike o komansman, i absoliman neseser ki nou enplimant sa nouvo Bill pou ranplas sa enn ki’n fer plis ki 100an pase e ki nepli azour avek realite.  Sa nouvo Lalwa, si sa Bill i ganny aprouve ava fer ki nou pou annan enn bann Lalwa pli modern e ki an konformite ek bann norm enternasyonal e azour ek bann devlopman ekonomik e legal ki pe arive dan nou pei.  Alor mon ti a rekomande ki Lasanble i aprouv sa Proze de Lwa e anmenmtan Lasanble i osi ganny demande pou aprouv Bill pou repeal Bankruptcy and Insolvency Act Cap 73.  Mersi.

 

MR SPEAKER

Ok, mersi.  Deba i ouver.  Okenn ki oule entervenir?  Onorab Pillay.

 

HON SEBATIEN PILLAY

Mersi Mr Speaker.  Mr Speaker, pou mwan ler mon regard sa Bill mon vwar poudir i en dokiman tre konpreansiv ki’n enkorpor ladan tou bann provizyon neseser en Lalwa modern an se ki konsern insolvency.  Mon krwar sa ki enportan ki nou devret retire avek sa Bill se pou nou improve the ease of doing business isi Sesel nou bezwen annan nou en Lalwa modern e ki konpreansiv e ki pran tou bann eleman neseser an se ki konsern insolvency e bankruptcy.

En lot laspe enportan sa Bill, Mr Speaker se ki i fer provizyon pou ki nou annan receivership and administration of bann lakonpannyen ki al dan bankruptcy. Mon krwar ki ozordi bann provizyon aktyel pa pou neseserman reponn a bann legzizans modern ki nou egzize annan sirtou bann lorganizasyon enternasyonal dan sa ki konsern bankruptcy e insolvency.

En lot laspe enportan pour mwan dan sa Bill Mr Speaker, ki mon kapab retire se par lefe ki sa Bill i fer kler ki once ki en dimoun in deklar li koman en bankrupt i pa pou kapab partisip dan bann aktivite piblik e sa pour mwan i fondmantal akoz i en issue of trust. E si en dimoun pa kapab annan trust dan en zofisye piblik, then i relate to en eleman kot sa dimoun i kapab antre dan en lofis piblik e apre komet bann akt ki pa neseserman byen.

Mr Speaker, pour nou anmenn sa Bill a sa moman la i tre, tre enportan akoz tre byento Sesel pe al ver repey son bann det e nou pe osi sey atrakte plis lenvestiman dan nou pei.  Pou nou kapab fer sa nou bezwen osi kapab asire ki bann envestiser ki vin dan nou pei i annan sa proteksyon legal, me pa zis sa, me nou pou osi kapab asire ki bann creditors, bann dimoun ki pare pou envestir dan en biznes i ganny proteksyon an sa ki konsern lenvestisman ki zot fer dan bann biznes ozordi.  Pour mwan sa i tre, tre enportan Mr Speaker.

Malgre ki nou vwar poudir dan lepase in annan konsern an sa ki konsern sa bann Lalwa koumsa, mon krwar ki Sesel nou pe pran en pa an avan pou nou kapab avans keksoz dan en bon direksyon.  Me at the same time nou bezwen osi fer remarke ki i annan bann support mechanism ki asosye avek sa Bill – par egzanp Registrar, eksetera ki bezwen ganny ranforsi, ki nou bezwen asire ki zot osi zot ganny modernize pou ki alafen ki ler nou pe koz lo lanvironnman biznes, tou bann support structures ki asosye avek lanvironnman biznes i osi for parey sa bann Lalwa for ki nou pe met an plas.

En lot pwen enportan se son laspe lenplimantasyon sa Lalwa Mr Speaker.  Mon krwar dan konpreansivite sa Lalwa nou bezwen osi asire ki nou annan dimoun konpetan pou enplimant sa Lalwa.  Nou bezwen osi asire ki nou donn sipor neseser swa AG’s Office, swa Minister Finans kot zot kapab ganny dimoun konpetan pou administre sa bann Lalwa ki nou pe sanze.

Avek bann prononsiasyon ki nou’n fer an sa ki konsern biznes, tre byento nou pou vwar bann Lalwa an sa ki konsern Financial Services Commission e bann lezot Lalwa neseser ki pou vin ansanm an tandenm avek sa bann Lalwa dan Finans ki pe annefe ranforsi nou sekter finansyel, nou bezwen parey mon’n dir, asire ki nou annan dimoun konpetan dan lenplimantasyon.

Mr Speaker, pour mwan i tre enportan ki dan, along the continuum of development nou kapab dir sa, ki en pei i met an plas bann mezir tel konm ki nou’n met la ozordi.  Me i osi enportan ki nou edik bann dimoun ki sa Lalwa pou enpakte, lafason ki sa Lalwa pou marse e ki nou annan tout en enteraksyon ant bann stakeholders an se ki konsern bann Lalwa.

Souvandfwa parfwa nou vwar bann Lalwa ki tre bon ganny enplimante me parfwa bann stakeholders pa neseserman konnen egzakteman ki sa bann Lalwa i entail.  Mon dir sa Mr Speaker akoz sa Lalwa i fer provizyon pou pran bann biznes depi, ki fer bann turnover depi R25 mil e la nou pe koz bann very small businesses ki kapab al bankruptSo, ler nou pran konsiderasyon bann dimoun ki pou dan sa kategori biznes i neseser ki nou osi eksplik zot ki bann provizyon legal oubyen swa envestiser swa dimoun ki pe al fer sa biznes limenm ki arive par egzanp dan bann sirkonstans kot ou biznes i vin fait.  E se la kot mon pou demann Minister Finans pou met an plas en progranm kot nou kapab par egzanp siport SENPA dan promosyon small business e pa zis promosyon me osi ede dan lafason ki nou sensitize sa bann small businesses lo bann konponan legal ki annan, ki neseser pou zot kapab fonksyonnen dan lanvironnman biznes ki nou oule mete.  Mazin byen, nou oule met en lanvironnman biznes ki modern, nou oule met bann Lalwa ki modern, bann Lalwa ki konpreansiv, nou bezwen asire ki dimoun i konpran sa bann Lalwa, zot konnen what they are getting themselves into e ki pou arive apre.

Mr Speaker, pour mwan en pwen fondamantal dan sa Lalwa se par lefe ki ler en konpannyen i al bankrupt dan bokou pei dan lemonn nou vwar poudir bann premye dimoun pou ganny afekte se bann salerye – bann dimoun ki pe travay, ki’n donn zot tou pour sa lakonpannyen ki apre zot perdi tou.  Mon krwar ki sa Lalwa i fer provizyon ozordi pou asire ki si ou annan par egzanp sa bann creditors – par egzanp bann salerye zot kapab reganny zot larzan apre ki sa konpannyen in fer fait me esansyelman sa konpannyen i kapab al dan ladministrasyon kot apre i kapab atraver sale of assets oubyen swa liquidation apre bann dimoun i kapab osi recoup larzan ki swa zot in envestir, swa travayer ki pe travay avek sa konpannyen pa vwar zot dan en sitiasyon kot zot napa narnyen apre ki zot konpannyen in fer fait.  Mon krwar sa i tre enportan, an vi ki lanvironnman biznes pe ouver, ou pou annan gro, ou pou annan pti, ou pou annan mwayen e gro konpanyen ki pou anntre Sesel e tou depan lo zot groser zot pou anploy en serten kantite dimoun.  So, nou pa oule at the end of the day ki en anplwaye, en salerye i vwar li dan en sitiasyon kot i napa narnyen ler en konpannyen i fer fait.  So, provizyon dan sa Lalwa i kler pou ed sa.

Avek sa Mr Speaker mon krwar ki mon’n kouver sa ki mon ti annan pou mwan dir lo sa Bill e mon pou donn mon sipor sa Bill e mon ti a demann lezot Manm osi pou fer parey Mr Speaker.

 

MR SPEAKER

Lo en kestyon prosedir mon vwar ki ou’n table en dizenn amannman tre miner, tipografik ki nou’n sirkil avek tou bann Manm.  Nou ava adopte sa bann amannman san ki zot bezwen apre pas dan Committee Stage.  Mon krwar i ok ek nou tou?  Si napa okenn lobzeksyon sa bann pti amannman ki vreman – comma, ekstera, then nou ava adopte.  Onorab Pillay.

 

HON SEBASTIEN PILLAY

Mr Speaker, ti annan, as you are saying yes. I annan sa bann lamannman ki mon’n table e avek ou permisyon mon ti a kontan pas dan sa bann lamannman an sa ki konsern sa Bill devan nou.

 

MR SPEAKER

Pardon?

 

HON SEBASTIEN PILLAY

Mon ti a kontan pas lo sa bann pti amannman si i posib Mr Speaker.  I annan 2 pti amannman Mr Speaker ki mon pa’n ganny sans…

 

MR SPEAKER

Wi be mon’n gannyen, mon’n gannyen.  Mon krwar ki nou ti tonm dakor ki nou ava adopte akoz zot vreman bann amannman ki napa okenn signifikans.  Mon’n gannyen ou 2 pti amannman, comma e osi apostrophe eksepte ki mon krwar pou laprosenn fwa nou pa kapab anvoy en papye an ekrir lo en A4 blank kot Lofis Speaker.  Lofis Attorney General i devret kapab tipe pou whoever pou table sa Mosyon e table sa bann amannman.  Menm si i bann anmannman ki vreman pti amannman, tipografik parey nou dir sa.

 

HON SEBASTIEN PILLAY

Mr Speaker, yes.

 

MR SPEAKER

I senpleman pa akseptab nou standar deplizanpli pou, mon pa konnen ki nivo pou vini.

 

HON SEBASTIEN PILLAY

Yes Mr Speaker, you are correct, thank you.

MR SPEAKER

Ok, so, mon ava pran okenn lezot entervenan.  I annan okenn lezot entervenan?  Mon’n vwar Onorab Wilby Lucas in lev son lanmen.  Onorab Lucas.

 

HON WILBY LUCAS

Mersi Mr Speaker.  Bonzour Minis avek ou delegasyon.  Mr Speaker, permet mwan fer en lentervansyon ase bref lo sa Proze De Lwa ki devan nou ozordi, pe demann sipor ek laprouvasyon sa Lasanble pou ranplas sa vye morso Lalwa ki ti la byen, byen lontan parey Minis in dir me ki pa vreman efikas pou adres bann sirkonstans dan en lekonomi modern ki pli egzizan ozordi.

Mr Speaker, sa Proze De Lwa avek 11 parti parey in ganny dir dan lentrodiksyon par Minis, pe ganny konsidere koman en dokiman vreman konpreansiv ki demann bokou letan pou mepriz li, sirtou dan son laplikasyon.  I domaz mon dir, ki en nouvo Proze De Lwa konplet pou ranplas sa vye Companies Ordinance 1972, pe pran bokou letan pou retourn devan nou Lasanble.  Ki annan bokou pou fer avek, ki devret pe mars kot a kot avek sa Insolvency Bill.

Mr Speaker, an vi son konpleksite e son konteni, mon’n selekte 2 divizyon ki mon santi i enportan pou mwan koz lo la dan sa Bill pou mon lentervansyon.  Sa se Bankruptcy ki trouve dan dezyenm parti sa Proze De Lwa.  Osi Winding up of Companies ki trouve dan katriyenm parti sa Proze De Lwa.

Mon konsider sa 2 parti dan sa Proze De Lwa osi esansyel akoz i annan tro bokou febles dan nou Lalwa ki egziste, enkli nou Companies Ordinance 1972.  Ozordi kimannyer nou Lalwa i ete Mr Speaker, i permet 2 ou plis shareholders pou form en konpannyen avek limited liabilities e demen zot deside pou deklar fait, napa en tel prosedir oubyen mechanism ki pou permet en lenvestigasyon vreman o profon pou vreman determinen si sa konpannyen in vreman fait oubyen i senpleman en mannev pou pa pey zot det.  E sa i enkli tax e osi bann creditors.

Parfwa ou vwar menm shareholders ki zot konpannyen (a) in fer fas avek fait; zot be form en nouvo konpannyen (b) ki souvandfwa si en lanket o profon i fer, i pou determinen ki asset sa konpannyen (a) ki’n deklar fait se sa menm asset ki’n ganny transfer dan sa nouvo konpannyen (b).  Dan okenn zirisdiksyon modern, ler en konpannyen oubyen en sole trader, oubyen en partnership i deklar fait kot i pa’n kapab pey son det Mr Speaker ek bann liabilities, sa bann shareholders ek zot direkter zot ganny sanksyonnen e diskalifye pou form parti dan okenn lezot konpannyen ou biznes parey pou en peryod letan ase signifikan.

Mon vwar ki sa Proze De Lwa pe adres sa febles avek en lapros pli agresiv si oule, kot i permet en peryod letan maksimonm 3an, enpoze par en Lord Lakour, kot en biznes ki’n deklar fait e pa kapab pey son det, pou diskalifye pou re-fer biznes ankor ziska ki Lakour i desarz li.  Me sa i osi kapab ganny prolonze anba Seksyon 69(4) si official receiver oubyen creditor i fer en lobzeksyon e i soumet avek Lakour pou pa desarz sa bankrupt.

Mon vwar sa koman en soulazman pou bann creditors ki konmela pe fer fas avek bann debtors malonnet e triker pou zot kapab ganny en rekour rekouver sa ki zot in perdi atraver prosedir bokou pli senp e straight forward ki sa ki egziste ozordi.  Mr Speaker, Seksyon 26 sa Proze De Lwa i entrodwi sa mechanism ki pa ti egziste avan ki permet en creditor pou trase e ganny akse avek lenformasyon lo bann tranzaksyon sa bankrupt tel ki rikord accounts, interview pou demann en kestyon sa debtorStatement labank, laprev bann det ki sa debtor pe reklanmen, ensi ki minutes meeting ki’n ganny fer par sa debtor avek son bann asosye.

Seksyon 28 li, sa Proze De Lwa i dedye pou determinen ki sa ki ganny konsidere koman asset sa biznes ki’n fait?  Ki kapab ganny konfiske e bann ki sa Lalwa pa pou permet ganny konfiske ki nou vwar anba Seksyon 28 2 (a) (b) (c).  Tandis ki Seksyon 29 li i fer provizyon pou estate sa bankrupt pou transfer otomatikman dan posesyon en zofisye ki pou ganny apwente par Lakour, ki apel parey Minis in dir, en official receiver e sa menm Provizyon i determin pouvwar sa official receiver.

La mon ti a kontan note ki, si estate sa bankrupt i konpri later oubyen lakaz, sa Proze De Lwa i pa egzize pou en transfer ganny fer par en dokiman Noter parey i le ka ozordi.  Me sa later oubyen sa lakaz i otomatikman ganny transfer dan posesyon sa official receiver de moman zot ganny deklare koman en bankrupt asset.  Sa i en prosedir ki kapab ganny fer selman atraver en Lord Lakour ki answit i ganny transmet avek Rezistrar Zeneral pou formaliz sa transfer e met son rikord annord.

Mr Speaker, malgre mon’n fer komanter pli boner lo mon demann pou en nouvo Proze De Lwa pou ranplas sa Companies Ordinance aktyel, mon vwar sepandan ki katriyenm parti sa Proze De Lwa pe adres antyerman Winding up oubyen dissolution en konpannyen ki osi ganny vwar dan Companies Ordinance me vreman limite.  Mon note ki Seksyon 95 a Seksyon 166, pe adres Winding up ki bezwen ganny fer par Lakour parey Minis in dir e lot ki ganny fer volonterman.

Toulede sirkonstans en liquidator i ganny apwente pou administre e fasilit dizolisyon sa konpannyen.  Anba sa Proze De Lwa, bann prosedir ki liquidator i bezwen aplike i pli kler.  Son pouvwar i byen ganny determinen kot i fer li osi accountable avek sa official receiver ki siperviz son travay.      Mon’n osi eksprim mon lapresiasyon ki provizyon dan sa Proze De Lwa i fer kler Mr Speaker, ki bann creditors i annan en say lo lapwentman en liquidator pou protez zot lentere.  Non pa nenport ki pou lobby pou fer zot dalon ganny apwente apre soumet bann claim egzorbitan koman zot lapey ki’n toultan ganny kestyonnen, ki poursantaz zot demande apre ki zot in konplet sa travay ki zot in ganny apwente pou fer par Lakour.

La anba Seksyon 116, i montre klerman bann paramet ki bezwen ganny aplike pou determin lapey en liquidator e mon quote; “A liquidator or the .. official receiver shall be entitled to receive remuneration approved by the Court on presentation of a claim whether provisional or final at such rates and interval as may be determined”.

Seksyon 116 Mr Speaker i fer kler ki lapey en liquidator, i bezwen ganny laprouvasyon Lakour baze lo en lagreman.  Oubyen kot napa sa lagreman, i pou baze lo en lot rezolisyon dan en meeting konpoze par bann creditors par en mazorite ki pa pli mwens ki 75 poursan valer sa asset e pa mwens ki lanmwatye bann creditors prezan.  Sa provizyon, i osi donn en shareholder loportinite pou fer en laplikasyon avek Lakour pou fer variasyon dan sa claim ki Lakour in determinen pou pey en liquidator.

Mr Speaker, si mon pe met bokou lafaz lo sa provizyon Seksyon 116, akoz nou’n vwar bann defayans ki’n ganny arive ek lenterferans bann third parties dan lavant Ex Plantation Club ki mon swete apre ki sa Proze De Lwa i a ganny aprouve, nou pa pou vwar en lot repetisyon.

Seksyon 353 i donn pouvwar Sef Ziz parey Minis in dir, pou apwent official receiver ek depite e zot stati i pran en lanpler en Zofisye Lakour ki pou azir koman sa filter dan direksyon tou bann prose bankruptcy ek Winding up.  Sa i en proteksyon pou bann creditors avek en manda sipervizyon lo performans Winding up par liquidator.

Mon ti a kontan fer referans osi lo sa konsept Cross Border Insolvency Proceedings Mr Speaker ki nou vwar anba Schedule ki otoriz nou Lakour pou entervenir ler en demann i ganny fer par en Lakour dan en lot zirisdiksyon e vice versa nou Lakour osi i kapab fer menm demann pou lentervansyon en Lakour dan en lot zirisdiksyon an kondisyon ki sa demann pou lentervansyon pa an konfli avek okenn trete oubyen lagreman ki nou pei in fer avek sa lot pei lo sa size.

Finalman Mr Speaker, mon vwar ki Seksyon 389 pe konfye Minis avek pouvwar pou fer regilasyon pou permet lefikasite dan ladministrasyon e ranforsi sa Proze De Lwa.  Mon pe tir latansyon Minis Mr Speaker, ki nou’n pas plizyer bann Proze De Lwa modern ki pe drive nou reform lekonomi e nou lendistri offshore.  Bokou sa bann Proze De Lwa zot determin selman bann gran Polisi me zot laplikasyon i depan bokou lo bann regilasyon ki determin bann prosedir, sirtou li nivo enforcement.

Ozordi Lakour pe ganny bokou difikilte pou aplik Lalwa dan bann ka ki FIU i anmenn Ankour malgre zot bann nouvo Lalwa, akoz prosedir pa kler.  I mank gidans, nou Lakour Dapel in deza pronons zot lo sa size.  I annan a son tour, Sef Ziz ki bezwen fer bann rules dan laform regilasyon anba sa Proze De Lwa pou fasilit bann prosedir devan Lakour.  Li osi i pa pe zwe sa rol.  I annan en vacuum dan lenplimantasyon nou Lalwa Anti-Money Laundering e lezot ankor kot nou pe donn tro bokou pouvwar, serten i dir, bann FIU, san limit e an konsekans vizavi bann lenvestiser ki krwar zot san proteksyon pou kontinnyen vin invest dan nou pei.

Alor, mon enplor Minis pou met a zour sa tel sitiasyon e mon osi envit Minis pou fer vizit sa zizman Lakour Dapel dan ka FIU versus Mars Corporation, ki mon kapab fer Minis ganny en kopi sa zizman.  E ozordi mon pe demann Minis ki i met anplas bann mekanizm neseser apre ki sa Bill in ganny aprouve kot son fonksyonnman e lefikasite i ava permet lobzektif sa nouvo Proze De Lwa parey in ganny dir, en nouvo Proze De Lwa modern, ki pou osi kontinnyen drive nou lekonomi e fer li pli posib pou nou bann envestiser vin envestir dan nou pei.  Alor Mr Speaker, mon pou donn mon sipor pour sa Proze De Lwa.  Mersi.

 

 

 

MR SPEAKER

Onorab Vel.  Ou pou mwens ki 15 minit Onorab?  Ok.

 

HON JENIFFER VEL

Mersi Mr Speaker.  Mr Speaker, sa Proze De Lwa ki’n ariv devan nou Lasanble Nasyonal ozordi, pa zis kontribye ver sa mouvman modernizasyon nou bann Lalwa me i pe osi fer en pa enportan ver met an plas en kad efikas pou nou lekonomi marse.

Listwar in rikorde ki Lalwa i zwe en rol determinan dan devlopman ekonomik.  Annefe, serten ekspert in menm dir ki devlopman ekonomik i vin an rezilta sanzman dan larsitektiv legal ki fasilit tranzaksyon an term formasyon bann lakonpannyen.  Fasilite ki sa bann lakonpannyen i annan pou ganny akse avek kredi, degre konfyans ant bann akter ekonomik ki sa larsitektir legal i kree e kapasite pou manage risk dan sa kad legal ki i ofer.

Mr Speaker, letan nou al dan listwar nou apersevwar ki vre devlopman ekonomik dan lemonn, ti demare pandan e apre sa peryod ki nou apel renesans.  E se sa menm mouvman ki’n donn renesans revolisyon endistriyel an Angleter.  Enn bann rezon akoz devlopman ekonomik in demar pandan sa letan, set akoz sistenm legal ki nou’n erite e sa ti ne anba Lanpir Romen.

Enn bann gran linovasyon legal anba sa sistenm se sa konsept legal person.  Kot en antite parey en lakonpannyen ki napa en lekor fizik parey en imen, i kapab egziste egalman parey en dimoun oubyen en natural person.  Lefe ki en lakonpannyen i en legal person oubyen en body corporate, sa i vedir ki i ganny tou proteksyon legal parey en dimoun e i egziste parey en dimoun.  En dimoun i ne, i viv e i mor e en lakonpannyen osi i parey.

I ne letan i ganny anrezistre kot Registrar of Companies, i viv letan bann biznes e tranzaksyon ekonomik i ganny fer lo son non sa biznes par bann dimoun.  Ki swa son direkter ouswa propriyeter.  E i mor letan i ganny retire lo rezis bann lakonpannyen e sa i ganny fer pou plizyer rezon.

Enn bann rezon se letan lakonpannyen i ariv sa peryod letan ki ganny stipile dan son Memorandum koman lakantite lannen ki i pou egziste.  En lot rezon se letan sa lakonpannyen pa ankor ariv sa limit letan me i ganny dizourd.  Zisteman, insolvency i enn sa bann ka kot lakonpannyen i kapab ganny dizourd.  Insolvency se letan sa lakonpannyen i dan en pozisyon kot i nepli kapab onor son bann langazman finansyel parey repey son bann det.

Pou protez lentere sa biznes, bann dimoun ki’n envestir zot larzan ladan, bann akter ekonomik parey bann labank e lezot lakonpannyen avek ki i fer tranzaksyon e manm piblik i bezwen annan en prosedir kler lo kimannyer pou deal avek en lakonpannyen ki dan en sitiasyon insolvent.

Mr Speaker, sa nouvo Lalwa ki pou vin an egzistans apre ki nou Lasanble in aprouv sa Bill, i fer provizyon pou plizyer senaryo posib kot dan en ka kot en lakonpannyen i arive vin insolvent.  Sa nouvo Lalwa i entrodwir nouvo konsept e fason fer ki pa ti egiziste letan vye Lalwa Bankruptcy and Insolvency Act ti antre an viger an 1853, savedir 160an pase.

Enn bann nouvo konsept ki sa Lalwa i entrodwi dan nou sistenm legal, se sa Model Law on Cross Border Insolvency, ki ti ganny adopte par Komisyon Nasyon Ini lo Lalwa Komers Enternasyonal e ki ti answit ganny aprouve par Lasanble Zeneral Nasyon Ini an menm lannen, savedir an 1997.

Sa provizyon i kouver bann lakonpannyen etranze ki vin fer biznes isi Sesel.  Mr Speaker, fodre ki nou rekonnet ki sa provizyon i annan en lenportans kapital.  Sesel nou lekonomi i bezwen grosi e sa i fer pou ki en lokonomi grosi, i bezwen annan lenvestisman.  Lo en kote, lenvestisman piblik pa kapab ogmante akoz nou dan en lekonomi kot leta i bezwen zwe en rol mwen enportan e de lot kote, lenvestisman prive i ganny restrikte par febles savings vi ki nou en pep ki pa pe fer bokou savings.

Deplis ki sa, nou resevwar sa ki nou apel overseas development aid, oubyen led i diminyen akoz nou reveni par tet dabitan i o.  e sa i met nou dan en sitiasyon kot Foreign Direct Investment, oubyen FDI i vin en sours krwasan ekonomik ki tre enportan pou nou pei.

Nou bezwen osi atir lenvestisman etranze par pozisyonn nou lekor koman en destination kot lenvestisman i viab e ki konpetitiv vizavi lezot pei dan lemonn e enn bann fason pou nou montre nou konpetitivite se pou nou annan bann dispozisyon legal ki asir bann envestiser etranze.  Zisteman, par enkli sa provizyon dan nou Lalwa, nou pe donn bann envestiser etranze sa lasirans ki zot lenvestisman pou ganny proteze.  Sa provizyon i montre nou ki klerman Sesel i konsyan globalizasyon ekonomik e ki nou pare pou servi lenstriman legal ki permet nou entegre dan lekonomi mondyal.

Mr Speaker, mon pou siport sa Proze De Lwa e mon pou demann mon bann lezot Manm Koleg Onorab pou fer parey.  Mersi.

 

MR SPEAKER

Bon, meeting i adjourn ziska 2er.

 

(LUNCH)

MR SPEAKER

Bon nou ava kontinnyen avek deba lo Insolvency Bill.  I annan en dernyen entervenan, Onorab Rose.

 

HON MARIE-ANTOINETTE ROSE

Mersi Mr Speaker.  Mr Speaker mon pou komans mon lentervansyon par lir premye paragraf dan objects and reasons of the Insolvency Bill ki dir “This Bill seeks to replace a Bankruptcy and Insolvency Act Cap 13, to provide for a modernize framework for bankruptcy, to consolidate the laws relating to bankruptcy of individuals and wining up of companies and provide for rescue mechanisms for companies.   Rescue mechanisms for companies”, apre i kontinnyen.  This Bankruptcy and Insolvency Act Cap 13 dates back to 1853.

Mr Speaker mon pa konnen, petet ou ava ed mwan.  Me premye fwa dan mon listwar Lasanble ki nou pe update en Lalwa ki annan plis ki 150an e pour mwan sa i montre zistans ki nou pei in arive me osi zistans ki nou, nou bezwen ale an sa ki konsern aranz nou bann Lalwa e nou bann legal framework pou ki Nouvo Sesel i kapab vin en realite.  Ler mon’n vwar sa in enpe sok mwan akoz mon pa ti realize pou dir sa bout Lalwa ki nou ti pe operate anba la i en bout Lalwa ki date depi plis ki 3 zenerasyon pase e vreman mon pa krwar dan lekonomi modern.  I annan bokou keksoz dan sa bout Lalwa ki nou ti pe operate ladan ki vreman relevan avek ozordi.  So sa i enn bann rezon akoz nou bezwen reelman annan en nouvo Proze de Lwa me osi pou mwan i en pti pe en wake-up call pou nou ansanm koman bann Law Makers dan sa Lasanble e bann dimoun ki drafte Lalwa ki biro Porkirer Zeneral e osi bann dimoun ki enplimant Lalwa, savedir Egzekitif ek Zidisyer pou nou asiz ansanm e osi revwar bann vye, vye bout Lalwa ki pe redi nou pei annaryer.  En kantie fwa dan nou Lasanble nou dir ki the practice, i annan dimoun la fason ki zot fer ki redi nou pei annaryer.  Me osi en kantite fwa se the practice i ganny limite par the legislative framework ki egziste pou nou kapab fer sa ki nou anvi fer.  So alors mon remersi linisyativ Gouvernman pou nou kapab moderniz sa bann Lalwa.

Sa Proze de Lwa i osi, i dernyen dan seri Proze de Lwa ki nou’n pase, ki’n vin Lalwa devan nou Lasanble pou nou modernize bann financial institutions e bann Lalwa ki gouvern lekonomi, prensipalman lekonomi e reform 2008 ti fer sorti bann defayans dan nou pei e sa nou tou nou konnen nou pli gro defayans ki ti fer resorti se the ease of doing business in Seychelles. Nou bezwen fer li fasil pou fer biznes dan nou pei e sa ti enkli facility registration of businesses ki Lalwa nou ti pase lannen pase isi dan sa Lasanble.  Be sa ki’n enteresan avek registration of businesses ki en konponan part, the other coin of the Insolvency Bill ki devan nou se ki i pa’n zis annan Lalwa ki’n ganny pase me in annan modernizasyon dan sa lenstitisyon biro rezistrasyon, nou’n annan pa zis en Lalwa, nou ti annan en Mosyon resaman an sa ki konsern sa ki ozordi sa biro i byen ekipe avek mendev e landrwa, lespas pou fer bokou plis ki zot ti pe fer e mannyer mon konpran osi i annan serten internal mechanism ki pe ganny met an plas pou fer sir ki ler ou anrezistre en biznes alors i osi fasil.  Me nou konnen dan biznes se pa zis registration of a business, me ler sa biznes i vwar li dan en pake problenm ki i bezwen arete fonksyonnen koman en biznes oubyen in deklar bankruptcy, ki son ease pou li wind up sa biznes i osi fasil ki i ti pou anrezistre.  Alors ozordi nou pe, si oule deal avek the other side of the same coin ki nou ti deal avek 6 mwan pase.

Bout ki enportan dan sa Lalwa pour nou Mr Speaker, se proteksyon travayer ler biznes i wind up.  Petet sa investor, sa shareholder, sa director i pou perdi son benefis direk.  Petet sa labank oubyen sa financial institution pa pou kapab recoup tou son larzan, petet insurance companies i annan serten benefis ki zot pou perdi.  Me sa ki pli enportan e primordyal ki trouve dan sa Lalwa se proteksyon travayer ki pou nou i tre, tre enportan, i sakre pou nou bann prensip koman parti ki opourvwar e mon kontan ki sa in ganny upheld dan sa Lalwa.  Savedir bann travayer i bezwen konforte ki la ki i fasil, i pou vin pli fasil avek sa Lalwa pou wind up en konpannyen pou fer li aret fanksyonnen pou plizyer bon rezon ekonomik.  Lentere travayer i first and for most dan sa Lalwa e sa i tre, tre enportan akoz souvandfwa isi nou, nou demann kestyon be ki arive avek travayer ler sa lakonpannyen pe fermen?  Ki pou arive avek travayer ler bann lezot lakonpannyen i fermen?  Alors mon krwar sa i tre, tre enportan.

Mr Speaker pou fermen en lakonpannyen parfwa i osi neseser ki i speedy, i en prose ki ase vit e sa Lalwa i fer provizyon pou sa prose vin ase vit akoz parey nou konnen parfwa i neseser ki sa lakonpannyen i ganny fermen dan en dele letan rezonnab, enn pou protez travayer me osi pou anpese ki i annan further losses in the company, avek bann lezot dimoun, me osi bann dimoun ki’n envestir e annou pa bliy sa Proze de Lwa pe deal avek plizyer kalite lakonpannyen e nou’n etablir stock exchange.  Alors its investment of individuals also.  I pa zis investment bann dimoun ki annan en ta larzan sa, i investment shareholders e la mon pe koz pirman, mon pa pe koz lo bann dimoun ki pe invest larzan, en kantite milyon, eksetera me mon pe koz lo sa Seselwa ki li i annan son share dan SACOS, i annan son share dan SeyBrew, i annan son share dan diferan lakonpannyen.  Son interest pou nou i enportan, sirtou la ki nou pe al lo stock exchange e nou pe ankouraz dimoun pou aste shares dan biznes, me i bezwen konnen ki prose ki anplas, zour si ever sa lakonpannyen i deside fermen.  Mon krwar i annan en gran ledikasyon piblik pou nou fer an sa ki konsern sa.  Alors nou, nou pe siport sa Proze de Lwa akoz i vreman met bann mekanizm an plas pou fer sir ki bann endividi i deside envestir ozordi, oubyen bann travayer ki lamazorite nou popilasyon, the work force i dan private sector, ki deside zwenn en lakonpannyen alors la i a santi ki i annan serten rekour an ka ki en biznes i fermen.

Mr Speaker mon dernyen pwen mon anvi fer lo sa bout Lalwa se groser sa Lalwa ki’n vin devan nou, i en gro bout Lalwa, i probableman pli gro bout Lalwa ki nou’n deal avek depi ler mwan mon dan Lasanble, i annan en katite, kantite paz 300/400 ekek paz, i pran en kantite letan pou lir, i pran en kantite letan pou konpran sa Lalwa.  Me sa ki kler dan sa Proze de Lwa se ki it is not by default i koumsa, mon krwar it is purposely like this, it is by design akoz i met anplas tou bann steps neseser dan tou bann diferan senaryo ler en company is winding up. Napa byen, byen Lalwa ki vin devan nou ki koumsa.  I met tou sa bann detay pou ki savedir i kler e byen detaye, ki ou bezwen fer dan lenstans kot en lakonpannyen i pe ganny wind up e i is being declared insolvent.  Sa ki pli enportan se, wi nou annan en bon Lalwa ozordi e mon pou koz en pti pe taler dan mon lot lentervansansyon.  Nou annan en bout Lalwa ozordi ki byen detaye, ki’n ganny byen prepare, me ki mekanizm ki nou annan anplas pou fer sir ki i ganny byen enplimante?  Mon krwar sa i osi enportan e i osi neseser zis parey Lalwa ki gouvern bann lakonpannyen, i pa ti zis en bout Lalwa ki ti vin devan nou, me i ti ganny swivi par en bidze ki ti siport biro Rezistrayon, i ti ganny swivi par en plan daksyon pou fer sir ki sa biro i ganny tou lekipman e sipor neseser, i ti fer sir ki i annan ase lenvestisman dan sa biro.  Mon krwar i osi enportan ki avek sa bout Lalwa ki mon mazinen i pou tonm anba biro Rezistrayon, mon pa tro sir, ki osi i annan tou bann mekanizm neseser pou fer sir ki i ganny byen enplimante.  Mon dir sa akoz kosyon ki’n ganny leve, souleve par Onorab Lucas i tre, tre enportan.  Sa Lalwa i kapab mars byen a lavantaz bann lakonpannyen e fer en kantite envestiser parey Onorab Vel in fer resorti ek Onorab Pillay, vin dan nou pei, santi li fasil pou fer en biznes, me i osi kapab fer ki bann dimoun ki anvi retard en prose oubyen fer larzan dan en prose, i osi annan provizyon pou li kapab kas sa Lalwa oubyen bend the rules pou li kapab fer sa.  Alors mon swete ki i ganny byen enplimante.

Avek sa Mr Speaker mon pou aport mon sipor a sa Proze de Lwa.  Thank you.

 

MR SPEAKER

Bon Minister Right of Reply, a konklizyon Minis a osi finalman dir nou konbyen paz sa Lalwa i annan.  Minister.

 

MINISTER PIERRE LAPORTE

Mr Speaker mon pa pou long, mon krwar bann Manm in koz tre fortman antraver sa proze de Lwa.  Mon pou petet komans avek, pran kot Onorab Rose in kite, mon osi mon bezwen dir Mr Speaker ki ler mon’n lir sa Lalwa as gro parey i ete mon kapab dekrir li koman en zoli morso travay AG’s Office, akoz menm si i gro, souvan Lalwa i vini, byen sir tou keksoz i annan son fason me sa Lalwa i lozik, i kler, i byen organize, i byen prepare.  So pou mwan menm si i gro mon vwar li fasil pou en dimoun pas ladan, so mon zwenn Onorab Rose pou felisit biro Atorni Zeneral pou en bon travay.

Pete zis rapidman Mr Speaker, bann pwen ki’n ganny touse, bann pwen tre enportan.  Mesaz kler ki ale se ki nou annan en morso Lalwa ki modern, ki anlinny avek realite de-no-zour, ki adres serten defayans ki vye Lalwa ti annan.  Me sirtou sa laspe proteksyon, proteksyon pou tou.  Sa morso Lalwa i anmenn proteksyon pou lenvestiser e parey Onorab Pillay in fer sorti, enkli bann pti biznes avek sa benchmark R25 mil, i anmenn proteksyon pou bann dimoun bann creditors parey nou dir, bann dimoun ki ganny dwa larzan, i anmenn proteksyon pou travayer, me i anmenn menm proteksyon pour bann ki dwa.  Alors lesansyel se ki nou annan en morso Lalwa ki kler e ki fasil pou pete Zidisyer e bann profesyonnel dan sa domenn legal pou zot kapab enplimant sa Lalwa.

Wi Onorab Rose ou annan en pwen byen ki nou devret sansibiliz popilasyon dan sa travay, alors mon osi mon tre satisfe ek sa Lalwa e mon apresye ki Lasanble Nasyonal in anmenn en sipor tre for pour sa.  Mon take note Onorab Lucas serten pwen ki ou’n fer leve konsernan nesesite pou regilasyon, absoliman en kantite travay i ganny fer pandan sa dernyen 4/5 an lo laspe modernizasyon legal, pa zis lo kot ekonomik finansyel.  E mon kapab dir ou poudir biro Atorni Zeneral pa akoz la ozordi, be zot annan en defi enorm devan zot e nou’n menm bezwen demann lasistans nou bann partener pou anmenn serten drafters e lezot profesyon.  Alors i pa’n en travay fasil e i annan en kantite travay ankor pou fer, alor annou kontinnyen travay ansanm nou tou e ankor mon remersi zot pou siport sa Proze de Lwa.  Mersi.

 

MR SPEAKER

Bon in ariv ler, konbyen paz sa an total?  269?  Personn pa konnen kwa sa dernyen soz an Laten la anler la?  269, this is 269.

 

MINISTER PIERRE LAPORTE

Par AG 269. Yes.

 

MR SPEAKER

Ok.  In ariv ler pou pran en vot lo merit sa Bill.  Tou bann ki anfaver?  Okenn ki kont?  Nou a ganny en formal second reading.

THE CLERK

A Bill of an Act to repeal the Bankruptcy and Insolvency Act Cap 13 into consolidate the law relating to bankruptcy of individuals, winding up of companies and company reorganization and for matters connected therewith and incidental thereto.

 

MR SPEAKER

Ok mon a ganny mon en Mosyon aprezan pou nou sot Committee Stage.

 

HON MARIE-ANTOINETTE ROSE

Mr Speaker anba Order 91(1) mon move ki nou sot Orders 65 to 70, ki nou sispann Orders 65 to 70 pou sot Committee Stage.   Thank you.

MR SPEAKER

Okenn ki segonde?

 

HON CHARLES DE COMMARMOND

Mr Speaker mon segonn sa Mosyon.

 

MR SPEAKER

Bon, nou ava pran en vot lo sa Mosyon.  Tou bann ki anfaver ki nou sispann Committee Stage?  Okenn ki kont?  Bon mon a ganny en Motion for third reading.

HON MARIE-ANTOINETTE ROSE

Mr Speaker anba Order 71(1) mon move ki nou lir sa Bill en trwazyenm fwa.

 

MR SPEAKER

Okenn ki segonde.

 

HON CHARLES DE COMMARMOND

Seconded Mr Speaker.

MR SPEAKER

Bon, nou a pran en vot.  Tou bann ki anfaver?  Okenn ki kont?  Bon mon a ganny mon en third reading.

THE CLERK

This Act maybe cited as the Insolvency Act 2013.

MR SPEAKER

Ok Bill in pase, nou ava pran dezyenm Bill ki lo nou Order Paper e sa se Companies Amendment Bill. Motion for second reading.

 

HON MARIE-ANTOINETTE ROSE

Mr Speaker anba Order 64(2) mon move ki nou lir sa Bill en dezyenm fwa.

 

MR SPEAKER

Okenn ki segonde.

 

HON CHARLES DE COMMARMOND

Mr Speaker mon segonn sa Mosyon.

 

MR SPEAKER

Bon, mon envit Minis aprezan pou entrodwir son Bill.

 

MINISTER PIERRE LAPORTE

Mersi Mr Speaker mon pou esey tre bref.  Parey lannen pase zot konnen nou ti vin dan Lasanble pou demann serten lamannman avek Companies Act, nou ti fer konpran Lasanble ki pou annan serten lezot lamannman ki pou vini.  Companies Act i enn bann pli gro Lalwa, morso lezislasyon ki egziste e i annan ankor dan lavenir bann provizyon adisyonnel ki nou pou bezwen kontinnyen travay lo la.  Me nou’n vwar nesesite pou fer sa bann amannman anmezir nou ale pou kapab permet nou pou swiv nou bann reform sirtou dan lanvironnman biznes.

An sa ki konsern sa bann amannman ki devan nou ozordi Mr Speaker, i annan seksyon 2, seksyon 122 dan parti nimero 4, tousala i bann provizyon ki lie avek sa kestyon insolvency, fait, bankruptcy, alors mon pa pou tous lo la mon a zis fer resorti lefe ki dan seksyon 4(1)(c) e 2 sa Proze de Lwa i entrodwir en opsyon ki met bann obzektiv ki en bi legal dan memorandum en lakonpannyen ler sa pe ganny fer.

Dan seksyon 10 Lalwa i retir diskresyon Rezistra an relasyon avek rezistreman an vi ki pour bann lakonpannyen pou kapab anrezistre elektronikman.  Parey zot konnen resaman ler nou ti entrodwir anrezistreman elektronik pou konpannyen kot biro Rezistra, nou ti osi elimin sa requirement ki fors Rezistra, dimoun bezwen al kot en Noter pou fer son bann memorandum.  Alors sa diskresyon in ganny eliminen.

Rapidman Mr Speaker sa bann amannman ki devan nou i annan lentrodiksyon en nouvo seksyon 342(a) pou lanrezistreman bann lakonpanyen parey mon’n dir par mwayen elektronik.  Dan first schedule part 1, parti 1 e 3 nou retir paragraf 3 e nou ranplas li par en lopsyon pou deklar bann lobzektif ouswa rezon legal.

An konklizyon Mr Speaker sa bann amannman ki devan nou i tous de laspe prensipal.  Dabor pou aliny sa nouvo Act Insolvency avek Companies Act limenm e dezyenmman pou permet regilariz sa laspe anrezistreman elektronik ki’n deza ganny fer lannen pase.  So avek sa mon ava termini mon lentervansyon.  Mersi.

 

MR SPEAKER

Bon, deba i ouver.  Okenn ki oule…… Onorab Fideria.

 

HON EMMANUEL FIDERIA

Mersi Mr Speaker.  Mr Speaker ozordi nou Lasanble pe ganny demande pou aprouv serten lamannman ki Minis Finans in prezant devan nou Lasanble.  Mon rapel ler Minis Finans ti prezant son Bidze pour lannen 2013, e dan son diskour i ti mansyonnen ki enn son preokipasyon se pou donn latansyon serye e amelyor nou ranking o nivo mondyal pou permet bann dimoun ki ler in deside fer biznes dan nou pei, swa nou prop sitwayen, swa etranze zot pa pri dan en bann anbouteyaz.  Lide ki zot devret santi zot bann prosedir fasil e keksoz i ganny fer dan en dele letan rezonnab.

Wi Mr Speaker dan en lemonn pli konpetitiv ki zanmen napa plas pou les bann prosedir teknokrat ek birokratik an ekse pou anpay nou dan nou lipye.  Isi dan Sesel nou bezwen kontinnyen atir bokou lenvestisman.  Nou pa kapab kontinnyen fer keksoz dan menm fason, nou osi endispansab ki’n vin pli konpetitif e anmenn bann keksoz inovativ kot nou osi nou a ganny nou par dan sa gato ki pe ganny partaze.  Savedir bann lenvestisman lokal swa etranze.

Mr Speaker Sesel i en pei kot nou annan stabilite politik, nou’n napa lager eknik, nou’n napa lager ant bann diferan tandans oubyen krwayans relizyez.  Sosyete i ganny kree lo legalite dan loportinite pou nou tou nou sitwayen leve debourye.  Gouvernman i met larzan kot nou dimoun i kapab prete pou debourye, nou pa kapab tou nou ranking ganny grade sitan ba, nou pa kapab les bann pei pas devan nou, sirtou bann sirkonstans kot sa bann pei pou plizyer lannen zot in dan lager sivil kot enstabilite politik in form par zot lavi toulezour.  Nou bezwen met nou lakaz annord, kot nou vrwar i annan landrwa ki nou bezwen anbelir e permet kree e annan sa bon lanvironnman pou dimoun envestir annou pa tarde, annou bouze.

Wi Mr Speaker, aparti lannen prosenn Sesel pou komans pey son det e koman en pei nou bezwen trouv plizyer milyon roupi, konverti an deviz etranzer pou nou pey nou det.  Sa i fer ki nou bezwen kre sa bon lanvironnman pou nou ganny sa lenvestisman ou kapital neseser pou permet nou reste debout, ki problenm napa pa vin ankor devan nou laport.  I tre enportan alor ki nou bann Lalwa ki diriz nou bann konpannyen i reste relevan avek larealite ozordi.  Serten nou bann Lalwa i date depi 1898, serten 1936, menm nou Companies Act i baze depi 1972.  E sa ki sa Bill pe demande se ki nou moderniz li pou vin azour avek larealite ozordi.

Mr Speaker ozordi sa Bill pe demande ki en konpannyen i kapab anrezistre online.  Nou kapab, akoz ozordi Sesel in envestir plis ki 100milyon Ero pou nou anmenn kab fibobtik.  Anrezistreman konpannyen online i reprezant pou mwan dan Sesel en pa desisif e mon vwar sa koman en keksoz tre fantastik e i fer pli vit pou anrezistre en konpannyen, sa osi i koup lo depans ki sa envestiser i bezwen fer.

Lot konponan enportan ki sa Bill pe ganny adrese dan seksyon 5 Bill, ki pe demannde ki nou repeal sa mo ki fer referans avek christian name.  Pa tou dimoun ki oule envestir ki annan christian name.  Sa osi i parmi bann mezir ki ava ede pou nou tir bann lanpayaz kot i annan.

Mr Speaker demars Sesel pou kre lanvironnman biznes ki kler, transparan e endispansab pou tou sosyete modern enkli bann gran pei endistralize pe rode lenvestisman akoz zot bezwen lenvestisman.  Nou lakonplisman, nou bann rev en Nouvo Sesel.  Si nou fer farous envestiser napa lenvestisman, lakonplisman rev sak Seselwa pou amelyor son biznes si lezot biznes pa permet li pou vann son prodwi pa ganny kontinnyen kree dan nou pei Sesel.  Bann ki ankor krwar ki Sesel i kapab pous etranze kre lobstak pou zot envestir zot larzan pe viv dan en rev, in plis ki ler pou nou leve dan sa kosmar lepase e fer fas avek larealite sa lemonn ozordi.

Mr Speaker annou depay nou lekor avek sa bann vye manni lepase, annou aret koz avek lepase.  In plis ki ler pou nou koz avek prezan, in plis ki ler pou nou koz avek lavenir Sesel, byennet ek prosperite sak Seselwa.  Mr Speaker avek sa detrwa mo, mon oule met lo rikord ki mon pou siport sa Bill.  Mon remersi ou.  Mersi.

 

MR SPEAKER

Onorab Pierre.

 

HON DAVID PIERRE

Mr Speaker mon pou komans an dizan, an servan en pti mo ki Minis in refer sorti dan son lentervansyon.  Minis in dir nou ki sa Companies Act i en Act ki’n la pou en kantite lannen, annefe in la depi 1972 e in agree ki in annan plizyer lamannman ki’n ganny fer avek sa Act, ozordi nou annan enpe lamannman devan nou e in dir nou poudir pou annan ankor lamannman ki pou vini plitar.

Mr Speaker dan sa konteks mwan mon ti a kontan dir poudir mon pa satisfe pou vwar ki lamannman avek Companies Act i ganny fer dan en fason piecemeal, mon ti ava kontan vwar en revizyon enpe total pou fer sir ki sa Companies Act i vin enn ki modern parey sa Insolvency Bill ki nou fek pase e ki byento pou vin Lalwa.

Mr Speaker parey mon’n dir Companies Act i en vye Lalwa date depi 1972, ki vedir i annan plis ki 40an depi ki sa Lalwa i egziste e i date depi lepok kolonyal.  Mon konnen ki i annan en katite lamannman ki’n ganny fer parey Minis in dir dan sa Lalwa pandan sa dernyen 40enn lannen.  Me menm sa Companies Act i still enn ki pa modern e i pa zwenn lekspektasyon kominote biznes e sa i dezapwent mwan en kantite Mr Speaker.  Lamannman ki devan nou ozordi i plito senpleman pou met sa Companies Act azour avek sa Lalwa modern ki nou’n fek pase la ozordi.  Me parey mwan mon pe dir nou bezwen al pli lwen, e koman en Manm Parlman mon oule pouse ki sa Act i vreman ganny revize dan son totalite e ganny modernize avek bi pou fer li vin pli konpreansiv e pli user friendly pou nou met li azour ek bann Act modern pou ki Sesel i kapab reponn a bann demann nou kominote biznes lokal e etranze.

Mr Speaker nou anvi koman en pei ki nou kapab devlop plis ekonomikman, anmenn plis FDI e enn bann keksoz ki nou bezwen fer, e la mon pe dir koman Atorni Zeneral i la, donn lofis Atorni Zeneral tou son resours ki i bezwen pou li kapab speed up avek sa bann lamannman ki nou bezwen fer avek bann Lalwa ki enportan pou nou sanze dan sa pei.

Ozordi Mr Speaker nou ti devret pe profite pou nou fer bann sanzman dan sa vye Lalwa kot alafendizour nou dan sa senkyenm Lasanble nou a kapab dir ki nou’n donn nou pei sa Lalwa konplet, tel parey nou’n fer avek Insolvency Bill ki’n fek pase pli boner.  Kot nou tou, nou kapab donn bann businessman sa lanvironnman e klima fer biznes ki ideal pou en Seselwa, oubyen en group Seselwa ki anvi lans dan en nouvo biznes oubyen agrandi son biznes ki deza la.  Nou bezwen donn bann etranze osi byen ki bann Seselwa ki anvi vin fer biznes dan sa pei konfidans e konfyans ki ler zot lans dan en biznes, zot biznes i annan en gran sans reisir akoz nou bann Lalwa ki gouvern nou bann tel biznes i bann Lalwa ki modern e bann Lalwa ki konpreansiv.

Mr Speaker en Lalwa modern i a ed Sesel efas sa vilen limaz e vilen rikord dapre bann norm enternasyonal konmkwa ki i difisil fer biznes dan nou pei e kot Sesel i ganny rank vreman ba menm parmi bann pei Afriken.  Mr Speaker fodre pa ki nou obliye ki ozordi Gouvernman pe demann Seselwa pou leve e debourye, ki en lapel ki a mon avi ki fantastik.  Wi, fodre ki Seselwa i leve e debourye, me eski ozordi pa ti devret vreman ganny servi koman en legzanp par Gouvernman pou montre Seselwa ki zot annan sa volonte pou donn nou pei sa Lalwa ki ti pou ede fer li pli fasil pou en Seselwa leve e debourye?

Mr Speaker pa ti a byen ki nou donn Seselwa sa Lalwa ki pou vreman larg zot lanmen pou zot debourye.  Prezidan Larepiblik dan plizyer diskour in lans en lapel pour Seselwa lans dan biznes e vin bann antreprener lokal.  Me eski pa ti a byen ki nou ti a kre sa striktir pou vreman ankouraz Seselwa pou rantre dan biznes ek en vre sans pou zot biznes grandi e reisi?  Mr Speaker mon lentervansyon ozordi i anmenn mwan pou demann revizyon konplet sa vye Companies Act. Oubyen kestyon petet i devret plito lekel bann lezot lamannman ki nou ti’n devret pe konsidere ozordi, me ki pa devan sa Lasanble la devan nou?

Mr Speaker premyerman nou vye Lalwa pa permet en sole trader, e la mon pou donn en pe legzanp.  Nou vye Lalwa pa permet en sole trader form en lakonpannyen oubyen pran en stati legal ki en lakonpannyen i annan.  En single shareholder pa kapab form en lakonpannyen.  Se pourtan provizyon i ganny trouve dan bann Lalwa modern ozordi enpe partou dan lemonn, menm bann pei parey Sengapour, Malezi, Moris e menm Sir Lanka ki son Prezidan fer ran nou en vizit tou dernyenman.  E Minis i konnen ki son lavantaz si en sole trader i kapab ganny stati en lakonpannyen.  I vedir ki i a kapab ganny sa kalite proteksyon anba Lalwa ki en lakonpannyen i gannyen.  Par egzanp ler en lakonpannyen i fait bann shareholders i ganny bokou proteksyon.  Zot liability i plito egal avek zot shared capital sa lakonpannyen.  Tandis ki en sole trader napa sa kalite proteksyon e zot bann byen personnel i kapab ganny afekte dan bann ka kot bann creditors i anmenn zot Ankour.

Mr Speaker sa i enn bann rezon akoz ki en sole trader ozordi i trouv li difisil pou li agrandi oubyen devlop son biznes.  Akoz i pa oule pran bann tel risk.  Mon ti ava kontan petet si Minis i kapab pronons son lekor lo sa size.  Avek en tel lamannman Mr Speaker, en single director i a kapab run en lakonpannyen.  Ozordi dan nou pei sa pa posib.  Fodre ki i annan de.

Mr Speaker nou annan en Lalwa ozordi ki ankor pe ensiste lo en Memorandum of Association, kan lemonn pe dir ki non.  Sa ki nou bezwen se zis plito Articles of Association olye ki en memorandum.  Sa ki en biznes i kapab fer i devret reste ouver as long ki i lawful.  Annou fer li posib pou en biznes fasilman agrandi e diversifye son lalinny biznes.  Annou tir bann kondisyon ki fer li difisil pou en biznes grandi.

Ozordi bann Lalwa modern in streamline sa size capital structure en lakonpannyen e nou, nou ankor pe ensiste dan nou vye Lalwa lo the nominal shared capital oubyen paid or unpaid capital. Tousala i bann lanpayaz ki nou bezwen tire dan sa vye Lalwa e mwan koman Lider Lopozisyon dan sa pei mon pe lans en lapel ki nou vwar sa bann lamannman, vin devan sa Lasanble pli boner rather than plitar.  Akoz Mr Speaker nou pa fer en lamannman pou ensiste lo zis the stated capital ki an prensip i kouver tou sa ki mon’n mansyonnen par devan.

Mr Speaker, pli boner Lasanble in pas parey mon’n dir en Insolvency Bill ki modern e ki konplet.  Me nou annan en Lalwa lakonpannyen ki pa provide pou menm en solvency test ki an prensip i kapab ganny fer anyelman pou evalye the health oubyen financial status of en lakonpannyen.  Kot bann ratios ki a ganny servi pou en tel tes i a ganny stipile klerman.  Sa Mr Speaker i ava ede pou anpese ki i annan okenn sudden insolvency par okenn lakonpannyen.  En tel tes i a aganny fer toule lannen e en deklarasyon i a ganny fer par sa lakonpannyen lo sa size.

Mr Speaker detrwa lanen pase ler lemonn ti pas dan en tirbilans ekonomik e bann gran lakonpannyen antraver lemonn parey Enron, Lehman Brothers and World.com ti fait, bann gran pei devlope ti ganny forse pou revwar zot bann Lalwa ki diriz bann lakonpannyen e enn bann lamannman ki zot ti vwar li neseser pou fer sete an relasyon ek kalite lenformasyon ki en lakonpannyen i bezwen fourni ler zot fer zot annual returns.  Ki kalite sertifika ki zot bezwen provide?  Ki kalite deklarasyon ki zot bezwen fer?  Pou nou sa size dan nou Lalwa nou pa ankor kapab deal avek sa.  Anplis menm si lemonn biznes in vin pli modern, bann accounting records ki bezwen ganny garde dapre nou Lalwa i reste parey, ki kalite financial statement ki en lakonpannyen i devret prepare pa’n ganny sanze?  Ki kalite accounting standards ki devret ganny swiv ler en lakonpannyen i prepar son annual financial statement pa’n ganny sanze?  Ki kalte auditing standard ki devret ganny swiv?  Ki fason lapwentman Oditer pou sa lakonpannyen i devret ganny fer?  Tousala in reste statik pandan sa dernyen 40an e mon ti krwar ki sete sa ki ti pou vin size bann lamannman ki devan nou la ozordi.  Me malerezman Mr Speaker, Minis pa ankor anmenn sa bann lamannman pou nou deal avek.  Petet, Minis i a kapab donn nou en leksplikasyon dan son summing up.

Mr Speaker lemonn biznes ozordi parey bokou entervenan ki’n koze taler in refer sorti i modern e nou, nou bezwen moderniz nou Lalwa.  Moman in arive, in ler pou nou fer li, alors annou fer li.

Mr Speaker petet an konklizyon mon a osi dir ki Lalwa i devret fer provizyon pou nou setup en Advisory Commission e sa mon ti krwar pou vin devan nou ozordi and again i pa la pou donn konsey e pou travay etrwatman ek Registrar of Companies.  Tousala nou pa ankor kapab aziste.

Mr Speaker anplis nou ti kapab profit sa loportinite pou nou fer provizyon anba Lalwa antraver en lamannman pou nou setup en Companies Dispute Board avek bi pou rezourd bann difikilte oubyen bann diskort ki kapab arive ant bann lakonpannyen.  Ozordi Sesel sel fason pou rezourd bann disputes se pou al Ankour.  Me avek lentrodiksyon en tel board Lakour ava ganny servi konman en last resort.

Tousala Mr Speaker i senpleman enpe bann size ki merit ganny adrese e deal avek oubyen pran an konsiderasyon ler nou fer nou nouvo Companies Act oubyen ler nouvo lamannman i vin devan sa Lasanble an relasyon avek Companies Act, akoz i enportan pou nou kre sa klima e sa lanvironnman pou en Seselwa ou en group Seselwa fer biznes avek en gran sans pou son biznes reisir.  Apre tou nou, nou bann reprezantan Lepep Seselwa.  Nou la pou nou fer sir ki nou donn Lepep Seselwa sa ki byen.  Ozordi kekfwa napa en katite lakonpannyen parey nou ti ava voudre annan dan sa pei.  Ozordi sa i ankor petet ganny gete koman en pti gin, me alavenir mon konvenki e mon konnen ki avek the right climate pou annan bokou plis biznes, bokou plis lakonpannyen ki tir zot figir dan sa pei e letan sa i arive Minis e Sesel an zeneral pou vwar sa nesesite pou nou moderniz e aranz nou Lalwa.  Annou vin en group dimoun ki proaktiv.  Annou pa esper arive pou nou reazir, annou aranz nou Lalwa, annou fer li pli byen, annou fer li pli for, annou donn sak Seselwa ki deside antre dan en biznes e form en lakonpannyen annou donn li sa real sans, sa real posibilite pou li kapab fer en sikse e sa i a senpleman kapab arive si nou moderniz tou nou bann Lalwa e met li azour avek bann Lalwa modern e enternasyonal.  Mersi Mr Speaker.

 

MR SPEAKER

Onorab Rose.

 

HON MARIE-ANTOINETTE ROSE

Mersi Mr Speaker.  Mr Speaker premyerman mon ti a kontan reponn lentervansyon Lider Lopozisyon akoz in dir en kantite keksoz.  I annan ki mon dakor avek, i annan ki mon pa dakor avek pou plizyer rezon.  I annan bann nide ki’n ganny met devan ki tre liberal e tre avanse ki mon partaze, malerezman i annan serten nide ki enpe demode a mon avi e ki pa reponn lapel legzizans modern enternasyonal sirtou apre 2008 e bann defi ekonomik ki lemonn pe fer fas avek.  I annan serten bout dan sa Companies Act ki pa kapab ganny amande akoz i pou bezwen ganny amande selman apre ki serten lezot bout lezislasyon in ganny pase, alors nou pa kapab antisip son lamannman ozordi, nou pa kapab dir i bezwen ganny fer la akoz i pa pou annakor avek serten lezot lezislasyon e i annan serten bout ki deza egziste dan sa Insolvency Bill ki nou fek pase, so sanmenm sa mon krwar ti byen ki nou fer sa de bout Lalwa annakor. Wi i annan serten pwen ki’n fer resorti ki byen valab, me i deza annan ki egziste dan sa bout Lalwa, i annan ki pou selman kapab ganny met an aplikasyon ler serten lezot bout lezislayon i vin devan nou Lasanble.  Alors menm si mon osi mon pa konfortab ki nou pe pas serten bout Lalwa on the Companies Act, me i nesesit ki i ganny fer annakor avek lezot Lalwa.

Me kantmenm sa mon partaz pwennvi Lider Lopozisyon an sa ki konsern the ease of doing business in Seychelles, selman mon pou pran li dan en lot angle akoz mon osi dakor ki sa pozisyon ki in pran i reter pozisyon ki nou Lasanble nou ti pran Desanm 2012 dan nou lentervansyon lo Bidze 2013 osi lo nou lentervansyon dan State of The Nation Address o komansman sa lannen kot enn nou ti koz fortman lo sa kote latab lo aksyon.

Nou pa anvi zis vwar bann bout Lalwa ki ganny met devan nou e kot nou donn sipor akoz veritableman i bezwen sipor.  Me nou bezwen vwar, dekoul dan sa bann bout Lalwa aksyon konkret ki ariv kot sa dimoun dan distrik, ki ariv kot sa pti antreprener, ki ariv kot sa businessman Seselwa ouswa etranze, me la mon pe koz prensipalman sa businessman Seselwa ki i vwar kimannyer sa bout Lalwa i enpakte lo li e la nou pe koz lo pragmatism e nou pe koz lo sense of realism.  Annou realis parey Prezidan in dir an sa ki konsern biznes dan Sesel.

I vre ki en kantite bann Lalwa ki pe vin devan nou sa bout Lalwa, sa insolvency i bann nide e bann gran prensip enorm enternasyonal e nou’n ganny sipor bann eksper enternasyonal pou ed nou drafte e met ansanm sa bann nide.  Petet nou’n rod bann best practices dan bann pei, dan bann pti pei, dan bann pti leta zil.  Me at the end of the day i bezwen en Lalwa ki reflekte larealite Sesel and it has to be Seychellois owned. Tout an prenan kont ki nou pa zis fer biznes ek Sesel, dan Sesel me biznes i bezwen ganny fer avek bann partener aletranze.  So i bezwen annan sa eleman standar enternasyonal.  Me ozordi nou Lasanble nou pe pronons nou tre klerman e tre fortman e se la kot mon zwenn Onorab Fideria avek Onorab Lider Lopozisyon pou nou koz tre for lo small and medium enterprise dan Sesel, bann dimoun ki anvi, pe konmans fer en biznes, bann dimoun ki pe debourye me i annan, i reste en kantite barriers and to entry and the ease of doing business i reste en kantite.  A mon avi en katite i annan pou fer avek Lalwa me a mon avi osi en kantite i annan pou fer avek mindset.  E la mon ti an kontan siport lapel Prezidan dan son diskour National Day, lazournen nasyonal kot i ti dedye preski antyerman son diskour lo the ease of doing business in Seychelles, pti biznes, mwayen antrepriz kot nou bezwen kapab deblok zot e ed zot kapab devlope.  Pou bon rezon ozordi in ganny prouve dan en kantite lekonomi ki wi, otan ki nou bezwen foreign directing investment, me se bann pti e mwayen biznes ki siport an gran parti lekonomi, ki siport employment e ki siport bann fanmiy pou debout lo zot de lipye, pou sorti from welfare to work e pou ede dan economic growth ki ti lobzektif Bidze 2013 ki ti met devan nou an Desanm 2012.

Mr Speaker nou osi dan sa Lasanble detrwa semenn pase Onorab Jeannevol ti anmenn en Mosyon zisteman ki ozordi pe kal demars Gouvernman e sa bann Proze de Lwa ki devan nou e i fantastik ler Sesel nou annan en rating fer biznes ki o, i fer nou look good on paper.  I fer nou rating monte, i fer nou kapab fer bann zoli diskour dan bann konferans enternasyonal, me eski sa i pe dekoul kot sa dimoun, sa Seselwa ki anvi li osi i antre e donn koudmen e leve e debourye?

Sa ki pli enportan ozordi pou nou Mr Speaker se ki Minis Finans i realiz e i reponn lapel nou Lasanble pour ki enn nou kapab, nou bann fanksyonner piblik e bann fanksyonner dan private sector, bann financial institutions i kapab enplimant sa bann Lalwa byen e i kapab asize e fer the ease of doing business in Seychelles vin en realite.

Ozordi i pa pros avek en realite, i annan en kantite baryer Mr Speaker, par egzanp i annan en kantite lanpayaz birokratik ki egziste, en kantite form pou ranpli, en katite inspections pou fer, en kantite vas et vien, en dimoun i bezwen fer 5 phone call avan ler i ganny en larepons, avan ler i bezwen ganny menm en dimoun ki kapab ekout li, i annan en kantite latitid kot en kantite fwa kot dimoun zis pa konnen, en dimoun i lev telefonn i demann en lenformasyon, on the other end i dir madanm mon pa konnen.  So it is, nou bezwen sanzman mindset Minis e en sanzman mindset i pa pou vin avek zis en Lalwa, i vin avek en sansibilizasyon nasyonal, en sansibilizasyon lo nivo Gouvernman, en sansibilizasyon lo nivo sekter prive pour ki lafason ki nou fanksyonnen i business like.  Akoz nou pa kapab annan en mantalite, nou pa fanksyonn avek en latitd business like me selman nou ekspekte ki the private sector, nou pti e mwayen antrepriz e bann gro biznes osi zot, zot latitid i business like, selman latitid dan Gouvernman oubyen sa service provider li i ok, i relax, i laid back.  Nou bezwen annan en mind set kot sa i sanze e sa i lo tou nivo e tou dimoun ki konsernen avek economic growth dan nou pei.

I osi vin avek lespri inovasyon e parey mon’n dir swa i realis akoz ozordi Seselwa i annan en kantite nide lo kimannyer pou fer biznes, kantite servis Seselwa i anvi ofer, en katite keksoz zot anvi fer.  Swa en pti cottage industry kot zot, swa en gro biznes, swa en pti biznes swa en partenarya avek sekter prive, kantite keksoz.  Seselwa i ganny ekspoze, i travel, i annan internet, i annan en kantite overload lenformasyon, en katite keksoz i anvi fer me i pa kapab fer akoz biro kot i ale oubyen landrwa pou fasilit li enn pa konpran ki i anvi fer, pa krwar dan si ki i anvi fer oubyen zis sa teknolozi oubyen sa lespri inovasyon pa ankor ariv devan laport sa biro.  Petet Biro Standar pa ankor kapab mezir sa keksoz ki li i anvi kapab provide oubyen Lotorite Planning pa ankor kapab les li fer sa plan lafason ki li i anvi fer.  Tout anprenan kont ki wi, nou dakor ki i bezwen annan standar Sesel me dabor tou pei devlope kot nou’n travel i annan standar.  Nou pran legzanp Sengapour kot enn bann pei ki annan pli gran standar me the ease of doing business i osi fasil menm si i annan standar.  Mon koz prensipalman la par egzanp an sa ki konsern environmental health, lasante, planning, bann lenstans, licensing, bann lenstans ki ed dimoun pou fer en biznes pou ki zot a kapab konpran vreman lespri inovasyon.

E osi Mr Speaker, lapel se konpran lespri pti biznes, mon krwar i en lapel ki nou Lasanble ti demande dernyen fwa dan Mosyon Onorab Jeannevol.  Ki en pti biznes ek en gro biznes i de diferan biznes, de diferan mindset, de diferan setup e ou pa kapab tret tou biznes parey.  I pa normal e si nou bezwen serten tretman preferansyel e dan lanons ki ti ganny fer Prezidan, i annan serten move pou tret pti biznes avek en lot mindset, avek en lot nide akoz laplipar letan sa bann pti biznes i de zenn ki fek konmanse, i en fanmiy ki fek konmanse, i bann pti dimoun ki anvi sorti lo depandans en saler me vin lo depandans income of a business.

Apre dernyen pwen e sa i bann pwen ki nou ti fer sorti isi dan Lasanble e pwen ki Prezidan in fer dan son lanons Lafet Nasyonal, se annou ankouraz local investment.  En kantite fwa dan Sesel nou tant pou tret en foreign investor bokou, bokou avek bokou plis valer ki en local investor e sa mon pa pe koz zis dan Gouvernman, mon pe koz dan private sector, mon pe koz lo bann financial institutions ki pli pare pou asize pou bwar dite avek en foreign investor e krwar ki sa foreign investor i annan en kantite larzan, en kantite kas pou met dan  ou lekonomi kan an realite i pe pran nou prop kas, i pe fer biznes dan nou prop pei kan nou prop Seselwa ti kapab fer li.  So annou ouver laport avek nou local investors, nou bann Seselwa ki zot osi zot annan ka, zot annan lespri inovasyon, annou pare pou nou asize bwar dite avek zot e ekoute ki zot annan pou ofer nou pei e ki zot annan pou ofer nou lekonomi.

Mr Speaker sa i mon kontribisyon sa ki konsern sa Companies Amendment Act e mon espere ki Minis prezan i a kapab osi koz en bann partener ki i koz avek pou fer pase nou mesaz e nou lanvi profon pou nou siport Seychellois own businesses, nou bann pti, mwayenn antrepriz, gro biznes ki kot Seselwa i anvi leve e debourye.

Mr Speaker avek sa mwan osi mon annan serten amannman ki mon’n met devan Lasanble e mon ti a move ki nou adopte sa bann lamannman avek sa ……

 

MR SPEAKER

Ok, mon krwar sa 4 amannman i vreman minor amendments, bann tipogrfik.  Nou kapab aksepte e avek sa mon ava envit Minis pou donn son reply.

 

MINISTER PIERRE LAPORTE

Mr Speaker ankor enn fwa mon remersye bann Manm ki’n donn sipor sa Proze de Lwa.

Mr Speaker mon larepons pou fokaliz en pti pe lo repons Onorab Pierre.  Ler mon ekout Onorab Pierre ou a dir narnyen pa marse Sesel, ou a dir bann dimoun pa kapab fer biznes, lanmen bann dimoun i anmare, napa narnyen ki meet business needs.  Mon en pti pe soke.  Mon a dakor avek li ki i annan en kantite keksoz ki nou kapab fer an plis – parey Onorab Rose e Onorab Fideria in fer resorti.  Mon krwar i en pti pe egzazere lo lapar Onorab Pierre pou portre Sesel dan en sitiasyon ki akoz ki nou’n fer serten amannman dan en fason by staz ki keksoz i so bad, ki Seselwa pa kapab fer narnyen.  Me mon demann mon lekor tou sa milye biznes ki anrezistre, ki pe run, ki pe fer marse nou lekonomi ki kalite Lalwa ki zot pe operate anba la.

Mr Speaker nou tou nou ti a kontan leve demen bomaten pran Companies Act dan detrwa semenn, amann li e fer tou sa ki byen avek, me annou enpe realistik osi.  Taler nou’n vwar poudir sa Proze de Lwa Insolvency i annan 269 paz.  Companies Act i annan 419 paz e mwan mon’n enplike personnelman en kantite avek Atorni Zeneral ek son lekip pou nou rod fason pou nou kontinnyen amelyor sa.  Onorab Pierre i byen.  I annan en kantite keksoz ki in mansyonnen ki nou menm nou nou konnen ki nou bezwen fer.   Me selman realite se ki nou konnen AG’s Office parey partou Sesel i annan kontrent.  AG’s Office ozordi i vwar li difisil pou li kapab annan sifizaman draftsperson, sifizaman bann dimoun kalifye pou kapab fer sa travay.  Annou pa bliye kantite lamannman, kantite Bill ki’n vin devan sa Lasanble sa dernyen – pa 5an menm avan e menm sa bann regilasyon ki nou’n koz lo la taler ki nou bezwen fer.  Mon asire AG ti ava kontan clear tou sa bann regilasyon ki vin devan li, me i annan kontrent.  I annan en msye etranze ki la pe asiste zisteman akoz i annan sa kontrent, i pa vedir ki akoz sa kontrent nou bezwen aksepte ok, nou pran nou letan.

Lo sa kestyon fer keksoz an piecemeal.  Mr Speaker nou ti annan en swa ankor.  Sa bann amannman ki nou ti fer par egzanp lannen pase pou elimin requirements, pou pas atraver Noter, nou ti enkli bann kestyon bann fees ekstera.  La ozordi nou’n vin avek serten bann lezot akoz sak letap ki nou fer i ed nou ganny enpe plis lavansman zisteman lo nou lanvironnman fer biznes.  Lot swa se ti a met tousala de kote, esper 6 mwan, 1an, 2an ler nou arive nou anmenn en Companies Act la nou fer li.  Me mon krwar zot a dakor avek mwan ki kot nou kapab nou fer an mezir, i pa ideal me dan labsans en nouvo Lalwa nou fer sa ki nou kapab an mezir e plitar le moman apropriye nou ava regilariz tousala dan en nouvo Lalwa modern.  Menm sa bann keksoz ki par egzanp, one man company ki Onorab Pierre in koze lo la.  Nou’n diskite, AG i la, nou’n diskite.  Nou ti pres pou mete ladan.  Me nou annan en kontrent letan, nou annan World Bank Index ki dir ou by lafen Zen ou bezwen fer serten keksoz sansan ou mank loportinite pou ou mont en de pti plas dan doing business index.

Alor Mr Speaker rezon det pou nou fer li by piecemeal se zisteman sa kestyon kontrent resours imen.  Par egzanp li Msye Pierre i dir nou ki Sesel en vilen limaz pou fer biznes, nou enn lowest ranking in Africa.  I pa vre, mon krwar ki avek nou bann difikilte Sesel i still ozordi ganny trouve koman enn bann landrwa ki ou fer biznes dan en fason byen, i annan investment code ki donn proteksyon bann envestiser, i annan BIPA, bann Bilateral Investment Promotion Agreement ki deza la nou pe re-travay lo la ki donn lenvestisman.  So doing business ranking, nou’n mont 29 plas lannen pase, nou enn bann pli o dan Lafrik menm si nou pa premye, nou apepre katriyenm mon krwar, so, Onorab Pierre mon pran kont ou bann pwen me selman annou pa tro fer krwar ki Sesel nou dan lanfer, akoz i pa leka.  Nou pa dan paradi me nou pa dan lanfer osi.

Par egzanp ou’n koz lo one-man-company ou’n dir ki napa proteksyon.  Me nou fek aprouv en Proze de Lwa la ki donn sa proteskyon en sole trader.  Ou’n koz lo sa laspe memorandum.  Devan nou la i annan sa Bill mon lir, ok, section 4.  Ou’n koz lo object and lawful purpose of the company, i la Onorab Pierre, i devan ou.  Ou dir Companies Act doesn’t have insolvency test. Akoz ou’n met li ladan, dan Insolvency Law.  So, mon dakor avek ou ek Onorab Rose annou travay ansanm, pou nou akseler – AG i la i konnen nesesite pou nou akselere pou nou ariv pli lwen, me annou vreman pa fer krwar ki keksoz i sitan move.  Akoz sa i pa leka.

Avek sa Mr Speaker mon ava termin mon entervansyon, mon repons.  Mon a ankor remersye zot tou enkli Onorab Pierre pou sipor pour sa ki i pe donn nou ozordi.  Mon a profite remersye biro Atorni Zeneral pou en travay ekselan, pou menm avek bann kontrent ki zot annan.  E mon a swet zot tou en bon lafen lazournen.  Mersi.

 

MR SPEAKER

Bon, in ariv ler pou nou pran en vot lo merit sa Bill.  Tou bann ki anfaver?  Okenn ki kont?  Inanim.  Mon a ganny mwan en formal second reading.

 

THE CLERK

A Bill of an Act to amend the Companies Act 1972.

 

MR SPEAKER

Bon, mon a ganny en Mosyon pou sot Committee Stage.

 

HON MARIE-ANTOINETTE ROSE

Mr Speaker anba Order 91(1) mon move ki nou sispann Orders 65 to 70 pou nou sot Committee Stage.

 

MR SPEAKER

Bon, Motion for third reading.

 

HON CHARLES DE COMMARMOND

Mon segonde Mr Speaker.

 

MR SPEAKER

Motion for third reading.

 

HON MARIE-ANTOINETTE ROSE

Mr Speaker anba Order 71(1) mon move ki nou lir sa Bill en trwazyenm fwa.

 

MR SPEAKER

Okenn ki segonde?

 

HON CHARLES DE COMMARMOND

Mosyon segonde Mr Speaker.

 

MR SPEAKER

Ok, nou a pran en vot.  Tou bann ki anfaver?  Okenn ki kont?  Mon a ganny mwan en third reading.

 

THE CLERK

This Act may be cited as the Companies Amendment Act 2013.

 

MR SPEAKER

Bon, Bill in pase e avek sa mon oule remersye Minis avek son delegasyon pou etre ek nou depi bomaten e mersi bokou Minis e nou eskiz ou parmi nou.  Minister ou bezwen bow avan ou sorti.  Tre byen Ms Alexandra.

Bon, avek sa osi nou adjourn ziska Mardi prosen 9er bomaten.

 

(ADJOURNMENT)